«Ο πλανήτης και η παγκόσμια διπλωματία μπαίνουν πλέον σε αχαρτογράφητα νερά» ήταν το σχόλιο διπλωματών για την στρατιωτική επιχείρηση που διέταξε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ στη Βενεζουέλα, προκειμένου να συλλάβει τον Νικολάς Μαδούρο.
Αρκετοί μάλιστα θεωρούν ότι δημιουργείται ένα προηγούμενο για οποιαδήποτε αναθεωρητική δύναμη για να μπορεί να επέμβει και να ανατρέψει έναν ηγέτη.
Η θέση Γκουτέρες για τη Βενεζουέλα
Σε αυτή τη γραμμή κινήθηκε και ο ΓΓ του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, διά του εκπροσώπου του, με μία δήλωση η οποία σε κάθε περίπτωση ήταν πολύ πιο χλιαρή από ότι απαιτούν οι περιστάσεις, εκφράζοντας την ανησυχία του «για την πρόσφατη κλιμάκωση στη Βενεζουέλα, η οποία κορυφώθηκε με τη σημερινή στρατιωτική ενέργεια των Ηνωμένων Πολιτειών στη χώρα», εξέλιξη που τόνισε ότι «ενδέχεται να έχει ανησυχητικές επιπτώσεις για την περιοχή».
Σύμφωνα με δήλωση του εκπροσώπου του ΓΓ του ΟΗΕ, κ. Ντουζαρίκ «ανεξαρτήτως της κατάστασης στη Βενεζουέλα, οι εξελίξεις αυτές συνιστούν ένα επικίνδυνο προηγούμενο».
«Ο Γενικός Γραμματέας συνεχίζει να υπογραμμίζει τη σημασία του πλήρους σεβασμού — από όλους — του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένου του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών», ανέφερε ο ίδιος.
Η κατάλυση του διεθνούς δικαίου
Διπλωμάτες μιλώντας στο in σχολίαζαν ότι οι εξελίξεις σηματοδοτούν τη μετάβαση σε μία εποχή όπου το διεθνές δίκαιο δεν ερμηνεύεται απλά κατά το δοκούν, αλλά καταλύεται και πλέον μιλάμε μόνο για την επιβολή του δικαίου του ισχυρού.
Ο Τραμπ με την επέμβαση του στη Βενεζουέλα εφαρμόζει τη νέα Εθνική Στρατηγική Ασφάλειας των ΗΠΑ, με στόχο την αποκατάσταση της αμερικανικής κυριαρχίας στο δυτικό ημισφαίριο.
Επικαιροποιεί το «Δόγμα Μονρόε» (το δόγμα του 1823 με το οποίο σταδιακά οι ΗΠΑ αντικατέστησαν τις ευρωπαϊκές αποικιακές δυνάμεις στην ήπειρο) και επιχειρεί να αντιμετωπίσει την αυξανόμενη κινεζική επιρροή στις χώρες της Λατινικής Αμερικής, που θεωρείται η άμεση γειτονιά των ΗΠΑ. Η Κίνα είναι πλέον ο κορυφαίος εμπορικός εταίρος της Νότιας Αμερικής και δεύτερος – μετά τις ΗΠΑ – συνολικά στην Κεντρική Αμερική, στη Νότια Αμερική και στην Καραϊβική, ενώ ελέγχει μέσω των δικών της ομίλων μια σειρά κρίσιμες υποδομές σε πολλές χώρες της περιοχής.
Ο αμερικανός πρόεδρος μπορεί να θεωρεί ότι δεν πρέπει να έχει στόχο στρατιωτικής επέμβασης στον υπόλοιπο κόσμο, αλλά να εφαρμόζει έναν οικονομικό ιμπεριαλισμό, χωρίς τη λογική του παγκόσμιου χωροφύλακα, ωστόσο αυτό δεν ισχύει και για τη γειτονιά των ΗΠΑ.
Διπλωμάτες συγκρίνουν την επέμβαση στην Βενεζουέλα με άλλες επεμβάσεις των ΗΠΑ όπως στο Κουβέιτ, στη Βοσνία, αλλά και στο Κόσοβο, σημειώνοντας ότι μετά χρησιμοποιήθηκαν και από άλλους.
Την ίδια στιγμή όλοι αναγνωρίζουν ότι στόχος του Τραμπ είναι τα αποθέματα πετρελαίου της Βενεζουέλας.
Ενώ διπλωμάτες δίνουν και μία εσωτερική διάσταση στην επέμβαση, τονίζοντας ότι έτσι ο Τραμπ ικανοποιεί και τους νεοσυντηρητικούς.
Η στάση της Αθήνας
Η Αθήνα αντιμετώπισε την επέμβαση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα με δύο τρόπους. Την αποστασιοποιημένη ανάρτηση του Υπουργείου Εξωτερικών, η οποία σημείωνε ότι «παρακολουθεί στενά την κατάσταση στη Βενεζουέλα, σε στενή συνεργασία με τους εταίρους της ΕΕ και την Πρεσβεία της Ελλάδας στο Καράκας, η οποία βρίσκεται σε επαφή με την ελληνική κοινότητα στη χώρα και είναι έτοιμη να παράσχει βοήθεια».
Η «εθνικά επικίνδυνη» αναφορά Μητσοτάκη
Και την παρέμβαση του Κυριάκου Μητσοτάκη, η οποία χαρακτηρίστηκε από το σύνολο της αντιπολίτευσης ως εθνικά επικίνδυνη.
