Την ώρα που ο κόσμος δεν είχε ακόμη προλάβει να χωνέψει την αμερικανική επέμβαση στη Βενεζουέλα και τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο, με επίκληση στη δημοκρατία και την καταπολέμηση των ναρκωτικών, ο Ντόναλντ Τραμπ μίλησε για το πραγματικό κίνητρό του. Το πετρέλαιο.

«Η πετρελαϊκή παραγωγή στη Βενεζουέλα έχει υποστεί κατάρρευση, ολοκληρωτική κατάρρευση για μεγάλο χρονικό διάστημα. Θα κάνουμε τις πολύ μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες των Ηνωμένων Πολιτειών… να ξοδέψουν δισεκατομμύρια δολάρια, να επισκευάσουν την άσχημα κατεστραμμένη υποδομή… και να αρχίσουν να βγάζουν χρήματα για τη χώρα».

Εκδίκηση ή κάτι άλλο;
Πολλοί είδαν στην ανακοίνωση του Αμερικανού προέδρου την απόφαση να πάρει εκδίκηση. Γιατί, πριν από δεκαοκτώ χρόνια, υπό τον Ούγκο Τσάβες, η Βενεζουέλα εθνικοποίησε το πετρέλαιο και περιουσιακά στοιχεία που ανήκαν σε αμερικανικές και άλλες δυτικές εταιρείες. Ακολούθησαν αγωγές αξίας 60 δισεκατομμυρίων δολαρίων εναντίον της PDVSA, της εθνικής πετρελαϊκής εταιρείας, σε αμερικανικά και διεθνή δικαστήρια. Και στις 16 Δεκεμβρίου, ο Αμερικανός πρόεδρος απαίτησε από τη Βενεζουέλα να επιστρέψει «όλο το πετρέλαιο, τη γη και άλλα περιουσιακά στοιχεία που προηγουμένως μας έκλεψε».

Η θεωρία της εκδίκησης, την οποία ήδη διακινούν μέλη του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, για να δικαιολογήσουν την παράνομη σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο ενέργεια, μοιάζει ωραία. Αλλά δεν είναι επαρκής. Σύμφωνα με τον Economist, o Ντόναλντ Τραμπ έχει μεγαλύτερα σχέδια.

Εξαιτίας υποεπενδύσεων, κακοδιαχείρισης, αλλά και κυρώσεων, η παραγωγή πετρελαίου της Βενεζουέλας έχει μειωθεί κατά δύο τρίτα από τα τέλη της δεκαετίας του 2000. Σήμερα είναι περίπου 1 εκατομμύριο βαρέλια την ημέρα. Η σκέψη είναι πως αν οι ΗΠΑ κατορθώσουν να εξορύξουν περισσότερο πετρέλαιο, και η Βενεζουέλα θα γίνει πλούσια και οι αμερικανικές τσέπες θα γεμίσουν.

Τάνκερ της Chevron / REUTERS/Isaac Urrutia/File Photo

Η εκτίμηση είναι επίσης ότι η Βενεζουέλα διαθέτει περίπου 300 δισεκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου. Δηλαδή το ένα πέμπτο των παγκόσμιων αποθεμάτων σε πετρέλαιο, γεγονός που υποδηλώνει ότι η παραγωγή μπορεί να αυξηθεί περαιτέρω, και για ένα διάστημα. Επίσης, το βαρύ, όξινο αργό πετρέλαιο που διαθέτει η χώρα είναι ακριβώς το είδος στο οποίο τα αμερικανικά διυλιστήρια παρουσιάζουν χρόνια έλλειψη. Και τώρα αυτό έχει γίνει έντονο, καθώς οι σχέσεις ΗΠΑ-Καναδά, από τον οποίο το προμηθεύεται, είναι τεταμένες.

Καλό το πετρέλαιο, αλλά…
Παρ’ όλα αυτά, τα σχέδια του Ντόναλντ Τραμπ δεν έγιναν δεκτά με μεγάλο ενθουσιασμό από τις αμερικανικές πετρελαϊκές. Καμία δεν έσπευσε να δηλώσει υποψηφιότητα να «επενδύσει» στη Βενεζουέλα.

