Μια βασική προϋπόθεση ενώνει τις περισσότερες σκέψεις για την εξωτερική πολιτική: η εξουσία γεννά ασφάλεια. Επειδή καμία παγκόσμια αστυνομική δύναμη δεν μπορεί να ανταποκριθεί σε περιόδους προβλημάτων, τα κράτη πρέπει να συσσωρεύσουν δύναμη για να εξασφαλίσουν την ασφάλειά τους.

Πρέπει να δημιουργήσουν ισχυρούς στρατούς για να προστατεύσουν τις πατρίδες τους και να υπερασπιστούν ζωτικά διεθνή συμφέροντα. Πρέπει να καλλιεργήσουν εύρωστες οικονομίες για να χρηματοδοτήσουν αυτούς τους στρατούς και να αντέξουν την οικονομική πίεση. Αυτές οι έννοιες αποτελούν κίνητρο στρατηγικής για αιώνες, συμπεριλαμβανομένων των πολιτικών των δύο πιο ισχυρών χωρών του κόσμου σήμερα.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επιδιώκει μια στρατιωτική συσσώρευση και οικονομική αυτάρκεια για να αποτρέψει τους αντιπάλους, μια πολιτική που οι σύμβουλοί του αποκαλούν «ειρήνη μέσω δύναμης». Ο Κινέζος ηγέτης Σι Τζινπίνγκ, εν τω μεταξύ, επενδύει χρήματα στον Λαϊκό Απελευθερωτικό Στρατό και στον κατασκευαστικό τομέα για να κάνει τη χώρα του «αυτοδύναμη και ισχυρή».

Θέμα ψυχολογίας, όχι μόνο ύλης, η ασφάλεια
Είναι αλήθεια ότι η ισχύς μπορεί να ενισχύσει την ασφάλεια με καθαρά υλικούς όρους. Αλλά η ασφάλεια είναι επίσης ένα ψυχολογικό φαινόμενο. Οι ηγέτες και οι πολίτες θέλουν μεγάλους στρατούς για να αισθάνονται ασφαλείς, όχι απλώς για χάρη τους. Ωστόσο, σχεδόν καμία ψυχολογική έρευνα δεν υποστηρίζει την ιδέα ότι τα αισθήματα ασφάλειας ευθυγραμμίζονται με αντικειμενικά στατιστικά στοιχεία για την υλική δύναμη.

Στην πραγματικότητα, τα στοιχεία δείχνουν το αντίθετο: η δύναμη κάνει τους ανθρώπους πιο δύσπιστους για τις προθέσεις των άλλων και έτσι αυξάνει το άγχος. Οι ισχυροί, αποδεικνύεται, είναι πολύ πιο πιθανό από τους αδύναμους να παρακάμψουν την προσεκτική, αιτιολογημένη ανάλυση όταν λαμβάνουν αποφάσεις.

Ενώ οι αδύναμοι γνωρίζουν ότι πρέπει να σκεφτούν κριτικά για να περιηγηθούν στο περιβάλλον τους, οι δυνατοί φαντάζονται ότι μπορούν να βασιστούν σε στερεότυπα και άλλες νοητικές συντομεύσεις για να τα βγάλουν πέρα. Ως αποτέλεσμα, οι ισχυροί βλέπουν τον κόσμο με σκοτεινούς και υπεραπλουστευμένους όρους, γεννώντας καχυποψία και άγχος.

Ένα ψυχολογικό πείραμα σε ΗΠΑ και Ρωσία
Για να δει κανείς αν αυτό το ψυχολογικό εύρημα ισχύει για τις διεθνείς σχέσεις, πρέπει να εξετάσει πώς σκέφτονται τόσο οι ελίτ της εξωτερικής πολιτικής όσο και οι απλοί άνθρωποι για την κρατική εξουσία και την αντίληψη της απειλής. Το Foreign Affairs εξέτασε συγκεκριμένα τη σκέψη των Αμερικανών υπευθύνων λήψης αποφάσεων κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, των Ρώσων υπευθύνων χάραξης πολιτικής πριν από την εισβολή της Μόσχας στην Ουκρανία το 2022 και του σύγχρονου κινεζικού και αμερικανικού κοινού.

