Οι μαζικές διαδηλώσεις για την δημοκρατία, οι συλλογικές ενέργειες και η αντίσταση γίνονται κρίσιμα εργαλεία για την προστασία των θεσμών και των δικαιωμάτων των πολιτών.

Πολλές κυβερνήσεις έχουν επιλέξει να περιορίσουν την ελευθερία του Τύπου, να ελέγξουν τη δικαιοσύνη και να ασκήσουν πολιτική καταστολή, υπονομεύοντας τη θεσμική σταθερότητα.

Οι πολίτες σε πολλές χώρες αντιμετωπίζουν την πρόκληση να υπερασπιστούν τα δημοκρατικά τους δικαιώματα, ενώ η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με ανησυχία.

Δημοκρατική οπισθοδρόμηση και η πραγματικότητα του αυταρχισμού

Μόλις μια δημοκρατία αρχίσει να διαβρώνεται, η ανάκαμψη είναι δύσκολη.

Μόνο το 42% των δημοκρατιών που έχουν επηρεαστεί από «αυταρχικοποίηση» από το 1994 κατάφεραν να ανακάμψουν, σύμφωνα με το σουηδικό ερευνητικό ινστιτούτο V-Dem.

Ο όρος «δημοκρατική οπισθοδρόμηση» περιγράφει την συστηματική αποδυνάμωση των ατομικών ελευθεριών και των θεσμικών ελέγχων, μέσω αλλαγών σε κανόνες και νόρμες.

Οι χώρες που έχουν βιώσει τέτοιες οπισθοδρομήσεις είναι ποικίλες, από την Ουγγαρία έως τη Βραζιλία.

Ωστόσο, οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν ισχυρές συνταγματικές παραδόσεις, ομοσπονδιακό σύστημα, οικονομικό και στρατιωτικό πλεονέκτημα, ζωντανά ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης και ακμάζουσα κοινωνία των πολιτών — στοιχεία που μπορούν να στηρίξουν την αντίσταση.

Η αντίσταση ως εργαλείο υπεράσπισης της δημοκρατίας

Η εμπειρία από χώρες που έχουν αντιμετωπίσει αυταρχισμό δείχνει ότι η μη βίαιη αντίσταση είναι συχνά πιο αποτελεσματική από τον ένοπλο αγώνα.

Όπως γράφει Shelley Inglis, ερευνήτρια στο Κέντρο Μελέτης της Γενοκτονίας και των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, σε άρθρο της στο The Conversation, δεν αρκούν οι διαδηλώσεις, απαιτείται ευρεία συντονισμένη δράση.

Η εκπαίδευση των πολιτών στη χρήση βίντεο για την τεκμηρίωση καταχρήσεων, η συλλογική άρνηση συμμόρφωσης με αυταρχικές εντολές και η αξιοποίηση της οικονομικής δύναμης των πολιτών αποτελούν θεμελιώδη εργαλεία.

Οι αυταρχικοί ηγέτες βασίζονται σε «πυλώνες στήριξης» — κυβερνητικά όργανα, στρατιωτικές δυνάμεις, επιχειρήσεις και άλλους θεσμούς που ενισχύουν την εξουσία τους.

Η συλλογική δράση μπορεί να υπονομεύσει αυτούς τους πυλώνες και να αποτρέψει την εδραίωση της αυταρχικής εξουσίας.

Ποιες είναι λοιπόν οι τακτικές για την υπεράσπιση της δημοκρατίας, σύμφωνα με την Inglish;

1. Άρνηση παράνομων απαιτήσεων

Όταν κρίσιμα πρόσωπα και θεσμοί αρνούνται να εφαρμόσουν αυταρχικές διαταγές, η προσπάθεια επιβολής αυταρχίας μπορεί να αποτύχει.

Παράδειγμα αποτελεί η Νότια Κορέα, όπου τμήματα του στρατού και της δημόσιας διοίκησης αρνήθηκαν να στηρίξουν τον στρατιωτικό νόμο το 2024.

2. Ενίσχυση του κράτους δικαίου

Η προστασία των νομικών ορίων και η δημόσια ενημέρωση για τις επιθέσεις κατά του κράτους δικαίου είναι κρίσιμες.

Στην Πολωνία, διαμαρτυρίες και νομικές προκλήσεις, όπως η «Πορεία των Χιλίων Ρόμπων» το 2020, ανέδειξαν τη δημόσια απόρριψη αυταρχικών πρακτικών.

Άνθρωποι συμμετέχουν σε διαδήλωση μιας ευρείας συμμαχίας με το σύνθημα #TogetherAgainstRight για να διαμαρτυρηθούν ενάντια στο κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD), τον ακροδεξιό εξτρεμισμό και για την προστασία της δημοκρατίας μπροστά από το κτίριο του Bundestag στο Βερολίνο, Γερμανία, 21 Ιανουαρίου 2024. REUTERS/Annegret Hilse

3. Συνεργασία στην αντιπολίτευση

Η συνεργασία πολιτικών κομμάτων και ανεξάρτητων ηγετών μπορεί να δημιουργήσει έναν ισχυρό συνασπισμό υπέρ της δημοκρατίας.

Οι νέοι υποψήφιοι μπορούν να υπονομεύσουν την ικανότητα των αυταρχικών ηγετών να σπέρνουν διχασμό και να δαιμονοποιούν τους κύριους αντιπάλους τους.

Ωστόσο, οι συνασπισμοί μπορεί να είναι δύσκολο να σχηματιστούν και να διατηρηθούν για να κερδίσουν.

4. Αξιοποίηση της οικονομικής δύναμης

Οι καθημερινοί καταναλωτές μπορούν να ασκήσουν πίεση στις πλούσιες ελίτ και τις εταιρείες που συναινούν ή υποστηρίζουν τους επίδοξους αυταρχικούς ηγέτες μέσω μποϊκοτάζ και άλλων μεθόδων, όπως το «Tesla Takedown» στις ΗΠΑ, που προηγήθηκε της πτώσης της αξίας των μετοχών της Tesla και της αποχώρησης του ιδιοκτήτη της, Έλον Μασκ, από τη θέση του στην κυβέρνηση.

Οι γενικές απεργίες, υπό την ηγεσία των συνδικάτων και των επαγγελματικών ενώσεων, όπως στο Σουδάν ή τη Μιανμάρ, μπορούν να είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικές.

5. Προστασία των εκλογών

Η διασφάλιση ελεύθερων και δίκαιων εκλογών παραμένει ο πιο αποτελεσματικός τρόπος απομάκρυνσης αυταρχικών ηγετών.

Αυτό όμως απαιτεί στρατηγική δράση για να παραμείνουν οι εκλογές πραγματικά ελεύθερες και δίκαιες πολύ πριν από την ημέρα των εκλογών.

6. Τοπική οργάνωση

Η συμμετοχή σε τοπικά φόρουμ, ομάδες φοιτητών, βετεράνων, αγροτών και θρησκευτικών κοινοτήτων δημιουργεί ισχυρά δίκτυα που μπορούν να ενισχύσουν τις εθνικές προσπάθειες υπεράσπισης της δημοκρατίας.

7. Διαμόρφωση της ιστορίας και επικοινωνία

Η καθοδήγηση της δημόσιας γνώμης και η αποτελεσματική επικοινωνία είναι κρίσιμης σημασίας για τις προσπάθειες υπέρ της δημοκρατίας.

Σέρβοι φοιτητές δημιούργησαν ένα από τα μεγαλύτερα κινήματα διαμαρτυρίας των τελευταίων δεκαετιών, που ξεκίνησε το 2024, χρησιμοποιώντας δημιουργική αντίσταση – καλλιτεχνική έκφραση, όπως οπτικά μέσα, σάτιρα και κοινωνικά μέσα – για να εκθέσουν τις αδυναμίες ενός αυταρχικού ηγέτη, να μειώσουν τον φόβο και την απελπισία και να χτίσουν συλλογικό συμβολισμό και ανθεκτικότητα.

8. Χτίσιμο γεφυρών και εναλλακτικών θεσμών

Η προσέγγιση ανθρώπων με διαφορετικές ιδεολογίες μειώνει την πόλωση και ενισχύει την ανθεκτικότητα της κοινωνίας. Παράλληλοι θεσμοί, όπως σχολεία και φορολογικά συστήματα, μπορούν να παρέχουν σταθερότητα εκτός του αυταρχικού πλαισίου.

9. Τεκμηρίωση και προστασία της αλήθειας

Η καταγραφή καταχρήσεων, η συλλογή αποδεικτικών στοιχείων και η στήριξη ανεξάρτητων μέσων ενημέρωσης αποτελούν θεμελιώδεις πρακτικές για τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης και της δημοκρατικής νομιμότητας.

