Ο Μπιλ Γκέιτς, ένας από τους πιο γνωστούς υποστηρικτές της μείωσης των εκπομπών άνθρακα, δημοσίευσε την Τρίτη ένα άρθρο που προκαλεί αίσθηση, στο οποίο υποστηρίζει ότι πρέπει να υπάρξει μετατόπιση πόρων από τη μάχη κατά της κλιματικής αλλαγής προς άλλους, πιο άμεσους ανθρωπιστικούς στόχους.
Ο Γκέιτς επισημαίνει ότι οι φιλάνθρωποι παγκοσμίως θα πρέπει να ενισχύσουν τις επενδύσεις τους σε προγράμματα πρόληψης ασθενειών και αντιμετώπισης της πείνας, τονίζοντας ότι η υπερβολική εστίαση στην κλιματική αλλαγή έχει απορροφήσει πόρους που θα μπορούσαν να σώσουν ζωές εδώ και τώρα.
Η κλιματική αλλαγή δεν πρόκειται να αφανίσει την ανθρωπότητα, τόνισε, σημειώνοντας ότι οι προηγούμενες προσπάθειες για την επίτευξη μηδενικών εκπομπών άνθρακα έχουν ήδη σημειώσει ουσιαστική πρόοδο. Ωστόσο, επισήμανε ότι μεγάλο μέρος προηγούμενων επενδύσεων στη μάχη κατά της κλιματικής αλλαγής δεν είχε το επιθυμητό αποτέλεσμα, καθώς δαπανήθηκαν τεράστια ποσά σε ακριβά και αμφίβολης αποτελεσματικότητας έργα, αναφέρει το CNN.
Παρότι ο Γκέιτς υπογράμμισε ότι πρέπει να συνεχίσουν οι επενδύσεις στους τρόπους αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής, προειδοποίησε πως οι περικοπές του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στην USAID (Υπηρεσία Διεθνούς Ανάπτυξης των Ηνωμένων Πολιτειών) δημιουργούν ένα πιο επείγον πρόβλημα, προκαλώντας δυνητικά μακροχρόνια παγκόσμια ζημιά στις προσπάθειες για την καταπολέμηση του λιμού, των θανατηφόρων ασθενειών αλλά και παθήσεων που μπορούν να προληφθούν.
«Η κλιματική αλλαγή, οι ασθένειες και η φτώχεια είναι όλα μείζονα προβλήματα», έγραψε ο Γκέιτς. «Πρέπει να τα αντιμετωπίσουμε ανάλογα με το μέγεθος του πόνου που προκαλούν».
Ο Γκέιτς υποστήριξε ότι οι περικοπές χρηματοδότησης της κυβέρνησης Τραμπ καθιστούν αναγκαία μια άμεση και πιο εκτεταμένη στροφή των επενδύσεων και των πόρων προς τη στήριξη των προσπαθειών που εγκαταλείφθηκαν.
«Αν και η κλιματική αλλαγή θα έχει σοβαρές συνέπειες – ιδιαίτερα για τους ανθρώπους στις φτωχότερες χώρες – δεν θα οδηγήσει στην εξαφάνιση της ανθρωπότητας», έγραψε ο Γκέιτς.
«Αυτή είναι μια ευκαιρία να στρέψουμε ξανά την προσοχή μας σε αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία από τις εκπομπές και την άνοδο της θερμοκρασίας: τη βελτίωση της ζωής των ανθρώπων. Ο ύψιστος στόχος μας θα πρέπει να είναι η ανακούφιση από τον πόνο, ιδίως για όσους ζουν κάτω από τις πιο δύσκολες συνθήκες, στις πιο φτωχές χώρες του κόσμου».
Το άρθρο του Γκέιτς δημοσιεύτηκε λίγο πριν από τη διάσκεψη COP30 του επόμενου μήνα, μια παγκόσμια σύνοδο που επικεντρώνεται στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.
Η κυβέρνηση Τραμπ κατάργησε την USAID, τον διεθνή οργανισμό βοήθειας που παρείχε σε ξένες χώρες 8 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως για την προμήθεια τροφίμων και φαρμάκων σε ανθρώπους που διαφορετικά δεν θα είχαν πρόσβαση σε αυτά τα σωτήρια αγαθά.
Ο Γκέιτς αρνήθηκε ότι η νέα του θέση συνιστά αναστροφή των προηγούμενων απόψεών του. Στο άρθρο της Τρίτης τόνισε ότι ο κόσμος πρέπει να συνεχίσει να στηρίζει τις προσπάθειες για την επίτευξη μηδενικών εκπομπών άνθρακα.
Ωστόσο, σε συνέντευξή του την Τρίτη στο CNBC με τον Άντριου Ρος Σόρκιν, ο Γκέιτς παραδέχθηκε ότι η υποχώρηση από τις επενδύσεις για το κλίμα ήταν μια «τεράστια απογοήτευση», αν και αναγκαία. Η αλλαγή αυτή σηματοδοτεί μια έντονη στροφή από τις προηγούμενες φιλανθρωπικές του δραστηριότητες και επενδύσεις – που περιλάμβαναν επιχειρήσεις καθαρής ενέργειας και ομάδες πίεσης – και μια αλλαγή τόνου σε σχέση με μόλις λίγα χρόνια πριν.
Το Μιλάνο, η καρδιά της Λομβαρδίας και αδιαμφισβήτητη πρωτεύουσα της μόδας και του design, είναι μια πόλη που ξεπερνά τη φήμη της για τις λαμπερές βιτρίνες και τους διάσημους οίκους. Είναι ένας προορισμός όπου η ιταλική ιστορία, η τέχνη και ο πολιτισμός συνυπάρχουν αρμονικά με τον σύγχρονο, έντονο ρυθμό μιας επιχειρηματικής μητρόπολης της Βόρειας Ευρώπης.
Από τον επιβλητικό γοτθικό Καθεδρικό Ναό του μέχρι τα μποέμ κανάλια των Navigli, το Μιλάνο προσφέρει ένα πολυσυλλεκτικό ταξίδι που ικανοποιεί κάθε αίσθηση και κάθε ταξιδιωτική διάθεση.
Μιλάνο ISTOCK
Αξιοθέατα: Ο γοτθικός πυρήνας και η κληρονομιά της Αναγέννησης
Η καρδιά του Μιλάνου χτυπά στην Piazza del Duomo, την κεντρική πλατεία που κυριαρχείται από το θαυμαστό Duomo di Milano. Ο τρίτος μεγαλύτερος καθεδρικός ναός στον κόσμο, ένα αρχιτεκτονικό αριστούργημα της γοτθικής τέχνης, χρειάστηκε σχεδόν έξι αιώνες για να ολοκληρωθεί. Η λευκή του μαρμάρινη πρόσοψη, οι 135 κωδωνοστάτες και τα πάνω από 3.400 αγάλματα που τη στολίζουν, προσφέρουν ένα θέαμα που κόβει την ανάσα. Είναι απαραίτητο να ανέβει κανείς στην ταράτσα του Duomo, είτε με τις σκάλες είτε με τον ανελκυστήρα, για να απολαύσει την πανοραμική θέα της πόλης και, σε καθαρές ημέρες, να διακρίνει τις χιονισμένες Άλπεις στο βάθος.
Ακριβώς δίπλα στο Duomo βρίσκεται η περίφημη Galleria Vittorio Emanuele II, ένα από τα παλαιότερα εν λειτουργία εμπορικά κέντρα στον κόσμο. Αυτή η κομψή, σταυροειδής στοά με τις γυάλινες θολωτές οροφές και τα περίτεχνα ψηφιδωτά στο δάπεδο, φιλοξενεί μερικά από τα πιο πολυτελή καταστήματα μόδας, διάσημα εστιατόρια και το θρυλικό καφέ Savini. Το να περπατήσει κανείς στην Galleria είναι σαν να κάνει ένα βήμα πίσω στον 19ο αιώνα, περιτριγυρισμένος από απαράμιλλη κομψότητα.
Σε κοντινή απόσταση, η Σκάλα του Μιλάνου (Teatro alla Scala), ένα από τα πιο διάσημα θέατρα όπερας στον κόσμο, στέκεται ως φάρος της μουσικής και της πολιτιστικής κληρονομιάς. Ακόμη κι αν δεν παρακολουθήσει κανείς παράσταση, μια επίσκεψη στο Μουσείο της Σκάλας προσφέρει μια συναρπαστική ματιά στην ιστορία της όπερας και του θεάτρου.
Σκάλα του Μιλάνου ISTOCK
Η πολιτιστική αναζήτηση συνεχίζεται στην εκκλησία της Santa Maria delle Grazie, ένα μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO, που φιλοξενεί τον περίφημο «Μυστικό Δείπνο» του Λεονάρντο ντα Βίντσι. Η θέαση αυτής της εμβληματικής τοιχογραφίας απαιτεί κράτηση μήνες νωρίτερα, υπογραμμίζοντας τη σημασία της ως ένα από τα σπουδαιότερα έργα τέχνης στον κόσμο.
