Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Συζητάμε σήμερα ένα νομοσχέδιο που αποτυπώνει νομοθετικά τις εξαγγελίες του Πρωθυπουργού στη ΔΕΘ, επιβεβαιώνοντας την απόσταση ανάμεσα στις κυβερνητικές υποσχέσεις και την πραγματικότητα που βιώνει η ελληνική κοινωνία.
Μία πολιτική που δεν απαντάει στην πράξη στα κρίσιμα θέματα του κόστους ζωής.
Ανεπαρκείς παρεμβάσεις στην αγορά, μη αποτελεσματικός ελεγκτικός ρόλος του κράτους.
Και την ίδια ώρα που η ακρίβεια καλπάζει και ο πληθωρισμός φτάνει ξανά στο 5.7%, η κυβέρνηση επιλέγει να μην στηρίξει στην πράξη επαρκώς και το διαθέσιμο εισόδημα των πολιτών.
Ακούσαμε για ενίσχυση 500 ευρώ στους δημοσίους υπαλλήλους, που θα καταβληθεί για πρώτη φορά τον Δεκέμβριο του 2027. Δηλαδή μετά τις επερχόμενες εκλογές, περιγράφοντας το εκβιαστικό δίλημμα που θέτει η κυβέρνηση. Μέτρο που δεν συνιστά τον 13ο μισθό στο δημόσιο.
Ακούσαμε για 400 ευρώ στους συνταξιούχους. Μέτρο που δεν συνιστά την 13η σύνταξη.
Το ΠΑΣΟΚ έχει καταθέσει συγκεκριμένες και κοστολογημένες προτάσεις για τη σταδιακή επαναφορά τους.
Υπάρχει, όμως, και μια άλλη κρίσιμη διάσταση της οικονομικής ασφυξίας, την οποία η κυβέρνηση επιλέγει συστηματικά να αγνοεί: η οικονομική αφαίμαξη της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Οι Δήμοι καλούνται καθημερινά να κρατήσουν όρθιες τις τοπικές κοινωνίες, αντιμετωπίζοντας εκρηκτικό λειτουργικό κόστος, υποχρηματοδότηση και δραματικές ελλείψεις προσωπικού.
Τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο πρόσφατο συνέδριο της ΚΕΔΕ είναι αποκαλυπτικά: Το πραγματικό ετήσιο λειτουργικό κόστος των Δήμων ανέρχεται σε 5,4 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ η χρηματοδότησή τους μέσω των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων περιορίζεται στα 3,04 δισεκατομμύρια.
Ένα χρηματοδοτικό κενό 2,36 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Και μέσα σε αυτή την ασφυκτική πραγματικότητα, η Αυτοδιοίκηση στέλνει ένα σαφές, διαπαραταξιακό μήνυμα: ζητά την κατάργηση του τέλους ταφής και την επιστροφή των χρημάτων που έχουν ήδη καταβάλει οι Δήμοι.
Το αίτημα αυτό δεν προέρχεται μόνο από τις παρατάξεις της αντιπολίτευσης. Το στηρίζουν όλες οι παρατάξεις της ΚΕΔΕ, ανεξαρτήτως πολιτικής προέλευσης.
Ακόμη και η ίδια η παράταξη που πρόσκειται στη Ν.Δ.
Εδώ, λοιπόν, προκύπτει ένα ερώτημα. Οι δήμαρχοι που στηρίζουν τη ΝΔ… είναι λαϊκιστές;
Σας αντιπολιτεύονται;
Εμείς λέμε κάτι απλό. Όταν όλοι οι Δήμαρχοι της χώρας, μέσω των εκπροσώπων τους, ανεξαρτήτως κομματικής προέλευσης, αναγνωρίζουν ένα συγκεκριμένο πρόβλημα και σας ζητάνε συγκεκριμένη λύση, δεν μπορείτε να εξακολουθείτε να κρύβεστε πίσω από το δάχτυλο σας.
Αυτό το διακομματικό αίτημα, κάνουμε πράξη στη Βουλή σήμερα.
Το τέλος ταφής θεσπίστηκε με έναν θεμιτό περιβαλλοντικό στόχο: να λειτουργήσει ως αντικίνητρο για την υγειονομική ταφή απορριμμάτων και να προωθήσει την ανακύκλωση.
Το βασικό όμως ζήτημα είναι άλλο.
Πώς μπορείς να τιμωρείς οικονομικά έναν Δήμο επειδή οδηγεί απορρίμματα προς ταφή, όταν εσύ δεν του έχεις εξασφαλίσει τη δυνατότητα να κάνει κάτι διαφορετικό;
Γιατί, κύριοι της κυβέρνησης, για να λειτουργήσει το τέλος ταφής ως πραγματικό περιβαλλοντικό αντικίνητρο και όχι ως ένας ακόμη εισπρακτικός μηχανισμός, απαιτούνται συγκεκριμένες στοιχειώδεις υποδομές ανακύκλωσης.
Χρειάζεται να ολοκληρωθούν και να λειτουργήσουν οι Μονάδες Ανακύκλωσης και Ανάκτησης και οι Μονάδες Βιοαποβλήτων σε κάθε Περιφέρεια.
