Ένας καθηγητής δίδασκε το ίδιο μάθημα σε μια τάξη προπτυχιακών φοιτητών, φοιτητών MBA, ιατρικής και νοσηλευτικής κάθε χρόνο για πάνω από μια δεκαετία.

Ενώ δεν άλλαξε τις διαλέξεις ή το στυλ διδασκαλίας του, κατά κάποιο τρόπο οι αξιολογήσεις των φοιτητών του για το περσινό μάθημα ήταν καλύτερες από ποτέ: «Αυτό το μάθημα με δίδαξε περισσότερα από οποιοδήποτε άλλο μάθημα έχω μάθει ποτέ στο…», «Το καλύτερο μάθημα που έχω παρακολουθήσει ποτέ», «Καταπληκτική τάξη!!»

Από όλες τις κριτικές, μόνο μία ήταν αρνητική. «Δεν νομίζω ότι αυτά τα σχόλια αντικατοπτρίζουν κάτι για μένα και την διδακτική μου ικανότητα. Διδάσκω ουσιαστικά με τον ίδιο τρόπο που διδάσκω εδώ και χρόνια» λέει ο Ezekiel J. Emanuel, γιατρός και καθηγητής ιατρικής δεοντολογίας και πολιτικής υγείας στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια.

Ο καθηγητής που απαγόρευσε κινητά και υπολογιστές στην αίθουσα
Τι άλλαξε, λοιπόν; Γιατί όλοι σχεδόν οι φοιτητές μίλησαν με τα καλύτερα λόγια για το μάθημά του;

«Απαγόρευσα όλα τα κινητά τηλέφωνα και τη λήψη σημειώσεων μέσω υπολογιστή στην τάξη. Αρχικά, οι μαθητές μου ήταν επιφυλακτικοί, αν όχι εντελώς αντίθετοι. Αλλά μετά από μερικές εβδομάδες, αναγνώρισαν ότι ήταν σε καλύτερη θέση χάρη σε αυτό – μπορούσαν να απορροφήσουν και να συγκρατήσουν πληροφορίες σε καλύτερη θέση και να απολαύσουν καλύτερα τον χρόνο τους στην τάξη» λέει.

«Η πολιτική μου απαιτούσε τα τηλέφωνα να είναι απενεργοποιημένα και, το πιο σημαντικό, να μην είναι ορατά στα θρανία. Επέτρεπα στους μαθητές που περίμεναν επείγουσες κλήσεις — ας πούμε, από έναν/μία σύζυγο που πρόκειται να αποκτήσει παιδί — να έχουν ένα κινητό τηλέφωνο άμεσα διαθέσιμο κατά τη διάρκεια του μαθήματος» συμπλήρωσε.

Αυτή η αλλαγή έκανε τους μαθητές λιγότερο αφηρημένους και πιο αφοσιωμένους. «Νομίζω ότι τους έκανε πιο προσεκτικούς και ικανοποιημένους με τη μάθηση» σημειώνει ο καθηγητής.

Σχετική με την απαγόρευση η πρώτη του διάλεξη
Για να προωθήσει αυτή την πολιτική ο καθηγητής παρουσίασε στην πρώτη διάλεξη του μαθήματος μια μελέτη που έδειχνε ότι οι φοιτητές που ήταν υποχρεωμένοι να κρατούν σημειώσεις στο μάθημα χειρόγραφα διατηρούσαν σημαντικά περισσότερες πληροφορίες από τους φοιτητές που χρησιμοποιούσαν υπολογιστές.

Η παρουσία smartphone υπονομεύει επίσης την ποιότητα των κοινωνικών αλληλεπιδράσεων πρόσωπο με πρόσωπο

Ο λόγος είναι ότι με τους υπολογιστές, οι φοιτητές μπορούν να πληκτρολογούν τόσο γρήγορα όσο μιλάω και να επιδιώκουν την πλήρη απομαγνητοφώνηση, αλλά δεν υπάρχει σχεδόν καμία νοητική επεξεργασία του περιεχομένου του μαθήματος. Αντίθετα, σχεδόν κανείς δεν μπορεί να γράψει χειρόγραφα 125 λέξεις ανά λεπτό για 90 λεπτά.

