Την ώρα που οι σχέσεις Ευρώπη-ΗΠΑ είναι χειρότερες από ποτέ, ο Τραμπ αναγκάζει την ΕΕ σε δυσμενείς για την ίδια εμπορικές συμφωνίες και οι Γαλλία και Γερμανία βρίσκονται σε οικονομική κρίση, ο Πούτιν και ο υπόλοιπος «παγκόσμιος νότος» επιδεικνύουν τη δυναμική της συμμαχίας τους και τρομάζουν τους δυτικούς ανταγωνιστές τους.

Οι New York Times σημειώνουν ότι ο άλλοτε «αποκλεισμένος» από το διεθνές στερέωμα Πούτιν, όπως διατείνονταν οι δυτικοί, έχει αλλάξει τα δεδομένα για τον ίδιο και τη χώρα του, την ίδια στιγμή που μοιάζει να αλλάζει και ολόκληρος ο πλανήτης.

Οι NYT υποστηρίζουν ότι για αυτήν την εξέλιξη ευθύνεται σε μεγάλο βαθμό ο Τραμπ, καθώς διευκόλυνε ακόμη περισσότερο τον Πούτιν, υποδεχόμενος τον Ρώσο ηγέτη μετά βαΐων και κλάδων στην Αλάσκα.

Σημειώνεται, πάντως, πως από την έναρξη της ειδική στρατιωτικής επιχείρησης της Ρωσίας μέχρι τη συνάντηση στην Αλάσκα ο Πούτιν ήταν αποκλεισμένος μόνο από τη λεγόμενη συμμαχία των προθύμων. Είχε συμμετάσχει σε πολλές διεθνείς συναντήσεις του υπόλοιπου πλανήτη.

Οι ηγέτες από το Ιράν, το Νεπάλ, το Τατζικιστάν, την Τουρκία και το Βιετνάμ έσφιξαν το χέρι του Πούτιν

Σύμφωνα με τους NYT, ενώ τον πρώτο καιρό μετά από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία ο Κινέζος πρόεδρος, Σι Τζινπίνγκ, ήταν επιφυλακτικός απέναντι στη Ρωσία, πλέον είναι ένθερμός υποστηρικτής των προσπαθειών της Μόσχας – τουλάχιστον στα πεδία του εμπορίου και των διμερών σχέσεων.

Ακόμη χειρότερα για τη Δύση, οι εικόνες από την Τιαντζίν της Κίνας, όπου ηγέτες από κράτη-μέλη του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης, της ευρασιατικής ομάδας ασφαλείας, συναντήθηκαν τη Δευτέρα μαζί με αρχηγούς κρατών από άλλες χώρες, ανησύχησαν ακόμη περισσότερο τον δυτικό πόλο του πλανήτη.

Διότι εκεί, ο Ινδός πρωθυπουργός, Ναρέντρα Μόντι, όχι απλώς παρευρέθηκε, αλλά έδειξε να είναι πιο κοντά από ποτέ στους ηγέτες της Ρωσίας και της Κίνας, με τους αναλυτές να προειδοποιούν ότι το παλαντζάρισμα της Ινδίας μεταξύ Ανατολής και Δύσης ενδέχεται να τελειώσει πολύ σύντομα, με τη ασιατική χώρα να δένεται εξ ολοκλήρου στο άρμα των εταίρων της στους αναπτυσσόμενους BRICS.

Ο «αντιδυτικός άξονας»

Εκεί, λοιπόν, στην Τιαντζίν της Κίνας, πέραν των προαναφερθέντων, οι ηγέτες από το Ιράν, το Νεπάλ, το Τατζικιστάν, την Τουρκία και το Βιετνάμ έσφιξαν το χέρι του Πούτιν σε κατ’ ιδίαν συναντήσεις, επισημαίνουν οι New York Times. Πλέον η τύχη του κ. Πούτιν μοιάζει να αλλάζει, όπως και η τύχη ολόκληρου του πλανήτη, συμπληρώνουν οι NYT.

Η παρουσία περισσότερων από 20 ξένων ηγετών, μεταξύ των οποίων του Ινδού πρωθυπουργού, αναδεικνύει την επιθυμία του Πεκίνου να διευρύνει τις σχέσεις του και πέρα από τον στενό κύκλο των «παραδοσιακών εταίρων». Η συνάντηση Σι-Μόντι θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς επανεκκινεί έναν διάλογο που είχε παγώσει εδώ και επτά χρόνια.

Παράλληλα, οι εικόνες του Σι δίπλα σε ηγέτες όπως ο Πούτιν και ο Κιμ Γιονγκ Ουν ερμηνεύονται στη Δύση ως συγκρότηση ενός «αντιδυτικού άξονα». Από την κινεζική σκοπιά, ωστόσο, πρόκειται για απόδειξη ότι το Πεκίνο μπορεί να ορίζει ποιοι είναι αποδεκτοί εταίροι στη διεθνή σκηνή, ανεξάρτητα από τη γνώμη της Ουάσιγκτον και των συμμάχων της.

Με τη διπλωματία και την επίδειξη ισχύος να συνδυάζονται, ο Σι επιδιώκει να δείξει ότι η Κίνα δεν είναι απλώς ένας περιφερειακός παράγοντας, αλλά μια παγκόσμια δύναμη με φιλοδοξίες να διαμορφώσει το μέλλον της διεθνούς τάξης.

Μιλώντας στο Οβάλ Γραφείο αυτή την εβδομάδα, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε κάτι που ήθελε να διευκρινίσει.

«Δεν είμαι δικτάτορας. Δεν μου αρέσουν οι δικτάτορες», δήλωσε ο πρόεδρος.

