Σύμφωνα με την εκτίμηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τους πρώτους εννέα μήνες του 2025, η Ελλάδα βρίσκεται στην τελευταία θέση στην Ευρώπη ως προς την αγοραστική δύναμη των πολιτών.

Ακόμη και η Βουλγαρία μας προσπέρασε. Ο μέσος καθαρός μισθός στη χώρα είναι 962 ευρώ, σύμφωνα με τον ΕΦΚΑ. Βρισκόμαστε πιο κάτω και από τις χώρες που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θεωρούσαμε «ανατολικό μπλοκ». Αυτοί που, πριν τριάντα χρόνια, παρακαλούσαν για τα δολάρια μας, τώρα γεμίζουν τα ξενοδοχεία μας.

Η εύκολη εξήγηση παραπέμπει στα απόνερα της κρίσης: «χρεοκοπήσαμε και πληρώνουμε τον λογαριασμό». Είναι μια εξήγηση βολική, αλλά όχι πλήρης. Ισως να μην είναι ούτε ειλικρινής. Διότι ο λόγος που οι μισθοί παραμένουν καθηλωμένοι είναι δομικός.

Advertisement

Closes in 2 s
Η ελληνική οικονομία προσφέρει χαμηλούς μισθούς επειδή παράγει χαμηλή προστιθέμενη αξία. Περίπου το 45% της απασχόλησης βρίσκεται σε εστίαση, τουρισμό και λιανεμπόριο. Αυτοί οι κλάδοι διεθνώς βασίζουν την ανταγωνιστικότητά τους όχι στην τεχνολογία ή στην καινοτομία, αλλά στο χαμηλό εργατικό κόστος. Η Ελλάδα δεν εξάγει γνώση, δεν παράγει πατέντες, δεν οικοδομεί ισχυρή βιομηχανία. Εξάγει ήλιο, παραλίες και φθηνή εργασία.

Το κυρίαρχο επιχειρηματικό μοντέλο της χώρας –«να ανοίξουμε ένα καφέ ή να κάνουμε κάτι στον τουρισμό»– είναι μοντέλο επιβίωσης, όχι ανάπτυξης. Ανταγωνίζεται με τιμές και φθηνό προσωπικό, όχι με ποιότητα και παραγωγικότητα. Για αυτό και η πραγματική οικονομία δεν ανεβαίνει κατηγορία. Παράλληλα, οι υψηλές εισφορές καθιστούν πανάκριβη τη νόμιμη και αξιοπρεπώς αμειβόμενη εργασία, ενώ η «μαύρη» εργασία λειτουργεί ως παράλληλο υποσύστημα που ρίχνει τον μέσο μισθό προς τα κάτω.

Υπάρχει όμως και μια πολιτική διάσταση: οι χαμηλοί μισθοί είναι εργαλείο εξουσίας. Επιτρέπουν στις κυβερνήσεις να «μοιράζουν επιδόματα», να εμφανίζονται ως προστάτες των αδυνάτων, ενώ στην πραγματικότητα συντηρούν μια οικονομία χαμηλών προσδοκιών. Κάθε χρόνο ανακοινώνονται αυξήσεις στον κατώτατο μισθό, αλλά παραμένουν επικοινωνιακές ασπιρίνες μπροστά στην παθογένεια του παραγωγικού μοντέλου.

Όσο για το brain drain, δεν έχει σταματήσει. Συνεχίζεται σιωπηλά. Πάνω από 500.000 νέοι επιστήμονες έφυγαν μέσα σε δέκα χρόνια, αλλά χιλιάδες νέοι εξακολουθούν κάθε χρόνο να αναζητούν προοπτική εκτός Ελλάδας. Ενας μηχανικός με πτυχία και γλώσσες ξεκινά στην Ελλάδα με 900–1.100 ευρώ. Στη Γερμανία με 2.800–3.200. Τα μαθηματικά είναι αμείλικτα.

Η Ελλάδα δεν έχει κρίση μισθών. Έχει στρατηγική χαμηλών μισθών. Είναι συνειδητή επιλογή: μια οικονομία που δεν τολμά να ανέβει κατηγορία ανταγωνισμού, μένει εγκλωβισμένη στην ταυτότητα «φθηνή χώρα για επενδύσεις». Αλλά φθηνή χώρα σημαίνει φθηνή ζωή, φθηνά όνειρα, φθηνές φιλοδοξίες. Και όποιος δεν αντέχει, μεταναστεύει.

Οι μισθοί δεν ανεβαίνουν με αφορισμούς ούτε με ποσοστά στις προεκλογικές δεσμεύσεις. Θα ανέβουν μόνο όταν ανέβει η παραγωγικότητα και όταν η οικονομία πάψει να είναι εποχική και χαμηλής έντασης γνώσης. Αυτό προϋποθέτει τρία πράγματα:

Μείωση του μη μισθολογικού κόστους εργασίας.
Πάταξη της αδήλωτης εργασίας.
Σοβαρές ιδιωτικές επενδύσεις σε βιομηχανία, τεχνολογία και έρευνα.
Αυτές είναι οι πραγματικές μεταρρυθμίσεις. Και εδώ βρίσκεται η ευθύνη όλων των κυβερνήσεων και, εν προκειμένω, της σημερινής: δεν δημιούργησαν τα ερείσματα για να εξελιχθεί ο ελληνικός καπιταλισμός από χαμηλή σε μεσαία και υψηλή προστιθέμενη αξία. Αντί γι’ αυτό, η κοινωνία παραμένει παγιδευμένη στο δίπολο: σεζόν-delivery. Και αυτό βολεύει όσους κρατούν τα κλειδιά των επιχειρήσεων. Οι υπόλοιποι ας κρατήσουν δίσκους και ας στρώσουν τα σεντόνια.

