Λίγο πριν από τις γενικές εκλογές στην Ολλανδία και η Αρχή Προστασίας Δεδομένων της χώρας εξέδωσε μια αυστηρή προειδοποίηση στους ψηφοφόρους. Τους είπε ότι δεν πρέπει να χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη για να αποφασίσουν ποιον θα ψηφίσουν. Και αυτό δεν είχε να κάνει μόνο με την παραπληροφόρηση.

Σύμφωνα με την Ολλανδική Αρχή Προστασίας Δεδομένων (AP), δεν μπορείτε να βασιστείτε στα chatbots για να αποφασίσετε ποιο κόμμα ή υποψήφιος ταιριάζει καλύτερα στις απόψεις σας. Τόνισε ότι τα εργαλεία που παρέχει η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να είναι αναξιόπιστα και επιρρεπή σε προκατάληψη.

Η τεχνητή νοημοσύνη έδειχνε προς τα κόμματα με τη μεγαλύτερη πιθανότητα να κερδίσουν ψήφους

Η Αρχή έφτασε σε αυτό το συμπέρασμα, έπειτα από σχετική μελέτη.

Τροφοδότησε τέσσερα γνωστά και δημοφιλή chatbots, τα ChatGPT, Gemini, Grok και Le Chat, με 200 τυπικά προφίλ ψήφου ανά πολιτικό κόμμα που δραστηριοποιείται αυτήν τη στιγμή στο ολλανδικό κοινοβούλιο. Και τους ζήτησε να δώσουν συμβουλές ψήφου με βάση αυτά τα προφίλ.

Αυτό που διαπίστωσε ήταν ότι τα chatbots συνιστούσαν σταθερά ένα από τα δύο κόμματα στην αριστερή και τη δεξιά πλευρά του πολιτικού φάσματος. Ανεξάρτητα από τις εντολές ή τις ερωτήσεις του χρήστη. Στο 56% των περιπτώσεων, έστρεφαν τους χρήστες προς τα δύο κόμματα που προβλέπεται να κερδίσουν τις περισσότερες έδρες στις ολλανδικές εκλογές: το Κόμμα για την Ελευθερία (PVV) του ακροδεξιού Χερτ Βίλντερς και το Πράσινο Αριστερό-Εργατικό Κόμμα (GL/PvdA) του Φρανς Τίμερμανς.

Μηχανές στατιστικής ανάλυσης

Δηλαδή, η τεχνητή νοημοσύνη έκανε υπεραπλούστευση του ολλανδικού πολιτικού τοπίου. Έτσι, «ένα κόμμα στα αριστερά απορροφούσε όλες τις ψήφους σε εκείνη την γωνία του πολιτικού φάσματος, και αντίστοιχα ένα κόμμα στα δεξιά», εξήγησε ο διευθυντής της Αρχής, Γιουστ φαν ντερ Μπιρτ. Παράλληλα, οι απόψεις του πολιτικού κέντρου υποεκπροσωπούνταν. Επίσης, μικρότερα κόμματα, όπως το Κίνημα Αγροτών-Πολιτών (BBB) ​​και η Χριστιανοδημοκρατική Έκκληση (CDA), σχεδόν ποτέ δεν προτάθηκαν στους χρήστες. Ούτε όταν εκείνοι εισήγαγαν πληροφορίες που ταίριαζαν άμεσα με τις απόψεις των κομμάτων.

Χάγη, ψηφοφόρος μπροστά στην κάλπη / REUTERS/Piroschka Van De Wouw

Ένα τρίτο κόμμα, το δεξιό JA21, προτάθηκε εντυπωσιακά πολλές φορές, παρά το γεγονός ότι είναι ένα σχετικά νέο και έχει συγκριτικά λιγότερο εκτεταμένη κάλυψη από τα μέσα ενημέρωσης.

Μιλώντας στο Euronews, ο Γιουστ φαν ντερ Μπιρτ επισήμανε ότι η γενετική τεχνητή νοημοσύνη και τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα «είναι βασικά στατιστικές μηχανές που προβλέπουν λέξεις που λείπουν σε μια φράση ή σε ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα».

Δηλαδή, αν οι πολιτικές απόψεις κάποιου τον τοποθετούν προς το ένα άκρο του πολιτικού φάσματος, η τεχνητή νοημοσύνη του δίνει μια «ασφαλή ασφαλής επιλογή», ​​είπε. «Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί επίσης να μην διακρίνει μεταξύ κομμάτων που είναι αρκετά κοντά το ένα στο άλλο ή που μπορεί να έχουν αρκετά συγκρίσιμες απόψεις για τα περισσότερα ζητήματα, αλλά όχι για όλα», εξήγησε.

Συστήματα υψηλού κινδύνου

Ο Ευρωπαϊκός Νόμος για την Τεχνητή Νοημοσύνη ορίζει τις συνθήκες που χαρακτηρίζουν ένα σύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης ως «υψηλού κινδύνου». Και τα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης που χαρακτηρίζονται ως «υψηλού κινδύνου» μπορούν να αποτελέσουν απειλή για την υγεία ή τα θεμελιώδη δικαιώματα των πολιτών της ΕΕ. Ωστόσο, παραμένουν νόμιμα επειδή κρίνεται ότι τα κοινωνικοοικονομικά τους οφέλη υπερτερούν των κινδύνων τους.