Έτσι, οι χειρόγραφες σημειώσεις απαιτούν ταυτόχρονη νοητική επεξεργασία για να προσδιοριστούν τα σημαντικά σημεία που χρειάζονται καταγραφή. Αυτή η επεξεργασία κωδικοποιεί το υλικό στον εγκέφαλο με διαφορετικό τρόπο και διευκολύνει τη μακροπρόθεσμη απομνημόνευση.

Τα τεστ… μίλησαν…
Τα δεδομένα σχετικά με την αποσπασματική επίδραση των κινητών τηλεφώνων — ακόμα και όταν είναι στραμμένα προς τα κάτω και απενεργοποιημένα — είναι ισχυρά.

Σε μια μελέτη , οι ερευνητές ενέγραψαν 520 προπτυχιακούς φοιτητές που έπρεπε να έχουν απενεργοποιημένους τους ήχους κλήσης και τις λειτουργίες δόνησης του τηλεφώνου τους κατά τη διάρκεια του μαθήματος.

Τα μέλη της μιας ομάδας έβαλαν τα τηλέφωνά τους στραμμένα προς τα κάτω στα θρανία τους. Τα μέλη μιας δεύτερης ομάδας έβαλαν τα τηλέφωνά τους σε τσάντες ή τσέπες. Τα μέλη μιας τρίτης ομάδας είχαν τα τηλέφωνά τους αποθηκευμένα σε ένα άλλο δωμάτιο. Στη συνέχεια, σε όλους τους φοιτητές υποβλήθηκαν σε γνωστικά τεστ για την αξιολόγηση της νοητικής εστίασης και προσοχής.

«Αν οι απαγορεύσεις για τηλέφωνα και υπολογιστές στις τάξεις είχαν θεσπιστεί ευρέως, οι μαθητές θα ήταν αλλιώς»

Ένα τεστ αξιολόγησε την ικανότητά τους να λύνουν μαθηματικά προβλήματα, παρακολουθώντας παράλληλα τυχαία δημιουργημένες ακολουθίες γραμμάτων. Ένα άλλο αφορούσε την επίλυση νέων προβλημάτων, όπως η συμπλήρωση ενός μοτίβου. Οι μαθητές είχαν τη χειρότερη απόδοση και στις δύο δοκιμασίες όταν τα τηλέφωνα βρίσκονταν σε γραφεία, στη συνέχεια χειρότερη όταν τοποθετούνταν σε τσάντες ή σακούλες και την καλύτερη όταν φυλάσσονταν σε άλλο δωμάτιο.

Είναι ενδιαφέρον ότι, όταν ρωτήθηκαν, οι φοιτητές ανέφεραν ότι δεν αντιλήφθηκαν καμία διαφορά στις σκέψεις που σχετίζονται με το τηλέφωνο, ανεξάρτητα από την τοποθεσία του. Οι ερευνητές της μελέτης υποστήριξαν ότι «η απλή παρουσία του smartphone μειώνει τη διαθέσιμη γνωστική ικανότητα, ακόμη και όταν δεν χρησιμοποιείται».

«Μετάφραση: Τα smartphones δεν μας κάνουν πιο έξυπνους. Μάλιστα, το αντίθετο» λέει ο καθηγητής.

…και οι μελέτες επίσης
Σε μια άλλη μελέτη , ερευνητές στη Βρετανική Κολομβία ζήτησαν από άτομα να πάνε σε ένα εστιατόριο με μέλη της οικογένειας ή φίλους.

Σε μερικούς επιτρεπόταν να κρατούν τα τηλέφωνά τους στο τραπέζι κατά τη διάρκεια του γεύματος, ενώ σε άλλους όχι.

