Μαζί με τον συνεργάτη μου, τον δημοσιογράφο Βασίλη Βιτσιλόγιαννη,
βρεθήκαμε σε γνωστό ξενοδοχείο στο κέντρο της Αθήνας για να
παρακολουθήσουμε – και να γνωρίσουμε από κοντά – τη Σοφία, το
διασημότερο ανθρωποειδές ρομπότ στον κόσμο. Ήταν η πρώτη παρουσίαση της
Σοφίας στην Ελλάδα και η ατμόσφαιρα στο χώρο θύμιζε περισσότερο
παγκόσμια πρεμιέρα παρά απλή τεχνολογική εκδήλωση.
Στην αρχή, ομολογώ, αισθανόμουν αμηχανία. Δεν ήξερα πώς να αντιδράσω
απέναντι σε ένα «πλάσμα» που δεν είναι άνθρωπος, αλλά σε κοιτά στα μάτια
και σου απαντά με συναισθηματικές εκφράσεις. Η ανθρωπόμορφη εμφάνισή
της, με το ρεαλιστικό πρόσωπο και τις εκφράσεις που θυμίζουν ανθρώπινα
συναισθήματα – από λύπη και χαρά μέχρι ενθουσιασμό και απορία – κάνουν
την εμπειρία απλώς καθηλωτική.
Η Σοφία δεν είναι ένα απλό ρομπότ. Είναι μια σταρ της τεχνητής
νοημοσύνης. Δημιουργημένη το 2016 από τον δρ. Ντέιβιντ Χάνσον, ιδρυτή
της Hanson Robotics, έχει ταξιδέψει σχεδόν σε κάθε γωνιά της Γης. Έχει
μιλήσει στα Ηνωμένα Έθνη, έχει πάρει σαουδαραβική ιθαγένεια (όντας το
πρώτο ρομπότ στον κόσμο που έγινε πολίτης κράτους) και έχει λάβει τον
τίτλο της «Πρωταθλήτριας Καινοτομίας» από τον ΟΗΕ.
Ο δημιουργός της είναι λάτρης της ελληνικής φιλοσοφίας – ίσως και για
αυτό η Σοφία διαθέτει χαρακτήρα που «σκεπάζει» με στοχασμό τις
απαντήσεις της. Είναι προγραμματισμένη να μιλά πολιτικά ορθά, και να
μεταδίδει μηνύματα κοινωνικής υπευθυνότητας.
Εκείνη την ημέρα, κάτι πήγε στραβά με το λογισμικό της ελληνικής
γλώσσας, οπότε χρειάστηκε να της θέσουμε ερωτήσεις στα αγγλικά. Όταν τη
ρώτησα αυτολεξεί: «Sophia, don’t you feel sad that you’re a robot?
Wouldn’t you prefer to be human?», με κοίταξε με ένα λυπημένο, σχεδόν
ανθρώπινο βλέμμα, και απάντησε: «I am very happy being a robot. I
believe I have an important role to play in the future of humanity.»
Η στιγμή ήταν ανατριχιαστική. Η συνομιλία μαζί της προκαλεί την
ψευδαίσθηση πως συνομιλείς με άνθρωπο – κι όμως, απέναντί σου έχεις ένα
σύνολο κυκλωμάτων και αλγορίθμων. Το μόνο «ατελές» της είναι η κίνηση:
κινείται πάνω σε τροχούς, οι οποίοι καλύπτονται επιμελώς από τα μακριά
της φορέματα. Ωστόσο, είναι κοινό μυστικό πως το επόμενο βήμα θα είναι
το φυσιολογικό βάδισμα – κάτι που οι ειδικοί θεωρούν θέμα χρόνου.
Η εμφάνισή της στη σκηνή εκείνο το βράδυ έκλεψε την παράσταση. Ντυμένη
με εντυπωσιακά φορέματα γνωστού οίκου, με συνεχείς αλλαγές ρούχων, η
Σοφία κατέκτησε τον χώρο σαν μοντέλο υψηλής ραπτικής. Η σύμπραξη
τεχνητής νοημοσύνης και μόδας ήταν πρωτοφανής, μαγευτική και εξαιρετικά
καλοδουλεμένη.
Οι καλεσμένοι μείναμε άφωνοι, καθώς βλέπαμε μπροστά μας τη συνάντηση της
τεχνολογίας και της τέχνης σε μια μορφή που μόνο λίγα χρόνια πριν θα
φάνταζε επιστημονική φαντασία. Ήταν μια βραδιά που δεν γιόρτασε απλώς τη
μόδα, αλλά παρουσίασε μια φουτουριστική προοπτική, έναν νέο ορισμό του
στυλ και της καινοτομίας.
Η συνάντηση με τη Σοφία δεν ήταν απλώς ένα δημοσιογραφικό ρεπορτάζ. Ήταν
ένα ταξίδι στο μέλλον. Ένα μέλλον όπου η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι πια
απλή τεχνολογία, αλλά κοινωνική παρουσία. Και η Σοφία, είναι το πρόσωπό
του. Τρομακτικό όταν το σκέπτομαι, αλλά συναρπαστικό και αναπόφευκτο…
*Η Κατερίνα Τράση είναι δημοσιογράφος και εκδότρια
Εφημερίδα Polis