10. Εκπαίδευση, καινοτομία και διεθνής αλληλεγγύη

Η συνεχής εκπαίδευση, η προσαρμογή σε νέες καταστάσεις και η διεθνής υποστήριξη από θεσμούς και διαδικτυακά κινήματα, όπως η Milk Tea Alliance στη Νοτιοανατολική Ασία, ενισχύουν την αποτελεσματικότητα των μη βίαιων αντιστάσεων.

Το μέλλον της δημοκρατίας

Το μέλλον της δημοκρατίας εξαρτάται από τις επιλογές των πολιτών και τη συλλογική δράση σε όλο τον κόσμο. Η διατήρηση θεσμών, η προστασία των ατομικών ελευθεριών και η ενεργή συμμετοχή της κοινωνίας μπορούν να εμποδίσουν την αυταρχική διάβρωση, είτε πρόκειται για μεγάλες χώρες είτε για μικρότερες κοινωνίες.

Η διεθνής αλληλεγγύη, η ανταλλαγή εμπειριών και η προώθηση δημοκρατικών πρακτικών μπορούν να ενισχύσουν τις προσπάθειες υπεράσπισης της δημοκρατίας παντού, διασφαλίζοντας ότι το δημοκρατικό πείραμα παραμένει ζωντανό και ανθεκτικό στις προκλήσεις του 21ου αιώνα.

Το πρωί της Κυριακής, μια ομάδα ληστών φέρεται να οκτώ κοσμήματα από τη συλλογή του Ναπολέοντα στο Λούβρο, χρησιμοποιώντας ένα ανυψωτικό καλάθι για να φτάσουν στο μουσείο.

Η τολμηρή ληστεία στο πιο επισκέψιμο μουσείο στον κόσμο έλαβε χώρα καθώς οι τουρίστες βρίσκονταν μέσα στην Πινακοθήκη Apollo, όπου εκτίθενται μέρος των κοσμημάτων του γαλλικού στέμματος.

Η κλοπή που έλαβε χώρα περίπου μισή ώρα μετά το άνοιγμα του μουσείου, με τους επισκέπτες ήδη μέσα, ήταν από τις πιο προβεβλημένες ληστείες μουσείων που έχουν καταγραφεί ποτέ και έρχεται καθώς το προσωπικό παραπονέθηκε ότι ο συνωστισμός και το περιορισμένο προσωπικό συνεχίζουν να επιβαρύνουν την ασφάλεια του κορυφαίου μουσείου της Γαλλίας.

Το Λούβρο έχει μακρά ιστορία κλοπών και απόπειρων ληστειών. Αλλά δεν είναι η πρώτη θρασύτατη κλοπή, και μάλλον ούτε η τελευταία.

«Μόνα Λίζα» του Λεονάρντο Ντα Βίντσι, Μουσείο του Λούβρου, 1911

Η «Μόνα Λίζα» του Λεονάρντο Ντα Βίντσι είναι αναμφισβήτητα ένα από τα πιο διάσημα έργα τέχνης στον κόσμο και το πιο δημοφιλές αξιοθέατο στο Λούβρο σήμερα.

Πριν την κλοπή της, δεν ήταν ευρέως γνωστή εκτός του κόσμου της τέχνης. Το 1911, ο Βιντσέντσο Περούτζια, πρώην υπάλληλος, κρύφτηκε μέσα στο μουσείο και έφυγε με τον πίνακα κάτω από το παλτό του.

Αφού το Λούβρο ανακοίνωσε την κλοπή, οι εφημερίδες σε όλο τον κόσμο δημοσίευσαν πρωτοσέλιδα για το χαμένο αριστούργημα.

Ανακτήθηκε δύο χρόνια αργότερα στη Φλωρεντία, αφού ο Περούτζια προσπάθησε να πουλήσει τον πίνακα – ένα επεισόδιο που βοήθησε το πορτρέτο του ντα Βίντσι να γίνει το πιο γνωστό έργο τέχνης στον κόσμο.

Η Μόνα Λίζα του Λεονάρντο ντα Βίντσι φωτογραφήθηκε στο μουσείο του Λούβρου την Τετάρτη 7 Ιουνίου 2023 στο Παρίσι.

«Jacob de Gheyn III» του Ρέμπραντ, Πινακοθήκη Dulwich, 1966, 1973, 1981 και 1983

Σε μια από τις πιο παράξενες περιπτώσεις κλοπής έργων τέχνης, ο «Jacob de Gheyn III» του Ρέμπραντ έχει γίνει ένας από τους πιο συχνά κλεμμένους μεγάλους πίνακες στη σύγχρονη ιστορία, σύμφωνα με το Βιβλίο Ρεκόρ Γκίνες, λαμβάνοντας το παρατσούκλι «ο φευγάτος Rembrandt».

Κλάπηκε για πρώτη φορά από την Πινακοθήκη Dulwich στο Λονδίνο το 1966 μαζί με δύο άλλα έργα, και στη συνέχεια ξανά το 1973, το 1981 και το 1983. Το πορτρέτο ανακτήθηκε μετά από κάθε κλοπή και παραμένει σε έκθεση στο μουσείο σήμερα.

Το πιο κλεμμένο έργο τέχνης όλων των εποχών, ωστόσο, είναι το Αγία Τράπεζα της Γάνδης, γνωστό και ως «Η Προσκύνηση του Μυστικού Αρνιού» του Γιαν βαν Άικ. Αναφέρθηκε ότι κλάπηκε επτά φορές, λεηλατήθηκε από τα στρατεύματα του Ναπολέοντα το 1794, καθώς και από τους Ναζί κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Ληστεία στο Μουσείο Isabella Stewart Gardner, Βοστώνη, 1990

Άδεια κάδρα στο μουσείο Isabella Stewart Gardner

Έχει χαρακτηριστεί η μεγαλύτερη ληστεία έργων τέχνης στην ιστορία των ΗΠΑ, αλλά 35 χρόνια αργότερα, η κλοπή 13 έργων από το Μουσείο Isabella Stewart Gardner της Βοστώνης παραμένει ανεξιχνίαστη.

Τις πρώτες πρωινές ώρες της 18ης Μαρτίου 1990, δύο άνδρες μεταμφιεσμένοι σε αστυνομικούς της Βοστώνης μπήκαν στο μουσείο λέγοντας ότι απαντούσαν σε μια κλήση.

Έπιασαν δύο φύλακες ασφαλείας, τους έδεσαν με ταινία και πέρασαν περισσότερο από μία ώρα κλέβοντας 13 έργα τέχνης, συμπεριλαμβανομένων αριστουργημάτων των Ρέμπραντ, Βερμέερ, Ντεγκά και Μανέ.

Το “Κοντσέρτο” του Βερμέερ, ένα από τα πιο πολύτιμα κλεμμένα αντικείμενα, άξιζε ίσως και μισό δισεκατομμύριο δολάρια, ανέφεραν οι αρχές.

Μερικά από τα έργα, συμπεριλαμβανομένου του έργου «Καταιγίδα στη Θάλασσα της Γαλιλαίας» του Ρέμπραντ, κόπηκαν από τα τελάρα τους. Τα κάδρα κρέμονται άδεια στο μουσείο μέχρι σήμερα.

Ληστεία στο Μουσείο Βαν Γκογκ, Άμστερνταμ, 1991 και 2002

Οι πατατοφάγοι

Δύο πίνακες κλάπηκαν από ληστές που χρησιμοποίησαν σκάλα και βαριοπούλες για να εισβάλουν στο Μουσείο Βαν Γκογκ του Άμστερνταμ το 2002.

Οι πίνακες βρέθηκαν από την ιταλική αστυνομία και ανακτήθηκαν από τη μαφία της Νάπολης, αφού αγνοούνταν για 14 χρόνια, και επιστράφηκαν στο μουσείο το 2016.

Λίγα χρόνια νωρίτερα, το 1991 από το Μουσείο Βαν Γκογκ εκλάπησαν 20 πίνακες που εκτιμάται ότι άξιζαν πάνω από 400 εκατομμύρια ευρώ, συμπεριλαμβανομένου του διάσημου έργου «Πατατοφάγοι».

Βρέθηκαν λίγο αργότερα σε ένα εγκαταλελειμμένο αυτοκίνητο, όχι πολύ μακριά.

Κοσμήματα του 18ου αιώνα, Πράσινο Θησαυροφυλάκιο της Δρέσδης, 2019

Ένα από τα κοσμήματα που δεν ανευρέθη

Το 2019, κλέφτες έσπασαν βιτρίνες στο Πράσινο Θησαυροφυλάκιο της Δρέσδης, ένα από τα παλαιότερα μουσεία στον κόσμο, και έκλεψαν βασιλικά κοσμήματα με διαμάντια αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ.