Επιστρέφει σήμερα, Δευτέρα (13/10) ο Δακτύλιος στο κέντρο της Αθήνας.

Ο μικρός Δακτύλιος περικλείεται από τις εξής οδούς και λεωφόρους: Λ. Αλεξάνδρας – Ζαχάρωφ – Λ. Μεσογείων – Φειδιππίδου – Μιχαλακοπούλου – Σπ. Μερκούρη – Βρυάξιδος – Υμηττού – Ηλ. Ηλιού – Αμβρ. Φραντζή – Λ. Ανδρ. Συγγρού – Χαμοστέρνας – Πειραιώς – Ιερά Οδός – Λ. Κωνσταντινουπόλεως – Αχιλλέως – Πλ. Καραϊσκάκη – Καρόλου – Μάρνη – 28ης Οκτωβρίου (Πατησίων) – Λ. Αλεξάνδρας.

Σκοπός του μέτρου η αποσυμφόρηση του κέντρου της Αθήνας.

Κατά την περίοδο ισχύος του, Δευτέρα έως Πέμπτη (07:00–20:00) και Παρασκευή (07:00–15:00), επιτρέπεται μόνο η εκ περιτροπής κυκλοφορία των επιβατικών Ι.Χ. και των φορτηγών Ι.Χ. έως 2,2 τόνους, με βάση το τελευταίο ψηφίο του αριθμού κυκλοφορίας τους:

Τις ζυγές ημερομηνίες κυκλοφορούν τα οχήματα με αριθμό κυκλοφορίας που λήγει σε 0, 2, 4, 6, 8.
Τις μονές ημερομηνίες κυκλοφορούν τα οχήματα με αριθμό κυκλοφορίας που λήγει σε 1, 3, 5, 7, 9.
Σάββατα, Κυριακές, επίσημες αργίες και ημέρες απεργίας στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς, τα μέτρα δεν ισχύουν.

Οι οδηγοί θα πρέπει να θυμούνται ότι οι παραβάσεις του μέτρου επιφέρουν χρηματικά πρόστιμα.

Οι εξαιρέσεις
Απαλλάσσονται από τους περιορισμούς οχήματα που διαθέτουν ειδικές άδειες από τη Διεύθυνση Τροχαίας Αττικής, σύμφωνα με την Κοινή Υπουργική Απόφαση υπ’ αριθμ. 195948 (07/10.10.2024, ΦΕΚ 5627, τ. Β΄).

Οι κάτοχοι μπορούν να εκδώσουν ειδικό σήμα για κατ’ εξαίρεση κυκλοφορία μέσω της ψηφιακής πύλης gov.gr, σε έντυπη ή ηλεκτρονική μορφή.

Ειδικότερα, το σήμα αφορά:

Αμιγώς ηλεκτρικά οχήματα και υβριδικά ηλεκτρικά, οχήματα φυσικού αερίου και υγραερίου.
Αυτοκίνητα EURO 6 (εκτός των παραπάνω τεχνολογιών), με εκπομπές CO₂ κάτω από 120g/km (σύμφωνα με NEDC), ταξινομημένα έως 31.12.2020.
Αυτοκίνητα EURO 6 με εκπομπές CO₂ κάτω από 145g/km (σύμφωνα με WLTP), ταξινομημένα από 01.01.2021 και μετά.
Μόνιμοι κατοίκοι
Τα οχήματα που ανήκουν σε μόνιμους κατοίκους εντός του μικρού Δακτυλίου έχουν ειδικές ζώνες εισόδου – εξόδου και λαμβάνουν ειδική κάρτα από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Δήμου Αθηναίων.

Στο δεξιό ακροατήριο, αλλά και στην εσωκομματική “αρένα” της Νέας Δημοκρατίας, στοχεύει η μεταφορά αρμοδιοτήτων για το μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη στο υπουργείο Άμυνας. 

Υπενθυμίζεται ότι ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, αναφέρθηκε ειδικότερα στην κυριακάτικη ανάρτηση του στην ικανοποίηση του αιτήματος του Πάνου Ρούτσι και πρόσθεσε:

“Πράγματι, για μερικές μέρες το κέντρο της πρωτεύουσας αναστατώθηκε. Τώρα όμως, εγείρεται ένα εύλογο ερώτημα: μπορεί ένα ιστορικό μνημείο όπως του Αγνώστου Στρατιώτη να γίνεται πεδίο εκδηλώσεων άσχετων με την αποστολή του; Η δική μου απάντηση είναι όχι. Πολύ περισσότερο, όταν όλοι οι πολίτες μπορούν να εκφραστούν ελεύθερα σε χιλιάδες άλλους χώρους με συγκεντρώσεις ή διαδηλώσεις.