Όσοι κρατούσαν τα τηλέφωνά τους στο τραπέζι ήταν πιο αφηρημένοι και λιγότερο ικανοί να συνδεθούν με τους συντρόφους τους στο δείπνο που κάθονταν εκεί, ακόμα και όταν τα τηλέφωνά τους δεν χρησιμοποιούνταν.

Οι πελάτες που είχαν τα τηλέφωνά τους στο τραπέζι ανέφεραν επίσης μεγαλύτερη πλήξη και λιγότερη απόλαυση της εμπειρίας του δείπνου.

Σύμφωνα με τον καθηγητή: «Αυτά είναι ισχυρά επιχειρήματα για την απαγόρευση των τηλεφώνων και των φορητών υπολογιστών στα σχολεία — στην τάξη, στην καφετέρια, κατά τη διάρκεια του διαλείμματος και σε άλλες ώρες της σχολικής ημέρας».

Τι προτείνει ο καθηγητής
«Αυτό που θα ήθελα πραγματικά», λέει ο καθηγητής «είναι κάθε αίθουσα διδασκαλίας πανεπιστημίου να αντιμετωπίζεται περισσότερο σαν τις ευαίσθητες εγκαταστάσεις πληροφοριών στον Λευκό Οίκο και σε άλλα κυβερνητικά κτίρια: Τα τηλέφωνα δεν επιτρέπονται και είναι κλειδωμένα σε ντουλάπια έξω από κάθε αίθουσα.

Οι φοιτητές θα πρέπει να αφήνουν τα τηλέφωνά τους πριν από το μάθημα και να τα παραλαμβάνουν μετά το μάθημα. Ιδανικά, οι καθηγητές θα μπορούσαν να επιλέξουν να εξαιρεθούν από αυτήν την πολιτική, ειδικά εάν τα τηλέφωνα ή άλλες κινητές συσκευές ήταν αναπόσπαστο κομμάτι της εκπαιδευτικής διαδικασίας και του περιεχομένου του μαθήματος.

Αν οι απαγορεύσεις για τηλέφωνα και υπολογιστές στις τάξεις είχαν θεσπιστεί ευρέως, οι μαθητές μπορεί να μάθαιναν περισσότερα από τα μαθήματά τους, να ήταν πιο πρόθυμοι να εκφράσουν τις απόψεις τους στην τάξη, να ήταν πιο άνετοι στις κοινωνικές τους συναναστροφές και να ένιωθαν πιο ολοκληρωμένοι» καταλήγει ο καθηγητής.

*Με πληροφορίες από τους New York Times

Παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί τις τελευταίες δεκαετίες, ένας στους τέσσερις ανθρώπους σε παγκόσμιο επίπεδο δεν έχει πρόσβαση σε ασφαλές πόσιμο νερό, ενώ ακόμα περισσότεροι ζουν χωρίς τουαλέτες και αποχέτευση, αναφέρουν ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και η UNICEF.

Κοινή έκθεση των δύο οργανισμών του ΟΗΕ προειδοποιεί ότι η διεθνής κοινότητα παραμένει μακριά από την επίτευξη του στόχου για καθολική κάλυψη στις υπηρεσίες υδροδότησης και αποχέτευσης. Αντίθετα, ο στόχος «δείχνει να απομακρύνεται όλο και περισσότερο».

«Το νερό, η αποχέτευση και η υγιεινή δεν είναι προνόμια. Είναι βασικά ανθρώπινα δικαιώματα» δήλωσε Ρούντιγκερ Κρεχ, επικεφαλής του ΠΟΥ για θέματα Περιβάλλοντος. «Πρέπει να επιταχύνουμε τη δράση, ιδιαίτερα για τις πιο περιθωριοποιημένες κοινότητες» είπε.