Λίγο πιο βόρεια βρίσκεται το επιβλητικό Κάστρο των Σφόρτσα (Castello Sforzesco). Αυτό το τεράστιο φρούριο, που κάποτε ήταν έδρα των Δουκών του Μιλάνου, φιλοξενεί σήμερα μια σειρά από μουσεία και πινακοθήκες, συμπεριλαμβανομένης της τελευταίας ημιτελούς γλυπτικής του Μιχαήλ Άγγελου, της «Pietà Rondanini». Πίσω από το κάστρο απλώνεται το Parco Sempione, η μεγαλύτερη πράσινη όαση της πόλης, που οδηγεί στην Arco della Pace, μια νεοκλασική αψίδα θριάμβου.
Αγορές: Ο ναός της μόδας και του design
Το Μιλάνο δεν είναι απλώς μια πόλη, είναι ένα παγκόσμιο κέντρο μόδας, και αυτό γίνεται εμφανές στον «Χρυσό Τετράγωνο» (Quadrilatero della Moda). Οι οδοί Via Montenapoleone, Via della Spiga, Via Manzoni και Corso Venezia σχηματίζουν αυτό το πολυτελές τετράγωνο, όπου βρίσκονται οι ναυαρχίδες των μεγαλύτερων οίκων μόδας: Prada, Gucci, Versace, Armani, Louis Vuitton και πολλοί άλλοι. Εδώ, το shopping είναι μια εμπειρία πολυτέλειας, ένα θέατρο όπου οι βιτρίνες είναι έργα τέχνης και οι διεθνείς τάσεις γεννιούνται.
Galleria Vittorio Emanuele II ISTOCK
Για πιο προσιτές αγορές, το Corso Vittorio Emanuele II προσφέρει μια πληθώρα καταστημάτων διεθνών αλυσίδων, ενώ η περιοχή Brera συνδυάζει την τέχνη με το εμπόριο. Η Brera, με τους λιθόστρωτους πεζόδρομους, τα αρωματικά καφέ και τα μικρά ατελιέ, θυμίζει παλιό ιταλικό χωριό, προσφέροντας αντίκες, χειροτεχνήματα και μπουτίκ με μοναδικά κομμάτια.
Για τους λάτρεις του design, η περιοχή Porta Nuova με τους ουρανοξύστες της και το «κάθετο δάσος» (Bosco Verticale) είναι ο τόπος για να ανακαλύψουν τις τελευταίες τάσεις στον τομέα. Επίσης, οι περιοδικές αγορές αντικών κατά μήκος των καναλιών στα Navigli προσφέρουν μια διαφορετική εμπειρία αγορών, με vintage θησαυρούς και έργα τέχνης.
Porta Nuova ISTOCK
Γαστρονομία: Από το risotto alla Milanese στο aperitivo
Η μιλανέζικη κουζίνα είναι μια γαστρονομική έκπληξη που διαφέρει από τη νότια Ιταλία, εστιάζοντας σε πλούσια πιάτα που αναδεικνύουν τα τοπικά προϊόντα της Λομβαρδίας.
Το κατ’ εξοχήν πιάτο είναι το risotto alla Milanese, ένα κρεμώδες ριζότο με ζωμό κρέατος, άφθονη παρμεζάνα και το χαρακτηριστικό του κίτρινο χρώμα από το σαφράν – μια γεύση που πρέπει να δοκιμάσει κανείς σε μια παραδοσιακή trattoria όπως το Ratanà. Άλλα must-try πιάτα περιλαμβάνουν την Cotoletta alla Milanese, μια χρυσαφένια, παναρισμένη μοσχαρίσια μπριζόλα (παρόμοια με το βιεννέζικο σνίτσελ), και την Ossobuco, μοσχαρίσιο κότσι μαγειρεμένο με λαχανικά, λευκό κρασί και ζωμό, συχνά σερβιρισμένο με ριζότο.
Risotto milanese ISTOCK
Ωστόσο, το Μιλάνο είναι παγκοσμίως διάσημο για την κουλτούρα του Aperitivo. Αυτή η ιεροτελεστία ξεκινά συνήθως νωρίς το βράδυ (γύρω στις 6 μ.μ. – 9 μ.μ.) και περιλαμβάνει την παραγγελία ενός ποτού (συνήθως Aperol Spritz, Negroni ή κρασί), το οποίο συνοδεύεται από έναν πλούσιο, δωρεάν μπουφέ με σνακ και μικρογεύματα. Από ζυμαρικά, πίτσες και σαλάτες μέχρι αλλαντικά και τυριά, το aperitivo μπορεί εύκολα να αντικαταστήσει το δείπνο. Η περιοχή των Navigli είναι το επίκεντρο του aperitivo, με δεκάδες μπαρ και καφέ να παρατάσσονται κατά μήκος των καναλιών.
Για μια πιο εκλεπτυσμένη γευστική εμπειρία, το Μιλάνο διαθέτει μια εντυπωσιακή συλλογή από εστιατόρια βραβευμένα με αστέρια Michelin, που αναδεικνύουν τη σύγχρονη ιταλική και διεθνή κουζίνα.
Νυχτερινή ζωή: Από τα μποέμ κανάλια στα πολυτελή clubs
Η νυχτερινή ζωή στο Μιλάνο είναι δυναμική και ποικίλη, προσφέροντας επιλογές για όλα τα γούστα, από χαλαρά μπαρ μέχρι high-end κλαμπ.
Η περιοχή Navigli District είναι αναμφίβολα η πιο ζωντανή περιοχή για νυχτερινή έξοδο. Τα κανάλια Naviglio Grande και Naviglio Pavese, με τα πολύχρωμα κτίρια και τις γέφυρες, μετατρέπονται σε ένα υπαίθριο πάρτι μετά τη δύση του ηλίου. Εδώ θα βρείτε αμέτρητα μπαρ για απεριτίβο, κοκτέιλ μπαρ και μουσικές σκηνές, με τη μουσική και τη ζωντάνια να ξεχύνονται στους δρόμους. Η ατμόσφαιρα είναι μποέμ και χαλαρή, ιδανική για περατζάδα και κοινωνικοποίηση.
Naviglio Grande ISTOCK
Για κάτι πιο κομψό και εκλεπτυσμένο, η περιοχή Brera προσφέρει στιλάτα wine bars και cocktail lounges, ιδανικά για ένα ποτό σε ένα πιο ήσυχο και ατμοσφαιρικό περιβάλλον. Εναλλακτικά, η περιοχή γύρω από το Corso Como είναι ο προορισμός για όσους αναζητούν μοντέρνα και πολυτελή κλαμπ, όπου η μόδα και η υψηλή κοινωνία της πόλης συναντιούνται.
Επιπλέον, το Μιλάνο διαθέτει μια ακμάζουσα σκηνή ζωντανής μουσικής και υπόγειων μπαρ, ιδιαίτερα γύρω από την πανεπιστημιακή περιοχή, προσφέροντας jazz, rock και ηλεκτρονική μουσική. Τα rooftop bars, τέλος, προσφέρουν τη δυνατότητα να απολαύσει κανείς το ποτό του με εκπληκτική θέα στον φωτισμένο Duomo ή τον σύγχρονο ορίζοντα της πόλης.
Εσωκομματικό ενδιαφέρον αποκτούν για τη Νέα Δημοκρατία τα αποψινά εγκαίνια του νέου κτιρίου του υπουργείου Άμυνας, δεδομένης της ψυχρότητας μεταξύ του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Νίκου Δένδια.
Ψυχρότητα, η οποία κατέστη εμφανής και κατά τη στρατιωτική παρέλαση χθες στη Θεσσαλονίκη. Καθώς ο πρωθυπουργός όταν έφτασε στην εξέδρα των επισήμων δεν προχώρησε μέχρι την άλλη άκρη, όπου βρισκόταν ο κ.Δένδιας μαζί με το δήμαρχο Θεσσαλονίκης Στέλιο Αγγελούδη. Αλλά χαιρέτισε μόνο όσους βρισκόταν κοντά και πήρε τη θέση του δίπλα στο Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης, Φιλόθεο.
Ως εκ τούτου, Μητσοτάκης- Δένδιας δεν αντάλλαξαν χειραψία μπροστά στις κάμερες. Κυβερνητικά στελέχη πάντως ανέφεραν ότι ο πρωθυπουργός και ο υπουργός Άμυνας είχαν συναντηθεί νωρίτερα, στο Γ΄ Σώμα Στρατού. Το αποτέλεσμα ήταν ωστόσο ότι από τις φωτογραφίες που έδωσε στη δημοσιότητα το Μαξίμου από την παρέλαση απουσίαζε ο κ.Δένδιας (αν και οι δύο άνδρες είχαν απαθανατιστεί μαζί στο Γ΄ Σώμα Στρατού). Και από τις φωτογραφίες που ανέβασε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ο υπουργός Άμυνας απουσίαζε ο κ.Μητσοτάκης.