Γι’ αυτό και η κυβέρνηση αποφάσισε να ξεμπλέξει το κουβάρι των συναρμοδιοτήτων γύρω από τη φύλαξη και συντήρηση του μοναδικού αυτού τοπόσημου της Αθήνας. Με νομοθετική ρύθμιση, λοιπόν, την επόμενη εβδομάδα, αναθέτει την αποκλειστική ευθύνη για την προστασία και σωστή λειτουργία του Αγνώστου Στρατιώτη εκεί όπου ανήκει: στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας.”

Η ανάρτηση του πρωθυπουργού ωστόσο προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από τα κόμματα της αντιπολίτευσης. Διότι το Σύνταγμα ορίζει ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις εγγυώνται την ασφάλεια της χώρας από εξωτερικές απειλές, ενώ για τη διασφάλιση της τάξης στο εσωτερικό της χώρας αρμόδια είναι η Αστυνομία.

Εσωκομματικά “καψόνια” και κυβερνητική αναδίπλωση

Ερμηνεύθηκε όμως και ως “καψόνι” του Μαξίμου στον υπουργό Άμυνας, Νίκο Δένδια, ο οποίος είχε παρέμβει στην υπόθεση Ρούτσι, σε διαφορετικό μήκος κύματος από την κυβερνητική γραμμή και κυρίως από τη σκληρή ρητορική του Αδώνιδος Γεωργιάδη.

Ο κ. Δένδιας θεωρείται άλλωστε αδιαφιλονίκητο φαβορί για την ηγεσία της ΝΔ, όταν έρθει η ώρα της διαδοχής. Ενώ οι δηλώσεις του είχαν απελευθερώσει και γαλάζιους βουλευτές που διαφωνούσαν με το χειρισμό της κυβέρνησης απέναντι στον απεργό πείνας.

Από το υπουργείο Άμυνας πάντως δεν υπήρξε καμία αντίδραση ή σχόλιο για την πρωθυπουργική προαναγγελία. Σύμφωνα με πληροφορίες ωστόσο, στις Ένοπλες Δυνάμεις επικράτησε ενόχληση και απορία.

Εν τω μεταξύ, ο υπεύθυνος άμυνας του ΠΑΣΟΚ, Μιχάλης Κατρίνης, υπενθύμιζε πως όταν ο Πάνος Καμμένου ως υπουργός Άμυνας στην κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ- ΑΝΕΛ είχε δηλώσει τον Ιούλιο του 2015, λίγες ημέρες πριν το δημοψήφισμα, ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις θα διασφαλίσουν τη σταθερότητα της χώρας, υπήρξαν έντονες αντιδράσεις.

Για την ιστορία, ο τότε συντονιστής Εξωτερικών και Άμυνας της ΝΔ και σημερινός Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κώστας Τασούλας, είχε κατηγορήσει τον κ.Καμμένο ως “οπαδό σοβιετικού τύπου καθεστώτων, όπου πράγματι ο Στρατός ελέγχει την εσωτερική ασφάλεια” και είχε κάνει λόγο για “βάναυση αντιδημοκρατική ομολογία”. Ενώ ο κ.Μητσοτάκης, ως βουλευτής της ΝΔ, είχε τονίσει ότι: “Την εσωτερική ασφάλεια την εγγυάται η ΕΛΑΣ”. 

Μετά το σάλο και τις κατηγορίες για αντιθεσμικότητα στα όρια της συνταγματικής εκτροπής, από κυβερνητικής πλευράς έσπευδαν να διευκρινίσουν ότι τα μέτρα τάξης παραμένουν αρμοδιότητα της ΕΛΑΣ. Το Άμυνας θα έχει την αρμοδιότητα προστασίας του μνημείου, δηλαδή της συντήρησης και καθαριότητας. 

Μνημείο Αγνώστου Στρατιώτη ISTOCK

Από τις υποκλίσεις, στις “στρατιωτικές ασκήσεις”

Προφανώς η κυβέρνηση δεν εννοεί ότι θα σταλούν αξιωματικοί με σφουγγαρίστρες και φαντάροι για “γόπινγκ” στον Άγνωστο Στρατιώτη. Αλλά ουσιαστικά το Μαξίμου πετά στο υπουργείο Άμυνας το μπαλάκι για την απομάκρυνση του αυτοσχέδιου “μνημείου” για τα θύματα των Τεμπών μπροστά στον Άγνωστο Στρατιώτη, με τα κεριά, τα λουλούδια και τα γραμμένα με μπογιά ονόματα.

Το τελευταίο διάστημα άλλωστε φωνές εκ δεξιών έκαναν λόγο για “τσαντιροκατάσταση”. Και γενικότερα το κοινό της ΝΔ εκτιμάται ότι θεωρεί πως η εικόνα αυτή δεν συνάδει με το σεβασμό στο μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη. Επομένως η κυβέρνηση θέλει τώρα να δείξει σκληρή στάση για να ικανοποιήσει το δεξιό ακροατήριο της.