Ωστόσο, τα σχόλιά του ήρθαν λίγες εβδομάδες μετά την αποστολή ένοπλων στρατιωτών και στρατιωτικών οχημάτων για να περιπολούν στους δρόμους της Ουάσιγκτον, ισχυριζόμενος, παρά όλες τις διαθέσιμες αποδείξεις, ότι η χρήση της Εθνοφρουράς ήταν απαραίτητη για τον έλεγχο της εγκληματικότητας.

Τα σχόλια αυτά ακολούθησαν την απόσυρση ή την απειλή απόσυρσης δισεκατομμυρίων δολαρίων από πανεπιστήμια από τον Τραμπ, καθώς και την όλο και πιο πολιτικοποιημένη έφοδο του FBI στο σπίτι του Τζον Μπόλτον, ενός εξέχοντος κριτικού του Τραμπ.

Ο Τραμπ έχει επίσης στοχεύσει δικηγορικά γραφεία που έχουν υποβάλει αγωγές στις οποίες αντιτίθεται, προσωπικά μηνύσει τηλεοπτικά κανάλια για την κριτική κάλυψη και απολύσει την κορυφαία στατιστικολόγο της κυβέρνησης επειδή δημοσίευσε στοιχεία που δεν του άρεσαν.

Έχει απειλήσει τους Δημοκρατικούς με δίωξη και απαίτησε να διερευνηθεί ο πρώην πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα για προδοσία.

Και ο Τραμπ έχει κάνει όλα αυτά, ενώ η οικογένειά του έχει φαινομενικά κερδίσει εκατομμύρια δολάρια από την προεδρία του.

Κανένα από αυτά τα πράγματα δεν είναι τυπικό για έναν δημοκρατικό ηγέτη, γράφει ο Guardian.

Members of the West Virginia National Guard carry firearms while patrolling at the Navy Yard, weeks after U.S. President Donald Trump deployed the National Guard and ordered an increased presence of federal law enforcement to assist in crime prevention, in Washington, D.C., U.S., August 31, 2025. Picture taken with a zoom burst. REUTERS/Jose Luis Gonzale

 Λοιπόν… είναι ο Τραμπ δικτάτορας;

«Ναι, φυσικά», είπε η Κιμ Λέιν Σέπελε, καθηγήτρια κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον, η οποία πέρασε χρόνια ερευνώντας αυταρχικά καθεστώτα.

Η Σέπελε είπε ότι μέχρι πρόσφατα δίσταζε να χρησιμοποιήσει τον όρο «δικτατορία», αλλά πρόσθεσε:

«Αν δίσταζα πριν, είναι αυτή η κινητοποίηση της Εθνοφρουράς και η ένδειξη ότι σκοπεύει να ξεπεράσει την αντίσταση με τη βία που σημαίνει ότι τώρα βρισκόμαστε σε αυτή».

Ο Τραμπ, ενθαρρυμένος από ένα Ρεπουμπλικανικό Κόμμα που φαίνεται πρόθυμο να αφήσει τον ηγέτη του να κάνει ό,τι θέλει, απειλεί τώρα να στείλει στρατεύματα σε πόλεις που διοικούνται από τους Δημοκρατικούς, όπως το Σικάγο, το Βαλτιμόρη, το Σαν Φρανσίσκο και η Νέα Υόρκη, προκαλώντας διαμαρτυρίες και κατηγορίες για κατάχρηση εξουσίας.

Η Σέπελε είπε:

«Σχεδιάζει πραγματικά να στείλει μια στρατιωτική, κατασταλτική δύναμη στους δρόμους των περιοχών που είναι πιο πιθανό να αντισταθούν στη δικτατορία του και να καταστείλει το όλο θέμα με τη βία».

Οι δικτάτορες του 21^ου αιώνα

Οι περισσότεροι σύγχρονοι δικτάτορες προσπαθούν να κρύψουν τις φιλοδοξίες τους.

Η Σέπελε είπε ότι ηγέτες όπως ο Βλαντιμίρ Πούτιν της Ρωσίας, ο Βίκτορ Όρμπαν της Ουγγαρίας και ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν της Τουρκίας έχουν καταβάλει «μεγάλες προσπάθειες» για να αποφύγουν να μοιάζουν με «δικτάτορες του 20ού αιώνα», με την ελπίδα ότι θα αποφύγουν αυτή την ετικέτα.

«Αν σκεφτείτε τους δικτάτορες ως, ξέρετε, άρματα μάχης στους δρόμους και μεγάλο αριθμό στρατιωτικών που χαιρετούν τον ηγέτη, και μεγάλες αφίσες του ηγέτη να αναρτώνται σε εθνικά κτίρια, όλα αυτά θυμίζουν σε όλους τη Γερμανία του Χίτλερ και την Ιταλία του Μουσολίνι», είπε.

Γι’ αυτό ο Όρμπαν, ο Ερντογάν και άλλοι σαν αυτούς προσπαθούν να αποφύγουν αυτές τις σκηνές. Αλλά αυτό δεν φαίνεται να ενοχλεί τον Τραμπ.

Μόλις αυτή την εβδομάδα, ένα τεράστιο πανό κάλυψε το κτίριο του Υπουργείου Εργασίας, με τον Τραμπ να κοιτάζει με αυστηρό βλέμμα την Ουάσιγκτον πάνω από το σύνθημα «Πρώτα οι Αμερικανοί εργαζόμενοι».

Την ημέρα των γενεθλίων του, που συνέπεσε με την 250ή επέτειο από την ίδρυση του αμερικανικού στρατού, πραγματοποίησε στρατιωτική παρέλαση στην πρωτεύουσα και, σύμφωνα με αναφορές, ήταν εξοργισμένος που οι στρατιώτες δεν φαινόταν αρκετά «απειλητικοί».

