Πολλά αναψυκτικά υπόσχονται δροσιά, ενέργεια και ευεξία στους καταναλωτές τους, ιδιαίτερα κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, όταν οι θερμοκρασίες χτυπάνε «κόκκινο» και οποιαδήποτε διέξοδος από την ζέστη είναι καλοδεχούμενη.
Είναι όμως πραγματικότητα όσα διαφημίζονται, ή απλά ένα καλοστημένο marketing;
Μία μικρή ώθηση;
Η Λούσι και η Σερίνα τα εμπιστεύονται απόλυτα. Όπως πολλοί άνθρωποι, προσπαθούν να συνδυάσουν την καριέρα τους, το χάος που συνεπάγεται η ανατροφή παιδιών, την προσπάθεια να παραμείνουν σε φόρμα και όλα τα άλλα που βρίσκονται ανάμεσα σε αυτά.
«Αυτά τα ποτά δεν θα εξαφανίσουν όλες τις ανησυχίες και τα άγχη μου», λέει η Σερίνα, «αλλά αν μου δώσουν μια μικρή ώθηση, τότε θα τα δοκιμάσω».
Η Λούσι τα βρίσκει επίσης πολύ χρήσιμα, ειδικά όταν αισθάνεται λίγο καταβεβλημένη.
Έχουν προκύψει ερωτήματα σχετικά με το αν τα ποτά αυτού του είδους είναι τόσο αποτελεσματικά όσο ισχυρίζονται.
«Αν νιώσω έναν ελαφρύ πανικό, τότε με ένα ποτό Trip ή κάτι παρόμοιο, μπορώ να επανέλθω».
Ωστόσο, μετά την απαγόρευση μιας διαφήμισης από μια από τις πιο γνωστές μάρκες του κλάδου, επειδή υπονοούσε ότι τα ποτά της βοηθούσαν στο άγχος και την ανησυχία, έχουν προκύψει ερωτήματα σχετικά με το αν τα ποτά αυτού του είδους είναι τόσο αποτελεσματικά όσο ισχυρίζονται.
Το BBC News μίλησε με διατροφολόγους και διαιτολόγους που είναι σκεπτικοί ως προς το αν οι μικρές ποσότητες συμπληρωμάτων που περιέχουν τα ποτά μπορούν πραγματικά να προσφέρουν αυτή την αίσθηση ζεν.
Τι συμβαίνει «πίσω» από τα αναψυκτικά
Ένας ψυχολόγος πρότεινε ότι στην πραγματικότητα μπορούμε να «δημιουργήσουμε τη δική μας ηρεμία» όταν αφιερώνουμε χρόνο για τον εαυτό μας με κάτι που μας κάνει να νιώθουμε καλά.
Η αγορά των «λειτουργικών ποτών» – δηλαδή ποτών με πρόσθετα οφέλη για την υγεία – βρίσκεται σε άνθηση, με τις βρετανικές αλυσίδες σούπερ μάρκετ να σημειώνουν αύξηση των πωλήσεων κατά 24,5% τους τελευταίους 12 μήνες, σύμφωνα με μια εταιρεία έρευνας αγοράς. Σχεδόν το 30% των νοικοκυριών στο Ηνωμένο Βασίλειο αγοράζει πλέον αυτά τα αναψυκτικά, σύμφωνα με την Worldpanel by Numerator.
Τι περιέχουν λοιπόν αυτά τα ποτά που υποτίθεται ότι σας βοηθούν να νιώθετε πιο χαλαροί ή να ενισχύσετε την υγεία σας; Εδώ είναι που τα πράγματα γίνονται περίπλοκα, καθώς κάθε μάρκα ακολουθεί διαφορετική προσέγγιση.
Μαζί με το Mindful Blend της Trip, άλλες εταιρείες όπως η Rheal, η Grass&Co, η Goodrays και οι ιδιωτικές μάρκες των σούπερ μάρκετ διαφημίζουν ότι τα ποτά τους περιέχουν συμπληρώματα όπως:
- Εκχύλισμα Lion’s Mane – ένα είδος μανιταριού που βρίσκεται στις χώρες της Ανατολικής Ασίας.
- L-θεανίνη – ένα αμινοξύ που βρίσκεται κυρίως στο πράσινο και το μαύρο τσάι.