Πάντως ο ίδιος ο κ. Μητσοτάκης στις 13 Μαρτίου, μετά την ορκομωσία του κ. Τασούλα ως Προέδρου της Δημοκρατίας, είχε σταθεί για λίγη ώρα στο σημείο όπου είναι γραμμένα τα ονόματα των θυμάτων των Τεμπών και είχε υποκλιθεί. Αλλά η επικοινωνιακή γραμμή του Μαξίμου για τα Τέμπη έχει ξανά αλλάξει για πολλοστή φορά.

Στη νέα γραμμή της κυβέρνησης, πως τα μνημεία όπως αυτό του Αγνώστου Στρατιώτη δεν είναι τόπος για “κάθε είδους διαμαρτυρία”, επέμεινε χθες ο Κωστής Χατζηδάκης. “Όποιος θέλει να διαδηλώνει, να διαμαρτύρεται, να διοργανώνει εκδηλώσεις έχει σχεδόν όλη την υπόλοιπη Ελλάδα για να το κάνει”, σχολίασε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης. Ενώ διερωτήθηκε: “Πρέπει ντε και καλά οι διαμαρτυρίες να διοργανώνονται πάνω στο Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη;” 

Ο κ.Χατζηδάκης πάντως, όπως και άλλα στελέχη της ΝΔ, μεταξύ των οποίων και ο ίδιος ο σημερινός πρωθυπουργός, το 2015 είχαν πάρει μέρος στις συγκεντρώσεις των “Μένουμε Ευρώπη”, οι οποίες πραγματοποιούνταν στο Σύνταγμα και μπροστά στον Άγνωστο Στρατιώτη…

Ποιοι έχουν συναρμοδιότητα για τον Άγνωστο Στρατιώτη σήμερα και τι θα προβλέπει η ρύθμιση

Ο δε υπουργός Επικρατείας, Άκης Σκέρτσος (ο οποίος στο παρελθόν είχε δηλώσει πως εάν δεν ήταν μέλος της κυβέρνησης θα πήγαινε στα συλλαλητήρια για τα Τέμπη απελευθερώνοντας έτσι και ψηφοφόρους της ΝΔ να συμμετέχουν) υπερασπίστηκε την απόφαση για μεταφορά αρμοδιοτήτων για το μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη στο υπουργείο Άμυνας.

Σημείωσε ότι συναρμοδιότητα για την προστασία του μνημείου, που φιλοξενείται σε χώρο της Βουλής, έχουν τουλάχιστον τέσσερις φορείς:  Η Προεδρική Φρουρά των στρατεύσιμων Ευζώνων που έχει την ευθύνη φρούρησης του Μνημείου αλλά όχι του χώρου μπροστά σε αυτό. Το Υπουργείο Πολιτισμού δια της αρμόδιας διεύθυνσης συντήρησης αρχαίων και νεότερων μνημείων. Ο δήμος Αθηναίων που έχει την αρμοδιότητα καθαριότητας του χώρου μπροστά από το μνημείο. Και η Ελληνική Αστυνομία για την τήρηση των μέτρων τάξης.

Ο κ.Σκέρτσος τόνισε ότι η απόφαση του πρωθυπουργού “καταργεί τις πολλαπλές αρμοδιότητες που οδηγούν πολλές φορές σε αδράνεια και κενό αποφάσεων, όταν απειλείται η ιερότητα του χώρου, και τις μεταφέρει όλες σε έναν φορέα, που είναι το Υπ. ‘Αμυνας.” Ενώ ουσιαστικά προέβαλε το επιχείρημα πως όσοι επιθυμούν να διαδηλώσουν μπορούν να το πράξουν στο χώρο από τη λεωφόρο Αμαλίας έως την κάτω πλευρά της πλατείας Συντάγματος, που όπως επικαλέστηκε “είναι πενταπλάσιος από το χώρο του μνημείου του Αγνώστου Στρατιώτη.” 

Έδειξε επομένως πως με τη νομοθετική ρύθμιση που θα φέρει η κυβέρνηση θα ορίσει ως χώρο προστασίας και το ίδιο το μνημείο, αλλά και τα 4.500 τμ μπροστά από αυτό και θα απαγορέψει κάθε διαδήλωση και συγκέντρωση σε αυτό. Τίθεται συνεπώς το ερώτημα εάν η κυβέρνηση θα κλείσει το χώρο του μνημείου του Αγνώστου Στρατιώτη, το οποίο πάντως επισκέπτονται καθημερινά δεκάδες τουρίστες.

Δεν είχαν περάσει πολλές ώρες από τη στιγμή της παραίτησης του Αλέξη Τσίπρα, όταν ο Σωκράτης Φάμελλος επικοινώνησε τηλεφωνικά με τον Αλέξη Χαρίτση. Και μπορεί -σύμφωνα με πληροφορίες- η συζήτηση να είχε ως αφετηρία την πρωτοβουλία του ΣΥΡΙΖΑ ενάντια στο 13ωρο και το νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας, εντούτοις, θα ήταν αφελές να πιστέψει κάποιος ότι ο διάλογος των δύο πολιτικών αρχηγών περιορίστηκε στα τρέχοντα κοινοβουλευτικά δρώμενα. Άλλωστε, οι κινήσεις του Αλέξη Τσίπρα επηρεάζουν άμεσα το σύνολο των πολιτικών κομμάτων στην αριστερά και την κεντροαριστερά.

