Από χώρες του Κόλπου μέχρι το Πακιστάν και την Τουρκία, οι γείτονες του Ιράν φοβούνται μήπως οι Ηνωμένες Πολιτείες ανοίξουν το κουτί της Πανδώρας εφόσον πλήξουν το Ιράν. Οι κίνδυνοι θα ήταν πολλοί, από μία ανάφλεξη της περιοχής μέχρι την κατακόρυφη αύξηση των μεταναστευτικών ροών.
Φόβοι για ιρανικά αντίποινα
Ο κύριος φόβων των χωρών συμμάχων της Ουάσινγκτον στον Κόλπο είναι εκείνος μιας ιρανικής ανταπόδοσης. Αν και υποτίθεται ότι επωφελούνται της αμερικανικής προστασίας, θα ήταν στην πρώτη γραμμή.
Είναι εξάλλου αυτές οι χώρες, καθώς και το Ομάν, που ζήτησαν από την κυβέρνηση Τραμπ να αναστείλει τα πλήγματα, όπως δήλωσε σαουδαραβική πηγή στο Γαλλικό Πρακτορείο.
Το Ιράν, αν και έχει αποδυναμωθεί από τον πόλεμο των 12 ημερών του Ιουνίου 2025, παραμένει μια δύναμη που μπορεί να τους πλήξει.
Οι χώρες του Κόλπου «αισθάνονται ευάλωτες επειδή οι Ιρανοί έχουν αρκετούς βαλλιστικούς πυραύλους μέσου βεληνεκούς που τους επιτρέπουν να πλήξουν καίρια σημεία των χωρών αυτών, εργοστάσια αφαλάτωσης θαλασσινού νερού, κόμβους υδρογονανθράκων, θερμοηλεκτρικούς σταθμούς», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Pierre Razoux, διευθυντής ερευνών του Fondation méditerranéenne d’études stratégiques (FMES).
«Και χωρίς αυτές τις υποδομές, οι ζεστές και ερημικές αυτές χώρες κινδυνεύουν να γίνουν αβίωτες», υπογραμμίζει ο Razoux.
Η πετρελαϊκή κρίση
Τα πετρελαϊκά κράτη «ανησυχούν τα ίδια από πλήγματα εναντίον ενεργειακών υποδομών και ενδεχόμενο μπλοκάρισμα των ροών» στο Στενό του Χορμούζ, υπενθυμίζει η Cinzia Bianco, ερευνήτρια για τον Κόλπο στο European Council of Foreign Relations (ECFR).
Όμως οι χώρες αυτές του Κόλπου έχουν δεσμευθεί σε κοστοβόρες πολιτικές ατζέντες: αλλαγή του οικονομικού μοντέλου, μεγάλα έργα, ενεργειακές μεταβάσεις.
«Όλα θα ήταν πιο πολύπλοκα με μια πετρελαϊκή κρίση. Το να έχουν να διαχειριστούν συνέπειες στην ασφάλεια μιας αλλαγής καθεστώτος στο Ιράν θα προσέθετε ένα στρώμα περιπλοκότητας», εξηγεί η Bianco.
Επιπλέον, προσθέτει ο Razoux, ένα τέτοιο σενάριο θα διακινδύνευε το ενδεχόμενο η Κίνα, μεγάλος αγοραστής του πετρελαίου του Κόλπου, να επιδιώξει να μειώσει τους δεσμούς της με την περιοχή. Θα ήταν ένα κακό νέο για τις χώρες του Κόλπου που, από την πλευρά τους, προσπαθούν να επανεξισορροπήσουν την εμπορική εξάρτησή τους από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι ασύμμετρες συγκρούσεις
Ο κλονισμός του Ιράν θα διακινδύνευσε να αφυπνίσει άλλες συγκρούσεις τις οποίες η Τεχεράνη θα μπορούσε να δελεαστεί να επανενεργοποιήσει στο πλαίσιο αυτών των αντιποίνων, μέσω των Χούθι στην Υεμένη ή της Χεζμπολάχ στον Λίβανο.
Η αποδυνάμωσή του θα μπορούσε εξάλλου να δώσει ελευθερία δράσης σε εχθρικές ομάδες στους γείτονές του όπως η Τουρκία ή το Πακιστάν.
«Στα προηγούμενα κινήματα αμφισβήτησης της εξουσίας, η Τουρκία φοβόταν πως σε περίπτωση πτώσης του καθεστώτος, οι κουρδικές οργανώσεις θα επωφελούνταν για να δημιουργήσουν προβλήματα στην Τουρκία», υπενθυμίζει η Gonul Tol του Middle East Institute. «Οι οργανώσεις που συνδέονται με (τους μαχητές του κουρδικού κινήματος) PKK θα γίνονταν πιο ενεργές», εκτιμά.
Οι προκλήσεις θα ήταν παρόμοιες για το Ισλαμαμπάντ που δήλωσε χθες, Πέμπτη, ότι ένα «σταθερό και ειρηνικό Ιράν, χωρίς εσωτερικά προβλήματα, είναι προς το συμφέρον του Πακιστάν».
Αμερικανικά πλήγματα «θα είχαν αποσταθεροποιητικές συνέπειες για ολόκληρη την περιοχή, και το Πακιστάν θα μπορούσε να επηρεαστεί ιδιαίτερα», εκτιμά στο Γαλλικό Πρακτορείο η αναλύτρια και πρώην διπλωμάτης Malleeha Lodhi. «Κάθε χώρος εκτός του ελέγχου της κυβέρνησης κοντά στα σύνορα θα ενίσχυε τους ακτιβιστές της ασταθούς επαρχίας του Βαλουτσιστάν και θα συνιστούσε σοβαρή απειλή για την ασφάλειά του».
Κατακόρυφη αύξηση μεταναστευτικών ροών
Μερικές γειτονικές χώρες φοβούνται επίσης σημαντικές πληθυσμιακές μετακινήσεις ή μια συρροή προσφύγων όπως αυτήν που είχε βιώσει η Τουρκία κατά τον εμφύλιο πόλεμο στη Συρία.
«Το σοκ θα ήταν αναμφίβολα πολύ πιο ισχυρό, με δεδομένο το μέγεθος της χώρας, τον πληθυσμό της, την ετερογένεια» του Ιράν, ενός γίγαντα 92 εκατομμυρίων κατοίκων προερχόμενων από πολλές εθνότητες, παρατηρεί ο Sinan Ulgen του Carnegie Europe.
«Η Τουρκία, το Αζερμπαϊτζάν, η Αρμενία φοβούνται ιδιαίτερα γιατί θα ήταν χώρες προορισμού» εκτιμά ο Ρώσος αναλυτής Nikita Smagin με έδρα το Μπακού. Και γι‛ αυτές τις δύο τελευταίες χώρες, που είναι μεσαίου μεγέθους, αυτό «θα μπορούσε εύκολα να απειλήσει τη σταθερότητά τους».