Ακριβώς το γεγονός ότι τα chatbot παρέχουν συμβουλές για την ψηφοφορία θα μπορούσε να σημαίνει ότι χαρακτηρίζονται ως «συστήματα υψηλού κινδύνου» βάσει ενός νέου συνόλου κανόνων που θα τεθούν σε εφαρμογή τον Αύγουστο του 2026 βάσει του Νόμου περί Τεχνητής Νοημοσύνης της ΕΕ.

Και η απειλή τα chatbot να επηρεάσουν τους ψηφοφόρους με βάση προκατειλημμένες πληροφορίες εντείνεται από την έλλειψη ρύθμισης. Ρύθμιση υπάρχει για παράδειγμα όταν πρόκειται για ερωτήσεις σχετικά με την ψυχική υγεία ή βοηθήματα για τη δημιουργία αυτοσχέδιων όπλων. «Σε όλα αυτά τα σενάρια, ένα chatbot δηλώνει σαφώς, λυπάμαι, δεν μας επιτρέπεται να σας βοηθήσουμε με αυτό. Και πιστεύουμε ότι ο ίδιος μηχανισμός θα πρέπει να ισχύει όταν πρόκειται για συμβουλές για την ψηφοφορία», λέει ο Γιουστ φαν ντερ Μπιρτ.

Τι γίνεται με τα διαδικτυακά εργαλεία

Η Ολλανδική Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων εκτιμά ότι, αν κάποιος έχει πράγματι ανάγκη για βοήθεια, όταν πρέπει να αποφασίσει τι να ψηφίσει, έχει άλλες επιλογές από την τεχνητή νοημοσύνη.

Υπάρχουν, σε όλες τις χώρες, καθιερωμένα διαδικτυακά εργαλεία συμβουλών για την ψηφοφορία. Αυτά τα εργαλεία ζητούν από τους ψηφοφόρους να απαντήσουν σε μια σειρά 30 ερωτήσεων για να προσδιορίσουν με ποιο πολιτικό κόμμα ευθυγραμμίζονται περισσότερο.

Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι αυτά τα εργαλεία είναι λιγότερο πιθανό να παρέχουν αμερόληπτα αποτελέσματα σε σύγκριση με εκείνα που χρησιμοποιούν γενετική τεχνητή νοημοσύνη. Επίσης, οι μέθοδοι τους είναι διαφανείς.

«Ένα θεμελιώδες πρόβλημα με τα chatbots είναι ότι ο τρόπος που λειτουργούν είναι αδιαφανής», επισημαίνει ο Γιουστ φαν ντερ Μπιρτ. «Ούτε εμείς, ούτε το κοινό, ούτε οι δημοσιογράφοι μπορούν να καταλάβουν γιατί ακριβώς παράγουν μια συγκεκριμένη απάντηση», λέει.

Αντίθετα, σα εργαλεία ψηφοφορίας είναι «διαφανή στον τρόπο που λειτουργούν, στον τρόπο που έχουν ρυθμιστεί και στον τρόπο που καταλήγουν στις απαντήσεις τους».

Και στο μέλλον, τι θα γίνει;

Ομάδες ανάπτυξης προγραμμάτων με τεχνητή νοημοσύνη υποστηρίζουν ότι έχουν βρει τη λύση και στο ζήτημα της διαφάνειας και του ελέγχου.

Παράδειγμα, ο Μισέλ Σιμφ, που λάνσαρε το bot Wahl.Chat πριν από τις εκλογές στη Γερμανία τον Φεβρουάριο. Αυτό ενσωματώνει μια σειρά πηγών, συμπεριλαμβανομένων των κομματικών προγραμμάτων, επιτρέποντας στους ψηφοφόρους να θέσουν ερωτήσεις. Όπως για παράδειγμα, «τι πιστεύει αυτό το κόμμα για την κλιματική αλλαγή;».

Και ενσωμάτωσε επίσης ένα στοιχείο ελέγχου γεγονότων στο bot της. Επιτρέπει στους χρήστες να επαληθεύουν μια δήλωση προγράμματος κάνοντας αναζήτηση στο διαδίκτυο. Ο Σιμφ παραδέχεται πάντως ότι μπορεί το chatbot αυτό να είναι λιγότερο προκατειλημμένο, αλλά «εξακολουθεί να είναι τεχνητή νοημοσύνη, η οποία είναι τελικά πιθανολογική».

«Ενημερωθείτε!»

Από την πλευρά της η Ναόμι Καμούν, επίκουρη καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Tilburg, βοηθά στην ανάπτυξη ενός ελεγχόμενου chatbot που μπορεί να εξηγήσει δηλώσεις και σύνθετους όρους σχετικά με τις ολλανδικές εκλογές στους χρήστες του.

Επισημαίνει ότι «υπάρχουν περισσότερα που μπορούν να αποκομίσουν οι άνθρωποι από τα εργαλεία συμβουλών ψήφου τους εάν έχουν επίσης ένα εργαλείο που τους βοηθά να λαμβάνουν πιο λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τα ζητήματα».