Με βάση όμως τα νέα πολιτικά δεδομένα, είναι επίσης σαφές, ότι τα όποια σχέδια είχε η ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ για άμεση κοινοβουλευτική συμπόρευση με τη Νέα Αριστερά έχουν de facto «ναυαγήσει» για περισσότερους από έναν λόγους, μετά την παρέμβαση του πρώην πρωθυπουργού.

Από την πλευρά του, ο ΣΥΡΙΖΑ θα επιμείνει σε πρωτοβουλίες διαλόγου των προοδευτικών κομμάτων. Η πρόταση του Στέργιου Καλπάκη, γραμματέα της Κεντρικής Επιτροπής του κόμματος για την διοργάνωση 13 περιφερειακών συνεδρίων, που θα εμπλουτίσουν τον προοδευτικό διάλογο, είναι χαρακτηριστική. Βέβαια, μέχρι πριν από λίγες ημέρες, πέρα από τις κοινές πρωτοβουλίες διαλόγου των προοδευτικών δυνάμεων, εντός και εκτός Βουλής, η Κουμουνδούρου είχε θέσει έναν συγκεκριμένο στόχο: να επιστρέψει ο ΣΥΡΙΖΑ στη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

Με δεδομένη την επανεμφάνιση του Αλέξη Τσίπρα, το συγκεκριμένο σενάριο φαίνεται πως απομακρύνεται για τα καλά, καθώς η κίνηση του πρώην πρωθυπουργού θα λειτουργήσει -για πολλούς- ως «επιταχυντής» στη διαδικασία της ανασύνθεσης των προοδευτικών δυνάμεων. Όχι όμως, με τους όρους που υπολόγιζαν αρχικά τόσο η Κουμουνδούρου όσο και η Πατησίων.

Η «ναρκοθετημένη» συμπόρευση
Αρκετά στελέχη της Νέας Αριστεράς, που μέχρι πρότινος καλόβλεπαν το ενδεχόμενο άμεσης συμπόρευσης με τον ΣΥΡΙΖΑ, φαίνεται πως έχουν αναθεωρήσει τη στάση τους. Κατ’ αρχάς, δεν είναι λίγοι αυτοί που εκτιμούν ότι μία «συγκόλληση», στην παρούσα φάση, θα έστελνε λάθος μήνυμα προς την κοινωνία. Κι’ αυτό γιατί εύλογα κάποιος θα μπορούσε να αναρωτηθεί για ποιον λόγο επήλθε η πολιτική συμφωνία των δύο πλευρών μετά την παρέμβαση Τσίπρα και όχι πριν.

Κατ’ επέκταση, θα υπήρχε ο κίνδυνος, όπως ανέφεραν στελέχη της Πατησίων, να δοθεί η εικόνα ότι αυτό που ενδιαφέρει τα κεντρικά πρόσωπα των δύο κομμάτων είναι οι κοινοβουλευτικές έδρες τη στιγμή που ο πρώην πρωθυπουργός προχώρησε στην παραίτησή του.

Δεύτερον, στελέχη της Νέας Αριστεράς εκτιμούν ότι η συμπόρευση με τον υπάρχοντα ΣΥΡΙΖΑ δεν έχει πολιτική προοπτική, με δεδομένο ότι και το κόμμα του Σωκράτη Φάμελλου αντιμετωπίζει μία νέα υπαρξιακή κρίση. Άλλωστε, οι αποφάσεις που θα κληθεί να λάβει ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ σε περίπτωση δημιουργίας ενός νέου πολιτικού φορέα από τον Αλέξη Τσίπρα, οδηγούν -με μαθηματική ακρίβεια- σε εσωκομματική ρήξη. Αρκεί κάποιος να λάβει υπόψιν ότι δεν πλέουν όλα τα στελέχη του κόμματος προς το ίδιο λιμάνι με τον κ. Τσίπρα.

Από την άλλη πλευρά, στάση αναμονής, ως προς τις επόμενες κινήσεις του πρώην πρωθυπουργού, δεν τηρεί μόνο η πλειοψηφία των βουλευτών και των στελεχών της Κουμουνδούρου. Το ίδιο συμβαίνει και με αρκετά πρόσωπα της Πατησίων. Οι περισσότεροι από αυτούς βλέπουν με καχυποψία τις κινήσεις του Αλέξη Τσίπρα, εντούτοις, αναγνωρίζουν ότι το ζητούμενο στην παρούσα φάση είναι ένα ενωτικό αριστερό ψηφοδέλτιο πάνω σε προγραμματική βάση. Πάντως, το ποιοι θα «χωρέσουν» σε αυτό το σχέδιο και ποιοι θα δεχθούν να συνομιλήσουν με τον πρώην αρχηγό του ΣΥΡΙΖΑ θα φανεί στο επικείμενο συνέδριο του κόμματος.

Εν αρχή είναι ο… κόκκος. Μικρός, μεγάλος, πιο επιμήκης ή πιο στρογγυλός που με την κατάλληλη επεξεργασία γίνεται καφές. Ένα από τα πιο δημοφιλή ροφήματα παγκοσμίως.