Οι λόγοι είναι πολλοί. Βραχυπρόθεσμα, η παραγωγή αργού πετρελαίου της Βενεζουέλας είναι πιο πιθανό να μειωθεί παρά να ανακάμψει. Οι ΗΠΑ έχουν επιβάλει εμπάργκο στις αποστολές με πετρέλαιο από τη Βενεζουέλα από τον Δεκέμβριο, για δεξαμενόπλοια που βρίσκονται στη μαύρη λίστα. Στη συνέχεια, κατέσχεσε ένα από αυτά. Έκτοτε, οι εξαγωγές έχουν μειωθεί κατακόρυφα. Πετρέλαιο, σε τεράστιες ποσότητες, παραμένει εγκλωβισμένο σε αδρανή δεξαμενόπλοια.

Ταυτόχρονα, λόγω των κυρώσεων προς τη Ρωσία, η Βενεζουέλα έχει επίσης έλλειψη νάφθας. Πρόκειται για αραιωτικό, το οποίο χρειάζεται για να καταστήσει το εξαιρετικά θολό αργό πετρέλαιο μεταφερόμενο. Αν δεν αρθεί ο αποκλεισμός, η παραγωγή της Βενεζουέλας θα πρέπει να περιοριστεί περαιτέρω, ίσως σε λιγότερο από 700.000 βαρέλια την ημέρα.

Η παραγωγή μπορεί να ανακάμψει σε λίγους μήνες. Υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει ομαλή πολιτική μετάβαση και θα αρθούν οι αμερικανικές κυρώσεις στη Βενεζουέλα. Και πως θα γίνουν βασική συντήρηση και επισκευές. Τότε, η παραγωγή σε πετρέλαιο θα μπορούσε να φτάσει τα 1,2 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα μέχρι το τέλος του 2026. Αλλά, σύμφωνα με την Kpler, εταιρεία δεδομένων, η ποσότητα αυτή θα ήταν αρκετά χαμηλότερη από τη μέγιστη δυνητική παραγωγή της χώρας. Και θα άφηνε τη Βενεζουέλα λίγο πίσω από τη Λιβύη, που είναι η 18η μεγαλύτερη παραγωγός στον κόσμο.

Τρία προβλήματα
Για να αντλήσει περισσότερο πετρέλαιο η Βενεζουέλα, επισημαίνει ο Economist, θα πρέπει να ξεπεράσει τρία προβλήματα: την έντονη ανάγκη για κεφάλαια, την έλλειψη εργατικού δυναμικού και την κορεσμένη παγκόσμια αγορά.

Σύμφωνα με την εταιρεία συμβούλων Rystad Energy, θα απαιτηθούν 110 δισ. σε κεφαλαιουχικές δαπάνες για να επαναφέρουν την παραγωγή της χώρας στο επίπεδο που ήταν πριν από 15 χρόνια. Το ποσό αυτό είναι διπλάσιο από αυτό που επένδυσαν συνολικά οι μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες της Αμερικής παγκοσμίως το 2024.

Η αμερικανική Chevron, η οποία είναι ήδη παρούσα στη Βενεζουέλα και εξάγει περίπου 200.000 βαρέλια την ημέρα στην Αμερική βάσει απαλλαγής από τις κυρώσεις, μπορεί κάλλιστα να επεκτείνει τις δραστηριότητές της. Οι υπόλοιπες όμως, δεν έχουν ξεχάσει τι συνέβη στο παρελθόν. Εξ ου και η έως τώρα σιωπή τους. Συνεπώς, η επιτυχία των σχεδίων του Ντόναλντ Τραμπ για το πετρέλαιο δεν είναι εγγυημένη.

Επίσης, σύμφωνα με τον Ζαν-Φρανσουά Λαμπέρ, σύμβουλο, ούτε οι χρηματιστές που ασχολούνται με τα εμπορεύματα, δείχνουν να ενδιαφέρονται. Οι τράπεζες και οι ασφαλιστικές εταιρείες, οι οποίες θα χρειάζονταν για τη χρηματοδότηση και την εξασφάλιση των αποστολών, θα αργήσουν ακόμη περισσότερο να επιστρέψουν στη Βενεζουέλα.

Επιπλέον, η βιομηχανία έχει υποστεί τα τελευταία χρόνια τεράστια διαρροή εγκεφάλων. Δεκάδες χιλιάδες εξειδικευμένοι εργαζόμενοι στο πετρέλαιο, από μηχανικούς μέχρι γεωλόγους, έχουν εγκαταλείψει τη χώρα. Η PDVSA διοικείται πλέον σε μεγάλο βαθμό από τις ένοπλες δυνάμεις. Για να σχηματίσει βιώσιμες κοινοπραξίες με δυτικές εταιρείες, η εταιρεία των 70.000 εργαζομένων θα πρέπει να αναμορφωθεί. Μπορεί να μην είναι σε θέση να χρησιμεύσει ως βιώσιμος εταίρος για πολλά χρόνια.