Δεδομένου ότι και οι δύο πλευρές, αλλά ιδίως από το Μαξίμου, διαρρηγνύουν τα ιμάτια τους ότι δεν υπάρχει θέμα μεταξύ του πρωθυπουργού και του υπουργού Άμυνας, είναι απορίας άξιον γιατί δεν επιχείρησαν να παρουσιάσουν μία εικόνα ενότητας στην παρέλαση της Θεσσαλονίκης.
Σημειωτέον ότι παρά τους φόβους για επεισόδια στις παρελάσεις ανά την Ελλάδα και ιδίως στην Αθήνα λόγω της τροπολογίας για το μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη, δεν υπήρξε ένταση.
Στην Αθήνα συγγενείς θυμάτων των Τεμπών απλώς συγκεντρώθηκαν μετά την παρέλαση στο σημείο όπου είναι γραμμένα τα ονόματα, καθώς νωρίτερα η πρόσβαση στο σημείο είχε αποκλειστεί από την Αστυνομία. Η ομάδα “Μέχρι τέλους” πάντως πραγματοποίησε συγκέντρωση ξανά χθες το βράδυ, παρότι με την τροπολογία οι διαδηλώσεις στο χώρο απαγορεύονται.
Η ομιλία Μητσοτάκη στο Πεντάγωνο και οι ηχηρές απουσίες Καραμανλή- Σαμαρά
Κατά τα εγκαίνια του νέου κτιρίου του υπουργείου Άμυνας σήμερα στις έξι το απόγευμα, κάθε διάδραση που θα έχουν (ή δεν θα έχουν) Μητσοτάκης- Δένδιας, θα αναλυθεί διεξοδικά από τους γαλάζιους παρευρισκόμενους.
Ήδη έχει σχολιαστεί το γεγονός ότι ο πρωθυπουργός όχι μόνο θα παραστεί στην εκδήλωση (τον περασμένο Μάρτιο ο κ. Μητσοτάκης δεν είχε πάει στα αποκαλυπτήρια της Κιβωτού Εθνικής Μνήμης στο υπουργείο Άμυνας, τα οποία είχαν μετατραπεί σε επίδειξη της εσωκομματικής απήχησης Δένδια), αλλά θα μιλήσει κιόλας.
Οι γαλάζιες κακές γλώσσες λένε μάλιστα ότι θα επιχειρήσει έτσι να “κλέψει” την παράσταση από τον υπουργό Άμυνας. Βέβαια ο πρωθυπουργός προφανώς και μπορεί να μιλήσει σε όποια κυβερνητική εκδήλωση επιθυμεί και δεν θα μπορούσε κανείς να του πει και όχι. Αλλά σε κάθε περίπτωση είναι σαφές ότι ο κ.Μητσοτάκης δεν θα επιτρέψει να μετατραπεί ξανά μία εκδήλωση στο υπουργείο Άμυνας σε έκφραση γαλάζιας στήριξης σε Δένδια για την επόμενη ημέρα της ΝΔ.
Το ενδιαφέρον αναμένεται όμως να στραφεί και στις απουσίες από την εκδήλωση. Ο πρώην πρωθυπουργός, Κώστας Καραμανλής, δεν έχει επιβεβαιώσει την παρουσία του και φαίνεται ότι τελικά δεν θα πάει απόψε στο υπουργείο Άμυνας.
Άλλωστε ο κ.Καραμανλής την Κυριακή απέτισε φόρο τιμής στα μνημεία των πεσόντων Ελλήνων στρατιωτών κατά το Έπος του ’40, στις Βουλιαράτες και στην Κλεισούρα, και επομένως ενδέχεται να μην έχει επιστρέψει σήμερα στην Αθήνα. Ήδη μία ενδεχόμενη απουσία του πρώην πρωθυπουργού ερμηνεύεται ως ενδεικτική της απροθυμίας του να δει ξανά μία χειραψία του με τον κ.Μητσοτάκη να ερμηνεύεται από το Μαξίμου κατά το δοκούν.
Ο δε Αντώνης Σαμαράς έχει επιβεβαιώσει ότι δεν θα παραστεί στα εγκαίνια του υπουργείου Άμυνας. Ο Μεσσήνιος έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν επιθυμεί ούτε να βρεθεί στον ίδιο χώρο με τον πρωθυπουργό, πολλώ δε μάλλον να χρειαστεί να ανταλλάξει χαιρετισμό μαζί του ή να ακούσει ομιλία του. Και επιπλέον εφόσον ο κ.Σαμαράς έχει “βάλει πλώρη” για δικό του κόμμα, δεν έχει λόγο να στηρίξει εσωκομματικά τον κ.Δένδια.
Υπουργικό με ΟΠΕΚΕΠΕ και σημειολογικό ενδιαφέρον
Σχόλια όμως έχει προκαλέσει και το γεγονός ότι σήμερα στις 11 το πρωί συνεδριάζει το υπουργικό συμβούλιο υπό τον κ.Μητσοτάκη. Ο προγραμματισμός του Μαξίμου θεωρείται ειδικότερα ότι έχει και ως στόχο να μην κυριαρχήσει στην ειδησεογραφία της ημέρας η εκδήλωση του κ.Δένδια.
Στο επίκεντρο του υπουργικού συμβουλίου βρίσκεται βέβαια ένα θέμα που “καίει” την κυβέρνηση και τη ΝΔ και αυτό είναι ο νέος ΟΠΕΚΕΠΕ, στον οποίο θα αναφερθεί καταρχήν ο κ.Μητσοτάκης. Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, ο υπουργός Οικονομίας Κυριάκος Πιερρακάκης και ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Κώστας Τσιάρας θα παρουσιάσουν ειδικότερα τη μετάβαση από τον ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ. Και ο πρωθυπουργός αναμένεται να απευθυνθεί στους αγρότες και να τους καθησυχάσει.
Διότι μπορεί να αποφεύχθηκαν τα επεισόδια αγροτικού περιεχομένου στις παρελάσεις, αλλά αυτό δε σημαίνει ότι οι αγρότες δεν ζεσταίνουν τις μηχανές των τρακτέρ για μπλόκα. Ήδη έχει προγραμματιστεί κάθοδος των τρακτέρ στο Σύνταγμα στις 11 Νοεμβρίου.
Υπενθυμίζεται ότι η προκαταβολή του 70% της ενιαίας ενίσχυσης, που αποτελεί και το “μεγάλο πακέτο” των πληρωμών στους αγρότες, θα καταβληθεί στα τέλη Νοεμβρίου, ενώ κανονικά έπρεπε να καταβληθεί τέλη Οκτωβρίου. Και αυτό εφόσον η OLAF (Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης) έχει ολοκληρώσει τους ελέγχους στον ΟΠΕΚΕΠΕ. Ενώ μέχρι το τέλος του χρόνου θα έχει εξοφληθεί το σύνολο της ενιαίας ενίσχυσης.
Ο κ. Μητσοτάκης αναμένεται επίσης να αναφερθεί σήμερα στο υπουργικό συμβουλιο στον απολογισμό της αντιπυρικής περιόδου, που θα κάνει ο υπουργός Πολιτικής Προστασίας Γιάννης Κεφαλογιάννης, καθώς και σε πολιτικές αντιμετώπισης της γραφειοκρατίας, που θα παρουσιάσει ο κ.Χατζηδάκης. Στην κυβέρνηση άλλωστε θεωρούν ότι τελικά τα θέματα της “καθημερινότητας” είναι που μετράνε περισσότερο για τους πολίτες.
Σε σημειολογικό επίπεδο πάντως, το εσωκομματικό ενδιαφέρον στρέφεται στο εάν θα ανταλλάξουν χειραψία σήμερα στο υπουργικό ο κ. Δένδιας και ο υπουργός Υγείας, Αδωνις Γεωργιάδης, ο οποίος έχει ανοίξει “βεντέτα” με τον υπουργό Άμυνας.
Mε την παρέλαση των μαθητών και των συλλόγων κορυφώθηκαν στη Ραφήνα οι εκδηλώσεις για την 28η Οκτωβρίου, τις οποίες λόγω και του καλού καιρού, παρακολούθησε πλήθος κόσμου.
Στη Ραφήνα η παρέλαση, όπως κάθε χρόνο έγινε στην οδό Χρυσοστόμου Σμύρνης όπου και συγκεντρώθηκαν μαθητές και τοπικοί Σύλλογοι.
Είχε προηγηθεί το πρωί της Τρίτης, η δοξολογία για την Εθνική Επέτειο της 28ης Οκτωβρίου στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό Παντοβασίλισσας Ραφήνας.