Οι συνεχείς αυξήσεις στην τιμή του καφέ (τόσο της πρώτης ύλης όσο και λόγω φορολογίας) οδηγούν τον καταναλωτή σε αλλαγή συνηθειών

Μια αγαπημένη συνήθεια για τους κατοίκους όλου του πλανήτη κατέχει πρωταγωνιστικό ρόλο στην ελληνική κουλτούρα και κοινωνική ζωή. Η εγχώρια κατανάλωση αποδεικνύει τη σημασία του ροφήματος.

Πόσο καφέ πίνουμε στην Ελλάδα
Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία η ετήσια κατά κεφαλήν κατανάλωση ανέρχεται σε περίπου 5,5 κιλά (16η θέση παγκοσμίως) ή περίπου 510 κούπες καφέ/άτομο ετησίως. Περίπου το 95% του ελληνικού πληθυσμού πίνει καφέ (έστω και σπάνια), ενώ το μισό του πληθυσμού καταναλώνει περισσότερες από μία φορές την ημέρα. Παραδοσιακά, ο Έλληνας καταναλωτής ξοδεύει πολύ περισσότερα χρήματα για καφέ εκτός σπιτιού (καφετέριες, take away) σε σχέση με την κατανάλωση στο σπίτι.

Η απρόσμενη, πρωτοφανής και ανεξέλεγκτη αύξηση της τιμής του, τον κατέστησε ακριβοθώρητο και δυσπρόσιτο.

Μια δεκαετία με ανατιμήσεις
Την τελευταία δεκαετία ακολούθησε μια ισχυρά ανοδική πορεία, με τις κυριότερες αιτίες να είναι ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης (ΕΦΚ) (από το 2017) και η διεθνής εκτόξευση των τιμών των πρώτων υλών (κόκκοι Arabica και Robusta) λόγω κλιματικών και γεωπολιτικών συνθηκών (από το 2021-2022 και μετά). Ο καφές, από βασικό αγαθό, τείνει να γίνεται είδος πολυτελείας.

Μόνο το μήνα Σεπτέμβριο (2025), σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, η τιμή του καφέ στα σούπερ μάρκετ σημείωσε αύξηση 19,8% σε σχέση με πέρυσι, ενώ μέσα στην τελευταία πενταετία οι ανατιμήσεις αγγίζουν το 50%.

Οι καταναλωτές, άλλοτε πιστοί και αφοσιωμένοι, κοιτούν το αγαπημένο ρόφημα με πικρό παράπονο. Η τιμή του θα μπορούσε εύκολα να πει κανείς πως είναι πλέον τσουχτερή.

Καφές στο χέρι, καφές στο τραπέζι
Στην Αττική, ένας καφές στο χέρι κοστίζει πλέον από 1,80 έως 2,80 ευρώ, ανάλογα με την περιοχή και την ποιότητα. Σερβιριζόμενος στο τραπέζι ξεκινά να πωλείται από 3,20 ευρώ και μπορεί να φτάσει μέχρι τα 5 ευρώ ή και περισσότερο. Οι διαφορετικοί συντελεστές ΦΠΑ – 13% για τον καφέ στο χέρι και 24% για τον σερβιριζόμενο – προσθέτουν επιπλέον βάρος στην τελική τιμή.

Το πρώτο μεγάλο άλμα στις τιμές του καφέ στην Ελλάδα σημειώθηκε με την εφαρμογή του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ) την 1η Ιανουαρίου 2017. Ο φόρος αυτός επιβάρυνε σημαντικά το προϊόν, μετακυλίοντας άμεσα ένα μεγάλο κόστος στον καταναλωτή.

Από το 2021 και μετά, η αύξηση της τιμής έγινε ραγδαία και έντονη, επηρεαζόμενη κυρίως από τις διεθνείς συνθήκες και τον γενικό πληθωρισμό.

Διεθνείς Αιτίες:

Παρατεταμένη ξηρασία στη Βραζιλία (μεγαλύτερο παραγωγό Arabica) και μειωμένες σοδειές στο Βιετνάμ (μεγαλύτερο παραγωγό Robusta) οδήγησαν τις χρηματιστηριακές τιμές (futures) σε ιστορικά υψηλά.
Κόστος Μεταφοράς και Ενέργειας: Η αύξηση του ενεργειακού κόστους και του κόστους μεταφοράς (ναύλα) επιβάρυνε την τιμή του εισαγόμενου προϊόντος.
Οι αμερικανικοί δασμοί 50% στη Βραζιλία και η μείωση των αποθεμάτων διατηρούν την αγορά σε τεντωμένο σχοινί.
Αύξηση Τιμών στην Ελλάδα:

Την περίοδο 2024-2025, η αύξηση της τιμής του καφέ (στο ράφι) έφτασε σε διψήφια ποσοστά.
Ακόμη και ο σερβιριζόμενος καφές (take away και εστίαση) παρουσίασε σημαντικές ανατιμήσεις (π.χ. 5% έως 20% σε κάποια διαστήματα).
Οι επιχειρήσεις τονίζουν ότι δεν μπορούν πλέον να απορροφήσουν τις αυξήσεις του διεθνούς κόστους και η κατάργηση του φόρου είναι ο μόνος τρόπος να αποφευχθούν σημαντικές νέες ανατιμήσεις στην τελική τιμή του καταναλωτή.