Τέλος, ό,τι επιπλέον πετρέλαιο μπορεί να αντλήσει η Βενεζουέλα θα εισρεύσει σε μια κορεσμένη αγορά. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας αναμένει ότι η παγκόσμια προσφορά αργού θα ξεπεράσει τη ζήτηση τουλάχιστον μέχρι το τέλος της δεκαετίας. Αιτία, η ισχυρή παραγωγή σε χώρες όπως η Βραζιλία, η Γουιάνα και οι ΗΠΑ, σε συνδυασμό με την αναιμική αύξηση της ζήτησης. Πολλοί αναλυτές αναμένουν ότι τα πλεονάσματα θα μειώσουν τις παγκόσμιες τιμές πετρελαίου προς τα 50 δολάρια το βαρέλι. Μπορεί και χαμηλότερα. Η τιμή αυτή είναι χαμηλότερη από την ελάχιστη που παίρνει το πετρέλαιο της Βενεζουέλας σήμερα.

Και ένα αισιόδοξο σενάριο
Σύμφωνα με την Kpler, το πιο αισιόδοξο σενάριο προβλέπει ότι η παραγωγή της Βενεζουέλας μπορεί να αυξηθεί σε 1,7-1,8 εκατ. βαρέλια την ημέρα έως το 2028. Αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει μια αξιοσημείωτη αναδιάρθρωση των εμπορικών ροών. Τα αμερικανικά διυλιστήρια είναι πιθανό να δουν κάποια επιπλέον ποσότητα σε πετρέλαιο.

Η Κούβα, που αγόραζε πετρέλαιο από τη Βενεζουέλα με ευνοϊκούς όρους, θα στραφεί στο Μεξικό και τη Ρωσία για βοήθεια. Τα διυλιστήρια της Κίνας, τα οποία αγόραζαν το μεγαλύτερο μέρος των προμηθειών της Βενεζουέλας με έκπτωση, ενδέχεται να αποκοπούν από το εμπόριο. Ίσως οι κρατικές πετρελαϊκές εταιρείες της να μειώσουν και την τοπική τους παρουσία.

Αλλά όλα αυτά θα μπορούσαν να ωφελήσουν τις ΗΠΑ μόνο οριακά. Συνεπώς, η σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο μπορεί να ήταν ταχεία και θεαματική, αλλά δεν μπορούμε να πούμε το ίδιο για τις οικονομικές απολαβές.

Τον τραγικό επίλογο της πυρκαγιάς στο Κραν Μοντανά τα ξημερώματα της Πρωτοχρονιάς, έριξε η ανακοίνωση της ταυτοποίησης όλων των θυμάτων.

Ανάμεσα τους και τρεις ανήλικες Ελληνίδες. Η Αλίκη Καλλέργη, Ελληνίδα και με ελβετική υπηκοότητα, συμπεριλαμβάνεται στη «μαύρη» λίστα των θυμάτων.

Στην τραγική λίστα των παιδιών που κάηκαν σε αυτήν τη παγίδα θανάτου, που οι ελβετικές Αρχές επέτρεπαν να λειτουργεί ως μπαρ με άδεια εισόδου σε ανήλικους, και η Αλίσια και η Νταϊάνα, Ελληνίδες στην καταγωγή.

«Οι αδελφές Αλίσια και Νταϊάνα Γκόνζετ, ηλικίας 14 και 15 ετών, η Αλίκη Καλλέργη, επίσης 15, είναι μεταξύ αυτών που χάθηκαν, μετά την πυρκαγιά που ξεκίνησε από σπινθήρες σε μπουκάλια σαμπάνιας και πυρπόλησαν τη μόνωση της οροφής, στο υπόγειο του μπαρ Le Constellation εδώ στο Κραν Μοντανά».

Ωρολογιακή βόμβα το μπαρ – Τι λένε φίλοι της οικογένειας Καλλέργη

Φίλοι της οικογένειας Καλλέργη και Γκονζέτ, περιγράφουν τις συνθήκες στο μπαρ, γνωστές στους πάντες, ως μία ωρολογιακή βόμβα που ήταν έτοιμη να σκάσει ανά πάσα στιγμή.

