Ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα που φαίνεται να επανέρχεται στο τραπέζι με το δεύτερο προσχέδιο του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης είναι το εκλογικό σύστημα για δήμους και περιφέρειες και ειδικά το όριο εκλογής από τον πρώτο γύρο.
Στο προσχέδιο διατηρείται η βασική αρχή ότι ο επιτυχών συνδυασμός εκλέγει δήμαρχο ή περιφερειάρχη μέσω συγκεκριμένου ποσοστού και, αν αυτό δεν επιτευχθεί, ακολουθεί δεύτερος γύρος. Η σχετική πρόβλεψη περιγράφεται στο άρθρο για τον «επιτυχόντα συνδυασμό και τους επιλαχόντες».
Ωστόσο, αυτό που προκαλεί συζητήσεις στο αυτοδιοικητικό και πολιτικό παρασκήνιο είναι ότι στο νέο σχέδιο δεν εμφανίζεται ρητή κατάργηση των δύο γύρων, παρά τα σενάρια που είχαν κυκλοφορήσει το προηγούμενο διάστημα.
Η συζήτηση αφορά κυρίως τρία πιθανά σενάρια:
διατήρηση του σημερινού 43% για εκλογή από την πρώτη Κυριακή,
αλλαγή του ποσοστού εκλογής,
ή μοντέλο “μιας Κυριακής” με διαφορετικό σύστημα κατανομής.
Μέχρι στιγμής, στο δεύτερο προσχέδιο δεν αποτυπώνεται καθαρά κατάργηση του δεύτερου γύρου, γεγονός που δείχνει είτε ότι η κυβέρνηση κρατά ανοιχτές τις τελικές αποφάσεις είτε ότι το θέμα παραμένει υπό πολιτική διαπραγμάτευση.
Το ενδιαφέρον είναι ότι ο νέος κώδικας επιχειρεί συνολική αναδιοργάνωση της εκλογικής διαδικασίας με:
ηλεκτρονική ψήφο,
ειδικούς εκλογικούς καταλόγους,
νέο πλαίσιο για εκλογικές δαπάνες,
και ενισχυμένη λογοδοσία των αιρετών.
Για αρκετούς αυτοδιοικητικούς, η διατήρηση των δύο γύρων θεωρείται στοιχείο ισχυρής δημοκρατικής νομιμοποίησης, καθώς ο εκλεγμένος δήμαρχος αποκτά ευρύτερη αποδοχή.
Από την άλλη πλευρά, όσοι υποστηρίζουν ένα σύστημα «μιας Κυριακής» εκτιμούν ότι θα μειώσει:
το κόστος των εκλογών,
την αποχή,
αλλά και τις πολιτικές συμφωνίες μεταξύ πρώτης και δεύτερης Κυριακής.
Το τελικό κείμενο του Κώδικα θα δείξει αν το Υπουργείο Εσωτερικών θα προχωρήσει τελικά σε βαθιά αλλαγή του εκλογικού μοντέλου των ΟΤΑ ή αν θα διατηρήσει το σημερινό σύστημα με δεύτερο γύρο.