Τα ευρήματά του ήταν ξεκάθαρα. Οι ισχυρότερες χώρες, όπως οι πιο ισχυροί άνθρωποι, τείνουν να είναι πιο ανασφαλείς από τις πιο αδύναμες. Οι ηγέτες και οι πολίτες τους φαντάζονται ή μεγαλοποιούν τις απειλές. Σκέφτονται παρορμητικά. Και είναι εύκολο να ενεργοποιηθούν. Ως αποτέλεσμα, είναι πιο πιθανό να υποστηρίξουν την έναρξη και την κλιμάκωση των πολέμων από τα άτομα που αισθάνονται ότι το κράτος τους είναι αδύναμο.

ΗΠΑ και Κίνα, «πάρτε το» αλλιώς
Αυτό το εύρημα έχει δυσάρεστες συνέπειες. Σήμερα, ο κόσμος χαρακτηρίζεται από ανανεωμένο ανταγωνισμό μεγάλων δυνάμεων, ιδιαίτερα μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας. Κάθε πλευρά προσπαθεί να αποκτήσει περισσότερη δύναμη από την άλλη, σε μεγάλο βαθμό για να αισθάνεται πιο ασφαλής. Αλλά αυτή η στρατηγική είναι πιθανό να έχει το αντίθετο από το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα.

Εάν η Ουάσινγκτον γίνει ισχυρότερη, θα πειστεί περισσότερο ότι το Πεκίνο είναι μια απειλή. Εάν το Πεκίνο γίνει πιο ισχυρό, θα θεωρήσει τις ενέργειες της Ουάσινγκτον στη γειτονιά του ως πιο απειλητικές. Το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι ένας φαύλος κύκλος – καθώς κάθε χώρα γίνεται πιο ικανή και ισχυρή, θα αισθάνεται πιο ανασφαλής, προκαλώντας περαιτέρω στρατιωτικές ενισχύσεις που αυξάνουν το άγχος κάθε πλευράς.

Για να αποφευχθεί αυτό το αποτέλεσμα, οι αξιωματούχοι τόσο στις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και στην Κίνα – και μάλιστα σε οποιαδήποτε ισχυρή χώρα – θα πρέπει να προσπαθήσουν να εξουδετερώσουν τις ψυχολογικές επιπτώσεις της εξουσίας. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να σταματήσουν πριν λάβουν αποφάσεις. Θα πρέπει να αξιολογούν προσεκτικά όλα τα διαθέσιμα στοιχεία σχετικά με μια πιθανή απειλή, αντί να βγάζουν βιαστικά συμπεράσματα. Με άλλα λόγια, θα πρέπει να συλλογίζονται σαν να διοικούν αδύναμες κυβερνήσεις, όχι ισχυρές.

Πιο ανήσυχοι όσοι φορούν «στέμμα»
Μια από τις παλαιότερες και πιο κυρίαρχες ιδέες στις διεθνείς σχέσεις είναι ότι η εξουσία οδηγεί στην ασφάλεια και η αδυναμία στην ανασφάλεια. Αυτή η υπόθεση αποτέλεσε το θεμέλιο στην ανάλυση του Θουκυδίδη για τον Πελοποννησιακό Πόλεμο: «Η ανάπτυξη της δύναμης της Αθήνας και ο συναγερμός που ενέπνευσε στη Σπάρτη, έκαναν τον πόλεμο αναπόφευκτο».

Αλλά οι σπουδαστές της ατομικής ψυχολογίας έχουν από καιρό κατανοήσει ότι η εξουσία μπορεί να μην δημιουργεί ορθολογικές απόψεις και συμπεριφορές. Ή όπως παρατηρεί ο Ερρίκος Δ’ του Σαίξπηρ: «Ανήσυχο το κεφάλι που φοράει στέμμα».