«Στο συγκεκριμένο μαγαζί έχω πάει 4 – 5 φορές, και με το παιδί μου και με φίλους. Πάνε όλοι εκεί για τις διακοπές τους τις χειμερινές. Και (ο γιος μου) πήγε ήταν εκεί μέχρι τις 03:00 το πρωί στις 30 του μηνός. Έχει μπιλιάρδο, έχει βελάκια. Πάνε πολλά παιδιά γιατί είναι όλη την μέρα. Πάνε από το πρωί για καφέ, μετά το σκι για après-ski. Πάει ο σερβιτόρος με τις σαμπάνιες αν τις παραγγείλεις, αν είναι γενέθλια, αλλά πρώτη φορά εγώ είδα, και δεν ξέρω αν έχει ξανασυμβεί αυτό, που ήταν ο ένας πάνω στους ώμους του άλλου και έφτασε (το πυροτέχνημα) πολύ κοντά στο ταβάνι».

Η ελληνική κοινότητα στην Ελβετία είναι συγκλονισμένη για τον θάνατο των τριών κοριτσιών, αλλά και όλων των παιδιών. Από τους 40 νεκρούς, οι 20 ήταν ανήλικοι.

«(Είμαι φίλη) και με τη μητέρα της Αλίκης και με την οικογένεια των άλλων δύο κοριτσιών, τις δύο αδερφές, την Αλίσια και την Νταϊάνα. Και η οικογένεια των δύο κοριτσιών είναι πάρα πολύ γνωστή οικογένεια εδώ στην Λοζάνη. Και τα 40 θύματα ταυτοποιήθηκαν και δυστυχώς και τα δύο κοριτσάκια από την μία οικογένεια και η Αλίκη ήταν μέσα στα θύματα. Περιμένουμε τώρα να δούμε πότε θα γίνει η κηδεία του παιδιού, που οπωσδήποτε θα πάμε κι εγώ και ο γιος μου. Είναι και ο γιος μίας πολύ καλής μου φίλης στην Ζυρίχη με 50% καμένο το παιδί, 18 χρόνων, υπάρχουν πάρα πολλοί πολυεγκαυματίες δυστυχώς».

«Έκαναν διαρκώς καταγγελίες»

Στο MEGA μίλησε και φίλος του πατέρα της 15χρονης Αλίκης. Όπως αποκαλύπτει, οι ένοικοι της πολυκατοικίας που ήταν πάνω από το μπαρ είχαν κάνει πολλές καταγγελίες για τη λειτουργία του.

«Το απόγευμα της Κυριακής μάς ενημέρωσαν επίσημα ότι το κορίτσι μας δεν είναι στους ζωντανούς. Ήταν τρία αδέλφια και η Αλίκη ήταν η μικρότερη. Είχαν πάει στο Κραν Μοντανά για την Πρωτοχρονιά. Μετά την αλλαγή του χρόνου τα παιδιά βγήκαν κι η μητέρα ήταν κάπου κοντά. Η μικρή πήγε με τρεις φίλες της στο συγκεκριμένο μπαρ και ο αδελφός της τελευταία στιγμή δεν πήγε στο ίδιο, αλλά σε ένα διπλανό που ήταν οι φίλοι του. Όταν γύρισε στο μπαρ που ήταν η Αλίκη, είχε πάρει ήδη φωτιά. Σκέψου τι έζησε εκείνο το παιδί εκείνη την ώρα… Και φαντάσου να είχαμε μέσα δύο παιδιά. Ο πατέρας είχε έρθει για Πρωτοχρονιά στην Αθήνα, για μία μέρα για να κάνει αλλαγή χρόνου με τη μητέρα του. Στις 00:30 τον πήρε τηλέφωνο η Αλίκη για ευχές για καλή χρονιά και λίγες ώρες μετά έμαθε ότι το παιδί του ήταν στη φονική φωτιά. Πήρε το πρώτο αεροπλάνο και πήγε αμέσως στην Ελβετία».