Η απόφαση για την επίθεση κατά της Ελλάδας ελήφθη στις 15 Οκτωβρίου 1940 από το Ιταλικό Πολεμικό Συμβούλιο, παρουσία του Μουσολίνι και παρά τις αντιρρήσεις πολλών από τους παρισταμένους για την προχειρότητα με την οποία αντιμετωπιζόταν η επιχείρηση.
Ο «Ντούτσε» ήθελε μία νίκη για να μπει στο μάτι του Χίτλερ, που είχε εκφράσει τις επιφυλάξεις για μία επίθεση κατά της Ελλάδας. Πίστευε ότι η χώρα μας ήταν ο εύκολος στόχος. «Το μόνο μας εμπόδιο είναι οι λασπωμένοι δρόμοι» τον είχαν διαβεβαιώσει οι επιτελείς του. Ως ημέρα της επίθεσης ορίσθηκε η 26η Οκτωβρίου, αλλά ο Μουσολίνι τη μετέθεσε για τις 28 Οκτωβρίου, προκειμένου να συμπέσει με τη 18η επέτειο της Πορείας προς τη Ρώμη, που έφερε τους φασίστες στην εξουσία.
Στην Αθήνα έφθαναν σωρηδόν οι πληροφορίες για επικείμενη ιταλική επίθεση. Στο Υπουργικό Συμβούλιο της 25ης Οκτωβρίου ο Μεταξάς ενημέρωσε τους υπουργούς του για την κατάσταση και τους διαβεβαίωσε ότι η στρατιωτική προπαρασκευή της χώρας είχε προχωρήσει ικανοποιητικά. Η αλήθεια ήταν ότι η χώρα μας ήταν σχεδόν ανοχύρωτη προς την πλευρά της Αλβανίας και με ελλιπείς στρατιωτικές δυνάμεις, καθώς το βάρος είχε δοθεί στα σύνορα με τη Βουλγαρία.
Η ζωή, εν τω μεταξύ, στην πρωτεύουσα κυλούσε στους δικούς της ρυθμούς. Το κοσμικό και πολιτιστικό γεγονός των ημερών ήταν η πρεμιέρα της όπερας του Τζάκομο Πουτσίνι «Μαντάμ Μπατερφλάι» από τη νεοσύστατη Λυρική Σκηνή. Την παράσταση θα τιμούσε ο γιος του συνθέτη, γεγονός που είχε κινητοποιήσει την κοσμική Αθήνα. Ο πρεσβευτής της Ιταλίας Εμμανουέλε Γκράτσι είχε καλέσει τον Μεταξά σε γεύμα μετά την παράσταση. Ο δικτάτορας αρνήθηκε («είναι δυσάρεστο για τον καθένας μας να δεχθεί το φιλί του Ιούδα» σημείωνε στο ημερολόγιό του») και έδωσε την εντολή σε μόνο δύο υπουργούς να παρακολουθήσουν την παράσταση.
Αναχώρηση για το μέτωπο
Το βράδυ της 27ης Οκτωβρίου ο Ιταλικό Πρακτορείο Ειδήσεων «Στέφανι» εξαπολύει επίθεση εναντίον της Ελλάδας, στην οποία απαντά το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων. Η ελληνική ηγεσία πιστεύει ότι η ιταλική επίθεση είναι ζήτημα ωρών. Ο αρχηγός του ΓΕΣ Αλέξανδρος Παπάγος επικοινωνεί με τα ελληνοαλβανικά σύνορα, ενώ ενημερώνεται και ο Μεταξάς.
Τα άσχημα μαντάτα δεν θα αργήσουν. Στις 3 τα ξημερώματα της Δευτέρας 28ης Οκτωβρίου, ο πρεσβευτής της Ιταλίας στην Αθήνα, Γκράτσι θα συναντηθεί τελικά με τον Μεταξά, αλλά για να του επιδώσει στο σπίτι του στην Κηφισιά τελεσίγραφο, με το οποίο ο Μουσολίνι απαιτούσε από την Ελλάδα να μην εμποδίσει το στρατό του να καταλάβει ορισμένες στρατηγικές θέσεις στη χώρα μας. Η κυβέρνηση των Αθηνών είχε διορία τρεις ώρες για να δώσει την απάντησή της. Ωστόσο, αυτή ήταν αυτονόητη για τον δικτάτορα: «Donc, Monsieur c’est la guerre» («Λοιπόν, Κύριέ μου έχουμε πόλεμο!»). Με αυτές τις φράσεις στα Γαλλικά ειπώθηκε το ΟΧΙ από τον Μεταξά, που απηχούσε τις διαθέσεις του ελληνικού λαού. Αμέσως μετά, ο Μεταξάς ενημέρωσε τον άγγλο πρέσβη Πάλερετ και ζήτησε τη βοήθεια του Ηνωμένου Βασιλείου.
Οι Ιταλοί δεν περίμεναν την εκπνοή του τελεσιγράφου. Ο αρχιστράτηγος Βισκόντι Πράσκα έδωσε την εντολή για προσβολή των ελληνικών θέσεων από τις 5 το πρωί. Την ώρα αυτή σημειώθηκε και η πρώτη ελληνική απώλεια. Ο 27χρονος πεζικάριος Βασίλειος Τσιαβαλιάρης από τα Τρίκαλα, που υπηρετούσε σε φυλάκιο της ελληνοαλβανικής μεθορίου, σκοτώθηκε από θραύσμα ιταλικού όλμου. Η ιταλική επίθεση εκδηλώθηκε με εισβολή ισχυρών στρατιωτικών δυνάμεων στους τομείς της Πίνδου και της Ηπείρου (από το Γράμμο μέχρι το Ιόνιο) και με τοπικές συμπλοκές στην περιοχή της ΒΔ Μακεδονίας. Ο ιταλός αρχιστράτηγος Βισκόντι Πράσκα είχε στη διάθεσή του 135.000 άνδρες και ο έλληνας ομόλογός του Αλέξανδρος Παπάγος μόλις 35.000.
Στις 9:30 το πρωί πραγματοποιούνται και οι πρώτοι αεροπορικοί βομβαρδισμοί στον Πειραιά και το Τατόι δίχως συνέπειες, ενώ στην Πάτρα θα υπάρξουν νεκροί. Βομβαρδίστηκαν, ακόμη, η Διώρυγα της Κορίνθου και η ναυτική βάση της Πρέβεζας. Το απόγευμα της 28ης Οκτωβρίου ο Μουσολίνι γεμάτος καμάρι ανακοίνωνε στο Χίτλερ, με τον οποίον συναντήθηκε στη Φλωρεντία, την επίθεση κατά της Ελλάδας.
Ελληνοαλβανικά σύνορα
Το ΟΧΙ γίνεται δεκτό με πρωτοφανή ενθουσιασμό απ’ όλο τον ελληνικό λαό, που ξυπνά στις 6 το πρωί από τους συριγμούς των σειρήνων και ξεχύνεται στους δρόμους, κρατώντας τη γαλανόλευκη. Οι στρατεύσιμοι ετοιμάζονταν για το μέτωπο «με το χαμόγελο στα χείλη» και το ραδιόφωνο μετέδιδε διαρκώς το περίφημο πρώτο ανακοινωθέν του Γενικού Στρατηγείου: «Αι ιταλικαί στρατιωτικαί δυνάμεις προσβάλουν από της 5:30 πρωινής σήμερον τα ημέτερα τμήματα προκαλύψεως της ελληνοαλβανικής μεθορίου. Αι ημέτεραι δυνάμεις αμύνονται του πατρίου εδάφους».
Η απόφαση της Ελλάδας να αντισταθεί προκαλεί αυθημερόν εκδηλώσεις θαυμασμού, κυρίως στη Μεγάλη Βρετανία και τις χώρες της Κοινοπολιτείας. Σταδιακά αρχίζουν να καταφθάνουν δεκάδες μηνύματα συμπαράστασης, με πρώτο αυτό του βασιλιά της Αγγλίας Γεώργιου ΣΤ’, που τονίζει: «Η υπόθεσίς σας είναι και ιδική μας υπόθεσις». Στο ίδιο μήκος κύματος και το τηλεγράφημα του Τσόρτσιλ: «Θα σας παράσχομεν όλην την δυνατήν βοήθειαν μαχόμενοι εναντίον του κοινού εχθρού και θα μοιρασθώμεν την κοινήν νίκην».
Οι ΗΠΑ, που ήταν εκτός πολέμου, εξέφρασαν απλώς τη λύπη τους δια του Προέδρου Ρούζβελτ, ενώ η Σοβιετική Ένωση παρέμεινε «άφωνη», αφού δεσμευόταν από το Σύμφωνο Ρίμπεντροπ – Μολότοφ. Σε αντίθεση, ο Τουρκικός Τύπος δεν φείσθηκε διθυραμβικών επαίνων για το «ΟΧΙ». Η «Ικδάμ» έγραφε στις 29 Οκτωβρίου «Ζήτω η Ελλάς! Είμαστε υπερήφανοι, που έχουμε σύμμαχο ένα τέτοιο έθνος», ενώ η «Βακίτ» ανέφερε την Ελλάδα ως «αλησμόνητο για όλο τον κόσμο παράδειγμα γενναιότητας».