Οι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι διέφυγαν με τρία «ανεκτίμητα» σετ κοσμημάτων του 18ου αιώνα που θα ήταν αδύνατο να πουληθούν στην ελεύθερη αγορά.

Μέρος των κλοπιμαίων ανακτήθηκε αργότερα. Πέντε άνδρες καταδικάστηκαν και ένας έκτος αθωώθηκε.

Και η κλοπή στην Εθνική Πινακοθήκη, 2012

Τον Ιανουάριο του 2012, τρία σημαντικά εκθέματα κλάπηκαν από την Εθνική Πινακοθήκη, στην αποκαλούμενη από τα ελληνικά ΜΜΕ  «κλοπή του αιώνα».

Στη διάρρηξη αφαιρέθηκαν από τη μόνιμη συλλογή της Εθνικής Πινακοθήκης το «Γυναικείο κεφάλι» του Πάμπλο Πικάσο με αφιέρωση στον ελληνικό λαό, τον «Ανεμόμυλο Στάμμερ» του Πιτ Μοντριάν και το σχέδιο των αρχών του 17ου αιώνα με τίτλο «Ο άγιος Diego de Alcala σε έκσταση με την Αγία Τριάδα και σύμβολα του πάθους», του Ιταλού ζωγράφου Γουλιέλμο Κάτσια (Μονκάλβο).

Η υπόθεση εξιχνιάστηκε εννέα χρόνια αργότερα, ο δράστης ομολόγησε και υπέδειξε πού είχε κρύψει τα κλοπιμαία. Οι δύο πίνακες ανακτήθηκαν, αλλά όχι το σχέδιο του Κάτσια.

Για την «κλοπή του αιώνα» δεν μπορούσε κανείς να φανταστεί ότι την είχε κάνει ένας ελαιοχρωματιστής ο οποίος ισχυρίζεται ότι ήταν λάτρης της τέχνης. Ακόμη και μετά την εξιχνίαση, συνιστά μια υπόθεση που γεννά ερωτήματα.

«Όπως και να είχε θα έφευγα με δύο έργα από την Πινακοθήκη. Υπήρξε ένας σχεδιασμός έξι μηνών με κάποιες συχνές επισκέψεις», είπε αρχικά ο δράστης Γιώργος Σαρμαντζόπουλος.

Πηγή: ΟΤ

Τα τοπία του κόσμου μπορεί σύντομα να στερηθούν τα άγρια ζώα, λέει η φωτογράφος φύσης Μάργκο Ράγκετ, η οποία προειδοποιεί για τους κινδύνους από την κλιματική αλλαγή για την άγρια ζωή.

Η Ράγκετ εξέδωσε μια συλλογή με φυσικά περιβάλλοντα που έχουν χάσει τα ζώα τους ενώ την τελευταία δεκαετία συγκεντρώνει χρήματα για προσπάθειες διατήρησης των ενδιαιτημάτων τους σε όλο τον κόσμο.

Μιλώντας στον Guardian, λέει ότι αισθάνεται «σαν να έχουμε κάνει ένα βήμα πίσω». Έχει κατορθώσει να συγκεντρώσει 1,2 εκατομμύρια λίρες για τον σκοπό τα τελευταία 10 χρόνια μέσω της σειράς Remembering Wildlife. Πρόκειται για μια ετήσια έκδοση, μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, με εικόνες ζώων από τους κορυφαίους φωτογράφους φύσης στον κόσμο. Η πρώτη έκδοση δημοσιεύθηκε το 2015, όταν συντάσσονταν η συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα. Αυτό που διαπιστώνει είναι ότι, στα χρόνια που ακολούθησαν, οι προσπάθειες για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης έχουν ανατραπεί.

Φωτ. αρχείου

Γιατί ο Ντόναλντ Τραμπ απέσυρε τις ΗΠΑ από τη συμφωνία για το κλίμα. Και γιατί στη Βρετανία, τόσο οι Συντηρητικοί όσο και το Reform UK έχουν δεσμευτεί να καταργήσουν τον στόχο μηδενικών εκπομπών για το 2050, σε περίπτωση που πάρουν την εξουσία.

«Να προσκολληθούμε στη σημασία της φύσης»

«Πριν από λίγα χρόνια, υπήρχε η επιθυμία για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αντί για εξόρυξη πετρελαίου σε όλο τον κόσμο. Νομίζω ότι η σημασία της φύσης είναι κάτι στο οποίο πρέπει όλοι να προσκολληθούμε», λέει. Ωστόσο, προσθέτει:

«Είμαι ανήσυχη, αλλά εξίσου με ενθαρρύνει το γεγονός ότι υπάρχουν τόσοι πολλοί άνθρωποι που φαίνεται να εξακολουθούν να νοιάζονται. Θα κάνω ό,τι μπορώ για να τηρήσω τη δική μου πλευρά της συμφωνίας και να συνεχίσω να αγωνίζομαι. Και ξέρω ότι υπάρχουν πολλοί άλλοι άνθρωποι που νιώθουν το ίδιο, οπότε ο χρόνος θα δείξει. Σίγουρα, όμως, δεν μπορούμε να εφησυχάζουμε».

Η φετινή έκδοση έχει τίτλο «Δέκα Χρόνια Θυμόμαστε την Άγρια Ζωή». Στόχος της να δείξει πόσο δύσκολες είναι οι προοπτικές για την άγρια ​​ζωή αυτήν τη στιγμή. Περιέχει πρωτότυπες και τροποποιημένες εικόνες ζώων, όπως πολικές αρκούδες, τσιτάχ και παγκολίνους, που ζουν και στη συνέχεια απομακρύνονται από τα φυσικά τους ενδιαιτήματα.

Στόχος, η πρόκληση

Σύμφωνα με τη Ράγκετ, στόχος αυτών των εικόνων ήταν να είναι «προκλητικές». Να δώσουν μια γεύση από το μέλλον, αν δεν αποφασίσουμε να αλλάξουμε συμπεριφορά απέναντι στη φύση. «Ο ρυθμός μείωσης της άγριας ζωής είναι τόσο ραγδαίος σε όλο τον κόσμο και υπάρχει πολλή δουλειά που πρέπει να γίνει για να αντιστραφεί. Θα μπορούσαμε πραγματικά να βλέπουμε ένα μέλλον όπου αυτά τα τοπία θα ήταν χωρίς αυτά τα άγρια ​​ζώα», λέει.

«Γι’ αυτό δημιουργήσαμε αυτή την έκδοση. Για να κάνουμε τους ανθρώπους να σταματήσουν και να σκεφτούν τι θα μπορούσε να συμβεί αν δεν αναλάβουμε δράση».

Φωτ. αρχείου

Από την Αφρική στη Βρετανία

Η Ράγκετ έχει περάσει το μεγαλύτερο μέρος της φωτογραφικής της καριέρας μακριά από το Ηνωμένο Βασίλειο, στην Κένυα, την Τανζανία και το Μπουτάν. Ωστόσο, ανησυχεί και για την πατρίδα της. Αφορμή, η απόφαση της βρετανικής κυβέρνησης να κατασκευάσει 1,5 εκατομμύριο σπίτια μέχρι το τέλος της πρώτης της θητείας στο κοινοβούλιο.

Στο πλαίσιο αυτής της προσπάθειας, οι υπουργοί έχουν πει στην Υπηρεσία Περιβάλλοντος να εγκρίνει τις αιτήσεις πολεοδομίας στην Αγγλία «χωρίς μεγάλη αντίσταση». Αυτή η οδηγία έχει απογοητεύσει τους περιβαλλοντικούς ακτιβιστές.

Η Ράτζετ ζητά μια «μαζική παύση» στα «κοντόφθαλμα» σχέδια της κυβέρνησης για την επιτάχυνση της οικοδόμησης κατοικιών. «Αυτό που όλοι πρέπει να καταλάβουν είναι ότι είμαστε όλοι συνυφασμένοι με τη φύση», είπε. «Είναι πολύ εύκολο σε μια δομημένη χώρα όπως η δική μας να μην καταλαβαίνεις τον ρόλο που παίζει κάθε είδος στο οικοσύστημά μας, πώς διατηρούν τα δέντρα μας στην ανάπτυξη και τον αντίκτυπο που έχει στην απομάκρυνση του άνθρακα από την ατμόσφαιρα.