«Αν σκοτωθεί το παιδί σου σε ένα αυτοκινητιστικό, αν φάει μία σφαίρα, το βλέπεις… Αν όμως καεί είναι διαφορετικά. Εμείς βιώνουμε το αντίστοιχο Μάτι. Στο συγκεκριμένο μπαρ πήγαιναν πολύ νεαρά άτομα. Οι ένοικοι της πολυκατοικίας που ήταν πάνω από το μπαρ είχαν κάνει πολλές καταγγελίες για την κακή λειτουργία του. Αυτό παλιά ήταν καταφύγιο. Είχε μία πολύ στενή σκάλα για να ανέβεις στο ισόγειο. Άρα από τα πρώτα λεπτά που τα παιδιά προσπαθούσαν να ανέβουν για να γλιτώσουν, επειδή αρκετά λιποθύμησαν στις σκάλες από τις αναθυμιάσεις, μπλόκαρε η έξοδος».

Δεν έχουν συλληφθεί οι ιδιοκτήτες του μπαρ

Ενώ οι πρώτες σοροί επαναπατρίζονται στις χώρες τους και τις οικογένειές τους, σε ολόκληρη την Ελβετία η οργή ξεχειλίζει. Γιατί οι ιδιοκτήτες του μπαρ, ένα γνωστό και καλά δικτυωμένο στην περιοχή ζευγάρι Γάλλων, παραμένουν ασύλληπτοι;

«Ο Γενικός Εισαγγελέας της περιοχής δήλωσε πως οι Γάλλοι ιδιοκτήτες του μπαρ, ο Ζακ Μορέτι και η σύζυγός του Τζέσικα, ανακρίθηκαν. Η έρευνα θα εξακριβώσει τα αίτια της πυρκαγιάς και θα επικεντρωθεί στα μέτρα ασφαλείας στο εσωτερικό. Τα υλικά που χρησιμοποιήθηκαν σε κάθε ανακαίνιση, τις εξόδους κινδύνου, τους πυροσβεστήρες και γιατί μία στενή σκάλα ήταν η μόνη διέξοδος διαφυγής για να γλιτώσουν όσοι ήταν μέσα από τη φωτιά που κατέτρωγε την οροφή του υπογείου ενός τόσο πολυσύχναστου μέρους», γράφει η The Sun.

Βαρύ ποινικό παρελθόν

Ο Ζακ Μορέτι, Γάλλος με καταγωγή από την Κορσική, είχε καταδικαστεί στο παρελθόν για απάτες και μαστροπεία.

Είχε παραδεχθεί παλιότερα ότι έκανε μόνος του μεγάλο μέρος των εργασιών ανακαίνισης του κλαμπ La Costellation. Όπως φαίνεται, χρησιμοποίησε εύφλεκτα υλικά και είναι αμφίβολο αν άφησε ανοιχτές εξόδους κινδύνου για να μεγαλώσει τον χώρο του κλαμπ.

Από τα 119, κυρίως πολύ νεαρά άτομα που βγήκαν ζωντανά αλλά με βαριά εγκαύματα από το μπαρ του θανάτου, έχουν ταυτοποιηθεί τα 113.

Ο κορυφαίος διπλωμάτης της Κίνας κατηγόρησε τις ΗΠΑ ότι ενεργούν ως “παγκόσμιος δικαστής”, μετά την αρπαγή του ηγέτη της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, με σκοπό να δικαστεί στη Νέα Υόρκη, ενώ το Πεκίνο ετοιμάζεται να έρθει σε αντιπαράθεση με την Ουάσιγκτον στον ΟΗΕ για τη νομιμότητα αυτής της κίνησης.

Η Κίνα υιοθετεί διαχρονικά την αρχή της μη παρέμβασης και ασκεί συστηματική κριτική σε στρατιωτικές επιχειρήσεις που διεξάγονται χωρίς την έγκριση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ

Η απομάκρυνση, μέσα στη νύχτα, από την πρωτεύουσά του, του ηγέτη ενός από τους “παντός καιρού” στρατηγικούς εταίρους της Κίνας από τον αμερικανικό στρατό, όπως γράφει το Reuters, θα αποτελέσει δοκιμασία για τον ισχυρισμό του Πεκίνου ότι είναι σε θέση να συμβάλει στην επίλυση παγκόσμιων κρίσεων χωρίς να ακολουθεί τη στρατιωτική οδό της Ουάσιγκτον.

“Ποτέ δεν πιστέψαμε ότι οποιαδήποτε χώρα μπορεί να ενεργεί ως παγκόσμιος αστυνόμος, ούτε δεχόμαστε ότι κάποιο κράτος μπορεί να αυτοανακηρύσσεται παγκόσμιος δικαστής”, δήλωσε ο Γουάνγκ στον Πακιστανό ομόλογό του κατά τη διάρκεια συνάντησης στο Πεκίνο την Κυριακή, αναφερόμενος στις “αιφνίδιες εξελίξεις στη Βενεζουέλα”, χωρίς να κατονομάσει άμεσα τις ΗΠΑ.

