Ακόμη ένα καλοκαίρι οι ελληνικοί δρόμοι βάφονται με αίμα, με τα θανατηφόρα τροχαία να πολλαπλασιάζονται. Μόνο μέσα σε μία εβδομάδα, από τις 16 έως τις 22 Αυγούστου, καταγράφηκαν τουλάχιστον οκτώ νεκροί σε Θεσσαλονίκη, Αθήνα και Αταλάντη. Το πιο τραγικό περιστατικό σημειώθηκε στην Εγνατία Οδό, όπου τρεις άνθρωποι απανθρακώθηκαν ύστερα από σφοδρή σύγκρουση. Τα θύματα δεν είναι μόνο οδηγοί και επιβάτες αλλά και πεζοί – ανάμεσά τους μια νεαρή μητέρα.
Ο νέος ΚΟΚ και η πραγματικότητα των τροχαίων
Ο νέος Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας (ΚΟΚ), που ψηφίστηκε το καλοκαίρι και τίθεται σε εφαρμογή στις 13 Σεπτεμβρίου, φέρνει αυστηρότερα μέτρα για τους παραβάτες. Ο αναπληρωτής υπουργός Κωνσταντίνος Κυρανάκης είχε δηλώσει πως «ήδη βλέπουμε μεγάλη διαφορά», καλώντας τους οδηγούς να αλλάξουν συμπεριφορά.
Ωστόσο, η αιματηρή ακολουθία των τροχαίων δείχνει ότι το πρόβλημα παραμένει οξύ. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, το 41,7% των ετήσιων θανάτων από τροχαία συμβαίνει τους καλοκαιρινούς μήνες, όταν αυξάνονται οι μετακινήσεις και οι τουριστικές ροές. Ο Αύγουστος αναδεικνύεται σταθερά ο πιο θανατηφόρος μήνας του έτους.
«Εγκληματική» σήμανση και κατεστραμμένοι δρόμοι
Η πρόεδρος του Ινστιτούτου Οδικής Ασφάλειας «Πάνος Μυλωνάς», Βασιλική Δανέλλη-Μυλωνά, τονίζει ότι τα αίτια δεν περιορίζονται μόνο στην οδηγική συμπεριφορά. Οι παραβιάσεις STOP (17%), η υπερβολική ταχύτητα και οι μετωπικές συγκρούσεις κυριαρχούν, όμως καθοριστικό ρόλο παίζει και η κακή υποδομή. «Η κατεστραμμένη οδική σήμανση είναι εγκληματική ενέργεια», αναφέρει, προσθέτοντας ότι οι επικίνδυνοι δρόμοι, κυρίως εντός των πόλεων, συμβάλλουν στο υψηλό ποσοστό δυστυχημάτων στον αστικό ιστό.
Γεωγραφικά, τα περισσότερα τροχαία γίνονται σε Αττική και κεντρική Μακεδονία λόγω πληθυσμού. Ωστόσο, σε αναλογία ανά εκατομμύριο κατοίκων, τα Ιόνια Νησιά και το Νότιο Αιγαίο βρίσκονται στην κορυφή. Η Ελλάδα, με 64 νεκρούς ανά εκατομμύριο, παραμένει τρίτη χειρότερη στην Ε.Ε., όπου ο μέσος όρος είναι 44.
Τσουχτερά αλλά άνισα πρόστιμα
Ο νέος ΚΟΚ προβλέπει βαριές ποινές: για παράβαση STOP, πρόστιμο 350 ευρώ και αφαίρεση άδειας για 30 ημέρες, που σε περίπτωση υποτροπής μπορεί να φτάσει σε χιλιάδες ευρώ και πολυετή στέρηση διπλώματος. Όμως, τίθεται το ερώτημα: είναι αποτρεπτικά τα πρόστιμα όταν σε πολλές περιπτώσεις αγγίζουν έναν κατώτατο μισθό και δεν λαμβάνουν υπόψη το εισόδημα του παραβάτη; Στη βόρεια Ευρώπη τα πρόστιμα κλιμακώνονται αναλογικά με τα εισοδήματα, ώστε να είναι δίκαια και ουσιαστικά αποτρεπτικά.
Η κ. Μυλωνά σημειώνει: «Η αυστηροποίηση μπορεί να βοηθήσει, αλλά εξαρτάται από την εφαρμογή. Στην Ελλάδα έχουμε νόμους, αλλά δεν εφαρμόζονται».
Η ανάγκη εκπαίδευσης και ελέγχου
Η εκπαίδευση και η ενημέρωση, σύμφωνα με το ΙΟΑΣ, είναι εξίσου σημαντικά. «Δεν μπορούμε να κατηγορούμε πολίτες που δεν γνωρίζουν. Χρειάζεται καλύτερη και πιο εκτεταμένη ενημέρωση, εκπαίδευση, αλλά και συστηματικοί έλεγχοι», υπογραμμίζει η πρόεδρος του Ινστιτούτου.
Αργές έρευνες – Μια χαμένη μάχη;
Ένα ακόμα πρόβλημα αφορά τη συλλογή στοιχείων. Στην Ελλάδα, τα αίτια διερευνώνται συχνά μήνες μετά, γεγονός που δυσκολεύει τη χάραξη πολιτικής. «Όταν δεν μετράς κάτι, δεν μπορείς να το διορθώσεις», λέει η κ. Μυλωνά, σημειώνοντας ότι σε χώρες όπως η Φινλανδία υπάρχει άμεση και ηλεκτρονική καταγραφή, με ειδικές υπηρεσίες ανάλυσης των τροχαίων.
Η χώρα μας, παρά τους νέους νόμους και τα υψηλά πρόστιμα, συνεχίζει να θρηνεί δεκάδες νεκρούς κάθε μήνα. Το ερώτημα παραμένει: θα καταφέρουμε να βάλουμε φρένο στην καλοκαιρινή αιματοχυσία ή θα συνεχίσει να επαναλαμβάνεται ως μια μόνιμη ελληνική τραγωδία;