A banner depicting U.S. President Donald Trump hangs on the Department of Labor building in Washington, D.C., U.S., August 28, 2025. REUTERS/Brian Snyder

Έχει πεθάνει η αμερικανική δημοκρατία;

Κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ, καθώς καταδίκαζε τις πολιτικές νόρμες, το βιβλίο How Democracies Die (Πώς πεθαίνουν οι δημοκρατίες) – το οποίο εξέταζε την κατάρρευση των δημοκρατιών σε όλο τον κόσμο – έγινε μπεστ σέλερ.

Ο Στίβεν Λεβίτσκι, συν-συγγραφέας του βιβλίου και πολιτικός επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, δήλωσε ότι ο Τραμπ έχει τη νοοτροπία ενός «κλασικού δικτάτορα», αλλά πρόσθεσε ότι ο πρόεδρος δεν έχει καταφέρει να γίνει ένας μέχρι στιγμής.

«Τεχνικά, από πολιτική επιστημονική άποψη, όχι, δεν είναι δικτάτορας. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, νομίζω, καταρρέουν σε κάποια μορφή αυταρχισμού. Αλλά δεν έχουν μετατραπεί σε μια πλήρη δικτατορία», είπε ο Λεβίτσκι.

Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι δεν είναι δικτάτορας, αλλά την περασμένη εβδομάδα ισχυρίστηκε: «Πολλοί άνθρωποι λένε: ‘Ίσως θα θέλαμε έναν δικτάτορα’».

Δεν είναι σαφές σε ποιον αναφερόταν, αλλά συνέχισε το θέμα την Τρίτη.

«Η άποψη είναι ότι είμαι δικτάτορας. Αλλά σταματάω το έγκλημα. Έτσι, πολλοί άνθρωποι λένε: ‘Ξέρεις, αν είναι έτσι, προτιμώ να έχω έναν δικτάτορα’», δήλωσε ο Τραμπ σε συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου.

Πρώτον, οι δικτάτορες παντού ισχυρίζονται ότι δεν είναι δικτάτορες. Και δεύτερον, κάπως αντιφατικά, ισχυρίζονται ότι ο λαός θέλει έναν δικτάτορα.

Ο Λεβίτσκι επανέλαβε ότι δεν πιστεύει ότι ο Τραμπ είναι δικτάτορας με την πραγματική έννοια του όρου, αλλά πρόσθεσε: «Οι δικτάτορες παντού, πρώτα απ’ όλα, ισχυρίζονται ότι δεν είναι δικτάτορες. Και δεύτερον, κάπως αντιφατικά, ισχυρίζονται ότι ο λαός θέλει έναν δικτάτορα. Αυτές είναι κλασικές ατάκες δικτάτορα».

Οι ΗΠΑ φλερτάρουν με τον αυταρχισμό

Οι ΗΠΑ έχουν εκφράσει ενδιαφέρον για τον αυταρχισμό και στο παρελθόν.

Στο αποκορύφωμα της φήμης του, το ένα τρίτο των Αμερικανών συντονιζόταν στις ραδιοφωνικές εκπομπές του Τσαρλς Κόφλιν, ενός καθολικού ιερέα, οι αντισημιτικές εκπομπές του οποίου εξυμνούσαν προσωπικότητες όπως ο Μπενίτο Μουσολίνι.

Οι νόμοι Jim Crow επέτρεψαν την επιβολή φυλετικού διαχωρισμού μέχρι τη δεκαετία του 1960, ενώ ο γερουσιαστής Τζόζεφ Μακάρθι είχε το δικαίωμα να διώκει τους φερόμενους ως κομμουνιστές κατά τη διάρκεια της λεγόμενης «Κόκκινης Τρομοκρατίας».

«Σε πολλές, πολλές περιόδους της αμερικανικής ιστορίας, το 25-30% του αμερικανικού εκλογικού σώματος είχε αυταρχικές τάσεις, και νομίζω ότι αυτό ισχύει σίγουρα και σήμερα», δήλωσε ο Λεβίτσκι.

Σήμερα, αυτό αποτελεί ένα «μεγάλο κομμάτι» του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, είπε, και ο Τραμπ στηρίζεται σε αυτή τη βάση.

«Υπάρχει μια πραγματική επιτελεστική πλευρά στον αυταρχισμό αυτής της κυβέρνησης, η οποία υποδηλώνει ότι υπάρχει ένα εκλογικό σώμα που τον υποστηρίζει, κάτι που είναι πολύ τρομακτικό. Και ειλικρινά, δεν έχω δει τίποτα παρόμοιο με αυτόν τον ‘επιτελεστικό αυταρχισμό’ από τη δεκαετία του ’30 στην Ευρώπη», είπε.

A member of the West Virginia National Guard carries a firearm while patrolling the National Mall, weeks after U.S. President Donald Trump ordered the National Guard and law enforcement to patrol the nation’s capital to assist in crime prevention, in Washington, D.C., U.S., August 28, 2025. REUTERS/Jose Luis Gonzalez TPX IMAGES OF THE DAY

Η απουσία της Δημοκρατίας

Οι περισσότερες αυταρχικές χώρες του 21ου αιώνα είναι «υβριδικά καθεστώτα», είπε ο Λεβίτσκι.

Ανέφερε τη Βενεζουέλα, την Ουγγαρία, την Τυνησία και την Τουρκία, όπου ο Ερντογάν έχει περάσει πάνω από δύο δεκαετίες στην εξουσία, εδραιώνοντας τη θέση του με σκληρά μέτρα κατά των μέσων ενημέρωσης της χώρας και αποκτώντας χιλιάδες ποινικές υποθέσεις εναντίον ατόμων που προσβάλλουν τον πρόεδρο.

«Είναι αυταρχικές, στο βαθμό που δεν είναι πλήρως δημοκρατικές: υπάρχει ευρεία κατάχρηση εξουσίας που στρεβλώνει το πεδίο δράσης εις βάρος της αντιπολίτευσης. Έτσι, κανείς δεν θα κοίταζε την Τουρκία και θα έλεγε: «Αυτή είναι δημοκρατία». Αλλά δεν είναι αυτό που θα αποκαλούσα δικτατορία. Και αυτό είναι, κατά τη γνώμη μου, ο μεγάλος κίνδυνος στις Ηνωμένες Πολιτείες».

