Σε σοκ βρίσκεται η Ευρώπη από την αδιανόητη τραγωδία σε μπαρ στο ελβετικό χιονοδρομικό κέντρο Κραν Μοντανά τη νύχτα της Πρωτοχρονιάς όπου πάνω από 40 άτομα έχουν χάσει τη ζωή τους, περισσότεροι από 100 τραυματίστηκαν πολλοί εκ των οποίων έχουν υποστεί σοβαρά εγκαύματα.
Η έρευνα των αρχών της Ελβετίας για τα αίτια της φωτιάς στο μπαρ βρίσκεται σε εξέλιξη, ενώ συνεχίζεται και η δύσκολη διαδικασία της αναγνώρισης των θυμάτων.
Έχουν κινητοποιηθεί διάφορα μέσα «για να ταυτοποιηθούν τα θύματα και να δοθούν τα πτώματα στις οικογένειες το ταχύτερο δυνατόν», ανέφερε η Μπεατρίς Πιού, η γενική εισαγγελέας του καντονιού Βαλέ, στη νοτιοδυτική Ελβετία. «Το έργο αυτό μπορεί να συνεχιστεί για αρκετές ημέρες ακόμη», σημείωσε ο επικεφαλής της αστυνομίας του καντονιού Φρεντερίκ Ζισλέρ.
Ανάμεσα στους τραυματίες είναι 9 Γάλλοι, ενώ άλλοι 8 δεν έχουν δώσει σημεία ζωής – Περιπου 15 Ιταλοί τραυματίστηκαν και ισάριθμοι φέρονονται να αγνοούνται
«Προσπαθούμε να επικοινωνήσουμε με τους φίλους μας (…) Στο Instagram, στο Facebook, σε όλα τα κοινωνικά δίκτυα», είπε ανήσυχη η Ελεονόρ, 17 ετών. «Αλλά τίποτα. Καμιά απάντηση. Τηλεφωνήσαμε στους γονείς. Τίποτα. Ούτε καν οι γονείς, δεν ξέρουν».
Η φωτιά εκδηλώθηκε περί τη 01:30 (τοπική ώρα, 02:30 ώρα Ελλάδας) την Πέμπτη μέσα στο κατάμεστο μπαρ Le Constellation, στο Κραν Μοντανά, όπου είχαν πάει τουρίστες, ανάμεσά τους πολλοί νέοι, για να γιορτάσουν την Πρωτοχρονιά, σύμφωνα με τις αρχές του καντονιού Βαλέ.
Αυτόπτες μάρτυρες περιέγραψαν φρικιαστικές σκηνές. Κόσμος προσπαθούσε να σπάσει παράθυρα για να ξεφύγει, άλλοι, με τα σώματά τους να έχουν υποστεί εγκαύματα, έτρεχαν να βγουν έξω.
«Έχουμε καταμετρήσει κάπου σαράντα αποβιώσαντες και κάπου 115 τραυματίες, στην πλειονότητά τους σοβαρά», ανέφερε χθες ο κ. Ζισλέρ, ο επικεφαλής της αστυνομίας του καντονιού.
Χθες βράδυ, εκατοντάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν, σιωπηλοί, αψηφώντας το πολικό κρύο, μπροστά στο μπαρ, για να αποτίσουν φόρο τιμής στα θύματα.
Η ατμόσφαιρα ήταν παγωμένη κι επικρατούσε νεκρική σιγή. Πολλοί από όσους βρέθηκαν στο σημείο της τραγωδίας για να θρηνήσουν στεκόντουσαν ακίνητοι, ενώ όσοι μιλούσαν, μιλούσαν ψιθυριστά με τον πόνο να είναι ανείπωτος και βουβός.
«Δεν ήμουν εκεί, αλλά είχα πολλούς φίλους και συγγενείς που ήταν», είπε ένας νεαρός που θρηνούσε «Μερικοί πέθαναν, άλλοι είναι στο νοσοκομείο. Περίπου 10», είπε στο AFP. «Είναι κυρίως φίλοι των γονιών μου, αλλά τους γνωρίζω πολύ καλά», συμπλήρωσε. Ο ίδιος είπε ότι είχε αγοράσει λουλούδια για να τα αφήσει «ως ένα μικρό αφιέρωμα». «Είθε να αναπαυτούν εν ειρήνη».
Ομάδες φίλων αγκάλιαζαν ο ένας τον άλλον και κρατούσαν τα χέρια τους και κλαίγοντας, συμπονώντας ο ένας τον άλλον. «Ο γιος μου θα μπορούσε κάλλιστα να ήταν εκεί μέσα. Δεν ήταν μακριά», είπε στην AFP ο Πολ Μάρκινς, ο οποίος ζει στην περιοχή εδώ και 24 χρόνια. «Ήταν με την κοπέλα του, υποτίθεται ότι θα έμπαιναν μέσα. Τελικά, δεν τα κατάφεραν», είπε. «Όταν γύρισε σπίτι, ήταν πραγματικά σε κατάσταση σοκ», προσέθεσε.