Φωτ. αρχείου

«Ας ανακατασκευάσουμε εγκαταλειμμένες περιοχές»

Και δεν αρνείται την ανοικοδόμηση, έχει μια άλλη πρόταση. «Νιώθω ότι σε αυτή τη χώρα, υπάρχουν αρκετές εγκαταλελειμμένες περιοχές που θα μπορούσαν και θα έπρεπε να ανακατασκευαστούν πριν χάσουμε άλλη ύπαιθρο. Έχουμε ήδη χάσει τόσα πολλά. Νομίζω ότι θα έπρεπε να υπάρξει μια τεράστια παύση».

Η Ράγκετ θυμάται και την Τζέιν Γκούντολ, που έφυγε από τη ζωή πριν από λίγο καιρό. Την είχε γνωρίσει το 2018. «Με εντυπωσίασε η εργασιακή της ηθική και η αποφασιστικότητά της», λέει για τη σπουδαία πρωτευοντολόγο. «Μόλις είχε κατέβει από μια νυχτερινή πτήση από την Τανζανία. Στην ηλικία μου, θα κοιμόμουν το επόμενο πρωί. Την περίμενε μια ουρά από ανθρώπους ήθελαν να της μιλήσουν. Ήταν απόλυτα εμπνευσμένη και ενθαρρυντική και είχε πραγματική ταπεινότητα στον τρόπο που μιλούσε», είπε. «Άφησε μια αξιοσημείωτη κληρονομιά γεμάτη σοφία, αλλά και χιούμορ».

Το μπλακ άουτ της Δευτέρας (20/10) “παρέλυσε” το διαδίκτυο σε όλο τον κόσμο. Ειδικοί χαρακτηρίζουν την εν λόγω συνθήκη “από τις πιο συνηθισμένες”, αλλά και από “τις πιο καταστροφικές”.

Ένα μικρό σφάλμα στο DNS (το σύστημα του διαδικτύου που μεταφράζει τα ονόματα ιστοσελίδων) ήταν αρκετό για να καταστρέψει τη σύνδεση σε αρκετές δημοφιλείς πλατφόρμες, από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τις τράπεζες, μέχρι και τα διαδικτυακά παιχνίδια.

Η AWS (Amazon Web Services) -ο αμερικανικός κολοσσός που θεωρείται η ραχοκοκαλιά του διαδικτύου παρέχοντας μεταξύ άλλων κρίσιμες υπηρεσίες σε κυβερνήσεις- έχασε την “πυξίδα” του, με αποτέλεσμα να αδυνατεί να κατευθύνει την κίνηση προς όλες αυτές τις πλατφόρμες με τις οποίες συνεργάζεται.

Με την τεράστια επιρροή και τη σημαντική παρουσία της σε όλο τον κόσμο, η AWS εξυπηρετεί σχεδόν το ένα τρίτο του διαδικτύου, παρέχοντας αποθήκευση, υπολογιστική ισχύ και σύνδεση σε μια τεράστια γκάμα υπηρεσιών και επιχειρήσεων. Ωστόσο, αυτός ο ατελείωτος κόσμος που εξαρτάται από την AWS αποδεικνύει πόσο εύθραυστη μπορεί να είναι η “κυριαρχία” ενός μόνο παρόχου.

Αν και το σφάλμα DNS είναι συνηθισμένο και συνήθως αθώο, οι συνέπειες σήμερα υπήρξαν σοβαρές. Μετά την αποτυχία του συστήματος να εντοπίσει σωστά τους προορισμούς της κίνησης, βασικές πλατφόρμες όπως το Snapchat ή το Canva έμειναν ανέπαφες αλλά αόρατες για την AWS.

Τα πρώτα σημάδια βλάβης εντοπίστηκαν γύρω στις 8 το πρωί (ώρα Ηνωμένου Βασιλείου), με τις αναφορές να αυξάνονται κατακόρυφα μέσα σε λίγα λεπτά. Το Downdetector δήλωσε στο BBC ότι μόνο σήμερα το πρωί έλαβε περισσότερες από 4 εκατομμύρια αναφορές προβλημάτων σε παγκόσμιο επίπεδο – υπερδιπλάσιες από τις 1,8 εκατομμύρια αναφορές που λαμβάνει συνήθως σε μια εργάσιμη ημέρα.

Πώς έγινε η βλάβη
Όπως μεταδίδει το BBC, ένα σφάλμα στο Domain Name System (DNS) ήταν εκείνο που προκάλεσε το χάος. Τι σημαίνει όμως πρακτικά αυτό;

Κάθε φορά που κάποιος χρήστης ανοίγει μια εφαρμογή ή κάνει κλικ σε έναν σύνδεσμο, η συσκευή του ουσιαστικά στέλνει ένα αίτημα για να συνδεθεί με τη συγκεκριμένη υπηρεσία. Το DNS λειτουργεί ως «χάρτης» για όλες αυτές τις διευθύνσεις, αλλά σήμερα η AWS έχασε τον «προσανατολισμό» της.

Το αποτέλεσμα ήταν πλατφόρμες, όπως οι Snapchat, Canva και HMRC, να παραμένουν διαθέσιμες στο Διαδίκτυο, αλλά το σύστημα να μην είναι σε θέση να εντοπίζει τις υποδομές όπου ήταν αποθηκευμένες για να κατευθύνει σωστά τη διαδικτυακή κίνηση.

Γιατί ήταν τόσο σημαντικό;
Το λάθος αυτό επηρεάζει εκατοντάδες εκατομμύρια χρήστες παγκοσμίως. Από την πλευρά των τεχνολόγων, το σφάλμα DNS θεωρείται σχεδόν συνώνυμο με τη φράση “πάντα είναι το DNS”. Αυτός ο τύπος λάθους μπορεί να προκαλέσει χάος σε δευτερόλεπτα και, όπως αποδείχθηκε, τα αποτελέσματα είναι ορατά σε όλους.

Παρά την απλότητα του ζητήματος, η επίδρασή του αποδεικνύει την επικίνδυνη εξάρτηση των επιχειρήσεων από έναν μόνο πάροχο.

Η AWS παραμένει κυρίαρχη στο πεδίο των παρόχων υπηρεσιών cloud, αλλά η στήριξη εκατομμυρίων επιχειρήσεων σε μία μόνο εταιρεία ενέχει ρίσκο. Μικρότεροι ανταγωνιστές, όπως η Microsoft με το Azure και η Google με το Cloud Platform, προσπαθούν να κερδίσουν μερίδιο στην αγορά, αλλά η AWS συνεχίζει να έχει την ηγεμονία.

Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι η Ευρώπη και το Ηνωμένο Βασίλειο πρέπει να αναπτύξουν τις δικές τους υποδομές για να μειώσουν την εξάρτησή τους από τις ΗΠΑ στον τομέα του cloud, ενώ άλλοι θεωρούν ότι είναι ήδη αργά.

Σε κάθε περίπτωση ωστόσο, περιστατικό όπως το σημερινό αποτελούν μια ακόμη υπενθύμιση του πόσο εύθραυστη είναι η εξάρτηση από μία και μόνο υπερδύναμη του διαδικτύου.

Αγώνες μνήμης από την Αντιγόνη έως το Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη

Στην αρχαία τραγωδία Αντιγόνη, του Σοφοκλή, η ηρωίδα αψηφά την κρατική εντολή, για να θάψει τον αδελφό της με τιμές, υπακούοντας σε ανώτερους ηθικούς νόμους για τους νεκρούς. Η Αντιγόνη του Σοφοκλή ζωντανεύει μέσα στην «Αντιγόνη των Τεμπών» – στις μάνες, τους πατέρες, τους συζύγους, σε κάθε άνθρωπο με λογική και συναίσθημα που πονά, θρηνεί και συμπάσχει για τον άδικο χαμό των παιδιών και για την ιεροσυλία απέναντι στη μνήμη τους.

Με άλλα λόγια, οι οικογένειες των 57 θυμάτων των Τεμπών μοιάζουν με την αρχαία Αντιγόνη – δεν κινούνται από εκδίκηση, αλλά από την ανάγκη να αποδοθεί δικαιοσύνη για τα εγκλήματα που διαπράχθηκαν, απέναντι στους «Κρέοντες» της εξουσίας.

Τι γίνεται όμως όταν η φωνή της συνείδησης βρίσκεται αντιμέτωπη με την κρατική εξουσία στο πεδίο ενός μνημείου;

Το Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη ανεγέρθηκε το 1932 για να τιμήσει όλους τους πεσόντες στρατιώτες χωρίς γνωστή ταυτότητα.