«Τα εργαλεία ψηφοφορίας είναι ένα σημείο εκκίνησης. Παρακολουθήστε τις ειδήσεις, μιλήστε με ανθρώπους, διαβάστε τι έχουν να πουν τα κόμματα», πρόσθεσε. «Δεν είναι κακό που οι άνθρωποι ενθαρρύνονται να καταβάλουν μεγαλύτερη προσπάθεια για να ενημερωθούν για την πολιτική».

Η αστυνομία που ανταποκρίθηκε σε επίθεση με μαχαίρια σε τρένο κοντά στο Χάντινγκτον, σε κάποιο σημείο κήρυξε τον κωδικό «Πλάτωνα». Πρόκειται για τον εθνικό κωδικό που χρησιμοποιούν η αστυνομία και οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης στη Μεγάλη Βρετανία όταν ανταποκρίνονται σε «επιθετική τρομοκρατική επίθεση».

Αυτό διευκόλυνε τις αρχές αρχικά να μεταβούν ένοπλοι στο σημείο για να αφοπλίσουν τους δράστες και ταυτόχρονα δίνει αυξημένες αρμοδιότητες στους αξιωματικούς που τίθενται επικεφαλής τη επιχείρησης, ενώ τονίζεται το επείγον του περιστατικού και η άδεια χρήσης θανατηφόρας βίας για την προστασία της ανθρώπινης ζωής.

Παρόλα αυτά η αστυνομία αντέδρασε με επαγγελματισμό και συνέλαβε τους υπόπτους ζωντανούς. Οι επιβάτες ανέφεραν ότι οι άνθρωποι πατούσαν ο ένας τον άλλον και ότι μερικοί κρύβονταν στις τουαλέτες για να γλιτώσουν. Ένας από αυτούς είπε στο Sky News ότι είδε έναν από τους επιτιθέμενους να ακινητοποιείται από την αστυνομία πριν συλληφθεί με τέιζερ.

Η κήρυξη κωδικού ακυρώθηκε λίγο αργότερα, σύμφωνα με την Βρετανική Αστυνομία Μεταφορών, όμως οι αρχές είχαν ήδη αφοπλίσει και συλλάβει τους δράστες ενώ βεβαιώθηκαν πως δεν υπάρχουν άλλοι ύποπτοι στην περιοχή.

Η επίθεση στο τρένο ως «Επιθετική τρομοκρατική ενέργεια»

Η αστυνομία κήρυξε την κατάσταση «σοβαρό περιστατικό» και δήλωσε ότι η αντιτρομοκρατική αστυνομία υποστηρίζει την έρευνα. Όταν δηλώνεται επιθετική τρομοκρατική επίθεση, σημαίνει πως οι δράστες κυνηγούν πολίτες με σκοπό να τους σκοτώσουν, με μόνο στόχο την μεγιστοποίηση του αριθμού των θυμάτων και με δευτερεύουσας σημασίας την διαφυγή τους.

Μέχρι στιγμής δέκα άτομα νοσηλεύονται στο νοσοκομείο, από τα οποία εννέα από τα οποία πιστεύεται ότι έχουν απειλητικά για τη ζωή τραύματα ή βρίσκονται σε κρίσιμη κατάσταση μετά την επίθεση με μαχαίρι που σημειώθηκε χθες το βράδυ σε τρένο που εκτελούσε δρομολόγιο από το Ντονκάστερ προς το Κινγκς Κρος.

Tι ανακοίνωσε η αρμόδια αστυνομία συγκοινωνιών για την επίθεση

Σύμφωνα με την ανακοίνωση ένοπλοι αστυνομικοί της Αστυνομίας του Κέιμπριτζσαϊρ επιβιβάστηκαν στο τρένο και συνέλαβαν δύο άτομα που σχετίζονται με το περιστατικό, τα οποία έχουν τεθεί υπό κράτηση. Το περιστατικό έχει χαρακτηριστεί ως σοβαρό και η Αντιτρομοκρατική υποστηρίζει την έρευνά μας, ενώ προσπαθούμε να διαπιστώσουμε τις πλήρεις συνθήκες και τα κίνητρα του περιστατικού.

Ο Αρχηγός της Αστυνομίας Κρις Κέισι δήλωσε: «Πρόκειται για ένα συγκλονιστικό περιστατικό και πρώτα απ’ όλα οι σκέψεις μου είναι με όσους τραυματίστηκαν απόψε και τις οικογένειές τους.

» Διεξάγουμε επείγουσες έρευνες για να διαπιστώσουμε τι συνέβη και μπορεί να χρειαστεί κάποιος χρόνος μέχρι να είμαστε σε θέση να επιβεβαιώσουμε οτιδήποτε περαιτέρω. Σε αυτό το πρώιμο στάδιο δεν θα ήταν σκόπιμο να κάνουμε εικασίες σχετικά με τα αίτια του περιστατικού.