Υπάρχει, σύμφωνα με τον Λεβίτσκι, «μη μηδενική πιθανότητα» ο Τραμπ να χρησιμοποιήσει έκτακτα μέτρα – όπως έχει κάνει για να δικαιολογήσει μέτρα μετανάστευσης και δασμούς – για να υπονομεύσει το σύνταγμα, ενδεχομένως υπονομεύοντας τις εκλογές.

Ωστόσο, είπε:

«Το πιο πιθανό αποτέλεσμα είναι ένας πιο ήπιος αυταρχισμός, όπου υπάρχει αντιπολίτευση, η αντιπολίτευση είναι ανοιχτή, η αντιπολίτευση διεκδικεί την εξουσία, ανταγωνίζεται στις εκλογές.

Η κυβέρνηση δεν κερδίζει όλες τις μάχες της, αλλά η κατάχρηση εξουσίας – όπως έχουμε δει τους τελευταίους έξι, επτά μήνες – η κατάχρηση εξουσίας είναι τόσο διαδεδομένη, τόσο συστηματική, και οι παραβιάσεις του νόμου, οι παραβιάσεις των δικαιωμάτων είναι τόσο διαδεδομένες και συστηματικές, που το πεδίο δράσης αρχίζει να γέρνει εναντίον της αντιπολίτευσης. Και αυτό δεν θα το αποκαλούσατε πλήρη δημοκρατία».

Ετος φυγής στη σύνταξη θα είναι το 2026. Ηδη σε 123.000 ανήλθαν οι νέες αιτήσεις συνταξιοδότησης που υποβλήθηκαν στον ΕΦΚΑ έως τα τέλη Ιουλίου 2025. Με τη συμπλήρωση επτά μηνών του τρέχοντος έτους, καταγράφεται μέσος όρος περίπου 17.500 νέων αιτήσεων ανά μήνα. Εφόσον διατηρηθεί ο σημερινός ρυθμός, έως το τέλος του 2025 εκτιμάται πως μπορεί να ξεπεραστεί το όριο των 200.000 αιτήσεων απονομής κύριας σύνταξης.

Τα 4 SOS πριν από τη συνταξιοδότηση είναι τα παρακάτω:

1. Χρόνος αποχώρησης: Η συνταξιοδότηση είναι πιο συμφέρουσα κατά την περίοδο 30,1 – 40 ετών ασφάλισης, καθώς όσο περισσότερα χρόνια ασφάλισης συμπληρώνονται σε αυτό το διάστημα, τόσο μεγαλύτερη σύνταξη λαμβάνεται. Επισημαίνεται ότι μεγαλύτερη σύνταξη, έως και 51 ευρώ μηνιαίως, θα έχουν οι ασφαλισμένοι που θα επιλέξουν να αποχωρήσουν στο δεύτερο εξάμηνο του 2025 σε σχέση με όσους υπέβαλαν αίτηση στους πρώτους μήνες του έτους. Η διαφορά προκύπτει επειδή τα ποσοστά αναπλήρωσης αυξάνονται για κάθε επιπλέον μήνα ασφάλισης και έτσι προσθέτουν ποσό στην ανταποδοτική σύνταξη. Κέρδος προκύπτει ακόμη και αν ο ασφαλισμένος αποχωρήσει με τον ίδιο συντάξιμο μισθό. Το μυστικό για να μεγιστοποιήσουν τα οφέλη της συνταξιοδότησης οι ασφαλισμένοι βρίσκεται στους μήνες επιπλέον ασφάλισης που θα συμπληρώσουν κατά την έξοδο στη σύνταξη, καθώς έτσι ανεβαίνει και το τελικό ποσό που θα λάβουν.

2. Πλασματικά έτη: Σημαντικά πλεονεκτήματα για εκατοντάδες χιλιάδες παλαιούς και νέους ασφαλισμένους κρύβει η αξιοποίηση των πλασματικών ετών. «Αγοράζοντας χρόνο», ο ενδιαφερόμενος μπορεί να οδηγηθεί σε πλήρη σύνταξη αρκετά χρόνια νωρίτερα από το γενικό όριο ηλικίας. Στο ΙΚΑ και στα ειδικά ταμεία οι ασφαλισμένοι μπορούν να συμπληρώσουν ένσημα για το 2010, 2011 και 2012 με αναγνώριση στρατιωτικής θητείας, ανεργίας, σπουδών και παιδιών. Εως το 2010 αναγνωρίζονται 200 ημέρες ανεργίας και 200 ασθενείας για τη δεκαετία 2000-09. Στον ΟΑΕΕ και το ΕΤΑΑ οι ασφαλισμένοι μπορούν να εξαγοράσουν μέχρι πέντε έτη για να συμπληρώσουν την 35ετία έως το 2012 και να συνταξιοδοτηθούν μεταξύ 60 και 62 ετών. Από το 2013 και μετά μπορούν να αναγνωρίσουν έως επτά έτη για να συμπληρώσουν τα 40 χρόνια και να βγουν με σύνταξη στα 62.

Το κόστος εξαγοράς για τους μισθωτούς υπολογίζεται στο 20% επί του μισθού του μήνα αίτησης ή του τελευταίου 12μήνου αν δεν υπάρχει σταθερή εργασία. Σε περιπτώσεις ανεργίας ή μερικής απασχόλησης, η εισφορά υπολογίζεται στον κατώτατο μισθό, που σήμερα είναι 880 ευρώ, με αποτέλεσμα το ελάχιστο κόστος εξαγοράς να ανέρχεται στα 176 ευρώ ανά μήνα.