Στο ίδιο αυτό σημείο, ο Πάνος Ρούτσι, πατέρας του 22χρονου Ντένις που έχασε τη ζωή του στα Τέμπη, προχώρησε σε απεργία πείνας ζητώντας να μάθει την πραγματική αιτία θανάτου του παιδιού του. Για 23 ημέρες παρέμεινε έξω από τη Βουλή, διεκδικώντας την εκταφή και νέα έρευνα στη μνήμη του γιου του. Τελικά, τα αιτήματά του έγιναν δεκτά και η διερεύνηση των συνθηκών του θανάτου επαναλαμβάνεται. Καθ’ όλη τη διάρκεια της διαμαρτυρίας, κάθε βράδυ στο Σύνταγμα διαβάζονταν συμβολικά τα 57 ονόματα των θυμάτων, μεταμορφώνοντας τον χώρο σε ζωντανό μνημείο συλλογικής μνήμης.

Η ειρηνική αυτή παρουσία προκάλεσε όμως την αντίδραση της κυβέρνησης. Λίγο μετά τη λήξη της απεργίας πείνας, ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε ότι η φύλαξη του μνημείου θα περάσει στο Υπουργείο Άμυνας.

Το μνημείο είναι στρατιωτικό εκ φύσεως ή πολιτικό εκ φύσεως;

Η κυβέρνηση πρέπει να απαντήσει στο ερώτημα: Δεν έχει θέση ένας σύγχρονος και δίκαιος αγώνας σε ένα τέτοιο μνημείο;

Τα παραδείγματα δείχνουν ότι παντού ο συμβολισμός των μνημείων εθνικής μνήμης είναι πανίσχυρος. Είναι χώροι ταυτισμένοι με θυσίες για ανώτερα ιδανικά – ελευθερία, πατρίδα, δημοκρατία. Και όταν αμφισβιτείται η ελευθερία και η δημοκρατία ο λαός διαμαρτύρεται. Και η κάθε διαμαρτυρία ακολουθεί την εποχή της και τις συνθήκες.

Ας δούμε λοιπόν, πόσες φορές ο ελληνικός λαός διαμαρτυρήθηκε μπροστά από το Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη από τότε που κατασκευάστηκε, δηλαδή από το 1932.

5 Μαρτίου 1943 – Γενική απεργία κατά της επιστράτευσης: Στην κατεχόμενη Αθήνα, πάνω από 200.000 λαού πλημμύρισαν το κέντρο (Σύνταγμα κ.α.) διαμαρτυρόμενοι ενάντια στην αναγκαστική ναζιστική επιστράτευση εργατών. Οι διαδηλωτές –πολλοί νέοι της ΕΑΜικής αντίστασης– φώναζαν συνθήματα όπως «Κανένας Έλληνας εργάτης στα χιτλερικά εργοστάσια». Το Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη λειτούργησε ως σιωπηλό σύμβολο των πεσόντων του πολέμου, ενδυναμώνοντας το αντιφασιστικό μήνυμα της συγκέντρωσης. Παρά τον ειρηνικό χαρακτήρα, οι κατοχικές δυνάμεις αντέδρασαν βίαια (τεθωρακισμένα, πολυβόλα), αφήνοντας 10 νεκρούς και 134 τραυματίες. Ωστόσο, η μαζική ενότητα του λαού ανάγκασε τελικά τους ναζί να ματαιώσουν τα σχέδια επιστράτευσης.

22 Ιουλίου 1943 – Συλλαλητήριο για τη Μακεδονία: Κατά την Κατοχή, χιλιάδες Αθηναίοι διαδήλωσαν ειρηνικά στο Σύνταγμα ενάντια στην επέκταση της βουλγαρικής κατοχής στη Μακεδονία. Με ελληνικές σημαίες και αναφορές στους μακεδονομάχους –τους οποίους τιμά συμβολικά ο Άγνωστος Στρατιώτης– οι πολίτες διατράνωσαν την εθνική ανεξαρτησία. Η συγκέντρωση αυτή δυστυχώς σημαδεύτηκε από αιματηρή καταστολή των δυνάμεων Κατοχής, αλλά οι διαδηλωτές παρέμειναν ειρηνικοί.

9 Μαΐου 1956 – Παλλαϊκό συλλαλητήριο για την Κύπρο: Χιλιάδες πολίτες (άνθρωποι κάθε ηλικίας και παράταξης) συγκεντρώθηκαν ειρηνικά στην πλατεία Ομονοίας και πορεύτηκαν προς το Σύνταγμα, διαμαρτυρόμενοι για τον επικείμενο απαγχονισμό των Κυπρίων αγωνιστών Μιχαλάκη Καραολή και Ανδρέα Δημητρίου από τους Βρετανούς. Κυρίαρχο αίτημα ήταν η ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα, με συνθήματα όπως «Κύπρος–Ένωσις» και «Γκάγκστερ Χάρτινγκ θα πεθάνεις». Ο ίδιος ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών εκφώνησε λόγο μπροστά στους συγκεντρωμένους στο Σύνταγμα, σηματοδοτώντας τη συμβολική ενότητα έθνους-Εκκλησίας. Το Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη αποτέλεσε φυσικό επίκεντρο – μια υπενθύμιση των θυσιών του ελληνισμού, που συνδέθηκε με τον αγώνα των Κυπρίων. Αν και η πορεία ξεκίνησε και εξελίχθηκε ειρηνικά, η κυβέρνηση Καραμανλή διέταξε την αστυνομία να εμποδίσει τους διαδηλωτές. Στη συμπλοκή που ακολούθησε στην οδό Σταδίου, η αστυνομία άνοιξε πυρ και τρεις νεαροί διαδηλωτές (Ευ. Γεροντής, Ι. Κωνσταντόπουλος, Φρ. Νικολάου) έπεσαν νεκροί από σφαίρες, ενώ πάνω από 200 τραυματίστηκαν.

17 Νοεμβρίου (από το 1975) – Επετειακές πορείες Πολυτεχνείου. Μετά την πτώση της δικτατορίας, η επέτειος της εξέγερσης του Πολυτεχνείου καθιερώθηκε ως ημέρα δημοκρατικής μνήμης. Από το 1975 και κάθε χρόνο, χιλιάδες πολίτες –φοιτητές, εργαζόμενοι, οικογένειες, επιζώντες της εξέγερσης– συγκεντρώνονται αρχικά στο ιστορικό Πολυτεχνείο και πορεύονται ειρηνικά προς το κέντρο. Η πορεία συνήθως περνά μπροστά από τη Βουλή και το Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη, ως ένδειξη ότι η θυσία των ανώνυμων φοιτητών του ’73 ανήκει πλέον στην εθνική μνήμη, όπως και οι πεσόντες του πολέμου.

Απρίλιος 1999 – Πορείες κατά του πολέμου στη Γιουγκοσλαβία. Με αφορμή τους νατοϊκούς βομβαρδισμούς στη Σερβία (1999), έλαβαν χώρα επανειλημμένες μαζικές ειρηνικές διαδηλώσεις στο Σύνταγμα. Πολίτες από όλο το πολιτικό φάσμα –ακόμη και οικογένειες με παιδιά– συγκεντρώνονταν τα βράδια με αναμμένα κεριά ζητώντας τον τερματισμό των βομβαρδισμών. Τραγουδούσαν το «Της Δικαιοσύνης Ήλιε» (του Μ. Θεοδωράκη) και φώναζαν «ΝΑΤΟ killers go home». Η μεγαλύτερη συγκέντρωση έγινε την 9η Απριλίου 1999 με συμμετοχή περίπου 80.000 ανθρώπων.

15 Φεβρουαρίου 2003 – Η Αθήνα πήρε μέρος στη μεγαλύτερη παγκόσμια πορεία ειρήνης κατά του πολέμου στο Ιράκ. Περίπου 100.000 άνθρωποι πλημμύρισαν το Σύνταγμα, κρατώντας πανό και κεριά με συνθήματα «Όχι στον πόλεμο» και «Give Peace a Chance». Η κινητοποίηση ήταν από τις πιο ειρηνικές της μεταπολίτευσης και ολοκληρώθηκε με συναυλία στην Πλατεία.

2011 – Αγανακτισμένοι. Από τις 25 Μαΐου έως τα τέλη Ιουνίου 2011, χιλιάδες πολίτες κατέλαβαν ειρηνικά την πλατεία Συντάγματος, στο πλαίσιο του κινήματος των «Αγανακτισμένων». Οι συγκεντρώσεις, από μερικές χιλιάδες ως και 100.000 άτομα, οργανώνονταν χωρίς κομματικές σημαίες και περιελάμβαναν λαϊκές συνελεύσεις για τη δημοκρατία και την κοινωνική δικαιοσύνη. Οι διαδηλωτές σχημάτισαν αλυσίδες για να προστατεύσουν τον Άγνωστο Στρατιώτη, δείχνοντας σεβασμό στη μνήμη των πεσόντων.