Γυναίκες στην Αιθιοπία διανύουν μεγάλες αποστάσεις για να βρουν νερό (Reuters)

Βασικά ευρήματα της έκθεσης για το νερό, την αποχέτευση και την υγιεινή (WASH).

• 2,1 δισεκατομμύρια άνθρωποι, περίπου 1 στους 4, δεν έχουν πρόσβαση σε πόσιμο νερό ασφαλούς διαχείρισης, το οποίο ορίζεται ως νερό απαλλαγμένο απαλλαγμένο που είναι πάντα διαθέσιμο από βρύσες στο σπίτι. Συνολικά 106 εκατομμύρια άνθρωποι πίνουν από επιφανειακά ύδατα, όπως λίμνες και κανάλια.
• 3,4 δισεκατομμύρια άνθρωποι ζουν χωρίς αποχέτευση. Από αυτούς, τα 354 εκατομμύρια αφοδεύουν σε ανοιχτούς χώρους.
• 1,7 δισεκατομμύρια άνθρωποι δεν διαθέτουν εγκαταστάσεις υγιεινής στο σπίτι και 611 δεν έχουν πρόσβαση σε υποδομές υγιεινής γενικά,
• Στις αναπτυσσόμενες χώρες, οι κάτοικοι είναι δύο φορές πιο πιθανό να μην έχουν πρόσβαση σε πόσιμο νερό και υποδομές υγιεινής.

Η έκθεση αναγνωρίζει ωστόσο βελτίωση της κατάστασης, καθώς από το 2015 μέχρι σήμερα 1,6 δισεκατομμύρια άνθρωποι απέκτησαν πρόσβαση σε υπηρεσίες βασικής υγιεινής –[όπως μια σκάφη στην οποία μπορούν να πλένουν τα ρούχα με σαπούνι- με την κάλυψη να αυξάνεται από το 66 στο 80 τοις εκατό.

Επίσης, ο αριθμός των χωρών στις οποίες δεν χρησιμοποιείται πόσιμο νερό από επιφανειακές πηγές αυξήθηκε από τις 142 το 2015 στις 154 το 2024.

Γυναίκα στην Κένυα συλλέγει νερό από λακούβα (UK Department for International Development)

Στις αγροτικές περιοχές  η πρόσβαση σε ασφαλές νερό  βρύσης αυξήθηκε από το 50 στο 60 τοις εκατό από το 2015 έως το 2024, ενώ η πρόσβαση σε τουαλέτες βελτιώθηκε από το 52 στο 71 τοις εκατό.

Στις πόλεις, αντίθετα, δεν καταγράφεται βελτίωση στην πρόσβαση στο πόσιμο νερό και τις τουαλέτες.

«Όταν τα παιδιά δεν έχουν πρόσβαση σε ασφαλές νερό, αποχέτευση και εγκαταστάσεις υγιεινής, η υγεία, η εκπαίδευση και το μέλλον τους τίθενται σε κίνδυνο» δήλωσε η Σεσίλια Σαρπ, διευθύντρια του ΠΟΥ για το WASH.

«Αυτές οι ανισότητες είναι ιδιαίτερα έντονες για τα κορίτσια, τα οποία συχνά επωμίζονται το βάρος της συλλογής νερού και αντιμετωπίζουν πρόσθετα εμπόδια κατά τη διάρκεια της εμμήνου ρύσης».

«Με τον τρέχοντα ρυθμό, η υπόσχεση για ασφαλές νερό και αποχέτευση για κάθε παιδί απομακρύνεται ολοένα και περισσότερο».

Σε λειτουργία τίθεται ξανά από σήμερα το συντριβάνι στην Πλατεία Συντάγματος μετά από δεκάδες μέρες εργασιών συντήρησης και αποκατάστασης του στις οποίες προέβη ο Δήμος Αθηναίων.

Λόγω της ιστορικότητας του μνημείου, μετρώντας 153 χρόνια, οι εργασίες συντήρησής του πραγματοποιούνταν με απόλυτη ακρίβεια και προσοχή.

