Ένα νέο κύμα ακρίβειας φαίνεται να διαγράφεται στον ορίζοντα, καθώς οι γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή δημιουργούν ανησυχία για τις επιπτώσεις που μπορεί να έχουν στην παγκόσμια οικονομία και, κατ’ επέκταση, στην ελληνική αγορά. Ειδικοί της αγοράς προειδοποιούν ότι η ενεργειακή αβεβαιότητα, οι πιθανές αυξήσεις στο κόστος μεταφορών και οι πιέσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ανατιμήσεις σε βασικά προϊόντα και υπηρεσίες.
Οι εξελίξεις αυτές επαναφέρουν στο προσκήνιο τη συζήτηση για το κόστος ζωής, καθώς τα ελληνικά νοικοκυριά εξακολουθούν να προσπαθούν να ισορροπήσουν τον οικογενειακό προϋπολογισμό σε ένα περιβάλλον υψηλών τιμών.
Σταθερές προς το παρόν οι πρώτες ύλες
Μέχρι στιγμής, σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, δεν έχουν καταγραφεί σημαντικές αυξήσεις στις βασικές πρώτες ύλες που χρησιμοποιούνται στη βιομηχανία τροφίμων. Προϊόντα όπως το αλεύρι, το ηλιέλαιο και άλλες πρώτες ύλες παραμένουν σχετικά σταθερά σε επίπεδο τιμών, τουλάχιστον με βάση τις τελευταίες παραλαβές των επιχειρήσεων.
Ένας βασικός λόγος που συγκρατεί προς το παρόν την κατάσταση είναι τα αποθέματα που διαθέτουν πολλές επιχειρήσεις. Τα αποθέματα λειτουργούν ως ένα προσωρινό «μαξιλάρι» απέναντι σε αιφνίδιες αυξήσεις τιμών, επιτρέποντας στις εταιρείες να συνεχίσουν την παραγωγή χωρίς άμεσες ανατιμήσεις.
Ωστόσο, η εικόνα αυτή μπορεί να αλλάξει αν η κρίση παραταθεί. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, οι επιχειρήσεις θα αναγκαστούν να προμηθευτούν νέες πρώτες ύλες σε πιθανώς υψηλότερες τιμές.
Το κόστος ενέργειας ως καθοριστικός παράγοντας
Ιδιαίτερα κρίσιμος παράγοντας είναι το κόστος της ενέργειας και των καυσίμων. Πολλές επιχειρήσεις χρησιμοποιούν πετρέλαιο για τη λειτουργία των εγκαταστάσεών τους, κυρίως εκτός μεγάλων αστικών κέντρων. Αν οι διεθνείς τιμές ενέργειας αυξηθούν σημαντικά, το κόστος παραγωγής μπορεί να ενισχυθεί άμεσα.
Σε περιόδους έντασης στη Μέση Ανατολή, οι τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου παρουσιάζουν συχνά έντονες διακυμάνσεις. Σύμφωνα με οικονομικές εκτιμήσεις, οι τιμές ενέργειας θα μπορούσαν να αυξηθούν έως και κατά 20% σε σύντομο χρονικό διάστημα, εφόσον η κρίση κλιμακωθεί.
Μια τέτοια εξέλιξη θα είχε αλυσιδωτές επιπτώσεις, καθώς το ενεργειακό κόστος επηρεάζει σχεδόν κάθε στάδιο της παραγωγής και της διανομής προϊόντων.
Φόβοι για αυξήσεις σε τρόφιμα και μεταφορές
Ορισμένες οργανώσεις καταναλωτών αναφέρουν ότι έχουν ήδη παρατηρηθεί μικρές αυξήσεις σε προϊόντα καθημερινής χρήσης. Οι μεταβολές αυτές εντοπίζονται κυρίως σε συσκευασμένα τρόφιμα, κατεψυγμένα προϊόντα και κονσέρβες.
Σε ορισμένες περιπτώσεις καταγράφονται αλλαγές ακόμη και μέσα σε λίγες ημέρες, γεγονός που δημιουργεί ερωτήματα για το κατά πόσο οι αυξήσεις αυτές αντανακλούν πραγματικές πιέσεις κόστους ή αποτελούν αποτέλεσμα εμπορικών πρακτικών.
Παράλληλα, καταναλωτικές οργανώσεις επισημαίνουν ότι σε αρκετές περιπτώσεις προϊόντα αφαιρούνται προσωρινά από προσφορές, επανέρχονται στην κανονική τιμή και στη συνέχεια εμφανίζονται ξανά σε προσφορά με διαφορετική βάση τιμολόγησης. Η πρακτική αυτή, όπως υποστηρίζουν, μπορεί να δημιουργεί σύγχυση στους καταναλωτές.
Πιέσεις στα logistics και στις εισαγωγές
Ανησυχία προκαλεί και το ενδεχόμενο αύξησης του κόστους μεταφορών. Εάν η κρίση παραταθεί, οι μεταφορές και τα logistics ενδέχεται να δεχθούν ισχυρές πιέσεις.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς:
- σε σύντομο χρονικό διάστημα το κόστος logistics θα μπορούσε να αυξηθεί κατά 10% έως 15%,
- ενώ σε περίπτωση παρατεταμένης κρίσης οι αυξήσεις θα μπορούσαν να φτάσουν ακόμη και το 40%.
Παράλληλα, ενδέχεται να καταγραφούν καθυστερήσεις στις παραδόσεις προϊόντων, με αποτέλεσμα μεγαλύτερους χρόνους αναμονής για την άφιξη εμπορευμάτων.
Πώς μπορεί να επηρεαστεί η ελληνική αγορά
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι η διάρκεια της κρίσης θα παίξει καθοριστικό ρόλο στις εξελίξεις. Εάν η ένταση διαρκέσει μία έως δύο εβδομάδες, το κόστος των εισαγωγών θα μπορούσε να αυξηθεί περίπου κατά 5%. Αν όμως η κατάσταση παραταθεί για τρεις έως πέντε εβδομάδες, η αύξηση ενδέχεται να φτάσει το 10% έως 15%.
Αυτό σημαίνει ότι οι πιέσεις στις τιμές θα μπορούσαν να γίνουν αισθητές σε τρόφιμα, καύσιμα και μεταφορές, επηρεάζοντας τελικά τον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Για την ώρα η αγορά παραμένει σε στάση αναμονής. Ωστόσο, οι εξελίξεις στη διεθνή σκηνή δείχνουν ότι η ισορροπία είναι εύθραυστη και ότι το ενδεχόμενο νέου κύματος ακρίβειας δεν μπορεί να αποκλειστεί.