Να αναπτυχθεί δίκτυο καφέ κάδων, Πράσινων Σημείων και Σταθμών Μεταφόρτωσης. Να αναβαθμιστούν τα Κέντρα Διαλογής, να προχωρήσει η μετατροπή των ΧΥΤΑ σε ΧΥΤΥ, και να ενισχυθούν οι Δήμοι με μόνιμο προσωπικό και σύγχρονο στόλο οχημάτων.
Όταν λείπουν αυτοί οι κρίσιμοι κρίκοι, το τέλος ταφής γίνεται απλώς χαράτσι.
Αυτή ακριβώς είναι η ουσία της τροπολογίας που καταθέτουμε σήμερα.
Αμφισβητούμε την επιβολή οικονομικών κυρώσεων σε Δήμους που δεν έχουν τα μέσα να πράξουν διαφορετικά.
Προτείνουμε 4 συγκεκριμένες ρυθμίσεις:
την πλήρη απαλλαγή από την επιβολή και την υποχρέωση καταβολής του τέλους ταφής από τους Δήμους, για τουλάχιστον δύο χρόνια.
την απαγόρευση βεβαίωσης, είσπραξης ή παρακράτησης των σχετικών ποσών από τους πόρους των Δήμων, καθώς και την απαγόρευση παρακράτησής τους από τα ανταποδοτικά τέλη καθαριότητας και φωτισμού.
η άρση της απαλλαγής μετά τη διετία, δεν θα γίνεται αυτομάτως και οριζόντια. Θα απαιτείται κοινή διαπιστωτική πράξη των Υπουργών Εσωτερικών και Περιβάλλοντος, που θα πιστοποιεί ότι οι αναγκαίες υποδομές λειτουργούν πλήρως και εξυπηρετούν πραγματικά τον συγκεκριμένο Δήμο. Αν αυτό δεν συμβαίνει, χωρίς υπαιτιότητα του Δήμου, η απαλλαγή θα διατηρείται αυτοδικαίως μέχρι να ολοκληρωθούν οι υποδομές.
το Υπουργείο Περιβάλλοντος θα υποχρεούται να καταθέσει στη Βουλή, εντός έξι μηνών, ολοκληρωμένο χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης των υποδομών ανά Περιφέρεια και ΦοΔΣΑ, με εξαμηνιαία ενημέρωση για την πρόοδο των έργων.
Με απλά λόγια, συνδέουμε, δηλαδή, την οικονομική υποχρέωση με την πραγματική δυνατότητα συμμόρφωσης.
Υπάρχει, όμως, και ένα ακόμη ζήτημα: η αδιαφάνεια στη διαχείριση των ίδιων των πόρων του τέλους.
Στην Αττική, σύμφωνα με τα ευρήματα της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, περίπου 34,7 εκατομμύρια ευρώ που εισπράχθηκαν από τους Δήμους για το τέλος ταφής του 2022 δεν αποδόθηκαν από τον ΕΔΣΝΑ στον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης, όπως όριζε ο νόμος.
Αντί να αποκατασταθεί αυτή η εκκρεμότητα, με το άρθρο 235 του ν. 5193/2025 προβλέφθηκε η καταβολή περίπου 35 εκατομμυρίων ευρώ στο Ελληνικό Δημόσιο, απαλλάσσοντας τον ΕΔΣΝΑ από την υποχρέωσή του προς τον ΕΟΑΝ.
Με απλά λόγια ξανά: οι δημότες πληρώνουν στο όνομα της ανακύκλωσης, αλλά τα χρήματα χάνονται κάπου στους διαδρόμους της κυβερνητικής σας αποτυχίας.
Κκ συνάδελφοι,
Η Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν είναι ο φτωχός συγγενής ούτε ο εισπράκτορας του κεντρικού κράτους.
Είναι ο θεσμός που βρίσκεται στην πρώτη γραμμή, δίπλα στον πολίτη.
Η περιβαλλοντική ευθύνη προϋποθέτει πρώτα από όλα πολιτική ευθύνη.
Και αυτή την ευθύνη δεν μπορείτε να τη μετακυλίετε διαρκώς στους Δήμους και στους πολίτες.
Και θέλω να απευθυνθώ ξανά στους συναδέλφους της κυβερνητικής πλειοψηφίας.
Τι θα πείτε στους δημάρχους που ανήκουν στον δικό σας πολιτικό χώρο;
Ότι έγιναν ξαφνικά ΠΑΣΟΚ επειδή ζητούν την κατάργηση του τέλους ταφής;
Ότι λαϊκίζουν επειδή διεκδικούν να μην πληρώνουν για υποδομές που η Πολιτεία δεν τους έχει εξασφαλίσει;
Ή μήπως θα τους πείτε ότι έχουν άδικο, επειδή τολμούν να διαφωνούν με την κυβέρνηση;
Επειδή, λοιπόν, δεν θα τους πείτε τίποτα από όλα αυτά, σας καλώ, απλώς να υπερψηφίσετε την τροπολογία του ΠΑΣΟΚ.