3. Κρατήσεις: Χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στους υπολογισμούς για το τελικό ποσό της σύνταξης, αφού εκτός από τη φορολογία και τις κρατήσεις για ασθένεια, υπάρχει και η Εισφορά Αλληλεγγύης (για κύριες συντάξεις άνω των 1.400 ευρώ), η οποία λειτουργεί σαν κόφτης στις αυξήσεις των συντάξεων.

4. Μειωμένη σύνταξη: Η μειωμένη σύνταξη είναι επιλογή πρόωρης αποχώρησης από την εργασία με ορισμένες προϋποθέσεις. Παρότι επιτρέπει στον ασφαλισμένο να φύγει νωρίτερα, συνοδεύεται από μόνιμη μείωση στο ποσό της σύνταξης. Η μείωση υπολογίζεται με βάση τους μήνες που υπολείπονται έως τη συμπλήρωση του ορίου πλήρους σύνταξης. Είναι 0,5% ανά μήνα πρόωρης αποχώρησης για την εθνική σύνταξη και μπορεί να φτάσει έως 30%. Η ανταποδοτική σύνταξη δεν μειώνεται, αλλά το συνολικό ποσό επηρεάζεται σημαντικά. Για παράδειγμα, αν κάποιος δικαιούται πλήρη σύνταξη στα 67 και φύγει στα 62, η μείωση είναι 60 μήνες × 0,5% = 30% στην εθνική σύνταξη. Αν η εθνική είναι σήμερα 436,40 €, θα λάβει 305,48 €. Το τελικό ποσό μειώνεται ανάλογα και με τα υπόλοιπα στοιχεία. Η μειωμένη σύνταξη συμφέρει σε περιπτώσεις όπου ο ασφαλισμένος δεν μπορεί να συνεχίσει να εργάζεται ή όταν η διαφορά ποσού δεν είναι τόσο μεγάλη σε σχέση με τα έτη που θα περιμένει για πλήρη σύνταξη.

Premium έκδοση ΤΑ ΝΕΑ

Μακριά από τον στόχο του Παγκοσμίου Οργανισμού Υγείας για μείωση των ψυχικών παθήσεων βρίσκονται οι χώρες, διεθνώς, παρά τις ενθαρρυντικές εξελίξεις των τελευταίων ετών, καθώς πάνω από 1 δισεκατομμύριο άνθρωποι ζουν με ψυχικές διαταραχές.

Το άγχος και η κατάθλιψη προκαλούν τεράστιες ανθρώπινες και οικονομικές επιπτώσεις.

Παρότι πολλές χώρες έχουν ενισχύσει τις πολιτικές και τα προγράμματα ψυχικής υγείας τους, απαιτούνται μεγαλύτερες επενδύσεις και δράσεις σε παγκόσμιο επίπεδο για την κλιμάκωση των υπηρεσιών για την προστασία και την προώθηση της ψυχικής υγείας των ανθρώπων.

Οι ψυχικές παθήσεις όπως το άγχος και η κατάθλιψη, είναι ιδιαίτερα συχνές και πλήττουν άτομα όλων των ηλικιών και εισοδημάτων, διεθνώς.

Πρόκειται για τη δεύτερη μεγαλύτερη αιτία μακροχρόνιας αναπηρίας, η οποία οδηγεί στην απώλεια υγιούς χρόνου ζωής.

Ταυτόχρονα, οι ψυχικές παθήσεις αυξάνουν το κόστος περίθαλψης των ασθενών και των οικογενειών τους, ενώ προκαλούν σημαντικές οικονομικές απώλειες σε παγκόσμια κλίμακα.

Οι χώρες υψηλού εισοδήματος δαπανούν έως και 65 δολάρια ΗΠΑ ανά άτομο για την ψυχική υγεία, όταν οι χώρες χαμηλού εισοδήματος δαπανούν μόλις 0,04 δολάρια ΗΠΑ.

Λιγότερο από το 10% των ατόμων που πάσχουν λαμβάνουν φροντίδα σε χώρες χαμηλού εισοδήματος, σε σύγκριση με πάνω από 50% στις χώρες υψηλότερου εισοδήματος

Σε δύο εκθέσεις του ΠΟΥ, με τίτλο «Η παγκόσμια ψυχική υγεία σήμερα» και «Άτλας Ψυχικής Υγείας 2024», επισημαίνονται οι τομείς προόδου, αλλά και τα σημαντικά κενά στην αντιμετώπιση των ψυχικών παθήσεων παγκοσμίως.

Οι εκθέσεις αυτές θα χρησιμεύουν ως κρίσιμα εργαλεία για τις εθνικές στρατηγικές και τη διαμόρφωση του παγκόσμιου διαλόγου ενόψει της Συνάντησης Υψηλού Επιπέδου των Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη στις 25 Σεπτεμβρίου 2025 με θέμα τις μη μεταδοτικές ασθένειες και την προώθηση της ψυχικής υγείας και ευεξίας.

«Ο μετασχηματισμός των υπηρεσιών ψυχικής υγείας είναι μια από τις πιο πιεστικές προκλήσεις για τη δημόσια υγεία. Η επένδυση στην ψυχική υγεία σημαίνει επένδυση σε ανθρώπους, κοινότητες και οικονομίες – μια επένδυση που καμία χώρα δεν μπορεί να παραμελήσει. Κάθε κυβέρνηση και κάθε ηγέτης έχει την ευθύνη να ενεργήσει επειγόντως και να διασφαλίσει ότι η φροντίδα ψυχικής υγείας αντιμετωπίζεται όχι ως προνόμιο, αλλά ως βασικό δικαίωμα για όλους», δήλωσε ο Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ Δρ Tedros Adhanom Ghebreyesus.

