Εντολή να «ανοίξουν», μέχρι το τέλος του έτους, οι κάνουλες της χρηματοδότησης προς την πραγματική οικονομία, σε πρωτόγνωρο τα τελευταία χρόνια ρυθμό, έχουν δώσει οι διοικήσεις των συστημικών τραπεζών στις αρμόδιες διευθύνσεις πιστοδοτήσεων.

Μάλιστα όπως επισημαίνουν υψηλόβαθμες τραπεζικές πηγές, η αύξηση της ροής των νέων δανείων αφορά όλο το φάσμα της οικονομίας, από τις μικρές και μεγάλες επιχειρήσεις μέχρι τα νοικοκυριά και τα στεγαστικά δάνεια.

Όπως τονίζουν στο NEWS 24/7 οι ίδιες πηγές η αύξηση των δανειακών χαρτοφυλακίων αποτελεί μονόδρομο για το εγχώριο πιστωτικό σύστημα καθώς αποτελεί τον μόνο ασφαλή τρόπο για να διατηρήσουν την κερδοφορία τους και τα επόμενα χρόνια, με δεδομένη τη μείωση των επιτοκίων από την ΕΚΤ και του γεγονότος ότι η κερδοφορία βασίζεται σε σημαντικό βαθμό στα επιτοκιακά δάνεια. Στα τραπεζικά επιτελεία γνωρίζουν καλά πως με δεδομένη τη μείωση των επιτοκίων, η ενίσχυση της πιστωτικής επέκτασης αποτελεί τον βασικό μοχλό για μία βιώσιμη και ισχυρή κερδοφορία των τραπεζών τόσο για την φετινή χρήση όσο και την επόμενη.

Στις μεγάλες επιχειρήσεις η μερίδα του λέοντος
Το μεγάλο βάρος, λόγω των μεγάλων εκταμιεύσεων αλλά και λόγο του ανοίγματος που επιχειρείται σε νέες αγορές στο εξωτερικό, έχει πέσει από πλευράς των τραπεζών στα διεθνή κοινοπρακτικά δάνεια. Πρόκειται για στρατηγική που δικαιολογείται αρχής γενομένης από την εξωστρέφεια που αναπτύσσει εκ νέου το ελληνικό τραπεζικό σύστημα και την αναβάθμισή του στη «σκακιέρα» του διεθνούς ανταγωνισμού.

Τα εγχώρια πιστωτικά ιδρύματα συμμετέχοντας σε διεθνή γκρουπ τραπεζών που χρηματοδοτούν μεγάλα επενδυτικά έργα σε υποδομές, ενέργεια, βιομηχανία, αλλά και real estate και τηλεπικοινωνίες, αναμένεται ότι θα χορηγήσουν φέτος δάνεια που θα ξεπεράσουν τα 2 δισ. ευρώ.

Πρόκειται για επιχειρηματική δραστηριότητα με μεγάλο γεωγραφικό εύρος που κατανέμεται από την Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, έως τα Βαλκάνια και φυσικά την Δυτική Ευρώπη.

Η συμμετοχή των ελληνικών τραπεζών σε διεθνή κοινοπρακτικά σχήματα είναι αποτέλεσμα της αυξημένης ρευστότητας που δεν μπορεί να απορροφηθεί εξ ολοκλήρου από την εγχώρια αγορά. Την ίδια στιγμή πρόκειται για «δουλειές» με σαφώς καλύτερους όρους καθώς στην εγχώρια αγορά ο οξύς ανταγωνισμός και οι λίγες μεγάλες επιχειρήσεις και αντίστοιχα projects δανειοδότηση «κανιβαλίζουν» τα περιθώρια κέρδους.

Για το συγκεκριμένο κομμάτι στρατηγικής οι διοικήσεις των τεσσάρων συστιμικών τραπεζών έχουν ήδη ενημερώσει την διεθνή επενδυτική κοινότητα κατά τις παρουσιάσεις των αποτελεσμάτων εννεαμήνου.

Βελτίωση συνθηκών και για τις ΜμΕ
Την ίδια στιγμή οι εκταμιεύσεις νέων επιχειρηματικών δανείων προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις από τις τέσσερις συστημικές τράπεζες αυξήθηκαν το πρώτο εξάμηνο του έτους, με ρυθμό αύξησης κοντά στο 16%, αγγίζοντας τα 1,21 δισ. ευρώ. Μάλιστα ο ετήσιος ρυθμός πιστωτικής επέκτασης στην Ελλάδα για δάνεια προς μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις ήταν ο δεύτερος υψηλότερος στην ευρωζώνη, στο 16,6% . Το ποσοστό αυτό είναι εξαπλάσιο του μέσου ετήσιου ρυθμού πιστωτικής επέκτασης προς μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις για το σύνολο της ευρωζώνης (2,7%). Η ίδια τάση συνεχίζεται με σταθερούς ρυθμούς και το β’ εξάμηνο του έτους.