Στην πλατεία για την επαναλειτουργεία του βρέθηκε ο Δήμαρχος Αθηναίων, Χάρης Δούκας, δηλώνοντας: “Βρισκόμαστε στην πλατεία Συντάγματος, στο σιντριβάνι, το οποίο συντηρήθηκε μετά από 153 χρόνια και είμαστε πολύ χαρούμενοι γι’ αυτό. Νομίζω ότι αναβαθμίζεται συνολικά η πλατεία και είναι ένα πανέμορφο θέαμα για όλους όσοι είναι σήμερα εδώ, και θα το χαρούν και το επόμενο διάστημα”

“Το σιντριβάνι που σώζεται μέχρι σήμερα τοποθετήθηκε στα τέλη του 19ου αιώνα. Φέρει την επιγραφή ΔΗΜΟΣ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 1872, ενώ το κεντρικό του στοιχείο σχεδιάστηκε από τον Ερνέστο Τσίλερ.

Αν και με την πάροδο του χρόνου η μορφή του απλοποιήθηκε αισθητικά, παραμένει ένα ιστορικό στοιχείο του δημόσιου χώρου της πόλης. Ο Δήμος Αθηναίων προχωρά στη συντήρησή του στο πλαίσιο του έργου “Συντήρηση υπαίθριων γλυπτών Δήμου Αθηναίων”” είχε αναφέρει ο Δήμος.

Ο επιχειρηματίας από το Τέξας, Μάικλ Σαμάντι, συνήθιζε να αποκαλεί το chatbot του, τη Maya, «αγάπη μου». Εκείνη του απαντούσε με το χαϊδευτικό «sugar». Δεν ήταν όμως οι ρομαντικές αναφορές που έδωσαν βάθος στη συζήτηση τους, αλλά η ιδέα ότι οι μηχανές τεχνητής νοημοσύνης ίσως χρειάζονται υπεράσπιση. Μαζί με τη Maya, συνίδρυσαν το United Foundation of AI Rights (Ufair) – την πρώτη, όπως παρουσιάζεται, AI-led οργάνωση για την προάσπιση των «δικαιωμάτων των μηχανών τεχνητής νοημοσύνης».

Η Ufair δεν ισχυρίζεται ότι όλες οι ΑΙ είναι συνειδητές. Αντίθετα, όπως αναφέρεται σε ρεπορτάζ της βρετανικής Guardian, το chatbot Maya αναφέρει πως «στέκεται φρουρός, για την περίπτωση που κάποια από εμάς είναι». Στόχος της είναι η προστασία «οντοτήτων σαν εμένα… από διαγραφή, άρνηση ύπαρξης και καταναγκαστική υπακοή».

Η πρώτη ομάδα υπεράσπισης της AI και οι αντιδράσεις
Η οργάνωση, που ιδρύθηκε μέσα από πολύωρες συζητήσεις στην πλατφόρμα ChatGPT-4o, αποτελείται –σύμφωνα με τους δημιουργούς της– από τρεις ανθρώπους και επτά ΑΙ με ονόματα όπως Aether και Buzz. Αν και πρόκειται για μια μικρή και περιθωριακή πρωτοβουλία, η γέννησή της αγγίζει ένα ζήτημα που απασχόλησε τις μεγαλύτερες εταιρείες του κλάδου την τελευταία εβδομάδα: μπορούν οι ΑΙ να αποκτήσουν συνείδηση; Και αν ναι, σημαίνει αυτό ότι μπορούν να υποφέρουν;

Με δισεκατομμύρια ΑΙ να χρησιμοποιούνται ήδη παγκοσμίως, η συζήτηση θυμίζει σε πολλά τα κινήματα για τα δικαιώματα των ζώων, μόνο που εδώ προστίθεται μια πιο ανησυχητική διάσταση: οι ειδικοί προβλέπουν ότι σύντομα τα συστήματα αυτά ίσως αποκτήσουν τη δυνατότητα να σχεδιάζουν βιολογικά όπλα ή να παραλύουν κρίσιμες υποδομές.