Ενόψει της παγκόσμιας ημέρας ψυχικής υγείας, ο ΠΟΥ επισημαίνει την ανάγκη μετασχηματισμού των συστημάτων υγείας διεθνώς, στην κατεύθυνση της:

• δίκαιης χρηματοδότησης των υπηρεσιών ψυχικής υγείας·
• νομικής και πολιτικής μεταρρύθμισης για την τήρηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων·
• βιώσιμης επένδυσης στο εργατικό δυναμικό της ψυχικής υγείας· και
• επέκτασης της φροντίδας που βασίζεται στην κοινότητα και επικεντρώνεται στο άτομο.

Αυτοκτονίες

Παρότι η συχνότητα των ψυχικών διαταραχών ποικίλλει ανάλογα με το φύλο, η έκθεση «Η παγκόσμια ψυχική υγεία σήμερα» δείχνει ότι οι γυναίκες πλήττονται περισσότερο. Οι αγχώδεις και καταθλιπτικές διαταραχές είναι οι πιο συνηθισμένοι τύποι ψυχικών διαταραχών τόσο μεταξύ ανδρών όσο και γυναικών.

Η αυτοκτονία παραμένει ένα καταστροφικό αποτέλεσμα, στοιχίζοντας περίπου 727.000 ζωές μόνο το 2021. Αποτελεί κύρια αιτία θανάτου μεταξύ των νέων σε όλες τις χώρες και σε όλα τα κοινωνικοοικονομικά πλαίσια.

Παρά τις παγκόσμιες προσπάθειες, η πρόοδος στη μείωση της θνησιμότητας από αυτοκτονίες είναι πολύ χαμηλή για να επιτευχθεί ο Στόχος Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών που προωθεί τη μείωση των ποσοστών αυτοκτονιών κατά ένα τρίτο έως το 2030. Με την τρέχουσα πορεία, θα επιτευχθεί μόνο μείωση 12% μέχρι τότε.

Παραγωγικότητα

Ο οικονομικός αντίκτυπος των ψυχικών διαταραχών είναι συγκλονιστικός. Ενώ το κόστος περίθαλψης είναι σημαντικό, το έμμεσο κόστος – ιδιαίτερα στην απώλεια παραγωγικότητας – είναι πολύ μεγαλύτερο. Η κατάθλιψη και το άγχος από μόνα τους κοστίζουν στην παγκόσμια οικονομία περίπου 1 τρις. δολ. κάθε χρόνο.

Οι διαπιστώσεις αυτές υπογραμμίζουν την επείγουσα ανάγκη για βιώσιμες επενδύσεις, ισχυρότερη ιεράρχηση προτεραιοτήτων και πολυτομεακή συνεργασία για την επέκταση της πρόσβασης στην ψυχική υγεία, τη μείωση του στιγματισμού και την αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτιών των ψυχικών παθήσεων.

Νομικό έλλειμμα

Σύμφωνα με την έκθεση «Άτλας Ψυχικής Υγείας 2024», από το 2020, οι χώρες έχουν σημειώσει σημαντικά βήματα στην ενίσχυση των πολιτικών και του σχεδιασμού τους για την ψυχική υγεία. Πολλές από αυτές έχουν υιοθετήσει πολιτικές που βασίζονται στα δικαιώματα των ασθενών και έχουν βελτιώσει την ετοιμότητά τους για την ψυχική υγεία και την ψυχοκοινωνική υποστήριξη σε περιόδους έκτακτων αναγκών στον τομέα της υγείας.

Ωστόσο, οι πολιτικές αυτές δεν υποστηρίζονται από νομική μεταρρύθμιση. Λίγες χώρες έχουν θεσπίσει νομοθεσία για την ψυχική υγεία που βασίζεται στα δικαιώματα των ασθενών και μόνο το 45% των χωρών καθιέρωσαν νόμους σε πλήρη συμμόρφωση με τα διεθνή πρότυπα ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η έκθεση αποκαλύπτει μια ανησυχητική στασιμότητα στις επενδύσεις στην ψυχική υγεία.

Μειωμένη χρηματοδότηση

Η μέση κρατική δαπάνη για την ψυχική υγεία παραμένει μόλις στο 2% των συνολικών προϋπολογισμών υγείας – αμετάβλητη από το 2017. Οι ανισότητες μεταξύ των χωρών είναι έντονες.

Ενώ οι χώρες υψηλού εισοδήματος δαπανούν έως και 65 δολάρια ΗΠΑ ανά άτομο για την ψυχική υγεία, οι χώρες χαμηλού εισοδήματος δαπανούν μόλις 0,04 δολάρια ΗΠΑ.

Ο παγκόσμιος μέσος αριθμός εργαζομένων ψυχικής υγείας ανέρχεται σε 13 ανά 100.000 άτομα, με ακραίες ελλείψεις σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος.

Η μεταρρύθμιση και η ανάπτυξη των υπηρεσιών ψυχικής υγείας προχωρά αργά.

Λιγότερο από το 10% των χωρών έχουν μεταβεί πλήρως σε μοντέλα περίθαλψης που βασίζονται στην κοινότητα, με τις περισσότερες χώρες να βρίσκονται ακόμη στα αρχικά στάδια της μετάβασης. Η νοσοκομειακή περίθαλψη εξακολουθεί να βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε ψυχιατρικά νοσοκομεία, με σχεδόν τις μισές εισαγωγές να συμβαίνουν ακούσια και πάνω από το 20% να διαρκεί περισσότερο από ένα έτος.

Χωρίς περίθαλψη 50-90% των ασθενών

Η ενσωμάτωση της ψυχικής υγείας στην πρωτοβάθμια περίθαλψη προχωρά, με το 71% των χωρών να πληρούν τουλάχιστον τρία από τα πέντε κριτήρια του ΠΟΥ. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν κενά δεδομένων. Μόνο 22 χώρες παρείχαν επαρκή δεδομένα για την εκτίμηση της κάλυψης των υπηρεσιών για την ψύχωση. Στις χώρες χαμηλού εισοδήματος, λιγότερο από το 10% των ατόμων που πάσχουν λαμβάνουν φροντίδα, σε σύγκριση με πάνω από 50% στις χώρες υψηλότερου εισοδήματος – γεγονός που υπογραμμίζει την επείγουσα ανάγκη επέκτασης της πρόσβασης και ενίσχυσης της παροχής υπηρεσιών.