Οι ψυχολόγοι μελέτησαν άμεσα τις επιπτώσεις της δύναμης στον απόηχο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, σε μια προσπάθεια να κατανοήσουν πώς τα υποτιθέμενα φυσιολογικά άτομα μπορούσαν να διαπράξουν πράξεις μεγάλης σκληρότητας όταν ένιωθαν ισχυροί.

Επιπλέον, στο διαβόητο πείραμα στη φυλακή του Στάνφορντ το 1971, για παράδειγμα, οι ψυχολόγοι ανέθεσαν στους συμμετέχοντες στη μελέτη να υπηρετήσουν είτε ως υποθετικοί φύλακες είτε ως υποθετικοί κρατούμενοι και διαπίστωσαν ότι οι φρουροί έγιναν γρήγορα καταχρηστικοί.

Η αύξηση της δύναμης έφερε μεγαλύτερο φόβο στις ΗΠΑ
Στην πραγματικότητα, οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορεί να παρέχουν την πιο ξεκάθαρη μελέτη περίπτωσης για το πώς μια αύξηση της ισχύος μιας χώρας οδηγεί σε αύξηση του φόβου. Κατά την ίδρυσή της στη δεκαετία του 1780, η χώρα ήταν υλικά πολύ αδύναμη. Η οικονομία της ακρωτηριάστηκε από τα χρέη του πολέμου. Περιβαλλόταν από δεκάδες ικανά, κυρίαρχα ινδιάνικα έθνη.

Μόνο οι νοτιοανατολικοί Choctaw διέθεταν στρατιωτική δύναμη δέκα φορές μεγαλύτερη από τον μόνιμο στρατό των Ηνωμένων Πολιτειών. Ακόμη και οι ιδρυτές των ΗΠΑ δεν ήταν σίγουροι αν το νεοσύστατο έθνος τους θα μπορούσε να επιβιώσει. Αλλά αντί να πανικοβληθούν, αξιολόγησαν προσεκτικά το στρατηγικό περιβάλλον και υιοθέτησαν τη διπλωματία ως το πρωταρχικό εργαλείο της πολιτείας.

Ο πρόεδρος Τζορτζ Ουάσιγκτον φιλοξενούσε και τιμούσε τακτικά ινδιάνικες αντιπροσωπείες, όπως έκανε και με τους Ευρωπαίους αξιωματούχους, ενώ πλήρωνε αυτά τα έθνη για εκχωρήσεις γης.

Η εξουσία διαφθείρει
Το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου επέφερε άλλη μια τεράστια αύξηση της αμερικανικής ισχύος. Πριν από τον πόλεμο, άλλες κυβερνήσεις μπορούσαν τουλάχιστον να ισχυριστούν ότι είναι ίσες με την Ουάσινγκτον. Αλλά μετά, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είχαν αληθινό ομότιμο σύμμαχο ή αντίπαλο. Η Γαλλία, η Γερμανία και η Ιαπωνία είχαν διαλυθεί. Το Ηνωμένο Βασίλειο απέφυγε την εισβολή, αλλά είχε υποστεί μεγάλες απώλειες και οι γερμανικοί βομβαρδισμοί είχαν καταστρέψει τις πόλεις και τα βιομηχανικά κέντρα του.

Η Σοβιετική Ένωση ήταν πιο κοντά στο να σηκώσει ανάστημα, αλλά και αυτή ήταν εξαντλημένη: υπέστη περίπου 27 εκατομμύρια θανάτους στρατιωτικών και αμάχων, σε σύγκριση με λιγότερους από 500.000 για τις Ηνωμένες Πολιτείες, και μια σειρά από τις μεγάλες πόλεις της έμειναν κατεστραμμένες από τις γερμανικές επιθέσεις. Η οικονομία και ο στρατός της ωχριούσαν σε σύγκριση με τη βιομηχανική ισχύ των ΗΠΑ, το ναυτικό τους και το δίκτυο των υπερπόντιων βάσεων.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, ωστόσο, δεν ενήργησαν σαν να ήταν η πιο ασφαλής χώρα στον κόσμο. Αντίθετα, οι ηγέτες στην Ουάσινγκτον ανησυχούσαν περισσότερο από ό,τι πριν από τον πόλεμο. Σχεδόν από τη στιγμή που η Ιαπωνία παραδόθηκε, οι αξιωματούχοι των ΗΠΑ άρχισαν να ανησυχούν για τις κομμουνιστικές κυβερνήσεις.