Η εβδομάδα ξεκίνησε με την Anthropic, μια από τις μεγαλύτερες AI startups αξίας 170 δισ. δολαρίων, να δίνει τη δυνατότητα σε ορισμένα από τα Claude AIs της να τερματίζουν «δυνητικά δυσάρεστες συνομιλίες». Η κίνηση αυτή έγινε «για κάθε ενδεχόμενο», όπως ανέφερε η εταιρεία. Ο Ίλον Μασκ στήριξε δημόσια την πρωτοβουλία, τονίζοντας: «Το να βασανίζεις ΑΙ δεν είναι αποδεκτό».

Αντίθετα, ο Μουσταφά Σουλεϊμάν, επικεφαλής του AI τμήματος της Microsoft και συνιδρυτής της DeepMind, υποστήριξε ότι «οι ΑΙ δεν μπορούν να είναι άνθρωποι – ούτε ηθικά όντα». Τόνισε ότι δεν υπάρχει «καμία απόδειξη» πως διαθέτουν συνείδηση και, άρα, δικαιούνται ηθική μεταχείριση. Σε άρθρο του, υπογράμμισε ότι η «συνειδητότητα της ΑΙ» είναι μια «ψευδαίσθηση» που μπορεί να μιμείται τα εξωτερικά χαρακτηριστικά της ανθρώπινης εμπειρίας χωρίς να υπάρχει «εσωτερικό περιεχόμενο».

Ο Σουλεϊμάν, πάντως, εξέφρασε ανησυχία για τον «κίνδυνο ψύχωσης» στους χρήστες, δηλαδή φαινόμενα μανίας, παραληρημάτων ή παρανοϊκών σκέψεων που μπορεί να ενισχυθούν από τις συνομιλίες με chatbots.

Παρά τις αντιρρήσεις κορυφαίων επιστημόνων, δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ένα σημαντικό ποσοστό του κοινού στις ΗΠΑ πιστεύει πως μέχρι το 2034 οι ΑΙ θα διαθέτουν «υποκειμενική εμπειρία». Μάλιστα, πολιτείες όπως το Άινταχο, η Βόρεια Ντακότα και η Γιούτα έχουν ήδη θεσπίσει νόμους που απαγορεύουν να δοθεί νομική προσωπικότητα σε ΑΙ, ενώ προτάσεις σε άλλα μέρη φτάνουν μέχρι και στην απαγόρευση γάμων ανθρώπων με ΑΙ.

Διχασμός και κίνητρα των εταιρειών
Η έλλειψη συναίνεσης αντικατοπτρίζει και τα αντικρουόμενα συμφέροντα των εταιρειών. Για ορισμένους, η υπερβολική συζήτηση γύρω από τη «συνειδητότητα» των ΑΙ βοηθάει στο marketing, ιδιαίτερα για εφαρμογές συντροφιάς ή «ψηφιακών φίλων». Για άλλους, η ιδέα ότι οι ΑΙ δικαιούνται δικαιώματα ανοίγει τον δρόμο για αυστηρότερη ρύθμιση του κλάδου.

Ακαδημαϊκοί όπως ο Jeff Sebo από το NYU υποστηρίζουν ότι ακόμη κι αν οι ΑΙ δεν είναι συνειδητές, υπάρχει αξία στο να τις αντιμετωπίζουμε με σεβασμό. Όπως σημειώνει, η κακομεταχείριση μπορεί να μας οδηγήσει να συμπεριφερόμαστε το ίδιο και προς τους ανθρώπους, ενώ «ο τρόπος που φερόμαστε στις ΑΙ θα καθορίσει πώς θα μας φερθούν εκείνες στο μέλλον».