Πιο συγκεκριμένα ο Μητσοτάκης ανέφερε στην ανάρτηση του πως: «Ο Νίκολας Μαδούρο προήδρευσε μιας βάναυσης και καταπιεστικής δικτατορίας που προκάλεσε απίστευτα δεινά στον λαό της Βενεζουέλας.
Το τέλος του καθεστώτος του προσφέρει νέες ελπίδες για τη χώρα. Δεν είναι ώρα να σχολιάσουμε τη νομιμότητα των πρόσφατων ενεργειών. Προτεραιότητα πρέπει τώρα να είναι η εξασφάλιση μιας ειρηνικής και γρήγορης μετάβασης σε μια νέα κυβέρνηση χωρίς αποκλεισμούς που θα απολαμβάνει πλήρη δημοκρατική νομιμότητα.
Η Ελλάδα θα συντονιστεί με τους εταίρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για το θέμα. Παραμένουμε προσηλωμένοι στη διασφάλιση της ασφάλειας των Ελλήνων πολιτών στη χώρα».
Η αναφορά του πρωθυπουργού ότι «δεν είναι ώρα να σχολιάσουμε τη νομιμότητα των πρόσφατων ενεργειών», ερμηνεύθηκε από την αντιπολίτευση ως πλήρης ταύτιση του Μεγάρου Μαξίμου με τις θέσεις Τραμπ, που περιφρονεί το διεθνές δίκαιο. Τη συνέδεσαν μάλιστα τόσο με το Κυπριακό όσο και με τα ελληνοτουρκικά, θεωρώντας ότι η δήλωση ανατρέπει τη διαχρονική στήριξη και επίκληση της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής στο διεθνές δίκαιο.
Κάτι που παρατήρησαν και τούρκοι αναλυτές διερωτώμενοι μετά τη συγκεκριμένη δήλωση γιατί η Ελλάδα αναφέρεται στην Τουρκία επικαλούμενη το διεθνές δίκαιο.
Οι εισηγήσεις περί μη ανάμιξης της Ελλάδας
Αξίζει να σημειωθεί πάντως πως όπως δήλωσαν πάνω από μία πηγές στο in η ανάρτηση Μητσοτάκη δεν ήταν πρωτοβουλία του ΥΠΕΞ αλλά ούτε συντάχθηκε από αυτό.
Σύμφωνα δε με κάποιες πηγές οι εισηγήσεις ήταν να μην υπάρξει δήλωση από το Μέγαρο Μαξίμου, ωστόσο ο πρωθυπουργός έκρινε ότι δεν μπορεί να υπολείπεται των ηγετών μεγάλων χωρών, έστω και αν η Ελλάδα όπως του τόνιζαν οι ψυχραιμότεροι δεν είναι στις χώρες αυτού του βεληνεκούς, ούτε σε αυτές που έχουν συμφέρον άμεσης εμπλοκής και θα έπρεπε να μην αναμιχθεί σε αυτό το διπλωματικό χάος.
Σημείωναν δε με νόημα ότι ο Μητσοτάκης δεν μίλησε απλά, αλλά είπε και περισσότερα από τους ηγέτες που ανήκουν στους stakeholders δηλαδή στις χώρες που επηρεάζονται τα συμφέροντα τους.
Συνεδριάζει το Συμβούλιο Ασφαλείας
Υπογραμμίζεται ότι τη Δευτέρα, 5 Ιανουαρίου 2026 συνεδριάζει εκτάκτως το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, με τη συμμετοχή και της Δανίας, η οποία είναι μη μόνιμο μέλος, όπως και η Ελλάδα για τη διετία 2025-26.
Και στην οποία ανήκει η Γροιλανδία, που έχει χαρακτηριστεί ως ο επόμενος στόχος του Τραμπ.
Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές στην συνεδρίαση η Ελλάδα θα επιμείνει στην τήρηση και το σεβασμό στο διεθνές δίκαιο, ωστόσο αυτό ίσως να μην είναι αρκετό.
Σε κάθε περίπτωση η ελληνική πλευρά θα επιχειρήσει να κρατήσει πολύ λεπτές ισορροπίες αφού η Αθήνα δεν φαίνεται να έχει την πρόθεση να καταδικάσει σαφώς τις ΗΠΑ, ωστόσο δεν μπορεί να μην υπερασπιστεί και τη διεθνή νομιμότητα. Ως εκ τούτου θα απαιτηθούν πολύ λεπτοί χειρισμοί, ώστε η χώρα να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων και ταυτόχρονα να μην θίξει ευθέως τις ΗΠΑ, διαρρηγνύοντας τις σχέσεις της με την Ουάσιγκτον.
Με το ερώτημα να είναι ποιον τελικά συμβουλεύτηκε – αν συμβουλεύτηκε – ο Μητσοτάκης για μία τέτοιας διπλωματικής σημασίας ανάρτηση.
Κριτική και από διπλωμάτες
Διπλωμάτες μιλώντας στο in ασκούσαν κριτική στην ελληνική διπλωματία, σημειώνοντας πως αντί η Αθήνα να έχει εξωτερική πολιτική συμμαχιών και συμμάχους έχει εξωτερική πολιτική εξασφάλισης προστατών, στους οποίους έχει δεσμευτεί και δεν μπορεί να αντιταχθεί, ακόμα και σε περιπτώσεις κατάφωρης παραβίασης του διεθνούς δικαίου.
in.gr
