Η Ευρωπαϊκή Ένωση κάνει πλέον σαφές ότι το ψηφιακό ευρώ δεν είναι ένα μακρινό πείραμα, αλλά μια αναπόφευκτη εξέλιξη. Η πρόσφατη ανάθεση έργου σε τεχνολογικούς παρόχους για την ανάπτυξη πέντε βασικών συστημάτων της νέας ψηφιακής νομισματικής υποδομής από την ΕΚΤ επιβεβαιώνει πως το σχέδιο περνά στη φάση της υλοποίησης. Παράλληλα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ετοιμάζεται να εγκρίνει το νομικό πλαίσιο μέχρι το τέλος Οκτωβρίου, ενώ οι υπουργοί Οικονομικών ήδη συναποφάσισαν να καθορίσουν τους κανόνες για τα όρια κατοχής του νέου νομίσματος.
Το ψηφιακό ευρώ θα λειτουργεί ως ηλεκτρονική μορφή του μετρητού – χρήμα που θα εκδίδεται από την ΕΚΤ, αλλά θα διακινείται μέσω των εμπορικών τραπεζών. Οι πολίτες θα μπορούν να το χρησιμοποιούν για πληρωμές και μεταφορές με ταχύτητα, ασφάλεια και ευρωπαϊκή εγγύηση. Ωστόσο, για τις τράπεζες, η προοπτική αυτή προκαλεί ανάμεικτα συναισθήματα: βλέπουν μια τεχνολογική αναγκαιότητα, αλλά και μια απειλή για τα περιθώρια κέρδους τους.
Η PwC εκτιμά ότι η υιοθέτηση του ψηφιακού ευρώ θα κοστίσει στις ευρωπαϊκές τράπεζες έως και 30 δισεκατομμύρια ευρώ, με κάθε ίδρυμα να επενδύει κατά μέσο όρο 110 εκατομμύρια και να δεσμεύει έως το 46% του προσωπικού του επί τέσσερα χρόνια. Και όλα αυτά χωρίς σαφή προοπτική απόδοσης. Ο τραπεζικός τομέας επισημαίνει ότι έχει ήδη επενδύσει τεράστια ποσά σε λύσεις πληρωμών όπως το Bizum, το οποίο το 2026 θα αρχίσει να επεκτείνεται και στις αγορές λιανικής, με δυνατότητες άμεσων συναλλαγών.
Η απάντηση των τραπεζών
Οι τράπεζες επιμένουν ότι το ψηφιακό ευρώ πρέπει να βασιστεί στις υφιστάμενες υποδομές πληρωμών για να αποφευχθούν επικαλύψεις και σπατάλες. Ταυτόχρονα, πιέζουν για ένα δίκαιο μοντέλο αποζημίωσης, καθώς τα έσοδα από τις συναλλαγές θα είναι χαμηλότερα από εκείνα των καρτών Visa και Mastercard. Ενδεικτικά, η ΕΚΤ υπολογίζει ότι οι ευρωπαίοι έμποροι πληρώνουν ετησίως 3 έως 4 δισεκατομμύρια ευρώ σε προμήθειες για αγορές με κάρτες – κόστος που το ψηφιακό ευρώ θα μπορούσε να μειώσει, αλλά εις βάρος των τραπεζών.
Το σχέδιο του Ευρωσυστήματος δεν στοχεύει να αντικαταστήσει τις ιδιωτικές λύσεις, αλλά να εξασφαλίσει ευρωπαϊκή κυριαρχία στις πληρωμές και ασπίδα απέναντι στις “stablecoins”, τα ψηφιακά νομίσματα ιδιωτικών εταιρειών που συνδέονται με το δολάριο ή το ευρώ. Αυτά, κατά την ΕΚΤ, θα μπορούσαν να δημιουργήσουν ένα παράλληλο χρηματοπιστωτικό σύστημα εκτός δημοκρατικού ελέγχου.
Οι επόμενοι μήνες θα είναι κρίσιμοι: η ΕΕ επιδιώκει να έχει το ψηφιακό ευρώ έτοιμο μέχρι το 2028, ενώ οι τράπεζες τρέχουν να προσαρμόσουν τα συστήματά τους, ώστε να μην μείνουν πίσω σε μια εποχή όπου το χρήμα δεν θα είναι πια χαρτί ή πλαστικό — αλλά κώδικας.