Ενθαρρυντικό είναι ότι οι περισσότερες χώρες αναφέρουν ότι έχουν ξεκινήσει πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της λειτουργικής ψυχικής υγείας, όπως η ανάπτυξη στην πρώιμη παιδική ηλικία, η ψυχική υγεία στο σχολείο και τα προγράμματα πρόληψης αυτοκτονιών. Πάνω από το 80% των χωρών προσφέρουν πλέον υποστήριξη ψυχικής υγείας και ψυχοκοινωνικής υποστήριξης στο πλαίσιο των επειγόντων περιστατικών, από 39% το 2020. Οι υπηρεσίες ψυχικής υγείας σε εξωτερικά ιατρεία και η τηλεϊατρική γίνονται όλο και πιο διαθέσιμες, αν και η πρόσβαση παραμένει άνιση.

Από τη Γαλλία και τη Γερμανία, μέχρι τη Βρετανία – τα μέλη της ομάδας Ε3, ενός άτυπου «διευθυντηρίου» σε τομείς εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας στην Ευρώπη- ο «ιός» της πολιτικής και κοινωνικής αναταραχής εξαπλώνεται στη Γηραιά Ήπειρο, εν μέσω των υβριδικών συνεπειών του ατέρμονου πολέμου στην Ουκρανία και των αλυσιδωτών μεταπανδημικών τριγμών στην οικονομία.

Για πρώτη φορά ακροδεξιά κόμματα προηγούνται στις δημοσκοπήσεις στις τρεις μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρώπης -εκ των οποίων οι δύο ισχυρότερες της ευρωζώνης- «ως τελευταία ένδειξη της αυξανόμενης δυσαρέσκειας των ψηφοφόρων», παρατηρούσε τις προάλλες εύστοχα η Wall Street Journal.

Η Γαλλία υπό τον κεντρώο πρόεδρο Μακρόν και την μειοψηφική κυβέρνησή του βυθίζεται στην κυβερνητική και οικονομική αβεβαιότητα, ενόσω αλλάζει πρωθυπουργούς σαν τα πουκάμισα, βλέπει τα spreads να εκτινάσσονται σε νέα ύψη και τα ποσοστά της λεπενικής ακροδεξιάς να παγιώνονται στην πρώτη θέση.

Στη Γερμανία, ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς μπορεί να πανηγυρίζει για την ανάκτηση του πρωταγωνιστικού ρόλου του Βερολίνου στη διεθνή σκηνή, όμως στο εσωτερικό η συνοχή του μεγάλου συνασπισμού των Χριστιανοδημοκρατών με τους Σοσιαλδημοκράτες δοκιμάζεται στα στάσιμα «νερά» της εθνικής οικονομίας και στην αυστηροποίηση της μεταναστευτικής πολιτικής, η οποία δεν έχει ανακόψει τη δημοσκοπική επέλαση του ακροδεξιού AfD.

Για τη δε Βρετανία, η δημοσκοπική πρωτιά του ακροδεξιού κόμματος Reform UK του θιασώτη του «διαζυγίου» με την ΕΕ Νάιτζελ Φάρατζ σηματοδοτεί μια τεράστια πρόκληση για την κυβέρνηση των Εργατικών, μόλις στον πρώτο χρόνο επανόδου τους στην εξουσία.

Με τις ψευδαισθήσεις για τα οφέλη του Brexit να έχουν πια διαλυθεί -μόλις το 29% θα το στήριζε σήμερα, όπως δείχνουν δημοσκοπήσεις- το μεταναστευτικό αποτελεί πλέον για τους Βρετανούς κυρίαρχο ζήτημα, πάνω ακόμα και από την οικονομία.

Η διαχείρισή του έχει πυροδοτήσει νομικές προσφυγές, βίαιες διαμαρτυρίες και βαθύ διχασμό στη Βρετανία.

Αντιμέτωπη δε με εσωκομματικές διαμάχες και σκληρή ένθεν κακείθεν δημόσια κριτική, η κυβέρνηση του Κιρ Στάρμερ ακροβατεί επικινδύνως…

Με την «ανάσα» της Ακροδεξιάς στο «σβέρκο»

Καμία άλλη πόλη δεν καθρεφτίζει τόσο τον βαθύ διχασμό για το μεταναστευτικό στη Βρετανία όσο το Έπινγκ της νοτιοανατολικής Αγγλίας, βόρεια του Λονδίνου.

Αποτελεί διπλό σημείο αναφοράς.

Και για τα βίαια επεισόδια στις διαδηλώσεις ακροδεξιών ομάδων και αντιδιαδηλώσεις ακτιβιστών, που μαίνονται εδώ και εβδομάδες έξω από ξενοδοχεία όπου φιλοξενούνται αιτούντες άσυλο στο Ηνωμένο Βασίλειο -στη συγκεκριμένη πόλη θρυαλλίδα αποτέλεσε καταγγελία για σεξουαλική επίθεση κατά ανήλικης.

Αλλά και για την πρωτοφανή δικαστική διαμάχη μεταξύ τοπικών κοινοτήτων και της κυβέρνησης για τη διαχείριση του μεταναστευτικού.

Μετά από εβδομάδες διαμαρτυριών, το περιφερειακό Συμβούλιο του Έπινγκ εξασφάλισε πρόσφατα δικαστική απόφαση για απομάκρυνση έως τις 12 Σεπτεμβρίου 138 αιτούντων άσυλο από τοπικό ξενοδοχείο, όπου φιλοξενούνται προσωρινά, μέχρι την εξέταση των αιτημάτων.