“Η κυριαρχία και η ασφάλεια όλων των χωρών πρέπει να προστατεύονται πλήρως βάσει του διεθνούς δικαίου”, πρόσθεσε ο επικεφαλής της κινεζικής διπλωματίας, στις πρώτες του δηλώσεις μετά τις εικόνες που συγκλόνισαν τον κόσμο το Σάββατο, με τον 63χρονο Μαδούρο δεμένο και με τα μάτια καλυμμένα.

Ο Μαδούρο εμφανίζεται σήμερα σε δικαστήριο της Νέας Υόρκης για να αντιμετωπίσει κατηγορίες που σχετίζονται με ναρκωτικά. Λίγα τετράγωνα μακριά, το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ θα συνεδριάσει κατόπιν αιτήματος της Κολομβίας —με τη στήριξη της Κίνας και της Ρωσίας— για να συζητήσει την απόφαση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να τον απαγάγει, μια κίνηση για την οποία ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, έχει προειδοποιήσει ότι μπορεί να δημιουργήσει “ένα επικίνδυνο προηγούμενο”.

Αναλυτές εκτιμούν ότι η Κίνα, ως η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία παγκοσμίως και κορυφαίος εμπορικός εταίρος σε διεθνές επίπεδο, θα διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της διεθνούς κριτικής απέναντι στις ενέργειες της Ουάσιγκτον.

“Δεν υπάρχουν πολλά σε επίπεδο υλικής στήριξης που μπορεί να προσφέρει η Κίνα στη Βενεζουέλα αυτή τη στιγμή, όμως σε επίπεδο ρητορικής το Πεκίνο θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο, καθώς θα ηγηθεί της προσπάθειας στον ΟΗΕ και μαζί με άλλες αναπτυσσόμενες χώρες θα επιχειρήσει να συσπειρώσει τη διεθνή κοινή γνώμη εναντίον των ΗΠΑ”, δήλωσε ο Έρικ Όλαντερ, συνιδρυτής του China–Global South Project.

“Αυτό που έχουμε δει στις περιπτώσεις της Ζιμπάμπουε και του Ιράν, που επίσης βρίσκονται υπό δυτικές κυρώσεις, είναι ότι η Κίνα δείχνει τη δέσμευσή της σε αυτές τις σχέσεις μέσω εμπορίου και επενδύσεων, ακόμη και υπό δύσκολες συνθήκες”, πρόσθεσε.

Οι ιστορικοί δεσμοί Κίνας – Βενεζουέλας
Με τον Τραμπ να απειλεί επίσης με στρατιωτική δράση κατά της Κολομβίας και του Μεξικού και να δηλώνει ότι το κομμουνιστικό καθεστώς της Κούβας “μοιάζει έτοιμο να καταρρεύσει” από μόνο του, οι χώρες της Λατινικής Αμερικής που έχουν προσχωρήσει στη ναυαρχίδα της κινεζικής εξωτερικής πολιτικής, την Παγκόσμια Πρωτοβουλία Ασφάλειας του προέδρου Σι Τζινπίνγκ, ενδέχεται πλέον να αναρωτιούνται πώς θα τις προστατεύσει αυτή η συμφωνία αν δοκιμαστεί στην πράξη.

Τη Δευτέρα, ο Σι κάλεσε όλες τις χώρες να τηρούν το διεθνές δίκαιο και τις αρχές του ΟΗΕ, λέγοντας ότι οι μεγάλες δυνάμεις πρέπει να δίνουν το παράδειγμα, χωρίς ωστόσο να κατονομάσει τις ΗΠΑ ή τη Βενεζουέλα.

Το Πεκίνο έχει καταγράψει σημαντικές επιτυχίες στη Λατινική Αμερική, αποσπώντας τη διπλωματική αναγνώριση χωρών που έως πρόσφατα στήριζαν την Ταϊβάν, με την Κόστα Ρίκα, τον Παναμά, τη Δομινικανή Δημοκρατία, το Ελ Σαλβαδόρ, τη Νικαράγουα και την Ονδούρα να ευθυγραμμίζονται τα τελευταία είκοσι χρόνια με τη ρητορική στρατηγικής συνεργασίας της κινεζικής οικονομίας των 19 τρισ. δολαρίων.