H μέρα που σημάδεψε την Ελλάδα είναι συνδεδεμένη με τον πόλεμο του 1940 και έμεινε γνωστή ως η επέτειος του «ΟΧΙ». Ήταν Δευτέρα 28 Οκτωβρίου 1940, όταν ένας επίμονος ήχος από σειρήνες μετέφερε την είδηση του πολέμου, που είχε αρχίσει στις 15 Αυγούστου, με τη βύθιση του ευδρόμου «Ελλη».
Το ρολόι έδειχνε 03:00 τα ξημερώματα εκείνης της ημέρας, ο Ιταλός πρέσβης στην Αθήνα, Εμανουέλε Γκράτσι, παρέδωσε ιδιοχείρως στον Ιωάννη Μεταξά τελεσίγραφο με το οποίο απαιτούσε την ελεύθερη διέλευση του Ιταλού στρατού από την ελληνοαλβανική μεθόριο προκειμένου στη συνέχεια να καταλάβει στρατηγικά σημεία της Ελλάδας για τις ανάγκες ανεφοδιασμού και άλλων διευκολύνσεών του, στη μετέπειτα προώθησή του στην Αφρική.
O ίδιος ο Γκράτσι στα απομνημονεύματά του (Η Αρχή του Τέλους – Η Επιχείρηση Κατά της Ελλάδος), περιγράφει τη σκηνή:
«Την καθορισμένη ώρα δέκα περίπου λεπτά πριν από τις 3, ο Στρατιωτικός ακόλουθος, ο διερμηνέας και εγώ φθάσαμε στην καγκελόπορτα της μικρής βίλλας, όπου έμενε ο Πρωθυπουργός. Ο comm.De Santo είπε στον φρουρό να ειδοποιήσει τον Πρωθυπουργό ότι ο Πρέσβυς της Ιταλίας επιθυμούσε να γίνει δεκτός για μία άκρως επείγουσα ανακοίνωση. Ο φρουρός άρχισε να κτυπά ένα ηλεκτρικό κουδούνι που επικοινωνούσε με το εσωτερικό του σπιτιού, αλλά το υπηρετικό προσωπικό κοιμόταν. Περιμέναμε για μερικά ατελείωτα λεπτά μπροστά στην καγκελλόπορτα. Μες την βαθειά σιωπή της νύκτας ακουγόταν το γαύγισμα ενός σκύλου.
Επί τέλους το κουδούνισμα ξύπνησε τον ίδιο τον Μεταξά, ο οποίος έκαμε την εμφάνισή του σε μία μικρή πόρτα υπηρεσίας και, αναγνωρίζοντας με, διέταξε τον φρουρό να με αφήσει να περάσω.
Οι δύο συνοδοί μου έμειναν στον δρόμο περιμένοντας με, έξω από την καγκελλόπορτα. Ο Μεταξάς είχε φορέσει μία σκούρα μάλλινη ρόμπα, από τον γιακά της οποίας φαινόταν ένα μετριότατο βαμβακερό νυχτικό. Μου έσφιξε το χέρι, με έβαλε μέσα και με άφησε να περάσω σε ένα μικρό σαλόνι, το συνηθισμένο σαλονάκι μιας μικροαστικής εξοχικής βιλλίτσας. Αυτό το περιβάλλον αλά Guido Gozzano, με τα κακόγουστα καλά του πράγματα μ’ έκανε να αναλογιστώ προς στιγμήν με κάποιο πικρό κρυφό χαμόγελο την Βίλλα Τορλόνια.
Μόλις καθίσαμε, του είπα ότι η κυβέρνησή μου, μού είχε αναθέσει να του κάνω μία άκρως επείγουσα ανακοίνωση και χωρίς άλλα λόγια τού έδωσα το κείμενο. Ο Μεταξάς άρχισε να το διαβάζει. Τα χέρια που κρατούσαν το χαρτί έτρεμαν ελαφρά, και μέσα από τα γυαλιά έβλεπα τα μάτια του να βουρκώνουν όπως συνήθιζε όταν ήταν συγκινημένος. Όταν τελείωσε την ανάγνωση με κοίταξε κατά πρόσωπο και μου είπε με φωνή λυπημένη αλλά σταθερή φωνή: «Alors, c’est la guerre!» (λοιπόν έχουμε πόλεμο). Τού απάντησα ότι η ιταλική κυβέρνηση ήλπιζε ότι η ελληνική κυβέρνηση θα δεχόταν τα αιτήματά της και θα άφηνε να περάσουν ελεύθερα τα ιταλικά στρατεύματα τα οποία θα άρχιζαν τις μετακινήσεις τους στις 6 το πρωί. Ο Μεταξάς με ρώτησε τότε πώς θα μπορούσα να σκεφτώ ότι ακόμα και αν είχε πρόθεση να ενδώσει θα του ήταν δυνατόν μέσα σε τρεις ώρες να λάβει τις διαταγές του βασιλιά και να δώσει τις απαραίτητες οδηγίες για την ελεύθερη διέλευση των ιταλικών στρατευμάτων.
Χωρίς καμία πεποίθηση, από απλή ευσυνειδησία, αρπάζοντας την τελευταία ελπίδα όπως ο ναυαγός πιάνεται ακόμη και από ένα σανιδάκι, του απάντησα ότι αυτό δεν ήταν καθόλου αδύνατον. Ασφαλώς θα είχε απευθείας τηλεφωνική γραμμή για να επικοινωνεί με τον βασιλιά. Όσο για τις διαταγές προς τα στρατεύματα θα ήταν αρκετό να διαταχθεί ο αρχιστράτηγος να στείλει με τον ασύρματο εγκύκλιο διαταγή σε όλους τους διοικητές να μην εμποδιστεί η προέλαση των ιταλικών στρατευμάτων. Ο Μεταξάς με ρώτησε τότε αν μπορούσα να καθορίσω τουλάχιστον ποια ήταν τα στρατηγικά σημεία επί του ελληνικού εδάφους που η ιταλική κυβέρνηση θα ήθελε να καταλάβει. Φυσικά αναγκάστηκα να του απαντήσω ότι δεν είχα την παραμικρή ιδέα. Ο Μεταξάς απάντησε: “Vous voyez bien que c’ est impossibile (βλέπετε λοιπόν πολύ καλά ότι αυτό είναι αδύνατο). Η ευθύνη του πολέμου αυτού βαρύνει αποκλειστικά την ιταλική κυβέρνηση. H κυβέρνησή σας ήξερε πολύ καλά ότι η Ελλάδα το μόνο που επιθυμούσε ήταν να παραμείνει ουδέτερη, αλλά και ότι είμαστε αποφασισμένοι να υπερασπιστούμε το εθνικό έδαφος εναντίον οποιουδήποτε”.
Του απάντησα ενώ σηκωνόμουν ότι ήλπιζα ακόμη ότι θα λάμβανε υπόψη του τη διαβεβαίωση που του δινόταν στη διακοίνωση σύμφωνα με την οποία η ιταλική κυβέρνηση δεν είχε καμία πρόθεση να θίξει την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ελλάδος και ότι θα γνωστοποιούσε στην πρεσβεία πριν από τις 6 ότι η χώρα του δεχόταν τα ιταλικά αιτήματα. Ο Μεταξάς δεν μου απάντησε. Με συνόδευσε στην έξοδο υπηρεσίας από την οποία είχα μπει πριν από ένα τέταρτο και όταν ήμασταν στο κατώφλι μού είπε: “Vous etes les plus forts… (είσαστε οι πιο δυνατοί)”, χωρίς να αναπτύξει περισσότερο τη σκέψη του, με τη φωνή, αυτή τη φορά, βαθιά αλλοιωμένη. Με τη σειρά μου δεν ήξερα τι να απαντήσω στα λόγια αυτά και στη βαθιά λύπη που τα δονούσε.
Νομίζω ότι δεν υπάρχει άνθρωπος στον κόσμο ο οποίος τουλάχιστον μία φορά στη ζωή του να μην αισθάνθηκε απέχθεια για το επάγγελμά του. Αν στη μακρά σταδιοδρομία μου στην υπηρεσία του κράτους υπήρξε ποτέ μία στιγμή κατά την οποία μίσησα το δικό μου, μία στιγμή κατά την οποία το καθήκον του αξιώματος μου μού φάνηκε σταυρός όχι μόνο θλιβερός αλλά και ταπεινωτικός, η στιγμή αυτή ήταν όταν άκουσα εκείνα τα αποκαρδιωμένα λόγια που πρόφερε αυτός ο ηλικιωμένος άνδρας εκείνος που είχε καταναλώσει ολόκληρη την ζωή αγωνιζόμενος και υποφέροντας για τη χώρα του και τους βασιλείς του και που κατά την υπέρτατη εκείνη στιγμή προτιμούσε να διαλέξει το δρόμο της θυσίας και όχι το δρόμο της ατίμωσης. Υποκλίθηκα μπροστά του με το βαθύτερο σεβασμό και βγήκα από το σπίτι του».