Η Ελληνική Ένωση Καφέ απέστειλε επιστολή στη Γενική Γραμματεία του Πρωθυπουργού, ζητώντας την κατάργηση ή τουλάχιστον τη δραστική μείωση του ΕΦΚ. Ένας φόρος που, όπως επισημαίνει η Ένωση, δεν επιβαρύνει μόνο τις επιχειρήσεις αλλά και κάθε πολίτη που βλέπει την τιμή του καφέ να εκτοξεύεται.

Οι τιμές του καφέ στην Ευρώπη
Στο μεταξύ, στην Ευρώπη, οι τιμές του σερβιριζόμενου καφέ παρουσιάζουν πολύ μεγάλες διακυμάνσεις, ανάλογα με τη χώρα, την πόλη, τον τύπο του καφέ και το είδος του καταστήματος (αλυσίδα ή ανεξάρτητο καφέ). Σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες (2024), η μέση τιμή ενός φλιτζανιού καφέ είναι περίπου 2,40 ευρώ.

Πρωταθλήτρια στις τιμές αναδεικνύεται η Δανία και η πρωτεύουσα Κοπεγχάγη, όπου ένα φλιτζάνι φτάνει τα 5,81 ευρώ. Σε Ηνωμένο Βασίλειο, Βέλγιο, Ολλανδία, Γαλλία και Αυστρία το κόστος ξεπερνά τα 4 ευρώ.

Οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και των Βαλκανίων διατηρούν σαφώς χαμηλότερες τιμές.

Στην Ιταλία, τη «Μέκκα» του καφέ, ένας espresso κοστίζει κατά μέσο όρο 1,50 ευρώ. Στη γειτονική μας χώρα διατηρείται σε πολύ χαμηλή τιμή λόγω της κουλτούρας του καφέ και των άτυπων «ανώτατων ορίων» τιμών, ενώ ο καφές σε τραπέζι ή σε τουριστικές περιοχές είναι ακριβότερος.

Σε θρίλερ εξελίσσεται η απελευθέρωση των 20 ζωντανών ομήρων που κρατούνται στη Γάζα από τη Χαμάς.

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, δήλωσε νωρίτερα σήμερα (12/10) στο NBC News ότι «οι όμηροι θα μπορούσαν να απελευθερωθούν ανά πάσα στιγμή», νωρίτερα δηλαδή από το αναμενόμενο χρονοδιάγραμμα.

Το πρακτορείο Reuters, επικαλούμενο Αμερικανούς αξιωματούχους, μετέδιδε ότι «από στιγμή σε στιγμή» η Χαμάς θα απελευθερώσει τους 20 ζωντανούς ομήρους. Η Wall Street Journal ανέφερε ότι η οργάνωση ενημέρωσε πως είναι έτοιμη να παραδώσει τους ομήρους, ενώ λίγο αργότερα και ο Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωνε ότι «το Ισραήλ είναι προετοιμασμένο και έτοιμο για την άμεση υποδοχή όλων των ομήρων μας».

Ωστόσο, το Τελ Αβίβ έσπευσε να ξεκαθαρίσει ότι η παράδοση θα γίνει τα ξημερώματα της Δευτέρας (13/10).

Η εκπρόσωπος της ισραηλινής κυβέρνησης, Σος Μπεντροσιάν, διευκρίνισε ότι όλοι οι ζωντανοί όμηροι αναμένεται να απελευθερωθούν ταυτόχρονα μεταξύ 4:00 και 6:00, χωρίς να αποκλείεται μικρή αλλαγή στις ώρες.

Οι σοροί των 28 νεκρών ομήρων θα παραδοθούν από τη Χαμάς σε δεύτερο χρόνο

Αρχικά, οι όμηροι θα παραληφθούν από τον Ερυθρό Σταυρό και στη συνέχεια θα μεταφερθούν στο Ισραήλ. Σε αντίθεση με προηγούμενες απελευθερώσεις, δεν θα πραγματοποιηθούν φιέστες στην πλατεία Παλαιστίνης της Γάζας.

Όσοι χρειάζονται ιατρική φροντίδα θα μεταφερθούν σε νοσοκομείο του Μπερ Σεβά, το οποίο είναι ήδη σε ετοιμότητα, ενώ στο Ρέιμ έχει στηθεί κέντρο υποδοχής, όπου θα τους περιμένουν τα μέλη των οικογενειών τους.

Οι σοροί των 28 νεκρών ομήρων θα παραδοθούν από τη Χαμάς σε δεύτερο χρόνο. Η οργάνωση ενημέρωσε ότι δεν γνωρίζει την ακριβή τοποθεσία ορισμένων νεκρών και θα δυσκολευτεί να τηρήσει την προθεσμία των 72 ωρών που ορίζει το σχέδιο Τραμπ για την παράδοσή τους.

Εάν δεν εντοπιστούν οι σοροί, μια διεθνής επιτροπή θα συνδράμει στον εντοπισμό τους.