Η σχέση Βενεζουέλας–Κίνας, που ξεκίνησε με τη μεταφορά αναγνώρισης το 1974, εμβαθύνθηκε επί Ούγκο Τσάβες, ο οποίος απομάκρυνε τη χώρα από τις ΗΠΑ και την ευθυγράμμισε στενά με το Πεκίνο. Η στενή σχέση συνεχίστηκε και μετά τον θάνατο του Τσάβες το 2013, όταν την ηγεσία ανέλαβε ο Μαδούρο, ο οποίος μάλιστα έγραψε τον γιο του στο κορυφαίο Πανεπιστήμιο του Πεκίνου το 2016.

Σε αντάλλαγμα, το Πεκίνο διοχέτευσε κεφάλαια στα διυλιστήρια πετρελαίου και στις υποδομές της Βενεζουέλας, προσφέροντας μια οικονομική σανίδα σωτηρίας καθώς οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους ενίσχυαν τις κυρώσεις από το 2017. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα ετήσια στοιχεία της κινεζικής τελωνειακής υπηρεσίας, η Κίνα αγόρασε το 2024 αγαθά αξίας περίπου 1,6 δισ. δολαρίων, με το πετρέλαιο να αντιστοιχεί περίπου στο μισό του συνόλου.

“Ήταν ένα μεγάλο πλήγμα για την Κίνα· θέλαμε να φαινόμαστε ως ένας αξιόπιστος φίλος της Βενεζουέλας”, δήλωσε Κινέζος κυβερνητικός αξιωματούχος που είχε ενημερωθεί για συνάντηση του Μαδούρο με τον ειδικό απεσταλμένο της Κίνας για τις υποθέσεις της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής, Τσιου Σιαοτσί, λίγες ώρες πριν από τη σύλληψη του Βενεζουελάνου προέδρου.

Ο Ευάγγελος Βενιζέλος, πρώην αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και υπουργός Εξωτερικών, πρώην υπουργός Εθνικής Άμυνας, προέβη σε σχόλιο με αφορμή το χθεσινό επεισόδιο προσωρινής αδυναμίας ελέγχου και διαχείρισης του FIR Αθηνών.

“H διαχείριση του FIR Αθηνών έχει, τα τελευταία πενήντα χρόνια και ιδίως μετά την αποχώρηση ( το 1974 ) και την επιστροφή (το 1980) στο στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ, συνδεθεί με τον σκληρό πυρήνα της εθνικής ασφάλειας”, ανέφερε ο πρώην αντιπρόεδρος τονίζοντας πως αποτελεί γεγονός που “πρέπει να διερευνηθεί σε βάθος” αλλά και να “μην επαναληφθεί”.

Αναλυτικά η δήλωση του Ευάγγελου Βενιζέλου
Για κάθε χώρα η Διαχείριση της Εναέριας Κυκλοφορίας (ATM), η παροχή Υπηρεσιών Εναέριας Κυκλοφορίας (ATS) και όλα τα συναφή ζητήματα που σχετίζονται με αυτό που συνήθως ονομάζουμε FIR, είναι υψίστης σοβαρότητας ζητήματα αεροναυτιλίας και ασφάλειας πτήσεων.

Για την Ελλάδα επιπλέον αυτής της ιδιαίτερα σοβαρής όψης, η διαχείριση του FIR Αθηνών έχει, τα τελευταία πενήντα χρόνια και ιδίως μετά την αποχώρηση ( το 1974 ) και την επιστροφή (το 1980) στο στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ, συνδεθεί με τον σκληρό πυρήνα της εθνικής ασφάλειας: με το σύστημα αεράμυνας, τη δέσμευση περιοχών για πεδία βολής και ασκήσεων και κυρίως με την απαίτηση μας τα αεροσκάφη να υποβάλουν σχέδια πτήσης πριν εισέλθουν στο FIR Αθηνών.