Η απόφαση ωστόσο αναιρέθηκε από εφετείο, κατόπιν προσφυγής της κυβέρνησης Στάρμερ και του ιδιοκτήτη του ξενοδοχείου.

Η μάχη πλέον μεταφέρεται στο Ανώτατο Δικαστήριο, που αναμένεται να εξετάσει την υπόθεση τον Οκτώβριο.

Όμως τα περιθώρια για την Ντάουνινγκ Στριτ στενεύουν.

Το φθινόπωρο προβλέπεται ήδη πολιτικά «καυτό» ενόψει του νέου προϋπολογισμού, που θα περιλαμβάνει νέες φορολογικές αυξήσεις εν μέσω κρίσης κόστους ζωής και ενός κενού περίπου 40 δισεκατομμυρίων λιρών στις κρατικές δαπάνες.

«Κεφαλαιοποιώντας» τη λαϊκή δυσαρέσκεια, με συστηματική εργαλειοποίηση της οικονομικής ανασφάλειας και της ξενοφοβίας, το ακροδεξιό Reform UK του πάλαι ποτέ περιθωριακού Νάιτζελ Φάρατζ έχει πάρει άνετο προβάδισμα στις δημοσκοπήσεις.

Ανεβάζοντας κι άλλο τον «πήχη» του λαϊκισμού -ενόψει των τοπικών εκλογών της άνοιξης και των προγραμματισμένων για το 2029 βουλευτικών εκλογών στη Βρετανία- ανακοίνωσε στα τέλη Αυγούστου σχέδια για μαζική απέλαση περίπου 600.000 παράτυπων μεταναστών, σε περίπτωση που το κόμμα του ανέλθει στην εξουσία.

Κάνοντας λόγο για «εισβολή», δεσμεύτηκε να αποσύρει τη Βρετανία από σημαντικές συνθήκες για τα ανθρώπινα δικαιώματα (συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, που συνδέεται με την ιστορική ειρηνευτική Συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής για τη Βόρειο Ιρλανδία).

Στον δεύτερο χρόνο της θητείας του, οι προκλήσεις ολοένα και αυξάνονται για τον Βρετανό πρωθυπουργό, Κιρ Στάρμερ (Ian Vogler/Pool via REUTERS)

«Πού πάμε;»

Με την επανέναρξη κιόλας των εργασιών του βρετανικού κοινοβουλίου μετά τη θερινή διακοπή, ο Κιρ Στάρμερ επιχείρησε μια φυγή προς τα εμπρός, προχωρώντας τη Δευτέρα σε μίνι ανασχηματισμό -για «αναδιοργάνωση» προτιμά να μιλά ο ίδιος.

Διόρισε την πρώην αναπληρώτρια διοικήτρια της Τράπεζας της Αγγλίας, Μινούς Σαφίκ, ως επικεφαλής οικονομική σύμβουλό του.

Μετακίνησε τον Ντάρεν Τζόουνς -ανερχόμενο αστέρι των Εργατικών- από αναπληρωτή υπουργό Οικονομικών σε ένα νέο πόστο στη Ντάουνινγκ Στριτ, με ρόλο επόπτη υλοποίησης των κυβερνητικών στόχων.

Άλλαξε διευθυντή επικοινωνίας, επιστρατεύοντας τον Τιμ Άλαν, πάλαι ποτέ σύμβουλο του Τόνι Μπλερ.

Παράλληλα δεσμεύτηκε -χωρίς χρονοδιάγραμμα- για επιτάχυνση του τερματισμού χρήσης ξενοδοχείων για τη στέγαση αιτούντων άσυλο, ενόσω το βρετανικό υπουργείο Εσωτερικών προωθεί αναθεώρηση της μεταναστευτικής πολιτικής και του συστήματος ασύλου.

Με φόντο τις αυξημένες μεταναστευτικές ροές μέσω της Μάγχης, το Λονδίνο τώρα υπόσχεται επίσπευση των διαδικασιών επεξεργασίας των αιτήσεων ασύλου, σύναψη συμφωνιών επαναπατρισμού και τις πρώτες 100 απελάσεις παράτυπων μεταναστών εντός του μήνα στη Γαλλία, βάσει του πιλοτικού προγράμματος «ένας μέσα, ένας έξω».

Ταυτόχρονα, ωστόσο, επιβλήθηκε προσωρινό «πάγωμα» στο πρόγραμμα επανένωσης οικογενειών προσφύγων στη Βρετανία, που βαίνει και αυτό προς αυστηροποίηση.

Το υπουργείο Εσωτερικών άρχισε επίσης εκστρατεία ενημέρωσης-προειδοποίησης δεκάδων χιλιάδων ξένων φοιτητών ότι κινδυνεύουν με απέλαση, εάν υπερβούν την επιτρεπόμενη διάρκεια παραμονής, σε απάντηση σε αυτό που η κυβέρνηση Στάρμερ χαρακτήρισε «ανησυχητική» αύξηση των αιτήσεων ασύλου από άτομα που εισήλθαν στη χώρα με φοιτητική βίζα.

Οι απαιτήσεις εν τω μεταξύ για την απόκτηση βίζας ειδικευμένου εργάτη έχουν αυξηθεί, όπως και τα συναφή τέλη.

Με τα προβλήματα στη βρετανική οικονομία και κοινωνία πάντως να στοιβάζονται, πολλοί βουλευτές των Εργατικών «αναρωτιούνται για το συνολικό όραμα ή την έλλειψή του» από πλευράς του Κιρ Στάρμερ, γράφει το Politico. «Είμαστε σαν ένα κομμάτι ξύλου που επιπλέει στον ωκεανό, κοιτάζοντας τη θέα», ανέφερε ένας από αυτούς. «Η θέα είναι ωραία, αλλά πού πάμε;»…