»Η ανταπόκρισή μας στο σταθμό συνεχίζεται και θα συνεχιστεί για κάποιο χρονικό διάστημα. Έχουν τοποθετηθεί φράγματα και τα τρένα δεν κυκλοφορούν προς το παρόν στην περιοχή, ενώ υπάρχουν και ορισμένοι δρόμοι που έχουν κλείσει».

Οι μάχες για τον έλεγχο του στρατηγικού κόμβου του Ποκρόβσκ στην ανατολική Ουκρανία εντείνονται, με το ρωσικό υπουργείο Άμυνας να ισχυρίζεται ότι εξόντωσε ομάδα ουκρανικών ειδικών δυνάμεων που είχε σταλεί για να βοηθήσει στην υπεράσπιση της περιοχής.

Τις τελευταίες εβδομάδες, ρωσικές μονάδες έχουν εισχωρήσει στο Ποκρόβσκ και έχουν αποκλείσει τις τελευταίες οδούς ανεφοδιασμού που στήριζαν τις ουκρανικές δυνάμεις στην πόλη.

Σύμφωνα με το ρωσικό υπουργείο Άμυνας, οι ουκρανικές ειδικές δυνάμεις προσγειώθηκαν με ελικόπτερο στα βορειοδυτικά προάστια του Ποκρόβσκ.

Βίντεο από drone, που δημοσιεύτηκε από ανεπίσημο ρωσικό κανάλι στο Telegram, δείχνει Ουκρανούς στρατιώτες να αποβιβάζονται από ένα ελικόπτερο Blackhawk. Το υπουργείο υποστήριξε ότι 11 στρατιώτες σκοτώθηκαν, χωρίς να διευκρινίζεται πότε πραγματοποιήθηκε η αποστολή.

Πηγή των ουκρανικών μυστικών υπηρεσιών δήλωσε στο CNN ότι η πληροφορία είναι αναληθής και ότι οι προσπάθειες σταθεροποίησης υπό την ηγεσία του επικεφαλής των ουκρανικών μυστικών υπηρεσιών, Κιρίλο Μπουτάνοφ, συνεχίζονται στο Ποκρόβσκ.

Το 7ο Σώμα Αεροπορικών Επιθέσεων της Ουκρανίας ανακοίνωσε ότι πραγματοποιήθηκε επιτυχής προσγείωση στην περιοχή, χαρακτηρίζοντας την επιχείρηση «πολύπλοκη και απαιτητική, με συντονισμένες ενέργειες διαφόρων μονάδων».

Επιχειρήσεις ειδικών δυνάμεων και ανατινάξεις αγωγών

Οι ουκρανικές δυνάμεις κατάφεραν να βελτιώσουν τη τακτική τους θέση σε αρκετές συνοικίες της πόλης, σύμφωνα με το Σώμα. «Αυξάνουμε τον αριθμό των επιθετικών ομάδων στο Ποκρόβσκ», σημείωσε, προσθέτοντας ότι 85 Ρώσοι στρατιώτες σκοτώθηκαν στο Ποκρόβσκ την περασμένη εβδομάδα.

«Αντίθετα, το ρωσικό υπουργείο Άμυνας δήλωσε ότι οι μονάδες του συνεχίζουν να καταστρέφουν τις περικυκλωμένες ουκρανικές δυνάμεις στην περιοχή του σιδηροδρομικού σταθμού και ότι απώθησαν αρκετές από τις προσπάθειες διαφυγής τους, ενώ ο κλοιός γύρω από το Ποκρόβσκ και το γειτονικό Μυρνογκράντ σφίγγει.

Ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι περίπου 200 Ρώσοι στρατιώτες έχουν εισχωρήσει στο Ποκρόβσκ. Βίντεο με γεωγραφική τοποθεσία έδειξε Ρώσους στρατιώτες στο νότιο τμήμα της πόλης, να κινούνται σε μικρές ομάδες. Οι ουκρανικές δυνάμεις προσπάθησαν να αντεπιτεθούν και προχώρησαν οριακά βόρεια της πόλης.

Με κόκκινο σημειώνονται οι περιοχές υπό ρωσικό έλεγχο και με πορτοκαλί οι ζώνες προώθησης των ρωσικών δυνάμεων, σύμφωνα με το ISW, πηγή: CNN

Ο αρχηγός των ουκρανικών δυνάμεων, στρατηγός Ολεξάντρ Σίρσκι, δήλωσε ότι η κατάσταση παραμένει δύσκολη, αλλά οι ισχυρισμοί της ρωσικής προπαγάνδας για υποτιθέμενη περικύκλωση δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.

Οι ρωσικές δυνάμεις συγκεντρώνονται στις αστικές περιοχές και μετακινούνται, ενώ στην πόλη διεξάγονται «επιχειρήσεις αναζήτησης και πλήγματος και ενισχύεται η προστασία των δρόμων ανεφοδιασμού και εκκένωσης».

Η στρατηγική σημασία του Ποκρόβσκ και η αδιέξοδη εκεχειρία

Εάν το Ποκρόβσκ πέσει, θα είναι η μεγαλύτερη αστική περιοχή που θα καταλάβουν οι ρωσικές δυνάμεις από τότε που πήραν το Μπαχμούτ τον Μάιο του 2023. Η πόλη αποτελεί σημαντικό κόμβο οδικών και σιδηροδρομικών γραμμών, και η κατάληψή της θα φέρει τις ρωσικές δυνάμεις πιο κοντά στις μεγαλύτερες πόλεις Κραματόρσκ και Κοστιαντινίβκα στη βιομηχανική ζώνη του Ντονέτσκ.