Ένας φίλος του 17χρονου γιου του μεταφέρθηκε για θεραπεία στη Γερμανία, με το σώμα του καλυμμένο κατά 30% από εγκαύματα. «Υπάρχουν νεκροί και τραυματίες, και έχουμε κάποιον κοντινό μας που εξακολουθεί να αγνοείται. Δεν έχουμε νέα τους», είπε μία γυναίκα, που δεν ήθελε να κατονομαστεί «Ήταν νέοι άνθρωποι και άνθρωποι που γνωρίζαμε», είπε μια άλλη γυναίκα, που αρνήθηκε να δώσει το όνομά της. Όταν ρωτήθηκε αν ήξερε τι τους συνέβη, απάντησε: «Για μερικούς, όχι. Για μερικούς, ακόμα περιμένουμε».
Ο Αξέλ Κλαβιέ από το Παρίσι θυμήθηκε τον τρόμο που ένιωσε κρυμμένος πίσω από ένα τραπέζι και αγωνιζόμενος να αναπνεύσει. Έτρεξε επάνω και χρησιμοποίησε το τραπέζι για να σπάσει ένα παράθυρο και να ξεφύγει από τη φωτιά.
Ο 16χρονος δεν είδε την πυρκαγιά να ξεκινά, αλλά θυμήθηκε τις σερβιτόρες να φτάνουν με βεγγαλικά σε μπουκάλια σαμπάνιας πριν ξεσπάσει το «απόλυτο χάος», όπως είπε.
«Νομίζεις ότι είσαι ασφαλής εδώ, αλλά αυτό μπορεί να συμβεί οπουδήποτε. Ήταν άνθρωποι σαν εμάς», δήλωσε ο Πιεμάρκο Πάνι, 18 ετών, στο πρακτορείο ειδήσεων Reuters.
«Οι άνθρωποι έσπευσαν στις σκάλες για να βγουν έξω. Ήταν άσχημα. Όλοι καμένοι. Τα ρούχα τους κατεστραμμένα από φωτιά…»
«Ήταν σαν ταινία τρόμου», είπε ο Ιλάν Ατσούρ, 26 ετών, στο Reuters. «Τώρα είναι η ώρα να είμαστε μαζί, να αγαπάμε ο ένας τον άλλον, είναι σημαντικό», προσέθεσε.
Στην εκκλησία Montana-Station, τελέστηκε λειτουργία μνήμης για όσους έχασαν τη ζωή τους. Ακούγονταν μελαγχολική μουσική από το εκκλησιαστικό όργανο. Μετά τη λειτουργία, οι άνθρωποι συγκεντρώθηκαν έξω για να συλλέξουν τις σκέψεις τους, μερικοί φεύγοντας με δάκρυα στα μάτια. «Υπήρχε πολύς κόσμος, ήταν πολύ κατανυκτική ατμόσφαιρα και ακούστηκε ένα όμορφο κήρυγμα για την ελπίδα. Ας έχουμε τουλάχιστον αυτό: την ελπίδα», είπε ο Ζαν Κλοντ, ένας ντόπιος εκκλησιαζόμενος.
Οι σημαίες στο ελβετικό ομοσπονδιακό παλάτι θα κυματίζουν μεσίστιες για πέντε ημέρες, γνωστοποίησε χθες ο πρόεδρος της ελβετικής συνομοσπονδίας Γκι Παρμελέν.
Κλιμάκιο αντιμετώπισης κρίσης
Ανάμεσα τους τραυματίες είναι εννιά Γάλλοι, ενώ οκτώ ακόμη υπήκοοι Γαλλίας είναι άγνωστο τι απέγιναν, ανέφερε το Κε ντ’ Ορσέ χθες, ενώ ο επικεφαλής της ιταλικής διπλωματίας Αντόνιο Ταγιάνι ενημέρωσε πως κάπου «δεκαπέντε Ιταλοί» τραυματίστηκαν και περίπου ισάριθμοι αγνοούνται.
Πέντε τραυματίες από τους 112 δεν έχουν ταυτοποιηθεί, σημείωσε χθες βράδυ μιλώντας στο Γαλλικό Πρακτορείο ο πρεσβευτής της Ιταλίας Τζαν Λορέντζο Κορνάντο.
Οι αρχές προεξοφλούν πως ανάμεσα στους νεκρούς είναι πολλοί αλλοδαποί, αλλά ακόμη δεν έχουν δημοσιοποιήσει τα στοιχεία τους. Οι τραυματίες διακομίστηκαν σε διάφορα νοσοκομεία — στη Λοζάνη, στη Γενεύη, στη Ζυρίχη, αλλά και σε γειτονικές χώρες, στη Γαλλία και στην Ιταλία.