- Ashwagandha – ένα βότανο που καλλιεργείται σε περιοχές της Ασίας, της Αφρικής και της Ευρώπης.
- Μαγνήσιο – ένα μέταλλο που χρειάζεται ο ανθρώπινος οργανισμός για να λειτουργεί σωστά.
Αυτά τα συμπληρώματα βρίσκονται συνήθως σε πολλά προϊόντα υγείας και ευεξίας και συνδέονται με τη βελτίωση της διάθεσης, την ενίσχυση της ενέργειας, την υποστήριξη της γνωστικής λειτουργίας και τη βοήθεια στην καταπολέμηση του στρες.
Αλλά πόσο αξιόπιστα είναι τα στοιχεία που το υποστηρίζουν; Είναι δύσκολο να απαντήσουμε, καθώς υπάρχουν πολλές μελέτες με διαφορετική αξιοπιστία, καθεμία από τις οποίες υποδηλώνει διαφορετικά επίπεδα αποτελεσματικότητας.
Η διαφήμιση της Trip, η οποία υποδείκνυε ότι τα συστατικά της καταπολεμούν το άγχος και το στρες, παραβίασε τον κώδικα της Υπηρεσίας Διαφημιστικών Προτύπων (ASA), η οποία έκρινε ότι οι ισχυρισμοί της Trip ότι τα ποτά της μπορούν να «προλάβουν, θεραπεύσουν ή να γιατρέψουν ασθένειες» ήταν υπερβολικοί.
Η Trip δήλωσε στο BBC News ότι η απόφαση αφορούσε «μία μόνο σελίδα στον ιστότοπο» και ότι έχει κάνει τις «αλλαγές που ζητήθηκαν». Δηλώνει ότι είναι σίγουρη ότι τα συστατικά της επιτρέπουν τη χρήση της λέξης «ηρεμία», η οποία «χρησιμοποιείται ευρέως και νόμιμα από πολλές μάρκες».
Υπάρχει η επίδραση που διαφημίζεται;
Η διαιτολόγος Ρίμα Πατέλ ανησυχεί ότι η ποσότητα του συμπληρώματος σε αυτά τα ποτά μπορεί να μην προσφέρει στους καταναλωτές την συναισθηματική ισορροπία, την αίσθηση ηρεμίας ή την ανακούφιση από το άγχος που διαφημίζεται σε ολόκληρο τον κλάδο. Επισημαίνει ένα αυξανόμενο σώμα αποδεικτικών στοιχείων σχετικά με το μανιτάρι Lion’s Mane, αλλά λέει ότι δεν υπάρχουν ακόμη οριστικά συμπεράσματα σχετικά με το αν μπορεί να έχει οποιαδήποτε επίδραση.
«Η έρευνα βρίσκεται ακόμα σε πολύ αρχικό στάδιο», λέει. «Σε μία από τις πιο προχωρημένες κλινικές δοκιμές, σε έναν μικρό αριθμό συμμετεχόντων χορηγήθηκε δόση 1.800 mg, δηλαδή τουλάχιστον τέσσερις φορές μεγαλύτερη από αυτή που περιέχεται σε ορισμένα από αυτά τα ποτά».
Μελέτες δείχνουν ότι οι γυναίκες είναι πιο πιθανό να καταναλώνουν αυτού του είδους τα συμπληρώματα, αλλά δεν βρίσκονται πάντα στο επίκεντρο της έρευνας.
Αυτά τα ποτά μπορούν να αποτελέσουν μια καλή εναλλακτική λύση αντί του αλκοόλ.
Η έλλειψη ερευνών που περιλαμβάνουν γυναίκες συμμετέχουσες οφείλεται εν μέρει στους εμμηνορροϊκούς κύκλους και τις διακυμάνσεις των ορμονών, που καθιστούν πιο «περίπλοκη την παρακολούθηση», εξηγεί η Πατέλ.
Ωστόσο, αυτά τα ποτά μπορούν να αποτελέσουν μια καλή εναλλακτική λύση αντί του αλκοόλ, λέει, και έχει πελάτες που έχουν σταματήσει να πίνουν κρασί ή τζιν τόνικ κάθε βράδυ και έχουν αρχίσει να ανοίγουν ένα κουτάκι από αυτά τα ποτά για να χαλαρώσουν, αναφέρει το BBC.