Η άρνηση του Μεταξά αντικατόπτριζε και την θέληση του μεγαλύτερου μέρους του λαού. H ακριβής φράση του Μεταξά ήταν στα γαλλικά (επίσημη διπλωματική γλώσσα) «Alors, c’est la guerre», (Λοιπόν, αυτό σημαίνει πόλεμο), εκδηλώνοντας έτσι την αρνητική θέση επί των ιταλικών αιτημάτων.
Οι εφημερίδες της εποχής δεν άργησαν να γράψουν για το περίφημο «ΟΧΙ» του Πρωθυπουργού στους Ιταλούς. Η κίνηση αυτή του Μεταξά σηματοδότησε την είσοδο της, ουδέτερης μέχρι τότε, χώρας μας στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Η λέξη «ΟΧΙ» παρουσιάσθηκε για πρώτη φορά ως τίτλος στο κύριο άρθρο της εφημερίδας Ελληνικό Μέλλον του Ν. Π. Ευστρατίου στις 30 Οκτωβρίου του 1940. Ακολούθως υιοθετήθηκε ως σύνθημα, και από άλλες εφημερίδες, και για ακόλουθες περιστάσεις, όπως το εξώφυλλο της εφημερίδας Η Βραδυνή, στις 6 Απριλίου 1941 με αφορμή την Γερμανική εισβολή στην Ελλάδα.
Ο Ιωάννης Μεταξάς
Δυόμιση ώρες μετά τη συνάντηση Γκράτσι – Μεταξά, στις 05:30 τα ξημερώματα, ξεκίνησε ο ελληνοϊταλικός πόλεμος με την αιφνιδιαστική εισβολή (το τελεσίγραφο όριζε ότι η επίθεση θα ξεκινούσε στις 06:00 πμ) των ιταλικών στρατευμάτων στην Ήπειρο, οπότε η Ελλάδα αμυνόμενη εισήλθε στον πόλεμο. Το λεγόμενο «Έπος του Σαράντα», το οποίο ακολούθησε, και οι μεγάλες νίκες που ο ελληνικός στρατός κατήγαγε εις βάρος των Ιταλών, καθιερώθηκε να γιορτάζονται κάθε χρόνο στις 28 Οκτωβρίου, την ημέρα της επίδοσης του ιταλικού τελεσιγράφου και της άρνησης του Ιωάννη Μεταξά να συναινέσει.
Ο Μουσολίνι με 100.000 στρατιώτες που είχε συγκεντρωμένους στην Αλβανία, θεωρούσε ότι θα κατακτούσε την Ελλάδα με μεγάλη ευκολία. Στην αρχή οι Έλληνες αποτραβήχτηκαν από τα σύνορα και οι Ιταλοί κατέλαβαν μικρές ελληνικές περιοχές.
Ο Μπενίτο Μουσολίνι
Στις 14 Νοεμβρίου αρχίζει η αντεπίθεση και τα ελληνικά στρατεύματα γνωρίζουν μεγάλες επιτυχίες, όπως στη μάχη της Πίνδου, στην Ήπειρο και στη δυτική Μακεδονία, απελευθερώνοντας όλη σχεδόν την Βόρεια Ήπειρο: Άγιοι Σαράντα, Πόγραδετς, Αργυρόκαστρο, Χειμάρρα. Μια επίθεση που έκαναν οι Ιταλοί την άνοιξη, δεν είχε κανένα αποτέλεσμα.
Όταν ο Μουσολίνι αντιλήφθηκε πως δεν υπήρχε για το στρατό του σωτηρία, ζήτησε τη βοήθεια του συμμάχου του, Χίτλερ. Έτσι τον Απρίλιο του 1941 η ναζιστική Γερμανία επιτίθεται κατά της Ελλάδας. Και στη δεύτερη αυτή εισβολή οι Έλληνες απάντησαν και πάλι «ΟΧΙ», γράφοντας αυτή τη φορά την εποποιία των Οχυρών του Μεταξά κατά μήκος των συνόρων στη Μακεδονία. Οι Γερμανοί έσπασαν τις γραμμές άμυνας των Σέρβων, έφτασαν στην Αθήνα και τότε μόνο, περικυκλωμένοι και εντεταλμένοι από τη Διοίκηση του διαλυόμενου πλέον Ελληνικού Στρατού, οι μαχητές των οχυρών παραδόθηκαν με ψηλά το κεφάλι. Έτσι άρχισαν τα μαύρα χρόνια της γερμανοϊταλικής κατοχής της Ελλάδας.
Τα επόμενα τέσσερα χρόνια που ακολούθησαν οι Έλληνες έζησαν δύσκολα, υπέφεραν από την πείνα, τις στερήσεις αλλά και από τα βασανιστήρια και τις εκτελέσεις. Σύντομα μέσα από «τις στάχτες τους ξαναγεννήθηκαν» αφού οι Έλληνες βρήκαν τη δύναμη να επαναστατήσουν εναντίον του εισβολέα. Οργάνωσαν αντάρτικες ομάδες στα βουνά, τύπωναν παράνομες εφημερίδες ενώ πολλοί διέφυγαν στην Αίγυπτο όπου δημιουργήθηκε ένας νέος ελληνικός στρατός, που πολέμησε μαζί με τους άλλους συμμάχους μέχρι την απελευθέρωση της Ελλάδας.
Το πολεμικό ανακοινωθέν
To πρωί της 28ης Οκτωβρίου 1940 ο δημοσιογράφος του ραδιοφωνικού σταθμού Αθηνών, Κώστας Σταυρόπουλος, εκφώνησε το πρώτο πολεμικό ανακοινωθέν από το Γενικό Στρατηγείο. Ένα ηχητικό ντοκουμέντο που έχει διασωθεί και αναπαράγεται κυρίως τις ημέρες της εθνικής επετείου και αποτελεί ένα ιστορικό κομμάτι της Ελλάδας.
«Αι ιταλικαί στρατιωτικαί δυνάμεις προσβάλουν από της 5:30 πρωινής σήμερον τα ημέτερα τμήματα προκαλύψεως της ελληνοαλβανικής μεθορίου. Αι ημέτεραι δυνάμεις αμύνονται του πατρίου εδάφους», ανέφερε μεταξύ άλλων το ανακοινωθέν, που στην πορεία έχει διανθιστεί με το τραγούδι της Σοφίας Βέμπο «Παιδιά, της Ελλάδος παιδιά»…
Έκτακτο ανακοινωθέν 28ης Οκτωβρίου
Tην ίδια ημέρα, ο τότε πρωθυπουργός της Ελλάδας, Ιωάννης Μεταξάς, εξέδωσε διάγγελμα προς τον ελληνικό λαό ανακοινώνοντας την είσοδο της χώρας στον πόλεμο. «Έλληνες, τώρα θα αποδείξωμεν εάν είμεθα άξιοι των προγόνων μας και της ελευθερίας, την οποίαν μας εξησφάλισαν οι προπάτορές μας. Όλον το Έθνος ας εγερθή σύσσωμον, αγωνισθήτε διά την Πατρίδα, τας γυναίκας, τα παιδιά σας, και τας ιεράς μας παραδόσεις. Νυν υπέρ πάντων ο αγών», ανέφερε μεταξύ άλλων.
Η είδηση της επιστροφής του Κίναν Έβανς σε ρυθμούς προπονήσεων με την υπόλοιπη ομάδα του Ολυμπιακού, «ήχησε» σαν… μελωδία της ευτυχίας στ’ αυτιά των οπαδών του Ολυμπιακού, οι οποίοι περιμένουν πως και πως να δουν τον Αμερικανό γκαρντ στο παρκέ.
Φανταστείτε λοιπόν τα συναισθήματα ικανοποίησης του Γιώργου Μπαρτζώκα, ο οποίος θα έχει σύντομα την δυνατότητα να σχεδιάσει το πλάνο του, έχοντας όλους τους παίκτες στην διάθεσή του.
Κι αυτό θα γίνει για πρώτη φορά και φυσικά δημιουργεί προσδοκίες, καθώς για πρώτη φορά θα δούμε τους «ερυθρόλευκους» πλήρεις, χωρίς δηλαδή να υπάρχει κάποια απουσία.
Όλοι λοιπόν περιμένουν την πρώτη εμφάνιση του Έβανς σε επίσημο παιχνίδι του Ολυμπιακού αλλά είναι προφανές πως θα χρειαστεί κάποιος χρόνος μέχρι να φτάσει ο Αμερικανός στο επίπεδο που θέλει ο ίδιος αλλά και ο προπονητής του.