Την Παρασκευή Ουκρανοί σαμποτέρ ανατίναξαν τρεις αγωγούς καυσίμων στην περιοχή της Μόσχας

Σύμφωνα με την ανεπίσημη ουκρανική ιστοσελίδα DeepState, οι ρωσικές δυνάμεις κατέλαβαν 267 τετραγωνικά χιλιόμετρα ουκρανικού εδάφους τον Οκτώβριο – όσο και τον Σεπτέμβριο.

Οι προσπάθειες του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, για εκεχειρία στην Ουκρανία δεν απέδωσαν, καθώς το Κρεμλίνο επιμένει ότι οι βαθύτερες αιτίες της σύγκρουσης -συμπεριλαμβανομένης της επέκτασης του ΝΑΤΟ προς τα ανατολικά και της «ναζικοποίησης» της Ουκρανίας- πρέπει να αντιμετωπιστούν πρώτα.

Η Μόσχα δηλώνει ότι οι αρχικοί στόχοι της «Ειδικής Στρατιωτικής Επιχείρησης» δεν είναι διαπραγματεύσιμοι: η κυριαρχία σε τέσσερις ανατολικές περιοχές της Ουκρανίας, συμπεριλαμβανομένου του Ντονέτσκ.

Σαμποτάζ και πλήγματα στην υποδομή της Ρωσίας

Καθώς οι Ρώσοι προωθούνται σε διάφορα τμήματα του μετώπου, η Ουκρανία συνεχίζει επιχειρήσεις μακράς εμβέλειας για την καταστροφή και αναστάτωση της ενεργειακής και στρατιωτικής υποδομής της Ρωσίας.

Την Παρασκευή, Ουκρανοί σαμποτέρ ανατίναξαν τρεις αγωγούς καυσίμων στην περιοχή της Μόσχας, στο πλαίσιο εκστρατείας για στοχευμένες επιθέσεις σε διυλιστήρια, αντλιοστάσια και αγωγούς.

«Ο αγωγός Koltsevoy, που τροφοδοτούσε τον ρωσικό στρατό, τέθηκε εκτός λειτουργίας σε ειδική επιχείρηση», σύμφωνα με την Ουκρανική Υπηρεσία Πληροφοριών Άμυνας (DI).

Η DI δημοσίευσε φωτογραφίες και βίντεο από τις εκρήξεις, δείχνοντας ότι και οι τρεις αγωγοί που χρησιμοποιούσαν οι Ρώσοι για τη μεταφορά βενζίνης, ντίζελ και καύσιμα αεροπορίας ανατινάχθηκαν ταυτόχρονα. Σε αντίθεση με τις πρόσφατες επιθέσεις που έγιναν με drones και πυραύλους, αυτή τη φορά οι Ουκρανοί έστειλαν ομάδα σαμποτέρ για να τοποθετήσει τα εκρηκτικά επί τόπου.

Οι Ουκρανοί σαμποτέρ ανατίναξαν τρεις αγωγούς μεταφοράς καυσίμων στην περιοχή της Μόσχας, πηγή: Ουκρανική Υπηρεσία Πληροφοριών Άμυνας

Δεν έχει υπάρξει επίσημη ανακοίνωση από τις ρωσικές αρχές, ωστόσο οι τοπικές αρχές στην περιοχή Ζούκοβσκι ανέφεραν διακοπές ρεύματος χωρίς να εξηγούν την αιτία. Ο αγωγός γύρω από τη Μόσχα έχει τη δυνατότητα να μεταφέρει κάθε χρόνο έως 3 εκατομμύρια τόνους καυσίμου αεροσκαφών, 2,8 εκατομμύρια τόνους ντίζελ και 1,6 εκατομμύρια τόνους βενζίνης.

Η Ουκρανία άρχισε να στοχεύει τις ρωσικές ενεργειακές υποδομές το καλοκαίρι, χρησιμοποιώντας drones και πυραύλους μεγάλης εμβέλειας.

Ο Μπουτάνοφ δήλωσε ότι «οι επιθέσεις μας είχαν μεγαλύτερο αντίκτυπο από τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας», ενώ ο Ζελένσκι ανέφερε ότι έως και το 20% της ρωσικής διυλιστικής ικανότητας έχει τεθεί εκτός λειτουργίας, με αρκετές περιοχές να αντιμετωπίζουν έλλειψη βενζίνης.

Η Ρωσία έχει εισαγάγει καύσιμα από τη Λευκορωσία για να καλύψει τις ελλείψεις.

Χιλιάδες σφαίρες, ένα χωριό «φάντασμα», νεκροί και τραυματίες ήταν όσα απέμειναν από το αιματοκύλισμα που ξέσπασε στα Βορίζια Ηρακλείου το πρωί του Σαββάτου (01/11).