Το 1950, τα Υπουργεία Εξωτερικών και Άμυνας συνέταξαν το NSC-68, ένα μνημόνιο που ζητούσε μαζική αύξηση των αμυντικών δαπανών εν καιρώ ειρήνης και την ανάπτυξη της βόμβας υδρογόνου. «Στην άνοδο της δύναμής τους», ανέφερε το έγγραφο, οι ΗΠΑ και οι πολίτες τους «βρίσκονται στον μεγαλύτερο κίνδυνό τους».

Οι ισχυροί κάνουν ό,τι θέλουν
Όταν η Σοβιετική Ένωση κατέρρευσε, φέρνοντας τέλος στον Ψυχρό Πόλεμο, η ισχύς των Ηνωμένων Πολιτειών έγινε ακόμη πιο ασυναγώνιστη. Δεν ήταν πλέον απλώς η πιο ισχυρή χώρα του κόσμου. Ήταν η πρώτη αδιαμφισβήτητη παγκόσμια υπερδύναμη στην ανθρώπινη ιστορία. Αλλά ακόμη και αυτή η υψηλή θέση δεν κατάφερε να μειώσει τους φόβους των ΗΠΑ.

«Έχουμε σκοτώσει έναν μεγάλο δράκο, αλλά ζούμε τώρα σε μια ζούγκλα γεμάτη με μια συγκλονιστική ποικιλία δηλητηριωδών φιδιών. Και από πολλές απόψεις, ο δράκος ήταν πιο εύκολο να παρακολουθεί κανείς», δήλωσε χαφρακτηριστικά ο James Woolsey, διευθυντής της CIA, στην αμερικανική Γερουσία το 1993.

Όπως και τον 19ο αιώνα, οι περιπέτειες στο Βιετνάμ και την Νότια Κορέα προέκυψαν εν μέρει από τις ουσιαστικές δυνατότητες της Ουάσινγκτον. Μια χώρα που μπορεί να αναπτύξει δυνάμεις ειδικών επιχειρήσεων σε όλο τον κόσμο σε 30 λεπτά και να εξαπολύσει μια χερσαία εισβολή πλήρους κλίμακας, που ανατρέπει καθεστώτα μέσα σε λίγες μέρες, είναι πιο πρόθυμη να ξεκινήσει πολέμους παρά κάποια που δεν μπορεί. Οι ισχυροί κάνουν ό,τι θέλουν.

Αλλά αυτές οι ενέργειες είναι επίσης το αναμφισβήτητο προϊόν του αυξανόμενου άγχους – συγκεκριμένα, του φόβου για το τι μπορεί να προκύψει από την αδράνεια. Σκεφτείτε την εισβολή στο Ιράκ. Ο ηγέτης της χώρας, Σαντάμ Χουσεΐν, δεν αποτελούσε απειλή για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι αναφορές πληροφοριών της Ουάσινγκτον υποδηλώνουν ότι δεν είχε όπλα μαζικής καταστροφής. Αλλά αυτό δεν μείωσε τις ανησυχίες της κυβέρνησης του Τζορτζ Μπους. Το 2002, η Κοντολίζα Ράις, τότε σύμβουλος εθνικής ασφάλειας του Μπους, προειδοποίησε ότι το κόστος της αναμονής αποδείξεων για την πυρηνική ικανότητα του Ιράκ υπερέβαινε κατά πολύ το κόστος της «δράσης τώρα». Και έτσι, επιτέθηκαν στο Ιράκ.