2015 – Δημοψήφισμα. Στις 29 Ιουνίου 2015, λίγες ημέρες πριν το δημοψήφισμα, δεκάδες χιλιάδες πολίτες κατέκλυσαν ειρηνικά το Σύνταγμα στο συλλαλητήριο του «Όχι», διαδηλώνοντας ενάντια στους «εκβιασμούς» της Ε.Ε. και του ΔΝΤ. Με μουσική, σημαίες και συνθήματα υπέρ της αξιοπρέπειας, η συγκέντρωση καταγράφηκε ως μία από τις πιο μαζικές και γιορτινές της Μεταπολίτευσης.
Η τάση «μένουμε Ευρώπη» συγκεντρώθηκε δίπλα στο μνημείο και έγινε viral η εικόνα του διαδηλωτή με το ποτήρι το κρασί στο χέρι.

2018 – Τον Φεβρουάριο του 2018 πραγματοποιήθηκε συλλαλητήριο στην Πλατεία Συντάγματος για την αποδοχή του όρου “Μακεδονία” στην ονομασία της ΠΓΔΜ. Ήταν αισθητή η παρουσία μελών της άκρας δεξιάς. Ενώ τον Ιούνιο του ίδιου έτους πέρα από τις συμπλοκές με τα ΜΑΤ υπήρξαν απόπειρες εφόδου στο κοινοβούλιο. Τον δε Ιανουάριο του 2019 πραγματοποιήθηκε πάλι συλλαλητήριο όπου παρέστησαν υπόδικα τότε στελέχη της Χρυσής Αυγής. Και πάλι ομάδες ακροδεξιών προσπάθησαν να εισβάλουν στο Κοινοβούλιο.

Τέμπη. Μάρτιος 2023 – Λαϊκές διαμαρτυρίες για τα Τέμπη: Το τραγικό σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη (1/3/2023) πυροδότησε ένα νέο κύμα ειρηνικών κινητοποιήσεων με επίκεντρο το Σύνταγμα. Επί εβδομάδες, δεκάδες χιλιάδες –ιδίως νέοι, φοιτητές και οικογένειες θυμάτων– συγκεντρώνονταν μπροστά στη Βουλή απαιτώντας δικαιοσύνη και ασφαλείς μεταφορές. Το Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη πήρε νέες σημασίες: πάνω στις μαρμάρινες πλάκες του έγραψαν συμβολικά τα ονόματα των 57 νεκρών του δυστυχήματος, μετατρέποντάς τες σε προσωρινό μνημείο πένθους. Οι εκδηλώσεις αυτές υπήρξαν ειρηνικές στη συντριπτική τους διάρκεια – χιλιάδες οικογένειες με μαύρα ρούχα στέκονταν σιωπηλές με αναμμένα κεριά. Έκτοτε έγιναν πολλές συγκεντρώσεις, ιδιαίτερα μαζικές απαιτώντας δικαιοσύνη.

Από το 1932 ως σήμερα, το Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη και η πλατεία Συντάγματος έχουν υπάρξει κατ’ επανάληψη θέατρο μεγάλων, ειρηνικών διαδηλώσεων κάθε είδους – εθνικών, κοινωνικών, συμβολικών, επετειακών.

Ο συμβολισμός του χώρου υπήρξε καταλυτικός: το Σύνταγμα, ως έδρα της Βουλής, και ο Άγνωστος Στρατιώτης, ως σύμβολο των ανώνυμων θυσιών, προσέδιδαν κύρος και ενότητα στις διαμαρτυρίες. Καμία από αυτές τις ειρηνικές εκδηλώσεις δεν θεωρήθηκε «άσχετη» με το μνημείο – αντίθετα, το μήνυμα κάθε διαδήλωσης συχνά αντλούσε δύναμη από τον ιερό χώρο.

Το Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη, από την ανέγερσή του το 1932 έως σήμερα, έχει εξελιχθεί σε κάτι πολύ περισσότερο από χώρο επετειακών καταθέσεων στεφάνων. Έγινε ζωντανός τόπος δημόσιας έκφρασης– ένα σημείο όπου η μνήμη (των αγώνων και των θυσιών) συναντά την ιστορία εν εξελίξει και ενεργοποιεί τη δημοκρατία.

Στις μεγάλες ειρηνικές διαδηλώσεις που εκτυλίχθηκαν εκεί, ο ελληνικός λαός αξιοποίησε αυτόν τον τόπο με σεβασμό για να διασυνδέσει το παρελθόν με το παρόν: να διδαχθεί από το παρελθόν και να απαιτήσει ένα καλύτερο μέλλον. Ακριβώς γι’ αυτό, κάθε προσπάθεια απαγόρευσης ή περιορισμού τέτοιων εκδηλώσεων μπροστά στο μνημείο προκαλεί έντονη αντίδραση – διότι οι πολίτες το θεωρούν πια δικό τους χώρο, στοιχείο της ταυτότητάς τους ως δημοκρατικού έθνους.

Οι ειρηνικές διαδηλώσεις στο Σύνταγμα και έξω από τη Βουλή, απέδειξαν, σε βάθος δεκαετιών, ότι η τιμή προς τον Άγνωστο Στρατιώτη δεν γίνεται μόνο με αγήματα και σιωπή, αλλά και με ζωογόνο δημοκρατικό παλμό.

*Μπορεί να γίνεται τόσος θόρυβος για το Μνημείο, το οποίο δεν υπάρχει Έλληνας που να μην το σέβεται, όμως αν κοιτάξουμε τα γεγονότα από μία αντικειμενική απόσταση, οι διαμαρτυρόμενοι, ουσιαστικά, συγκεντρώνονται μπροστά από τη Βουλή.

Αν και η αρθρογραφία στα Μέσα είναι προνόμιο που οι αρθρογράφοι πρέπει να τιμούν σχολιάζοντας σοβαρά θέματα και όχι βλακείες, κάποιες «αποφάνσεις» του νεοφώτιστου δεξιού Ανδρέα Λοβέρδου, σε συνέντευξή του στο ΒΗΜΑ, για το ποιοι είναι αληθινοί Κεντρώοι είναι καλή αφορμή για να σχολιάσουμε την ταυτότητα του πολίτη που δηλώνει Κεντρώος.

Τι ακριβώς εννοεί όποιος δηλώνει σήμερα Κεντρώος;

Είναι κάποιος «κρυφοδεξιός», όπως, συχνά, τον χαρακτηρίζουν οι αριστεροί ή «αριστερός» όπως ισχυρίζονται οι ακραίοι τύπου Λοβέρδου, που περιφέρονται στα κόμματα εξουσίας;

Καταρχάς, είναι λάθος να ορίζουμε σήμερα το Κέντρο με όρους ιστορικούς.

Ιστορικά, το Κέντρο, δεν ήταν ο πολιτικός χώρος ανάμεσα στη Δεξιά και την Αριστερά, δεν ήταν δηλαδή στο μέσον μεταξύ δύο σημείων αλλά είχε μια δική του, διακριτή ταυτότητα που είχε σφυρηλατηθεί στην ιστορική συγκυρία- τους πολέμους και τους δύο εμφυλίους του 20ου αιώνα αλλά και μέσα από κινηματικές διαδικασίες όπως ήταν ο Ανένδοτος Αγώνας και είχε ως κύρια αιτήματα τον εκδημοκρατισμό της χώρας και πάνω απ’ όλα το ριζικό εκσυγχρονισμό της οικονομίας, των θεσμών και της κοινωνίας.

Άλλωστε, το πόσο προβληματικό είναι να αντιλαμβανόμαστε σήμερα το Κέντρο με όρους ιστορικούς, προκύπτει αβίαστα και από μια απλή ανάγνωση πρόσφατης έρευνας του Ινστιτούτου Eteron για τις πολιτικές ταυτότητες: το 58,3% των πολιτών πιστεύει ότι η διάκριση ανάμεσα στην Αριστερά και τη Δεξιά δεν ανταποκρίνεται στη σημερινή εποχή.

Οπότε, αν το «Δεξιά» και «Αριστερά» δεν ήταν ό,τι ξέραμε κάποτε, γιατί να είναι το Κέντρο;

Άλλα ας δούμε τι άλλο μας δείχνει η επιστημονική έρευνα, χωρίς αυθαίρετες θεωρητικολογίες αφού ευρήματα της About People/Eteron, όπως τα σχολίασαν οι Γεράσιμος Μοσχονάς και Πέτρος Ιωαννίδης, αποκαλύπτουν περισσότερα για το τι εννοούν ως Κέντρο όσοι δηλώνουν σήμερα ότι ανήκουν σε αυτό.