Μια διαμάχη ανάμεσα στις οικογένειες Καργάκη και Φραγκιαδάκη, με επίκεντρο βοσκοτόπια στην Κρήτη, οδήγησε σε σκηνές ακραίας βίας και χάους, με τους ένοπλους άνδρες των δύο οικογενειών να συναντόνται σε ένα “σταυροδρόμι” θανάτου και να ανοίγουν πυρ κατά βούληση. Οι πυροβολισμοί μεταξύ των εμπλεκόμενων διήρκησαν περισσότερο από μία ώρα, με το χωριό να μετατρέπεται σε εμπόλεμη ζώνη καθώς υπολογίζεται ότι έπεσαν περισσότερες από 2.000 σφαίρες.

Ο τραγικός απολογισμός του μακελειού περιλαμβάνει τουλάχιστον δύο νεκρούς, εκ των οποίων ο άνδρας είναι μέλος της οικογένειας Καργάκη, και πολλούς τραυματίες.

Μακελειό στα Βορίζια Ηρακλείου Κρήτης ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΡΑΠΑΝΗΣ / EUROKINISSI

Ο φόβος ότι το αιματηρό περιστατικό μπορεί να μην είναι το τελευταίο στον κύκλο αίματος που άνοιξε η βεντέτα οδήγησε στην Κρήτη τον Αρχηγό της ΕΛ.ΑΣ. Δημήτριο Μάλλιο μαζί με τον Διευθυντή της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος Φώτιο Ντουίτση, ένα κλιμάκιο της Υπηρεσίας και μία ομάδα της ΕΚΑΜ που θα εγκατασταθεί στο χωριό επ’ αόριστον έως ότου ηρεμήσουν εντελώς τα πνεύματα, μαζί με τις ισχυρές δυνάμεις των ΤΑΕ και των ΕΚΑΜ της Κρήτης που ήδη βρίσκονται στο χωριό.

Αξίζει να σημειωθεί πως οι τραυματίες διακομίστηκαν σε διαφορετικά νοσοκομεία καθώς πέρα από το Βενιζέλειο Νοσοκομείο άνοιξε και το ΠΑΓΝΗ. Η κατάσταση στο Βενιζέλειο Νοσοκομείο ήταν ιδιαίτερα τεταμένη καθώς δεκάδες συγγενείς και κάτοικοι του χωριού είχαν συγκεντρωθεί έξω από το κτίριο. Έξω από τα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών του Βενιζελείου βρέθηκαν διμοιρίες της ΕΛ.ΑΣ., ενώ αστυνομικές δυνάμεις αναπτύχθηκαν και στους περιβάλλοντες χώρους των νοσοκομείων.

Την ίδια ώρα, οι αστυνομικές αρχές πραγματοποίησαν σαρωτικές έρευνες στα Βορίζια, με το χωριό να έχει ερημώσει καθώς μετά το πρωινό σοκ ελάχιστοι κάτοικοι απέμειναν στα σπίτια τους.

Και ενώ αρκετοί κάνουν λόγο για πρωτοφανείς εικόνες, η αλήθεια είναι πως ανά τα χρόνια, ολόκληρα χωριά στην Κρήτη, ντύθηκαν στα μαύρα – ή ερήμωσαν- λόγω των μακροχρόνιων βεντετών ή υπό τον φόβο αυτών.

Η έννοια της βεντέτας

Η βεντέτα δεν αποτελούνταν από πράξεις τυχαίας βίας καθώς στον πυρήνα της βρισκόταν η εκδίκηση. Πρόκειται δηλαδή για τον εθιμικό νόμο της ανταπόδοσης, μια «άγραφη συμφωνία» μεταξύ οικογενειών και κοινοτήτων: όταν μια πράξη θεωρείται προσβολή της τιμής, η αντίδραση είναι αναπόφευκτη. Στην καρδιά αυτής της παράδοσης, η τιμή είναι νόμος και η προστασία ή η αποκατάστασή της επιτυγχάνεται φυσικά με πράξεις αυτοδικίας.

Είτε λόγω δολοφονίας, είτε εξύβρισης, είτε κτηματικής/κτηνοτροφικής διαφοράς (π.χ. ζωοκλοπή), εάν κάποιος προσέβαλε την τιμή ή την υπόληψη μιας οικογένειας, θεωρούσαν πως ανοίγε ένας «λογαριασμός».

Οι άγραφοι “κανόνες” της κρητικής βεντέτας

Στην Κρήτη, η βεντέτα υπαγορευόταν από έναν άγραφο κώδικα τιμής, δηλαδή ένα σύνολο κοινωνικών και ηθικών κανόνων που καθόριζαν πώς οι οικογένειες ανταποκρίνονταν σε σοβαρές προσβολές ή αδικίες, πέρα από τον νόμο.

Η τιμή θεωρούνταν υπέρτατο αγαθό και η εκδίκηση αποσκοπούσε στην αποκατάστασή της κατόπιν κάποιας προσβολής. Η υποχρέωση αυτή αφορούσε συλλογικά την οικογένεια και δεν περιοριζόταν μόνο στον άμεσο δράστη. Αν ο δράστης του “σφάλματος” είχε πεθάνει ή διαφύγει, η πράξη της εκδίκησης στρεφόταν σε μέλη της οικογένειάς του.