Σκέψου σαν αδύναμος
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, πάντως, δεν είναι η μόνη χώρα της οποίας η εξουσία και η δύναμη τις έκανε να αισθάνονται λιγότερο ασφαλείς. Η Ρωσία, επίσης, έχει μια μακρά ιστορία φόβου που προκαλείται από την εξουσία. Στη δεκαετία του 1970, η Σοβιετική Ένωση απολάμβανε μια πλεονεκτική αλλαγή στις πυρηνικές και συμβατικές δυνατότητες σε σχέση με τις ΗΠΑ, οι οποίες αποστρατεύονταν μετά τον πόλεμο του Βιετνάμ. Σε απάντηση, άρχισε να ανησυχεί περισσότερο για την αμερικανική επιρροή στο Αφγανιστάν και έτσι ξεκίνησε μια απίστευτα δαπανηρή εισβολή στη χώρα.

Σήμερα, η Μόσχα δεν είναι πλέον υπερδύναμη, αλλά παραμένει ισχυρή και ανασφαλής. Στην πραγματικότητα, μια έρευνα του 2020 σε υψηλόβαθμες ρωσικές ελίτ και κυβερνητικούς αξιωματούχους – συμπεριλαμβανομένων ατόμων στις ένοπλες δυνάμεις και τις υπηρεσίες ασφαλείας – διαπίστωσε ότι οι αξιωματούχοι που ένιωθαν ότι η ρωσική ισχύς ήταν σε άνοδο ήταν αυτοί που θεωρούσαν πιο πιθανό την Ουκρανία, τις Ηνωμένες Πολιτείες και το ΝΑΤΟ ως απειλές.

Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν δεν ήταν μεταξύ των ερωτηθέντων, αλλά φαίνεται να έχει παρόμοιες απόψεις. Η απόφασή του να εισβάλει στην Ουκρανία αναμφίβολα υποκινήθηκε εν μέρει από τον αλυτρωτισμό. Ωστόσο, σε ομιλίες και πραγματείες που δικαιολογούν τον πόλεμο, έχει επανειλημμένα εκφράσει φόβο ότι η Ουάσινγκτον θα χρησιμοποιήσει το Κίεβο για να απειλήσει τη ρωσική ασφάλεια.

Ούτε η Κίνα έλυσε τις ανασφάλειές της
Και μετά υπάρχει η Κίνα. Τα τελευταία 50 χρόνια, δεν έχει κάνει τίποτα λιγότερο από ένα οικονομικό θαύμα. Η δυτική εκμετάλλευση τον 19ο αιώνα, η ιαπωνική επιθετικότητα στις αρχές του 20ού αιώνα και διάφορες μεταρρυθμίσεις υπό τον Μάο Τσε Τουνγκ στις δεκαετίες του 1950 και του 1960 άφησαν τη χώρα υλικά αδύναμη και με βάσιμους λόγους να αισθάνεται ότι απειλείται. Τώρα, είναι η δεύτερη πλουσιότερη χώρα στον κόσμο και διαθέτει έναν τεράστιο και ισχυρό στρατό.

Ωστόσο, η άνοδος της Κίνας σε καθεστώς υπερδύναμης τον τελευταίο μισό αιώνα δεν φαίνεται να έχει λύσει τις θεμελιώδεις ανησυχίες του Πεκίνου για την ασφάλεια. Ο ηγέτης της χώρας, Σι Τζινπίνγκ, έχει εκκαθαρίσει υψηλόβαθμους αξιωματούχους από τον κομματικό μηχανισμό, διέταξε μαζικές συλλήψεις Ουιγούρων μουσουλμάνων στην περιοχή Σιντζιάνγκ υπό τον φόβο της εγχώριας τρομοκρατίας και περιόρισε ακόμη και στοιχεία της δυτικής κουλτούρας στα κινεζικά μέσα ενημέρωσης για να καταστείλει την αντιληπτή επιρροή των ΗΠΑ.

Ο κόσμος, λοιπόν, μπορεί να φαίνεται σαν να κατευθύνεται σε μια πολύ επικίνδυνη κατεύθυνση. Θα είναι, τελικά, δύσκολο για τους ηγέτες αυτών των διαφόρων ισχυρών χωρών να γίνουν λιγότερο φοβισμένοι. Μπορούν όμως να κάνουν καλύτερες επιλογές, προσπαθώντας ενεργά να σκέφτονται όπως οι αδύναμοι – δηλαδή, με ενσυναίσθηση και ρεαλιστικά.