Δεν χρειάζονται μεγάλα λόγια ούτε και πίεση, ειδικά στην παρούσα φάση και ο Αμερικανός γκαρντ των πρωταθλητών Ελλάδος ξέρει πολύ καλά ένα πράγμα.
Υπάρχει στήριξη από τον προπονητή κι αυτό το έδειξε με πράξεις ο Μπαρτζώκας και κανείς επίσης δεν πρέπει να ξεχνά πως είμαστε ακόμα στο ξεκίνημα της χρονιάς.
Το μοναδικό ζητούμενο αυτή την στιγμή είναι να μην προκύψουν ενοχλήσεις, καθώς για την αγωνιστική ικανότητα του Αμερικανού δεν υπάρχει ίχνος αμφισβήτησης.
Ο Έβανς ετοιμάζεται για την μεγάλη επιστροφή κι αυτά είναι τα καλύτερα νέα που θα μπορούσε να μάθει ο προπονητής των πειραιωτών.
Είχαμε επισημάνει και πριν από λίγες μέρες ότι στο μεγάλο λιμάνι έχουν «κυκλώσει» το παιχνίδι απέναντι στην Ζαλγκίρις για την Ευρωλίγκα στις 12 Νοεμβρίου και είναι πολύ πιθανό ο Αμερικανός να κάνει την πρώτη του εμφάνιση με τα ερυθρόλευκα στην Ευρωλίγκα, απέναντι στην πρώην ομάδα του.
Αυτό όμως έχει να κάνει με τις ευρωπαϊκές υποχρεώσεις της ομάδας του λιμανιού, αλλά το πιθανότερο είναι να δούμε τον Έβανς να παίρνει πρώτα χρόνο συμμετοχής σε αγώνα του ελληνικού πρωταθλήματος.
Αυτό όμως είναι θέμα του Μπαρτζώκα και ο προπονητής των πρωταθλητών Ελλάδος θ’ αποφασίσει για το παιχνίδι στο οποίο θα ρίξει τον Έβανς στο παρκέ.
Το σίγουρο είναι πως η επικείμενη επιστροφή του Αμερικανού δημιουργεί μεγάλες προσδοκίες για το μπάσκετ που μπορούν να παίξουν οι «ερυθρόλευκοι», ένα μπάσκετ που θα στηρίζεται στις αρχές των πειραιωτών, με τον Έβανς να συμπληρώνει ιδανικά θα μπορούσε να πει κάποιος, το παζλ για τον Ολυμπιακό της φετινής σεζόν.
Με τον Έβανς που είχαμε δει στην Ζαλγκίρις, ο Ολυμπιακός είναι σε θέση να παίξει ακόμα καλύτερα, βελτιώνοντας πολλούς τομείς του παιχνιδιού του.
Ναι, οι προσδοκίες είναι μεγάλες, αλλά όπως προαναφέραμε, δεν χρειάζεται να υπάρξει πίεση με το… καλημέρα κι αυτό το ξέρει καλύτερα απ’ όλους ο προπονητής των «ερυθρόλευκων».
Κι όσο για τον αυριανό αγώνα του Ολυμπιακού απέναντι στην Μονακό; Οι πρωταθλητές ξέρουν ότι η αποστολή τους δεν θα είναι εύκολη, αλλά θα πρέπει να πάρουν τη νίκη κόντρα στους Μονεγάσκους.
Ανύπαρκτη είναι η κρατική μέριμνα για τη μακροχρόνια φροντίδα ηλικιωμένων και ατόμων με χρόνιες ασθένειες ή αναπηρίες με το ποσοστό των κρατικών δαπανών που κατευθύνονται προς την κατεύθυνση αυτή να μην ξεπερνά το 0,1% του ΑΕΠ, σύμφωνα με έκθεση του ΙΟΒΕ. Μία επίδοση που κατατάσσει τη χώρα μας στη προτελευταία θέση της ΕΕ. Ακόμα πιο ανησυχητικό είναι ότι η εικόνα δεν προβλέπεται να βελτιωθεί καθώς δεν υπάρχει κάποια πρόβλεψη για αύξηση αυτών των δαπανών μέχρι το 2070!
Αυτό αναφέρεται σε ειδικό ένθετο που περιλαμβάνεται στην τριμηνιαία έκθεση για την ελληνική οικονομία του ΙΟΒΕ, στην οποία αναλύονται τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα δεδομένα (2022). Ειδικότερα, στην Ελλάδα οι δημόσιες δαπάνες για μακροχρόνια φροντίδα υστερούν συστηματικά σε σχέση με τον μ.ό. της ΕΕ-27, αλλά και συγκριτικά με τις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου και των Βαλκανίων.
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα δεδομένα, οι δημόσιες δαπάνες για μακροχρόνια φροντίδα στην Ελλάδα το 2022 αντιστοιχούσαν μόλις στο 0,1% του ΑΕΠ, κατατάσσοντας τη χώρα στη δεύτερη χαμηλότερη θέση μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ ο μ.ό. της ΕΕ-27 διαμορφώθηκε στο 1,7%.
Το ΙΟΒΕ υπογραμμίζει την έντονη κοινωνική ζήτηση για ενίσχυση των σχετικών δαπανών, όπως αναδεικνύεται μέσα και από συγκριτική μελέτη μεταξύ των χωρών μελών της ΕΕ που εμβαθύνει στις τάσεις και πολιτικές στην εν λόγω θεματική με τη συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων (92%, που αποτελεί το υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ) να επιθυμεί την σημαντική αύξησή τους.
Δυσοίωνες προβλέψεις
Ωστόσο, πέρα από την ιστορικότητά τους, η μελλοντική τάση των ελληνικών δημοσίων δαπανών για μακροχρόνια φροντίδα διαφαίνεται δυσοίωνη καθώς, σύμφωνα με εκτιμήσεις της ΕΕ προβλέπεται ισχνή (έως και ανύπαρκτη) αύξησή τους μεταξύ 2022 και 2070, ενώ κατά το ίδιο χρονικό διάστημα οι ανάγκες αναμένεται ότι θα
πολλαπλασιαστούν, καθώς προβλέπεται ότι το μερίδιο του πληθυσμού άνω των 80 ετών θα διπλασιαστεί, από 8% το 2022 σε 16% το 2070.
Συμπερασματικά, δεδομένης αφενός της προβλεπόμενης αύξησης της ζήτησης για μακροχρόνια φροντίδα (λόγω, π.χ., βελτίωσης του προσδόκιμου ζωής, έκτακτων αναγκών δημόσιας υγείας, κ.λπ.) και αφετέρου της φθίνουσας παροχής μη κρατικής φροντίδας (λόγω, π.χ., αλλαγών στη σύνθεση των νοικοκυριών και στη δομή της ελληνικής οικογένειας, ενίσχυση της συμμετοχής των γυναικών στην αγορά εργασίας, κ.λπ.), αναμένεται εντεινόμενη η ανάγκη ενίσχυσης της δημόσιας χρηματοδότησης της μακροχρόνιας φροντίδας στην Ελλάδα.
Μάλιστα, τα οφέλη αυτής της επένδυσης (όπως, π.χ., η τόνωση της απασχόλησης, η προώθηση της ισότητας των φύλων μέσω της ενίσχυσης της συμμετοχής των γυναικών στην αγορά εργασίας, η μείωση της εξάρτησης από την άτυπη φροντίδα, και η στήριξη της περιφερειακής ανάπτυξης) δύναται να υπερκεράσουν το δημοσιονομικό αποτύπωμά της, καθιστώντας την ουσιαστικά παραγωγική.
Τι αφορά η μακροχρόνια φροντίδα
Η μακροχρόνια φροντίδα αφορά στην κάλυψη των αναγκών υγείας και καθημερινής υποστήριξης ατόμων, τα οποία λόγω χρόνιας ασθένειας, αναπηρίας ή γήρατος δεν μπορούν να αυτοεξυπηρετηθούν για παρατεταμένη χρονική περίοδο. Οι ανάγκες αυτές καλύπτονται συνήθως μέσω α) ιδρυματικής φροντίδας (π.χ. γηροκομεία, μονάδες αποκατάστασης, ιδρύματα χρονίως πασχόντων), β) κατ’ οίκον φροντίδας (π.χ. βοήθεια στο σπίτι), γ) υπηρεσιών υποστήριξης (π.χ. νοσηλευτές, κοινωνικοί λειτουργοί, προσωπικοί βοηθοί), και δ) δαπανών υγείας (π.χ. φαρμακευτική αγωγή, νοσηλευτικές πράξεις, κ.ά.). Στις χώρες του ευρωπαϊκού Βορρά και κυρίως της Σκανδιναβίας, κύριος πάροχος μακροχρόνιας φροντίδας είναι το κράτος, μέσω των οικείων δημοσίων δαπανών του.