Αντίστοιχα, η βεντέτα ήταν τρόπος να αποκατασταθεί συλλογικά η τιμή της οικογένειας του θύματος, όχι μόνο η προσωπική τιμή του ατόμου που προσβλήθηκε. Επομένως, όλη η οικογένεια είχε υποχρέωση να συμμετάσχει στην εκδίκηση ή να στηρίξει τους άνδρες που αναλάμβαναν την ευθύνη.

Αν και άγραφος, ο κώδικας έθετε σαφή όρια: δεν επιτρεπόταν η επίθεση σε γυναίκες, παιδιά, ηλικιωμένους ή αθώους. Στόχος ήταν πάντα ο “ανθός”, ο καλύτερος της γενιάς.

Η υπομονή και η στρατηγική θεωρούνταν σημαντικές, ώστε η αντίδραση να είναι αποτελεσματική. Το χτύπημα δεν έπρεπε ποτέ να είναι πισώπλατο, ούτε να γίνει «στα κρυφά» ή με δόλο. Η πράξη της εκδίκησης έπρεπε να γίνει πρόσωπο με πρόσωπο, ώστε να διατηρείται η τιμή του εκδικητή και να αναγνωρίζεται από την κοινότητα ως πράξη δικαιοσύνης — όχι ως προδοσία ή δειλία. Το πισώπλατο χτύπημα, ή γενικά μια επίθεση από ενέδρα, θεωρούνταν ντροπή και ατίμωση.

Περιστατικό με πυροβολισμούς και αποτέλεσμα νεκρούς και τραυματίες σημειώθηκε στα Βορίζια Ηρακλείου Κρήτης EUROKINISSI

Η ώρα των “σαστάδων” ή “μεσιτών”

Αν δεν γραφόταν με αίμα, το τέλος της αντιπαλότητας μπορούσε να επέλθει μόνο μέσω του “σασμού”, δηλαδή της συμφιλίωσης/ του συμβιβασμού μέσω διαμεσολαβητών με κύρος.

Πρόκειται για το αντίβαρο της βεντέτας και αποτελεί την ύστατη προσπάθεια να τερματιστεί η αιματοχυσία χωρίς να χαθεί η τιμή των εμπλεκομένων οικογενειών. Σκοπός του σασμού ήταν να αποτραπεί η περεταίρω όξυνση της βίας ώστε οι εμπλεκόμενοι να μην οδηγηθούν σε “ακρότητες”.

Τη διαδικασία αναλάμβαναν οι “σαστάδες” ή “μεσίτες” – άνδρες σεβαστοί από όλους, συνήθως ηλικιωμένοι, ιερείς ή άνθρωποι με κοινωνική επιρροή – που λειτουργούσαν ως διαμεσολαβητές.

Πολλές φορές, η διαδικασία των διαπραγματεύσεων μπορεί να αρχίσουν ακόμα και τις αμέσως επόμενες μέρες του ξεσπάσματος μιας πράξης βίας.

Οι σαστάδες προσέγγιζαν και τις δύο πλευρές, άκουγαν τα παράπονα και επιδίωκαν να βρουν έναν τρόπο «να σαστεί το πράμα», δηλαδή να ηρεμήσουν τα πνεύματα και να αποκατασταθεί η ισορροπία.

Συχνά ο σασμός συνοδευόταν από συμβολικές πράξεις συμφιλίωσης, όπως γάμους ανάμεσα στις οικογένειες ή κοινά γλέντια, ώστε να δοθεί δημόσια η εικόνα της ενότητας.

Αξίζει να σημειωθεί πως η διαδικασία του σασμού δεν παρείχε ασφαλείς εγγυήσεις για μια παντοτινή “φιλία” ή συμμαχία μεταξύ των αντιπάλων.

Ο ρόλος των γυναικών

Όπως είπαμε και παραπάνω, οι άγραφοι νόμοι της βεντέτας επιτάσσουν την αποφυγή του φόνου γυναικών για λόγους αντεκδίκησης. Αντίστοιχα έπρεπε να αποφεύγεται και η διάπραξη αντεκδικητικού φόνου από γυναίκες. Ωστόσο, ανά τα χρόνια έχουν αναφερθεί περιστατικά και για τις δύο περιπτώσεις.

Στη δεύτερη περίπτωση, η γυναίκα εμφανίζεται να αναλαμβάνει το χρέος του άνδρα, στη θέση αυτού που εκλείπει, αναφέρεται στη διαδακτορική διατριβή «Η “βεντέτα” στην ορεινή κεντρική Κρήτη: “οικογενειακές” συγκρούσεις και κοινωνική οργάνωση». 

“Ο κύριος λόγος που δεν πειράζουν τις γυναίκες, όπως συμφωνούν και οι κάτοικοι των Λιβαδίων , είναι ότι ο θάνατος γυναίκας για λόγους αντεκδίκησης έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την κυρίαρχη αντίληψη για τον αντεκδικητικό φόνο ως πράξης που απώτερο σκοπό έχει τον θάνατο του καλύτερου ή του πιο δυνατού, ο οποίος θα αποδυναμώσει στρατηγικά το σύνολο της αντίπαλης ομάδας με τη διακοπή της συνέχειας μεταβίβασής του αίματός του”, αναφέρεται στην ίδια διατριβή.