«Ένας διεθνής οργανισμός, συμφωνημένος στο σχέδιο εκεχειρίας, θα βοηθήσει στον εντοπισμό των ομήρων εάν δεν βρεθούν και απελευθερωθούν αύριο», δήλωσε η Σος Μπεντροσιάν, προσθέτοντας ότι «ο πρωθυπουργός επιμένει ότι θα δράσουμε για να εντοπίσουμε όλους τους ομήρους το συντομότερο δυνατό, ως ιερό καθήκον κοινής ευθύνης».

Η ίδια επεσήμανε ότι οι 48 όμηροι, ζωντανοί ή νεκροί, θα επιστρέψουν στο Ισραήλ, διατηρώντας ζωντανό το μήνυμα ότι η απελευθέρωσή τους αποτελεί προτεραιότητα για όλες τις πλευρές.

Η συμφωνία Χαμάς – Ισραήλ

Σημειώνεται ότι η συμφωνία μεταξύ Χαμάς και Ισραήλ προβλέπει την απελευθέρωση, έως το μεσημέρι της Δευτέρας, των 48 ομήρων που παραμένουν στα χέρια της παλαιστινιακής οργάνωσης -είτε ζωντανών είτε νεκρών- και είχαν απαχθεί στις 7 Οκτωβρίου 2023.

Σε αντάλλαγμα, το Ισραήλ αναμένεται να απελευθερώσει 250 «κρατούμενους για λόγους ασφαλείας», ανάμεσά τους καταδικασμένους για φονικές επιθέσεις εναντίον Ισραηλινών, καθώς και περίπου 1.700 Παλαιστίνιους που συνελήφθησαν από τον ισραηλινό στρατό στη Λωρίδα της Γάζας μετά το ξέσπασμα του πολέμου.

«Όπως ορίζει η συμφωνία που υπογράφηκε, η ανταλλαγή κρατουμένων αναμένεται να ξεκινήσει το πρωί της Δευτέρας. Δεν υπάρχει καμία νέα εξέλιξη σχετικά με αυτό το ζήτημα», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Οσάμα Χαμντάν, ανώτερο στέλεχος της Χαμάς.

Οι 20 ζωντανοί όμηροι που θα απελευθερωθούν

Εν τω μεταξύ, δόθηκαν στη δημοσιότητα τα ονόματα των 20 ομήρων που αναμένεται να απελευθερωθούν -πιθανόν- σήμερα από τη Χαμάς, μεταξύ 7:00 μ.μ. και μεσάνυχτα (ώρα Ισραήλ).

Πρόκειται για άνδρες ηλικίας 20 έως 38 ετών, σύμφωνα με ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Πρόκειται για τους: 

• Ματάν Άνγκρεστ, 21 ετών
• Γκάλι και Ζιβ Μπέρμαν, 27 ετών
• Ελκάνα Μπόχμποτ, 34 ετών
• Ρομ Μπρασλάφσκι, 21 ετών
• Νιμρόντ Κοέν, 20 ετών
• Νταβίντ και Άριελ Κούνιο, 34 και 27 ετών
• Εβιατάρ Νταβίντ, 24 ετών
• Γκάι Γκιλμπόα Νταλάι, 23 ετών
• Μαξίμ Χερκίν, 36 ετών
• Εϊτάν Χορν, 38 ετών
• Σεγκέβ Καλφόν, 27 ετών
• Μπαρ Κούπερσταϊν, 23 ετών
• Όμρι Μιράν, 47 ετών
• Εϊτάν Μορ, 24 ετών
• Γιόσεφ Χαΐμ Οχάνα, 24 ετών
• Αλόν Οχέλ, 23 ετών
• Αβινατάν Ορ, 31 ετών
• Μάταν Ζανγκάουκερ, 25 ετών

Ισραήλ: Θα καταστρέψουμε τα εναπομείναντα τούνελ της Χαμάς μετά την απελευθέρωση των ομήρων

Εν τω μεταξύ, ο υπουργός Άμυνας, Ισραέλ Κατς, παρά την εκεχειρία που συμφωνήθηκε με τη Χαμάς, δήλωσε ότι το Ισραήλ θα καταστρέψει όλα τα εναπομείναντα τούνελ στη Λωρίδα της Γάζας.

«Η μεγάλη πρόκληση για το Ισραήλ μετά τη φάση της επιστροφής των ομήρων θα είναι η καταστροφή όλων των τρομοκρατικών τούνελ της Χαμάς στη Γάζα», έγραψε ο Κατς σε μήνυμά του στο Χ.

Ο ίδιος είπε ότι η επιχείρηση θα πραγματοποιηθεί απευθείας από τον ισραηλινό στρατό, όπως και «μέσω του διεθνούς μηχανισμού που θα εγκατασταθεί υπό την ηγεσία και επίβλεψη των ΗΠΑ».

Όπως είπε, έδωσε εντολή στα στρατεύματα «να προετοιμαστούν για την εκτέλεση της αποστολής», προσθέτοντας πως στόχος του Ισραήλ παραμένει η αποστρατιωτικοποίηση της Γάζας και ο αφοπλισμός της Χαμάς.