Νομοθετική ρύθμιση που παρέχει πολεοδομική ασφάλεια στους οικισμούς με λιγότερους από 2.000 κατοίκους παρουσιάστηκε σήμερα, Τρίτη 1 Ιουλίου, σε σύσκεψη που είχε ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης με τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου και τον Υφυπουργό Νίκο Ταγαρά.

Με τη νέα ρύθμιση, η οποία θα κατατεθεί εντός της ημέρας στη Βουλή, ουσιαστικά διατηρούνται τα υφιστάμενα όρια σε περισσότερους από 9 στους 10 μικρούς οικισμούς, προστατεύοντας τόσο τα περιουσιακά δικαιώματα των ιδιοκτητών όσο και τη δημογραφική προοπτική της περιφέρειας.

Η ρύθμιση προβλέπει δύο νέα πολεοδομικά εργαλεία. Το πρώτο, η Ζώνη Ανάπτυξης Οικισμού, αφορά κοινότητες με πληθυσμό έως 700 κατοίκους, που αποτελούν την πολύ μεγάλη πλειοψηφία, και διασφαλίζει τη δυνατότητα δόμησης έως τα σημερινά όρια. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, κατοχυρώνονται πολεοδομικά όλα τα χωριά της επικράτειας και συνολικά περίπου το 93% των οικισμών κάτω των 2.000 κατοίκων.

Το δεύτερο εργαλείο, η Περιοχή Ελέγχου Χρήσεων, θα καλύπτει οικισμούς με 701 έως 2.000 κατοίκους και προβλέπει ευνοϊκότερες πρόνοιες σε σύγκριση με την εκτός σχεδίου δόμηση.

Υπενθυμίζεται πως σε περίπου 150 οικισμούς, στο Ρέθυμνο και το Πήλιο, το Συμβούλιο της Επικρατείας ακύρωσε τα όρια που είχαν θεσμοθετηθεί παλαιότερα με αποφάσεις Νομαρχών. Το γεγονός αυτό αφενός οδήγησε σε οικοδομική αδράνεια, καθώς εκεί δεν εκδόθηκε ούτε μία οικοδομική άδεια, αφετέρου έθεσε εν δυνάμει σε αμφισβήτηση την οριοθέτηση και των υπόλοιπων οικισμών της χώρας, που δεν είναι θεσμοθετημένοι με Προεδρικό Διάταγμα.

Το Προεδρικό Διάταγμα που ακολούθησε, τον Απρίλιο του 2025, οδήγησε σε ασφάλεια δικαίου στη δόμηση των οικισμών της χώρας. Όμως, μετά την απόρριψη της ζώνης Γ από το ΣτΕ, παρέμενε ανοιχτό το ζήτημα με τα περιφερειακά τμήματα των οικισμών, το οποίο κλείνει τώρα με τη νέα νομοθετική ρύθμιση.

Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε: «Θέλω να συγχαρώ το Υπουργείο για τις συνολικές πρωτοβουλίες που έχει αναλάβει στα κρίσιμα ζητήματα του πολεοδομικού σχεδιασμού της χώρας. Δρομολογείται ένα εξαιρετικά φιλόδοξο σχέδιο, όπου η χώρα για πρώτη φορά θα αποκτήσει ειδικά χωροταξικά πλαίσια σε ολόκληρη την επικράτεια. Και στα πλαίσια αυτής της πολύ μεγάλης, συχνά την αποκαλώ “σιωπηλή”, μεταρρύθμισης, γιατί δεν αναδεικνύεται τόσο στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, ερχόμαστε και επιλύουμε και το ζήτημα το οποίο απασχόλησε πολύ την κοινή γνώμη πρόσφατα, με τα όρια των οικισμών, όπου υπήρχε και αρκετή παραπληροφόρηση σχετικά με το τι κάνει και με το τι δεν κάνει το Προεδρικό Διάταγμα το οποίο δημοσιεύθηκε σχετικά πρόσφατα.

Και για να το πούμε με πολύ απλά λόγια, όπως το είπε και ο Υπουργός, για όλους τους οικισμούς κάτω των 700 κατοίκων, πρακτικά τη συντριπτική πλειοψηφία των οικισμών της χώρας, ουσιαστικά θα διατηρηθούν τα υφιστάμενα όρια, όπως αυτά χαράχθηκαν πριν από κάποιες δεκαετίες, άρα δεν αλλάζει απολύτως τίποτα.

Και για εκείνους τους οικισμούς μεταξύ 700 και 2.000 κατοίκων θα δημιουργηθεί ένα ευέλικτο εργαλείο το οποίο θα επιτρέπει τη δόμηση και στα τμήματα τα οποία καταλαμβάνουν ουσιαστικά την υφιστάμενη ζώνη Γ, με μεγαλύτερη ευελιξία από αυτή που προβλέπεται σήμερα στην εκτός σχεδίου δόμηση.