Καταρχάς ως Κεντρώοι αυτοπροσδιορίζονται όσοι τοποθετούν εαυτούς στη Μεσαία Τάξη, όπως αντιλαμβάνεται ο καθένας αυτή την κατάταξη, ανήκουν στα μεσαία και ανώτερα εισοδήματα και γενικώς είναι «βολεμένοι» και δεν θέλουν «η χώρα να μπει ξανά σε περιπέτειες», χωρίς να μπορούν βέβαια να προσδιορίσουν επακριβώς πως εννοούν «τις περιπέτειες», συμπληρώνουμε εμείς.

Οι περισσότεροι από αυτούς ψήφισαν τον Κυριάκο Μητσοτάκη και δευτερευόντως το κόμμα του, τη Νέα Δημοκρατία.

Ποια ήταν η υπόσχεση που έδωσε ο Μητσοτάκης το 2019 και οι Κεντρώοι βρήκαν τόσο ελκυστική;

Ο Μητσοτάκης υποσχέθηκε ότι θα ενώσει τους Έλληνες και ότι θα διευρύνει τα κεκτημένα της Μεταπολίτευσης. Άλλωστε, η χώρα είχε σταθεροποιηθεί μετά και την εφαρμογή του τρίτου μνημονίου και τη ρύθμιση του χρέους από τον ΣΥΡΙΖΑ, δεν ήταν η σταθερότητα το επείγον. Η σοβαρότητα ήταν.

Η υπόσχεση που δόθηκε λοιπόν, ήταν ότι η χώρα θα «άλλαζε πίστα». Και το αίτημα αυτό λειτουργεί ως θεμελιώδης ταυτότητα των σημερινών Κεντρώων.

Ισχύει και το εξής εξαιρετικά σημαντικό που αποφεύγουν να σχολιάσουν όλοι, δεξιοί και αριστεροί, κυβέρνηση και αντιπολίτευση: η υπόσχεση που έδωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης το 2019 παραμένει ζωντανή.

Κι αν δεχτούμε ότι Κεντρώοι είναι όσοι επιμένουν να ζητούν να διευρύνουμε τα κεκτημένα της Μεταπολίτευσης και όχι βέβαια να γιγαντώνουμε τις παθογένειές της, τότε το δίλημμα που θα έχουν στις επόμενες εκλογές θα είναι εντελώς διαφορετικό από αυτά που όλοι ετοιμάζονται να τους θέσουν και δεν είναι άλλο από τούτο: Μπορεί μια αυτοδύναμη κυβέρνηση να καταφέρει να αλλάξει την Ελλάδα πίστα;

Ή μήπως ήρθε πάλι η ώρα το Κέντρο, με τον τρόπο που συνηθίζει να παράγει πολιτικά γεγονότα, δηλαδή με την ψήφο που πάντα ρίχνει στρατηγικά και σίγουρα από τότε που δεν υπάρχει αυτόνομος πολιτικός χώρος να το εκφράζει, να αναγκάσει τα κόμματα να προχωρήσουν σε συνεργασίες;

Αυτό είναι το δίλημμα. Αυτοδύναμες κυβερνήσεις ή κυβερνήσεις συνεργασίας για να πάει επιτέλους η χώρα μπροστά;

Όλα τα υπόλοιπα και κυρίως οι απόψεις των Λοβέρδων και των λοιπών ακραίων για τους Κεντρώους είναι «να χαμε, να λέγαμε». Αλλά το παραπάνω δίλημμα θα απαντηθεί αφού απαντηθούν, πειστικά, δύο ακόμα ερωτήσεις:

Τι εννοούμε όταν λέμε σταθερότητα; Και ποιες ακριβώς είναι αυτές οι περιπέτειες που έχουν αρχίσει να μας απειλούν ότι θα μπούμε, αν το Κέντρο δεν ψηφίσει πάλι μαζικά τη Νέα Δημοκρατία;

Η τροπολογία για το μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη κατατέθηκε τελικά χθες στη Βουλή, με τις υπογραφές επτά υπουργών και αρκετή δόση… δημιουργικής ασάφειας. Γεγονός που αποκαλύπτει ότι το Μαξίμου αυτοπαγιδεύεται στην προσπάθεια να απευθυνθεί στο δεξιό κοινό, καθώς η ιδέα για “νόμο και τάξη” στον Άγνωστο Στρατιώτη παρουσιάζει πρακτικά προβλήματα εφαρμογής.

Ενώ το θέμα έχει λάβει εσωκομματικές διαστάσεις, καθώς εξαρχής ήταν σαφές ότι ένας από τους στόχους του Μαξίμου ήταν να “παγιδεύσει” πολιτικά τον υπουργό Άμυνας, Νίκο Δένδια, ο οποίος μέχρι στιγμής έχει τηρήσει στάση… εύγλωττης σιωπής. Αλλά δημιουργούνται και άλλες ενδοκυβερνητικές τριβές.

Ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη, Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, ως πολιτικός προϊστάμενος της Αστυνομίας καλείται πλέον να διαχειριστεί την “καυτή πατάτα” της ενδεχόμενης σύγκρουσης και με συγγενείς των νεκρών των Τεμπών. Ο κ. Χρυσοχοϊδης, που ήταν και ο πρώτος υπουργός πουε είχε ταχθεί υπέρ της ικανοποίησης των αιτημάτων του Πάνου Ρούτσι, διερωτήθηκε χθες (Open) γιατί να σβήσει κανείς τα ονόματα και “γιατί ανοίγουμε πόλεμο και συζητήσεις και διαμάχες χωρίς λόγο”. Αν και στη συνέχεια έσπευσε από βήματος της Βουλής να διασκεδάσει τις εντυπώσεις με σκληρή ρητορική, λέγοντας: “Στην Ακρόπολη δε στήνουμε τσαντίρια”. 

Εν τω μεταξύ ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, δεν έχασε την ευκαιρία να επιτεθεί ξανά στον κ.Δένδια, με τον οποίο είναι κοινό μυστικό ότι δεν έχει διόλου θερμές σχέσεις. “Ρωτήστε τον Δένδια τι θα κάνει” με τα ονόματα των νεκρών των Τεμπών, είπε χαρακτηριστικά ο κ.Γεωργιάδης μιλώντας στο Action24. Ο υπουργός Υγείας βέβαια κοιτάζει το προσωπικό του εκλογικό ακροατήριο και προφανώς θέλει να “βγάλει στην σέντρα” τον κ. Δένδια, για εσωκομματικούς λόγους, προσπερνώντας τα πρακτικά και νομοθετικά προβλήματα του θέματος.

Η αποκαλυπτική δημιουργική ασάφεια της τροπολογίας

Η τροπολογία πάντως αναφέρει τελικά ότι στο υπουργείο Άμυνας περνά η αρμοδιότητα για την “συντήρηση, φροντίδα και ανάδειξη του Μνημείου του Αγνώστου Στρατιώτη”. Δεν γίνεται αναφορά σε αρμοδιότητα όσον αφορά στην καθαριότητα του χώρου του μνημείου και μπροστά από αυτό, η οποία υπενθυμίζεται ότι ανήκει στο δήμο Αθηναίων. Και ο νομοθέτης δεν παίζει με τις λέξεις: Όταν το ζήτημα αφορά καθαριότητα, χρησιμοποιείται η λέξη καθαριότητα.

Επομένως από την αρχική διατύπωση της πρωθυπουργικής ανάρτησης περί “προστασίας” του μνημείου του Αγνώστου Στρατιώτη από το υπουργείο Άμυνας, η κυβέρνηση έκανε λόγο για μεταφορά της αρμοδιότητας όσον αφορά στον καθαρισμό και συντήρηση του χώρου και τελικά η τροπολογία μιλά για συντήρηση, φροντίδα και ανάδειξη. Σημειωτέον μάλιστα ότι η τροπολογία προβλέπει πως το υπουργείο Άμυνας μπορεί να ασκήσει αυτή την αρμοδιότητα είτε με ίδια μέσα είτε μέσω ανάθεσης συμβάσεων. Δηλαδή ανάθεσης σε ιδιώτη.

Ουσιαστικά, φαίνεται πως η κυβέρνηση περιμένει μια βροχή να σώσει την κατάσταση. Δηλαδή να σβηστούν λόγω καιρικών συνθηκών τα ονόματα των νεκρών των Τεμπών και να παρασυρθούν από την κακοκαιρία τα κεριά και άλλα αντικείμενα που έχουν τοποθετηθεί στο σημείο. Και μετά, βάσει της τροπολογίας που θα έχει εν τω μεταξύ ψηφιστεί απόψε, να αποτρέψει την εκ νέου αναγραφή ή τοποθέτηση πανώ κλπ.