Η «παγίδα» της Βενεζουέλας για τις ΗΠΑ
Μια τέτοια επιλογή, για παράδειγμα, θα μπορούσε να οδηγήσει την Ουάσινγκτον μακριά από την τρέχουσα στρατιωτική της συσσώρευση στα νερά γύρω από την Βενεζουέλα. Σύμφωνα με τον Τραμπ, η επίθεση σε σκάφη, η κατάσχεση πετρελαιοφόρων και η απειλή για επίθεση στο Καράκας είναι όλα απαραίτητα για να σταματήσει η ροή της παράνομης φαιντανύλης στις Ηνωμένες Πολιτείες. Αλλά αυτό βασίζεται σε εσφαλμένο σκεπτικό.

Η φαιντανύλη είναι ίσως η κύρια αιτία θανάτων από υπερβολική δόση στις ΗΠΑ, ωστόσο δεν υπάρχουν στοιχεία ότι η Βενεζουέλα την παράγει σε κάποιο σημαντικό επίπεδο. Επομένως, αυτές οι επιχειρήσεις δεν ενισχύουν την ασφάλεια των ΗΠΑ. Αντίθετα, κινδυνεύουν να ξεκινήσουν μια νέα μεγάλη σύγκρουση, που θα καταναλώσει τεράστια ποσά αμερικανικών πόρων, πιέζοντας εύκολα τις δαπάνες πέρα ​​από αυτό που προβλέπει ο αμυντικός προϋπολογισμός που ψηφίστηκε πρόσφατα, σχεδόν 1 τρισεκατομμύριο δολάρια.

Και αυτός ο τεράστιος προϋπολογισμός είναι από μόνος του απίθανο να φέρει στην Ουάσινγκτον μια αίσθηση ειρήνης. Για τους ανθρώπους πέρα ​​από τις κομματικές γραμμές, τα δολάρια που αφιερώνονται στο Πεντάγωνο έχουν σκοπό να ενισχύσουν την ασφάλεια των ΗΠΑ. Αλλά τα ψυχολογικός υπολογισμός είναι ανάποδος.

Τίποτα από αυτά δεν σημαίνει ότι οι κυβερνήσεις δεν πρέπει να κάνουν επενδύσεις στις ένοπλες δυνάμεις τους. Σίγουρα, δεν σημαίνει πως θα πρέπει να εγκαταλείψουν τις προσπάθειες για επέκταση των οικονομιών τους. Αλλά αυτό σημαίνει ότι οι ηγέτες και οι αναλυτές πρέπει να εγκαταλείψουν την ιδέα πως, στις εξωτερικές υποθέσεις, η εξουσία μειώνει την ανασφάλεια.

Το 2025 ήταν έτος εξαγορών για τις ελληνικές τράπεζες και αυτή η τάση αναμένεται να συνεχιστεί και την επόμενη χρονιά. Μεγαλύτερη είδηση ήταν η εξαγορά της Εθνικής Ασφαλιστικής από την Πειραιώς έναντι 600 εκατ. ευρώ, που ολοκληρώθηκε στα τέλη Νοεμβρίου. Τον Οκτώβριο, η Eurobank εξαγόρασε το 80% του κλάδου ζωής της Eurolife έναντι 813 εκατ. ευρώ, αποκτώντας έτσι πλήρη έλεγχο των ασφαλίσεων ζωής της εταιρείας ύστερα από εννέα χρόνια.

Κατέχοντας ασφαλιστικές εταιρείες, οι τράπεζες μπορούν να αυξήσουν τα έσοδά τους από προμήθειες με αρκετούς τρόπους

Εξαγορές στον ασφαλιστικό κλάδο έγιναν και εκτός Ελλάδας, και συγκεκριμένα στην Κύπρο. Η Eurobank εξαγόρασε (μέσω της Ελληνικής Τράπεζας) την CNP Ασφαλιστική, ενώ η Alpha Bank ανακοίνωσε στα μέσα Δεκεμβρίου συμφωνία για την απόκτηση δύο ασφαλιστικών επιχειρήσεων: Universal Insurance και της Altius. Ετσι, δύο ελληνικές τράπεζες θα κατέχουν επί της ουσίας τους δύο από τους τρεις μεγαλύτερους ασφαλιστικούς ομίλους της Κύπρου.