Οπότε, νομίζω ότι, και με τις σημερινές ανακοινώσεις, για ένα πολύ μεγάλο κομμάτι του ελληνικού πληθυσμού της υπαίθρου λύνεται μία σημαντική αβεβαιότητα, μία εκκρεμότητα.

Και θέλω να τονίσω και πάλι ότι οι διατάξεις αυτές είναι απαραίτητες όχι μόνο για να μπει τάξη στον χώρο, αλλά για να μπορέσουμε να στηρίξουμε την ύπαιθρο, τη δημογραφική μας πολιτική και να ενθαρρύνουμε και τους πολίτες, γιατί όχι, να μπορούν να επιστρέψουν πίσω στα χωριά τους και να το κάνουν με τη μέγιστη δυνατή ταχύτητα και πολεοδομική ευελιξία».

Σημαντική αύξηση στα κρούσματα σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων (ΣΜΝ) καταγράφεται τα τελευταία χρόνια στην Ευρώπη, με τις υγειονομικές αρχές να κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για την ανάγκη εντατικοποίησης των προληπτικών μέτρων και της ενημέρωσης.

Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία του ΕΟΔΥ, στην Ελλάδα το 2023 τα περιστατικά γονόρροιας υπερτριπλασιάστηκαν σε σύγκριση με το 2020, ενώ οι διαγνώσεις πρώιμης σύφιλης διπλασιάστηκαν. Παράλληλα, η χλαμυδιακή λοίμωξη παρουσιάζει επίσης ανησυχητική αύξηση, με τα περιστατικά να αυξάνονται κατά 50% την τελευταία τριετία.

Ο ΕΟΔΥ υπογραμμίζει τη σημασία της ασφαλούς σεξουαλικής συμπεριφοράς, ιδιαίτερα ενόψει των καλοκαιρινών μετακινήσεων και των επαφών μεταξύ ανθρώπων από διαφορετικές χώρες. Οι ειδικοί καλούν σε τακτικό έλεγχο για ΣΜΝ, σε χρήση έγκυρης πληροφόρησης από επαγγελματίες υγείας και σε προσεκτική στάση απέναντι σε κάθε νέα σεξουαλική επαφή.

Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC) επισημαίνει τη σημασία της συνεπούς χρήσης προφυλακτικού σε κάθε είδους επαφή – κολπική, πρωκτική και στοματική – ενώ συνιστά προληπτικό έλεγχο πριν από κάθε νέα επαφή χωρίς προφυλακτικό. Όταν αυτό δεν είναι εφικτό, η εξέταση αμέσως μετά από επαφή χωρίς προστασία είναι απαραίτητη, ακόμα και ελλείψει συμπτωμάτων, καθώς πολλές λοιμώξεις παραμένουν ασυμπτωματικές.

Ο ΕΟΔΥ προειδοποιεί και για τη μετάδοση της νόσου mpox (πρώην ευλογιά των πιθήκων) μέσω σεξουαλικής επαφής, κυρίως με άμεση επαφή δέρμα με δέρμα. Τα περιστατικά που έχουν καταγραφεί στην Ευρώπη και στην Ελλάδα αφορούν κυρίως άνδρες που έχουν σεξουαλικές σχέσεις με άνδρες.

Επιπλέον, ορισμένες λοιμώξεις που προκαλούν έντονη διάρροια – όπως η σιγκέλλα και η ηπατίτιδα Α – μπορούν να μεταδοθούν και μέσω σεξουαλικής επαφής, ιδίως μεταξύ ανδρών. Συστήνεται η αποφυγή κοινής χρήσης σεξουαλικών βοηθημάτων και η σχολαστική απολύμανσή τους, καθώς και η υγιεινή των χεριών και των γεννητικών/πρωκτικών περιοχών πριν και μετά την επαφή.

Στη μείωση του κινδύνου συμβάλλουν οι εμβολιασμοί κατά της ηπατίτιδας Α, της ηπατίτιδας Β και της νόσου mpox, όπως και η χρήση της προληπτικής αγωγής PrEP για την πρόληψη του HIV.

«Η πρόληψη, η σωστή ενημέρωση, η ειλικρινής επικοινωνία με τους σεξουαλικούς συντρόφους και τους επαγγελματίες υγείας είναι τα βασικά όπλα για τον περιορισμό της εξάπλωσης των ΣΜΝ, του HIV, του mpox και της ιογενούς ηπατίτιδας», σημειώνει ο ΕΟΔΥ.