“Η προτεινόμενη ρύθμιση θεσπίζει ένα νέο πλαίσιο προστασίας της ακεραιότητας και της κατά προορισμό χρήσης του Μνημείου του Αγνώστου Στρατιώτη, που απαγορεύει μια σειρά από ενέργειες από εδώ και στο εξής. Ο σκοπός της διάταξης δεν είναι να σβηστούν τα ονόματα των θυμάτων της τραγωδίας των Τεμπών, αλλά να εξασφαλισθεί η προστασία ενός χώρου όλως ιδιαίτερης εθνικής και ιστορικής σημασίας”, ανέφεραν ειδικότερα κυβερνητικά στελέχη.

Τι προβλέπει η τροπολογία για τον Άγνωστο Στρατιώτη

Η τροπολογία άλλωστε αναφέρει ότι στο μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη και στο χώρο 4.500 τμ μπροστά από αυτό (μέχρι τη λεωφόρο Αμαλίας) απαγορεύεται:

“α) Η χρήση ή κατάληψη της επιφάνειας του χώρου για οποιονδήποτε σκοπό πέραν της επίσκεψης του Μνημείου και της ανάδειξης της σημασίας του,

β) η οποιαδήποτε αλλοίωση του χώρου,

γ) η πραγματοποίηση της οποιασδήποτε δημόσιας υπαίθριας συνάθροισης υπό την έννοια της περ. 1 του άρθρου 2 του ν. 4703/2020 (Α’ 131), συμπεριλαμβανομένων και της αυθόρμητης και της έκτακτης υπαίθριας δημόσιας συνάθροισης υπό την έννοια των περ. 4 και 5 του ανωτέρω άρθρου 2.” 

Προβλέπεται δε, φυλάκιση μέχρι ενός έτους ή χρηματική ποινή για τους παραβάτες. Ήδη βέβαια απόψε, την ώρα που θα ψηφίζεται η τροπολογία στη Βουλή, θα πραγματοποιηθεί συγκέντρωση μπροστά στο μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη.

“Όποιοι παραβιάζουν με πρόθεση το νέο πλαίσιο προστασίας του Μνημείου του Αγνώστου Στρατιώτη τιμωρούνται με ποινή φυλάκισης έως ενός έτους ή με χρηματική ποινή, η οποία εκτείνεται, σύμφωνα με τις γενικές διατάξεις του Ποινικού Κώδικα, μεταξύ 300 και 40.000 ευρώ.

Παρέχεται η δυνατότητα έκδοσης ποινικής διαταγής υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου 409 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας (ν. 4620/2019, Α’ 96), με την οποία επιβάλλεται χρηματική ποινή μειωμένη τουλάχιστον κατά τα δύο τρίτα ή ποινής φυλάκισης μέχρι τριών μηνών με υφ’ όρο αναστολή αυτής.

Στην περίπτωση επιβολής ποινής φυλάκισης, η ποινή μετατρέπεται σε παροχή κοινωφελούς εργασίας σύμφωνα με το άρθρο 104Α του Ποινικού Κώδικα. Όπως σε κάθε πλημμέλημα, εφόσον αυτό καταλαμβάνεται επ’ αυτοφώρω εφαρμόζεται η αυτόφωρη διαδικασία των άρθρων 418 επ. του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας.

Με άλλα λόγια, η διάταξη αποσκοπεί στο να διασφαλίσει κατά τρόπο άμεσο και αποτελεσματικό το Μνημείο, επιβάλλοντας όμως μόνο όσους περιορισμούς είναι προς τούτο απολύτως αναγκαίοι”, έλεγαν πάντως κυβερνητικά στελέχη.

Ο Μητσοτάκης “παίρνει πάνω του” την τροπολογία για τον Άγνωστο Στρατιώτη

Η κυβέρνηση δεν φαίνεται ωστόσο διατεθειμένη να κάνει πίσω – και πλέον δεν μπορεί άλλωστε- αφού θεωρεί ότι το “σκληρό ροκ” στον Άγνωστο Στρατιώτη θα ικανοποιήσει το κοινό της Νέας Δημοκρατίας. Την τροπολογία μάλιστα θα υποστηρίξει σήμερα στη Βουλή ο ίδιος ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης. Δεν έχει ξεκαθαριστεί εάν θα μιλήσει και ο κ.Δένδιας. Βέβαιο είναι πάντως ότι θα απαντήσουν στον κ.Μητσοτάκη οι αρχηγοί των κομμάτων της αντιπολίτευσης, καθώς και ότι θα κατατεθούν ενστάσεις αντισυνταγματικότητας.

Όσο για τη δημοσκόπηση της MRB που έδειξε ότι το 56,6% των πολιτών βλέπει αρνητικά την απόφαση της κυβέρνησης να αναθέσει στο υπουργείο Άμυνας την προστασία του μνημείου του Άγνωστου Στρατιώτη, ενώ το 59% τάσσεται υπέρ των διαμαρτυριών μπροστά στο μνημείο, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, επισήμανε ότι η διατύπωση ενός δημοσκοπικού ερωτήματος επηρεάζει και τις απαντήσεις που δίνονται, καθώς δίνει μία συγκεκριμένη οπτική στο θέμα.

Και η κυβέρνηση θέλει να παρουσιάζει το ζήτημα από την οπτική του σεβασμού σε ένα μνημείο για τους ήρωες που έδωσαν τη ζωή τους στην πατρίδα, τονίζοντας ότι αυτό δεν έρχεται σε αντίθεση με το σεβασμό στα θύματα μίας τραγωδίας. “Δεν είναι ζύγι, δεν είναι δίλημμα” είπε χαρακτηριστικά ο κ. Μαρινάκης.

Τα μπρος- πίσω της κυβέρνησης

Στην πραγματικότητα, φαίνεται ότι το Μαξίμου διαπίστωσε κατόπιν εορτής ότι ο αρχικός χειρισμός του αυτοσχέδιου μνημείου για τα Τέμπη στον Άγνωστο Στρατιώτη – όπως και σε άλλες πτυχές της αντιπαράθεσης για το τραγικό δυστύχημα- ήταν λάθος. Καθώς υπενθυμίζεται ότι μετά την ορκομωσία του Προέδρου της Δημοκρατίας, Κώστα Τασουλα, το Μάρτιο, ο κ.Μητσοτάκης είχε σταθεί σκύβοντας το κεφάλι μπροστά στα ονόματα των 57 νεκρών των Τεμπών.

Αλλά ακόμη και ο ακραιφνώς δεξιός κ.Τασούλας, κατά την τελευταία συνάντηση του με τον πρωθυπουργό την επομένη της ανάρτησης με την προαναγγελία για τον Άγνωστο Στρατιώτη, είχε ασκήσει κομψά κριτική στη διαχείριση του ζητήματος, παρότι συμφωνούσε επί της ουσίας.

Η κυβέρνηση σε κάθε περίπτωση επιλέγει πλέον να απευθυνθεί στο δεξιό κοινό, που ενοχλείται με την εικόνα που διαμορφώθηκε στο χώρο μπροστά από τον Άγνωστο Στρατιώτη. Άλλωστε για να κερδίσει τις εκλογές ξανά η ΝΔ, δεν χρειάζεται το περίπου 56% που σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις διαφωνεί με την απόφαση της αυτή, αλλά λίγο πάνω από 36%.

Το ερώτημα βέβαια είναι εάν με τέτοιες κινήσεις μπορεί να συσπειρώσει ξανά τη γαλάζια βάση, η οποία φυλλορροεί για μία σειρά από λόγους όπως η ακρίβεια, το φορολογικό των ελεύθερων επαγγελματιών, ο γάμος των ομόφυλων ζευγαριών, τα ελληνοτουρκικά και μία γενικότερη δυσαρέσκεια για απομάκρυνση από τις “παραδοσιακές αξίες” και “πασοκοποίηση” της ΝΔ.

Αλλά κυρίως το ερώτημα είναι πως θα διαχειριστεί η κυβέρνηση μία εικόνα σύγκρουσης των δυνάμεων της Αστυνομίας με συγγενείς νεκρών των Τεμπών. Ακόμη και εάν οι διαφαινόμενες πολιτικές φιλοδοξίες της Μαρίας Καρυστιανού προκαλούν αρνητικές εντυπώσεις πλέον σε μερίδα της κοινής γνώμης, ακόμη και εάν η κυβέρνηση κατηγορεί τα κόμματα της αντιπολίτευσης ότι υποκινούν διχασμό για μικροπολιτικές σκοπιμότητες, η διαχείριση δεν θα είναι εύκολη υπόθεση.