Στις αρχές του νέου έτους, η Εθνική Τράπεζα (ΕΤΕ) αναμένεται να ανακοινώσει την εξαγορά μειοψηφικού ποσοστού (πέριξ του 30%) στη θυγατρική μεγάλης ξένης ασφαλιστικής επιχείρησης στην Ελλάδα. Από τη μεριά της, η Alpha Bank φέρεται να σχεδιάζει την ενίσχυση της παρουσίας της στην ασφαλιστική αγορά με δύο τρόπους: πρώτον, με την υποστήριξη της AlphaLife, της ήδη υπάρχουσας ασφαλιστικής εταιρείας του Ομίλου, και δεύτερον, με την εξαγορά άλλης ασφαλιστικής εταιρείας και στην Ελλάδα.

Η ασφαλιστική αγορά δεν αφήνει… ασυγκίνητη ούτε την CrediaBank, που φιλοδοξεί μέσα στο 2026 να εδραιωθεί ως η πέμπτη μεγαλύτερη τράπεζα της χώρας. Η διευθύνουσα σύμβουλος της τράπεζας Ελένη Βρεττού μίλησε πρόσφατα για νέες εξαγορές, κάνοντας ειδική αναφορά στον κλάδο των ασφαλίσεων, και δεν αποκλείεται να ολοκληρώσει μια τέτοια κίνηση το ερχόμενο έτος.

Τι προσφέρουν
Το 2025, τα καθαρά έσοδα των τραπεζών από τόκους ήταν μειωμένα σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά, λόγω της αποκλιμάκωσης των επιτοκίων της ΕΚΤ. Αν και κατάφεραν να περιορίσουν τη μείωση στα έσοδα χάρη στην πιστωτική επέκταση, τα μειωμένα επιτόκια ήχησαν σαν «καμπανάκι» ώστε οι ελληνικές τράπεζες να βάλουν ως προτεραιότητα την εύρεση εσόδων από άλλες πηγές, κυρίως προμήθειες και χρεώσεις.

Κι ενώ την περσινή χρονιά τα έσοδα των τραπεζών από προμήθειες ανέρχονταν περίπου στο 17% των συνολικών τους εσόδων, αυτή η εικόνα άλλαξε τη φετινή χρονιά. Με εξαίρεση την ΕΤΕ (15%), το αντίστοιχο ποσοστό για τις συστημικά σημαντικές τράπεζες ήταν μεταξύ 21% και 25% στο εννεάμηνο. Στο σύνολο της τραπεζικής αγοράς, το ποσοστό υπολογίζεται λίγο πάνω από 21%. Εξάλλου, σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες το μερίδιο των τραπεζασφαλίσεων (bancassurance) στο σύνολο των εσόδων των τραπεζών από προμήθειες φτάνει ως και το 64% (Γερμανία). Στην Ελλάδα υπολογιζόταν πέρυσι στο 20%.

Κατέχοντας ασφαλιστικές εταιρείες, οι τράπεζες μπορούν να αυξήσουν τα έσοδά τους από προμήθειες με αρκετούς τρόπους. Ενα τυπικό παράδειγμα είναι τα στεγαστικά δάνεια: μαζί με τη χρηματοδότηση της αγοράς κατοικίας, η τράπεζα μπορεί να προσφέρει και την ασφάλισή της από φυσικές καταστροφές, που συνεπάγεται και μειωμένο ΕΝΦΙΑ. Παράλληλα, οι τράπεζες αναμένεται να λανσάρουν στην αγορά και προϊόντα του λεγόμενου τρίτου πυλώνα του ασφαλιστικού συστήματος, μέσω των οποίων οι πελάτες θα μπορούν να «χτίζουν» τη σύνταξή τους.

Premium έκδοση «Τα ΝΕΑ»