Περισσότεροι από 1,5 εκατομμύριο ιδιοκτήτες ακινήτων εκτιμάται ότι θα επωφεληθούν το 2027 από πλήρεις ή μερικές απαλλαγές στον ΕΝΦΙΑ, με βάση κοινωνικά, εισοδηματικά, περιουσιακά και γεωγραφικά κριτήρια.
Οι ελαφρύνσεις καλύπτουν πέντε βασικές κατηγορίες: μόνιμους κατοίκους μικρών οικισμών, νοικοκυριά με χαμηλό εισόδημα, τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες ή οικογένειες με άτομα με αναπηρία, κατοίκους μικρών ακριτικών νησιών και ιδιοκτήτες ασφαλισμένων κατοικιών.
Οι κατηγορίες αυτές ενδέχεται να αλληλεπικαλύπτονται. Ένας φορολογούμενος μπορεί, για παράδειγμα, να πληροί ταυτόχρονα εισοδηματικά και γεωγραφικά κριτήρια, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι εκπτώσεις προστίθενται απεριόριστα.
1. Πλήρης απαλλαγή για κύρια κατοικία σε μικρούς οικισμούς
Από το 2027 προβλέπεται πλήρης απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ που αναλογεί στην κύρια κατοικία μόνιμων κατοίκων οικισμών με πληθυσμό έως 2.000 άτομα.
Στη Δυτική Μακεδονία, καθώς και στους παραμεθόριους δήμους της Κεντρικής Μακεδονίας, της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης και της Ηπείρου, το πληθυσμιακό όριο αυξάνεται στους 2.200 κατοίκους.
Για τη χορήγηση της απαλλαγής απαιτείται:
- ο δικαιούχος να είναι φορολογικός κάτοικος Ελλάδας,
- η κατοικία να έχει δηλωθεί ως κύρια στη φορολογική δήλωση,
- η συνολική φορολογητέα αξία της κατοικίας να μην υπερβαίνει τις 400.000 ευρώ.
Από τη ρύθμιση εξαιρούνται οι οικισμοί της Περιφέρειας Αττικής, με εξαίρεση εκείνους της Περιφερειακής Ενότητας Νήσων.
Η ελάφρυνση αφορά τον φόρο που αντιστοιχεί στην κύρια κατοικία και όχι υποχρεωτικά το σύνολο της ακίνητης περιουσίας. Εκτιμάται ότι θα καλύψει τουλάχιστον 650.000 φορολογουμένους σε 12.855 οικισμούς.
Για το 2026 είχε προβλεφθεί μείωση 50% σε μικρότερους οικισμούς, βάσει της απόφασης Α.1063/2026 της ΑΑΔΕ, ενώ από το 2027 η ελάφρυνση διευρύνεται και μετατρέπεται σε πλήρη απαλλαγή για όσους πληρούν τις νέες προϋποθέσεις.
2. Έκπτωση 50% για νοικοκυριά με χαμηλά εισοδήματα
Μείωση 50% στον συνολικό ΕΝΦΙΑ δικαιούνται οι ιδιοκτήτες που πληρούν σωρευτικά εισοδηματικά, επιφανειακά και περιουσιακά κριτήρια.
Το συνολικό φορολογητέο οικογενειακό εισόδημα —πραγματικό ή τεκμαρτό— δεν πρέπει να ξεπερνά τις 9.000 ευρώ, προσαυξημένο κατά 1.000 ευρώ για τον ή τη σύζυγο, το μέρος συμφώνου συμβίωσης και κάθε εξαρτώμενο μέλος.
Ενδεικτικά, το ανώτατο εισόδημα διαμορφώνεται:
- στις 9.000 ευρώ για άγαμο χωρίς παιδιά,
- στις 10.000 ευρώ για ζευγάρι χωρίς παιδιά,
- στις 11.000 ευρώ για ζευγάρι με ένα εξαρτώμενο παιδί,
- στις 12.000 ευρώ για ζευγάρι με δύο εξαρτώμενα παιδιά.
Παράλληλα:
- η συνολική επιφάνεια των κτισμάτων της οικογένειας δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 150 τετραγωνικά μέτρα,
- η αξία της ακίνητης περιουσίας δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 85.000 ευρώ για τον άγαμο,
- το αντίστοιχο όριο ανέρχεται στις 150.000 ευρώ για έγγαμο με ένα εξαρτώμενο παιδί και στις 200.000 ευρώ για έγγαμο με δύο εξαρτώμενα παιδιά.
Οι δικαιούχοι της έκπτωσης εκτιμάται ότι θα ξεπεράσουν τις 800.000. Όσοι πληρούν ταυτόχρονα και τα γεωγραφικά κριτήρια των μικρών οικισμών μπορούν να απαλλαγούν πλήρως από τον φόρο της κύριας κατοικίας.