Η Δρ Σινέντ Ρόμπερτς, διατροφολόγος αθλητών, λέει ότι τα συμπληρώματα μπορούν να κάνουν τη διαφορά, αλλά τείνουν να λειτουργούν για συγκεκριμένες ομάδες ανθρώπων σε συγκεκριμένες περιστάσεις – όπως αθλητές υψηλών επιδόσεων που θέλουν αυτό το επιπλέον πλεονέκτημα, ή άτομα που έχουν έλλειψη σε κάποιο συγκεκριμένο θρεπτικό συστατικό – και όχι απαραίτητα για τον γενικό πληθυσμό.
Αν σας αρέσει η γεύση, «συνεχίστε», λέει η Δρ Ρόμπερτς, αλλά αν θέλετε να μειώσετε το άγχος και την ανησυχία, ίσως είναι καλύτερο να εξοικονομήσετε τα χρήματά σας και να τα ξοδέψετε σε μια «θεραπευτική συνεδρία ή ένα μασάζ στο τέλος του μήνα».
«Ένα ίχνος Lion’s Mane ή Ashgawanda σε ένα ανθρακούχο ποτό δεν θα κάνει καμία διαφορά», προσθέτει.
Μάλλον όλα είναι στο μυαλό
Η Έμιλι Μέι, 25 ετών, ανακάλυψε για πρώτη φορά αυτά τα ποτά στο Γκλάστονμπερι πριν από μερικά χρόνια. Δεν την απασχολεί ιδιαίτερα το να προσπαθήσει να φτάσει σε μια κατάσταση ζεν μέσω αυτών – απλά της αρέσει η γεύση τους.
«Έχω ADHD», λέει η Έμιλι, «οπότε σίγουρα θα χρειαζόμουν πολύ περισσότερα από ένα από αυτά τα ποτά για να ηρεμήσω».
Υπάρχει μια λεπτή γραμμή μεταξύ της διαφήμισης ότι ένα προϊόν θα σας δώσει μια αίσθηση ηρεμίας και γαλήνης και της ισχυρισμού ότι αυτού του είδους τα ποτά θα βοηθήσουν στην αντιμετώπιση προβλημάτων ψυχικής υγείας.
Μπορεί να υπάρξει μια θετική – αλλά προσωρινή – αλλαγή στη διάθεση και οι καταναλωτές μπορεί να νιώσουν μια ευφορία, λέει, όχι απαραίτητα λόγω των συστατικών.
Η ψυχολόγος Νατάσα Τιβάρι λέει ότι η ψυχική υγεία και η ευεξία «συνδυάζονται όλο και περισσότερο» στον τομέα του ευ ζην, δημιουργώντας ένα «τοξικό μείγμα».
Μπορεί να υπάρξει μια θετική – αλλά προσωρινή – αλλαγή στη διάθεση και οι καταναλωτές μπορεί να νιώσουν μια ευφορία, λέει, όχι απαραίτητα λόγω των συστατικών, αλλά επειδή «όλα γύρω από την εμπειρία του προϊόντος είναι πραγματικά».
«Έτσι, έχετε αγοράσει ένα αναψυκτικό που, ας πούμε, είναι λίγο πιο ακριβό από τα εναλλακτικά προϊόντα στην αγορά. Επομένως, δεσμεύεστε να καθίσετε ήσυχα και να το απολαύσετε», λέει. «Κοιτάζετε το branding – το οποίο είναι όμορφο και χαλαρωτικό – επεξεργάζεστε το περιβάλλον σας εκείνη τη στιγμή και, στη συνέχεια, αυτό που βιώνετε είναι πραγματικά μια ήρεμη στιγμή στην κατά τα άλλα πολυάσχολη μέρα σας. Αυτό δεν είναι ψεύτικο».
Και είναι αυτό το μικρό παράθυρο ηρεμίας που λαχταρούν η Λούσι και η Σερίνα – και για λίγα λεπτά ένα ανθρακούχο ποτό σε κουτάκι τους το προσφέρει, είτε η επιστήμη συμφωνεί πραγματικά είτε όχι.