Αντιγράφω για λόγους ακριβείας από το σχετικό σημείωμα που είναι αναρτημένο στον ιστότοπο του Υπουργείου Εξωτερικών: «Tο FIR Αθηνών καλύπτει τον ελληνικό εθνικό εναέριο χώρο και επιπλέον διάσπαρτα τμήματα του διεθνούς εναερίου χώρου, δεδομένου ότι δεν άπτεται ζητημάτων κυριαρχίας, αλλά δικαιοδοσίας. Η Τουρκία ήταν εξ αρχής παρούσα στις παραπάνω συνδιασκέψεις και αποδέχθηκε τον καθορισμό του εναέριου χώρου για τον οποίο υπεύθυνη ορίσθηκε η Ελλάδα. Σύμφωνα με τους κανόνες του ICAO και τη διεθνή πρακτική, η Ελλάδα απαιτεί, για λόγους ασφάλειας των πολιτικών πτήσεων, όπως όλα τα αεροσκάφη, πολιτικά και στρατιωτικά, υποβάλλουν σχέδια πτήσεως πριν από την είσοδό τους στο FIR Αθηνών. Παρά ταύτα, τον Αύγουστο του 1974, η Τουρκία αυθαίρετα εξέδωσε τη ΝΟΤΑΜ 714 (“ειδοποίηση προς αεροναυτιλλομένους”) με την οποία προσπαθούσε να επεκτείνει τον χώρο της δικαιοδοσίας της μέχρι το μέσο του Αιγαίου εντός του FIR Αθηνών. Η Ελλάδα τότε κήρυξε το Αιγαίο επικίνδυνη περιοχή (NOTAM 1157). Ο ICAO, απηύθυνε έκκληση και στις δύο πλευρές χωρίς επιτυχία. Τέλος, η Άγκυρα, το 1980, και πάλι μονομερώς, ανακάλεσε τη ΝΟΤΑΜ 714 όταν διαπίστωσε ότι το μέτρο έβλαπτε τα συμφέροντά της και ιδίως τον τουρισμό της. Ωστόσο, η Τουρκία έκτοτε, με το επιχείρημα ότι η Σύμβαση του Σικάγο δεν αφορά στα κρατικά αεροσκάφη, σταθερά αρνείται να υποβάλει σχέδια πτήσεων για τις εισόδους των στρατιωτικών αεροσκαφών της εντός του FIR Αθηνών, διαπράττοντας, έτσι, πολυάριθμες παραβάσεις των κανόνων Εναέριας Κυκλοφορίας και δημιουργώντας κινδύνους για την ασφάλεια της πολιτικής αεροπορίας. Στο πλαίσιο αυτό, η Ελληνική Πολεμική Αεροπορία εξαναγκάζεται να προβαίνει σε διαδικασίες αναγνώρισης των αγνώστων στις αρμόδιες αρχές εναέριας κυκλοφορίας ιχνών αεροσκαφών, που έχουν εισέλθει στο FIR Αθηνών χωρίς να έχουν υποβάλει σχέδιο πτήσεως.»

Δεν αναφέρομαι τώρα ούτε στην ιστορία ούτε στις βαθύτερες πτυχές των θεμάτων αυτών. Αναφέρομαι στη σημασία που έχει, κατά πάγια ελληνική θέση, η διαχείριση του FIR Αθηνών που αφορά την ασφάλεια πτήσεων, από πλευράς εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής εθνικής ασφάλειας και άμυνας. Υποθέτω ότι η Κυβέρνηση ως ενιαίο κέντρο άσκησης της πολιτικής αυτής υπό τον Πρωθυπουργό, έχει πλήρη αίσθηση ότι το χθεσινό επεισόδιο αδυναμίας ελέγχου και διαχείρισης του FIR Αθηνών, που ευτυχώς αποκαταστάθηκε, πρέπει βεβαίως να διερευνηθεί σε πλήρες βάθος, κυρίως όμως δεν πρέπει να επαναληφθεί.

Γιατί και στα δύο επίπεδα στα οποία ρυθμίζονται τα θέματα αυτά, το διεθνές ( Σύμβαση του Σικάγο και ICAO) και το ενωσιακό (Single European Sky με την EASA, τους σχετικούς κανονισμούς, το Eurocontrol κλπ ), προβλέπεται ότι σε έκτακτες περιστάσεις εφαρμόζονται contingency plans, συμφωνημένα από πριν ή επιβαλλόμενα που φτάνουν μέχρι την ανάθεση της προσωρινής διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας σε γειτονικές χώρες μέλη της ΕΕ (όπως η Ιταλία, η Βουλγαρία ή η Κύπρος), αλλά στο επίπεδο του ICAO αυτό μπορεί να αφορά και γειτονική χώρα που δεν είναι κράτος μέλος της ΕΕ.