Στον αντίποδα, στις περισσότερες χώρες του ευρωπαϊκού Νότου και της πρώην Ανατολικής Ευρώπης, ο ρόλος του κράτους ως μακροχρόνιου φροντιστή υποκαθίσταται σε μεγάλο βαθμό από παραδοσιακούς θεσμούς όπως η οικογένεια και η εκκλησία.
Το όνομα του Βινίσιους Τζούνιορ βρίσκεται στο προσκήνιο στην Ισπανία. Ο Βραζιλιάνος έκανε πολύ καλή εμφάνιση στο «Clasico» (Ρεάλ – Μπαρτσελόνα 2-1), αλλά η αντίδρασή του όταν ο προπονητής της «Βασίλισσας», Τσάμπι Αλόνσο, τον έκανε αλλαγή, προκάλεσε αίσθηση.
Ο 25χρονος φώναξε στον προπονητή του και απείλησε πως θα φύγει από την ομάδα κατευθυνόμενος προς τα αποδυτήρια.
Μερικοί, όμως, στήριξαν τον Βινίσιους και μεταξύ αυτών ήταν και ο Τόνι Κρόος.
Όσα ανέφερε ο Τόνι Κρόος:
«Όταν έχεις κάνει μια εξαιρετική εμφάνιση, ειδικά σε ένα παιχνίδι σαν κι αυτό, δεν είσαι χαρούμενος όταν γίνεσαι αλλαγή. Ούτε εμένα μου άρεσε ποτέ να με αλλάζουν. Αλλά για να είμαι δίκαιος, δεν έχω πάει ποτέ κατευθείαν στα αποδυτήρια μετά από αλλαγή».
Μπορείς πάντα να κρίνεις απ’ έξω, αλλά μου αρέσει να έχω κατά νου ότι, στην πραγματικότητα, κανείς, εκτός από αυτούς που είναι εκεί, σε ένα classico και μπροστά σε 80.000 θεατές με το σκορ 2-1, δεν ξέρει ότι θέλεις οτιδήποτε άλλο παρά να φύγεις.
Κανείς που το κρίνει στο τέλος δεν μπορεί να φανταστεί αυτό το συναίσθημα. Οι περισσότεροι από αυτούς που το κρίνουν απλά δεν μπορούν να βάλουν τον εαυτό τους στη θέση του».
Ας πούμε ότι πέφτετε μέσα σε μία χρονική δίνη. Και βρίσκεστε στην 28η Οκτωβρίου 1940. Οι νέοι άνδρες, με τα φύλλα επιστράτευσης ανά χείρας, ανεβαίνουν στο τρένο. Πλευρίζετε έναν από αυτούς και του ψιθυρίζετε το μυστικό.
«Αν ζήσεις, είναι πολύ πιθανό σε είκοσι χρόνια να βρίσκεσαι μετανάστης στη Γερμανία. Και αν μακροημερεύσεις και φτάσεις στην αρχή του επόμενου αιώνα, να ξέρεις ότι θα έχουμε κοινό νόμισμα με τη Γερμανία και την Ιταλία. Δεν θα υπάρχουν ούτε σύνορα ανάμεσα μας. Και κάποια στιγμή, όταν και οι τελευταίοι της γενιάς σου θα έχουν φύγει από τη ζωή, θα ζητήσουμε από τη Γερμανία να μας σώσει από άλλη μία χρεοκοπία…»
Ο νεαρός θα εκπλαγεί. Ισως σκεφτεί ότι η περιπέτεια που βρίσκεται μπροστά του θα αποδειχθεί μάταιη. Αλλωστε στο τέλος όλοι θα βρεθούμε γύρω από το ίδιο τραπέζι. Και ναι, θα έχει κάποιο δίκαιο. Η Ιστορία δημιουργεί συχνά αυτήν την πλάνη, κάνει το αίμα και τις θυσίες να δείχνουν άσκοπα ξοδέματα. Ομως εσείς θα του εξηγήσετε ότι για να έρθει το φως, κάποιος πρέπει πρώτα να διώξει το σκοτάδι. Και θα τον σπρώξετε για να μπει στο τρένο, μην τυχόν και αλλάξει γνώμη. Το σήμερα θα ήταν διαφορετικό με αλλιώτικο το χθες.
Ωστόσο αν βάλεις τις δύο εποχές, τότε και σήμερα, τη μία δίπλα στην άλλη, η αντίθεση τους σε κάνει να στοχάζεσαι. Πολεμήσαμε τους Γερμανούς και τους Ιταλούς, κι ύστερα φτιάξαμε μαζί τους μια Ευρώπη όπου τα όπλα αντικαταστάθηκαν από επιτόκια και τα χαρακώματα από τραπέζια διαπραγματεύσεων. Σήμερα αγοράζουμε τα αυτοκίνητα, τα ρούχα τους, τα ψυγεία τους και τις συνταγές τους για «δημοσιονομική πειθαρχία». Συμπαθούμε τους Ιταλούς. Και τους Γερμανούς;
Η αλήθεια είναι ότι η σχέση μας με τους Γερμανούς έχει κάτι βαθύτερο, σχεδόν υπαρξιακό. Οι Γερμανοί διέδωσαν την αρχαία ελληνική γραμματεία στην Ευρώπη, δημιουργώντας τα ερείσματα για τη στήριξη του ελληνικού αγώνα ανεξαρτησίας. Οι πρώτοι φιλέλληνες που ήρθαν να πολεμήσουν στην Επανάσταση ήταν Γερμανοί. Ακόμα και τα πορτρέτα των ηρώων του ’21, φιλοτεχνήθηκαν από χέρι Γερμανού. Ο πρώτος μας βασιλιάς, ο Οθωνας, έφερε μαζί του ένα κράτος φτιαγμένο στο Μόναχο. Νόμους, πειθαρχία, αρχιτεκτονική και μια εμμονή με τα πρωτόκολλα. Ακόμα και σήμερα, κάθε φορά που ζητάμε «να λειτουργήσει επιτέλους το κράτος», εννοούμε να γίνει λίγο πιο γερμανικό. Το Δίκαιο, η Διοίκηση, η Αστυνομία, όλα έχουν κάτι γερμανικό μέσα τους.
Αφού πολεμήσαμε και νικήσαμε, τη Γερμανία, γεμίσαμε τα τρένα με μετανάστες που δούλεψαν στην ανοικοδόμηση της. (Ετσι εξηγείται και η αδράνεια μας στο θέμα των πολεμικών αποζημιώσεων.) Σήμερα μισό εκατομμύριο από μας ζουν εκεί. Και όταν χρεοκοπήσαμε, στραφήκαμε στη Γερμανία για βοήθεια. Τη δαιμονοποιήσαμε ξανά. Αναβιώσαμε κατοχικά σύνδρομα, ρίξαμε σε αυτήν το ανάθεμα για τα δεινά μας.
Στις εθνικές επετείους ανατρέχουμε σε έναν κόσμο που δεν υπάρχει πια. Σε αγώνες που έχουν τελειώσει, σε νίκες ή ήττες είναι τόσο μακρινές, όσο και μια ζωή που δεν ζήσαμε. Πολλές φορές δε, κάνουμε αντιστοιχίες που δεν στέκουν. Μιλάμε για τον ηρωισμό των Ελλήνων, λησμονώντας ότι εμείς δεν έχουμε μεγάλη σχέση με εκείνους. Απέχουμε μεταξύ μας όσο και τα χρόνια που μας χωρίζουν. Βέβαια τους τιμούμε. Τους δείχνουμε ως παράδειγμα στις γενιές που έρχονται. Και αναμετριόμαστε, εκ του ασφαλούς, με τους αγώνες τους. Λέμε ότι πολέμησαν για να έχουμε εμείς την ελευθερία μας. Δεν ξέρω αν είναι ακριβές. Πρωτίστως πολέμησαν για τις δικές τους ζωές.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο τίμιο που μπορούμε να πούμε γι’ αυτούς. Μέσα στο χάος, τον φόβο και την αβεβαιότητα σκέφτηκαν τον διπλανό τους, την οικογένεια τους, την ανάγκη να κρατηθούν ζωντανοί. Μόνοι τους. Μέσα στο τίποτα. Με μόνο όπλο την έλλειψη άλλης επιλογής. Κι αυτό είναι πιο ανθρώπινο από κάθε ηρωισμό που τους αποδίδουμε εκ των υστέρων. Αν θέλουμε να τους τιμήσουμε, ίσως να μην χρειάζεται να μιλάμε τόσο για αυτούς, όσο να κοιτάξουμε λίγο περισσότερο εμάς. Να σηκώνουμε το κεφάλι ψηλά, από υπερηφάνεια, αλλά να γνωρίζουμε και πότε πρέπει να το χαμηλώσουμε, από ντροπή.