3. Ολική απαλλαγή για τρίτεκνους, πολύτεκνους και οικογένειες με ΑμεΑ
Πλήρη απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ για το σύνολο της ακίνητης περιουσίας τους δικαιούνται οικογένειες οι οποίες:
- είναι τρίτεκνες ή πολύτεκνες, ή
- έχουν μέλος με πιστοποιημένο ποσοστό αναπηρίας τουλάχιστον 80%.
Για την απαλλαγή πρέπει να πληρούνται ταυτόχρονα δύο προϋποθέσεις.
Το συνολικό οικογενειακό εισόδημα δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 12.000 ευρώ, προσαυξημένο κατά 1.000 ευρώ για τον ή τη σύζυγο, το μέρος συμφώνου συμβίωσης και κάθε εξαρτώμενο μέλος.
Επιπλέον, η συνολική επιφάνεια των κτισμάτων που κατέχει η οικογένεια δεν πρέπει να ξεπερνά τα 150 τετραγωνικά μέτρα.
Οι δικαιούχοι αυτής της κατηγορίας υπολογίζονται σε τουλάχιστον 55.000.
4. Απαλλαγή για ακίνητα σε μικρά ακριτικά νησιά
Πλήρης απαλλαγή προβλέπεται και για ακίνητα φυσικών προσώπων που έχουν την κύρια κατοικία τους σε μικρά ακριτικά νησιά με πληθυσμό κάτω των 1.200 κατοίκων.
Η ρύθμιση αφορά νησιά των Περιφερειακών Ενοτήτων:
- Ικαρίας,
- Λήμνου,
- Σάμου,
- Χίου,
- Καλύμνου,
- Καρπάθου,
- Ρόδου,
- Κω.
Περιλαμβάνονται επίσης ο Δήμος Γαύδου στην Περιφερειακή Ενότητα Χανίων και τα Διαπόντια Νησιά της Περιφερειακής Ενότητας Κέρκυρας.
Η απαλλαγή αφορά τα εμπράγματα δικαιώματα επί των ακινήτων που βρίσκονται στα συγκεκριμένα νησιά και όχι ακίνητα που ενδεχομένως διαθέτει ο φορολογούμενος σε άλλες περιοχές. Οι δικαιούχοι υπολογίζονται σε περίπου 3.500.
5. Έκπτωση έως 20% για ασφαλισμένες κατοικίες
Μείωση του ΕΝΦΙΑ προβλέπεται για κατοικίες που ήταν ασφαλισμένες κατά τη διάρκεια του 2026 έναντι σεισμού, πυρκαγιάς και πλημμύρας.
Η έκπτωση ανέρχεται:
- σε 20% για κατοικίες φορολογητέας αξίας έως 500.000 ευρώ,
- σε 10% για κατοικίες φορολογητέας αξίας άνω των 500.000 ευρώ.
Για ολόκληρη την έκπτωση, η κατοικία πρέπει να έχει παραμείνει ασφαλισμένη καθ’ όλη τη διάρκεια του 2026. Εάν η ασφάλιση είχε μικρότερη διάρκεια, η μείωση υπολογίζεται αναλογικά, με ελάχιστη απαιτούμενη περίοδο τους τρεις μήνες.
Το ασφαλιστήριο πρέπει:
- να καλύπτει σεισμό, πυρκαγιά και πλημμύρα,
- να έχει συναφθεί με εταιρεία εγγεγραμμένη στο Μητρώο Ασφαλιστικών Επιχειρήσεων της Τράπεζας της Ελλάδος,
- να καλύπτει το σύνολο της αξίας ανακατασκευής των κτισμάτων.
Για τον υπολογισμό της ασφαλιστέας αξίας λαμβάνεται υπόψη η αξία ανακατασκευής, χωρίς την αξία του οικοπέδου, με κατώτατο όριο 1.000 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο.
Η αίτηση και η αντιστοίχιση του ασφαλιστηρίου με το ακίνητο πραγματοποιούνται ηλεκτρονικά μέσω της υπηρεσίας «Μείωση ΕΝΦΙΑ ασφαλισμένων κατοικιών» της ΑΑΔΕ.
Τι πρέπει να προσέξουν οι ιδιοκτήτες
Ο ΕΝΦΙΑ του 2027 θα υπολογιστεί με βάση την περιουσιακή κατάσταση της 1ης Ιανουαρίου 2027. Επομένως, κρίσιμο είναι τα στοιχεία του Ε9 να είναι σωστά και ενημερωμένα.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται:
- στη δήλωση της κύριας κατοικίας,
- στην οικογενειακή κατάσταση και στα εξαρτώμενα μέλη,
- στα τετραγωνικά μέτρα των κτισμάτων,
- στην αξία και στη θέση των ακινήτων,
- στη σωστή αντιστοίχιση των ασφαλιστηρίων συμβολαίων.
Τα εκκαθαριστικά θα αναρτηθούν στο myAADE και οι απαλλαγές θα υπολογιστούν με βάση τα στοιχεία που διαθέτει η φορολογική διοίκηση. Όπου απαιτείται αίτηση ή διόρθωση, οι σχετικές προθεσμίες θα ανακοινωθούν από την ΑΑΔΕ.