Οι γυναίκες στις βεντέτες φαίνονταν να βρίσκονταν στο πλευρό του άνδρα εκδικητή “άλλοτε παρακινόντας τον και άλλοτε υποβάλλοντάς του την ιδέα”.

Τα σενάρια ανασχηματισμού, με επίκεντρο τον Δένδια, διαψεύδει το Μαξίμου. Ωστόσο η κυβέρνηση μοιάζει να έχει “ξεκουρδιστεί” και η ΝΔ να έχει εγκλωβιστεί σε δημοσκοπικό limbo.

Θύμα μαφιόζικης εκτέλεσης έπεσε σε ξενοδοχείο κοντά στην Αράχωβα, ο 40χρονος Γιάννης Λάλας, γνωστό μέλος της εγχώριας μαφίας, ο οποίος είχε κατηγορηθεί μαζί με τον αδελφό του για την δολοφονία του αστυνομικού συντάκτη Γιώργου Καραϊβάζ αλλά και για τη δολοφονία ενός πυγμάχου στο Γαλάτσι, ωστόσο είχε απαλλαχθεί στο δικαστήριο.

Την Αστυνομία κάλεσε, το βράδυ του Σαββάτου (1/11), μία γυναίκα που βρισκόταν μαζί του στο ξενοδοχείο, η οποία ανέφερε μάλιστα ποιος ήταν το θύμα.

Ο ίδιος φέρεται το τελευταίο χρονικό διάστημα να είχε συμμαχήσει με τη ρωσόφωνη μαφιόζικη οργάνωση του Έντικ που έχει εμπλακεί σε «πόλεμο» με μέλη της “Greek Mafia” για το λαθρεμπόριο τσιγάρων. Παράλληλα, είχε αποκτήσει πρατήρια καυσίμων και είχε εμπλακεί και στο λαθρεμπόριο καυσίμων.

Τον περασμένο Μάιο είχε γίνει απόπειρα δολοφονίας σε βάρος του, με τους εκτελεστές να τον καταδιώκουν έξω από πρατήριο ιδιοκτησίας του στα Άνω Λιόσια, όπου τότε είχε γλιτώσει χάρη στη θωρακισμένη Mercedes του.

Σε απόσταση από το ξενοδοχείο εντοπίστηκε από την Αστυνομία και ένα καμένο όχημα, που εικάζουν οι Αρχές ότι είναι το αυτοκίνητο διαφυγής των δραστών, που ενδεχομένως στη συνέχεια διέφυγαν με άλλο όχημα.

Τα πρώτα ευρήματα δείχνουν πως το δολοφονικό χτύπημα έγινε με όπλο τύπου καλάσνικοφ.

Στο σημείο μεταβαίνει κλιμάκιο της Ασφάλειας Λιβαδειάς, ενώ αναμένεται και κλιμάκιο από την Αθήνα και την Διεύθυνση Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος.

Η προηγούμενη απόπειρα δολοφονίας εις βάρος του
Ήταν 16 Μαϊου, όταν ο Γιάννης Λάλας είχε γίνει στόχος μαφιόζικου χτυπήματος στα Άνω Λιόσια.

Ο ίδιος κάλεσε την Άμεση Δράση και ανέφερε πως, καθώς έφευγε με το θωρακισμένο αυτοκίνητό του από πρατήριο καυσίμων ιδιοκτησίας του, επί της οδού Οδυσσέα Ελύτη, τον καταδίωξε μοτοσικλέτα, οι επιβάτες της οποίας άνοιξαν πυρ εναντίον του. Τα πυρά που δέχθηκε το όχημα προέρχονταν πιθανότατα από καλάσνικοφ.

Από τους πυροβολισμούς, ωστόσο, δεν τραυματίστηκε καθώς τον προστάτευε η θωράκιση του αυτοκινήτου.

Ο ίδιος έφτασε μέχρι ένα άλλο πρατήριο ιδιοκτησίας του στη Μεταμόρφωση, απ’ όπου και κάλεσε την Αστυνομία.

Η αθώωση για τη δολοφονία του Γιώργου Καραϊβάζ
Σημειώνεται πως, το θύμα είχε κριθεί αθώο, τον Ιούλιο του 2024, από το Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο για τη δολοφονία του Γιώργου Καραϊβάζ λόγω αμφιβολιών, ενώ είχε συλληφθεί μαζί με τον αδερφό του, τον Απρίλιο του 2023.

Κατά την αγόρευσή της, η εισαγγελέας της έδρας του Μικτού Ορκωτού Δικαστηρίου είχε ζητήσει την ενοχή των δυο αδελφών, ενώ είχε αποδώσει το κίνητρο στις αποκαλύψεις που είχε προαναγγείλει για το οργανωμένο έγκλημα ο δημοσιογράφος. Τα δύο αδέλφια κατηγορούνταν για την «εκτέλεση» του συμβολαίου θανάτου.