Συστήθηκε κλιμάκιο αντιμετώπισης της κρίσης στο κέντρο συνεδριάσεων στο Κραν Μοντανά, που επιφορτίστηκε μεταξύ άλλων με την υποδοχή και την παροχή οδηγιών στις οικογένειες.
Διενεργείται έρευνα για να εξακριβωθούν τα αίτια της πυρκαγιάς, σύμφωνα με τις αρχές του καντονιού, που πάντως έχουν αποκλείσει το σενάριο να επρόκειτο για επίθεση.
«Το επικρατέστερο σενάριο σήμερα είναι αυτό της γενικευμένης φωτιάς που προκάλεσε έκρηξη», ανέφερε η κ. Πιού.
Συγκλίνουσες πηγές είπαν στο AFP ότι οι ιδιοκτήτες έχουν τη γαλλική υπηκοότητα, πως πρόκειται για ζευγάρι από την Κορσική. Συγγενής τους είπε ότι είναι καλά, αλλά δεν κατέστη δυνατή η επικοινωνία μαζί τους.
Μαρτυρίες που μεταδόθηκαν από ΜΜΕ συγκλίνουν στην ενδεχόμενη αιτία της τραγωδίας. Κατ’ αυτές, είχαν τοποθετηθεί σπινθηριστές (sprinklers) πάνω σε μπουκάλια, που προκάλεσαν φωτιά όταν άγγιξαν την οροφή. Σύμφωνα με τις ίδιες μαρτυρίες, επρόκειτο για «σόου» συνηθισμένο στο συγκεκριμένο μπαρ.
Σκηνές απόλυτου χάους
Όσο περνούν οι ώρες, κάνουν τον γύρο ελβετικών και γερμανικών μέσων ολοένα περισσότερες μαρτυρίες θαμώνων και περαστικών από το Κραν Μοντανά.
Ο 19χρονος δάσκαλος σκι Τιμ Στέφενς ήταν έξω ακριβώς από το μπαρ όταν ξέσπασε η φωτιά. Μιλώντας στo ελβετικό μέσο 20 Minutes αναφέρει: «Οι άνθρωποι έσπευσαν στις σκάλες για να βγουν έξω. Ήταν άσχημα. Όλοι καμένοι. Τα ρούχα τους κατεστραμμένα από φωτιά…».
Ένας αλλος νέος αυτόπτης μάρτυρας αναφέρει στην εφημερίδα Tagesanzeiger ότι ο χώρος γύρω από το μπαρ έμοιαζε με «εμπόλεμη ζώνη» και περιγράφει έναν «πυκνό, μαύρο καπνό να βγαίνει από το μπαρ, ανθρώπους να έχουν πάρει φωτιά, νεκρούς στο πάτωμα. Τοπίο Αποκάλυψης».
Ντόπιοι και τουρίστες αναφέρουν ότι στο Κραν Μοντανά ο εορτασμός της Πρωτοχρονιάς ξεκινά με ένα μεγάλο υπαίθριο πάρτι, όλοι είναι έξω, οι δρόμοι είναι γεμάτοι, το ίδιο και τα μαγαζιά. Μέσα σε αυτό το σκηνικό ξέσπασε η φωτιά.
Στο μικροσκόπιο το σύστημα πυρασφάλειας
Όπως σημειώνει η εφημερίδα Bild, μετά τις πρώτες εικόνες-σοκ που κυκλοφόρησαν στο διαδίκτυο και σε ΜΜΕ, τίθενται πια πολλά ερωτήματα για τις προδιαγραφές ασφαλείας στο συγκεκριμένο μαγαζί.
Πελάτης του μπαρ ανέφερε στην εφημερίδα Blick ότι στο υπόγειο υπήρχε μόνο μια πόρτα διαφυγής και στην έξοδο επικρατούσε το αδιαχώρητο. Μάλιστα ο ίδιος αναφέρει ότι και στο παρελθόν, πριν δύο χρόνια συγκεκριμένα, είχε αναρωτηθεί τι θα γινόταν σε μια κατάσταση αμόκ στο εν λόγω υπόγειο.
Σύμφωνα με την Bild, στην Ελβετία οι αυστηροί κανόνες πυρασφάλειας ορίζονται από συγκεκριμένες οδηγίες που θεσπίζουν τα καντόνια. Για χώρους συνάθροισης αυτού του μεγέθους, δηλαδή για χώρους διασκέδασης άνω των 100 ατόμων, ισχύουν εξαιρετικά αυστηροί κανόνες.
Πρέπει πχ. να υπάρχουν τουλάχιστον δύο, ανεξάρτητες πόρτες διαφυγής που να οδηγούν απευθείας σε εξωτερικό χώρο ή σε σκάλες. Μόνο μια έξοδος διαφυγής, όπως στο συγκεκριμένο μπαρ, μπορεί εύκολα να μετατραπεί σε «παγίδα θανάτου» σε περίπτωση έκρηξης ή αποπνικτικού καπνού.