Πόλεμος προσφορών στα στεγαστικά
Παράλληλα «κόκκινο» έχει κτυπήσει ο ανταγωνισμός μεταξύ των τραπεζών και στα δάνεια ιδιωτών και πιο συγκεκριμένα στη Στεγαστική Πίστη όπου τις τελευταίες εβδομάδες καταγράφεται σταθερή αποκλιμάκωση των επιτοκίων και συνεχή προώθηση επιθετικών προσφορών για την προσέλκυση πελατών.

Μεγάλοι ωφελημένοι όσοι επιλέξουν να προχωρήσουν στην αγορά κατοικίας με δανεισμό καθώς τα προγράμματα τόσο κυμαινόμενου, όσο και σταθερού επιτοκίου, καθίσταναι συνεχώς φθηνότερα οδηγώντας τις μηνιαίες δόσεις σε χαμηλότερα επίπεδα.

Την μερίδια του λέοντος διεκδικούν τα στεγαστικά σταθερού επιτοκίου από μερικά χρόνια μέχρι και το σύνολο της διάρκειας αποπληρωμής.

Επιπλέον, οι περισσότερες τράπεζες διαθέτουν προνομιακά δάνεια ειδικά για όσους είναι έως 50 ετών, προκειμένου να δώσουν εναλλακτική λύση σε όσους δεν καταφέρνουν να εναχθούν στην κρατική δράση «Σπίτι Μου».

Τα επιτόκιά τους είναι κατά βάση σταθερά και προβλέπουν έκπτωση σε σύγκριση με τα κλασικά στεγαστικά δάνεια. Συγκεκριμένα, ξεκινούν από:

2,5% σταθερό για 3 ή 5 έτη
3,7% σταθερό για 7 ή 10 έτη
4,1% για 15 ή 20 έτη
4,2% για 25 ή 30 έτη
Στα 15 δις νέα δάνεια ο στόχος του 2025
Το εννεάμηνο Ιανουαρίου – Σεπτεμβρίου του 2025 οι τέσσερις συστημικές τράπεζες αύξησαν τα ενήμερα δάνειά τους και κατ’ επέκταση τη βάση εσόδων τους κατά περίπου 10,5 δισ. ευρώ. Η καθαρή πιστωτική επέκταση στην Eurobank διαμορφώθηκε στα 3,3 δισ., στην Εθνική στα 1,8 δισ. ευρώ, στην Πειραιώς στα 3,2 δισ. ευρώ και στην Alpha Bank στα 2,2 δισ. ευρώ (+14%).

Η πιστωτική επέκταση συνεχίστηκε και το γ’ τρίμηνο με τις καθαρές χορηγήσεις να διαμορφώνονται σε 3 δισ. ευρώ ανεβάζοντας το σύνολο στο εννεάμηνο στα 10,5 δισ. ευρώ έναντι αρχικού ετήσιου στόχου 12 δισ. ευρώ.

Οι Έλληνες τραπεζίτες, όπως έχουν δηλώσει, στα τέλη του 2024, σε συναντήσεις τους με μεγάλους διεθνείς επενδυτικούς οίκους είχαν στόχο για νέα δάνεια τουλάχιστον ύψους 10 δισ. ευρώ το 2025. Όμως με βάση το εννεάμηνο, οι διοικήσεις των συστημικών τραπεζών προχώρησαν σε αναβάθμιση των στόχων πιστωτικής επέκτασης και με βάση τις νέες εκτιμήσεις θα ξεπεράσουν τα 13,8 δισ. ευρώ του 2024.

Προ ημερών, όταν ο οίκος αξιολόγησης Fitch αναβάθμισε, πάλι, την ελληνική οικονομία σε ΒΒΒ με σταθερές προοπτικές, ο πρώτος που θα έπρεπε να βγει για να πανηγυρίσει ήταν ο Αλέξης Τσίπρας. Όπως είχα επισημάνει και στην κριτική παρουσίαση του βιβλίου του Αλέξη Πατέλη, η ρύθμιση του χρέους που κατάφερε η κυβέρνηση Τσίπρα το 2018, άνοιξε το δρόμο στην ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας που τελικά κατάφερε ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Χωρίς να έχει προηγηθεί αυτή η επιτυχία, τα πράγματα για την παρούσα κυβέρνηση θα ήταν πολύ δύσκολα.

Παρόλα αυτά όμως, ο κ.Τσίπρας, εκείνη την ημέρα, επέλεξε να προδημοσιεύσει το κεφάλαιο του βιβλίου του που αφορούσε τα γεγονότα του δημοψηφίσματος του 2015, ένα γεγονός που ξέρει πάρα πολύ καλά ότι ο κόσμος στον οποίο απευθύνεται σήμερα προσπαθεί να ξεχάσει ή δεν θα του συγχωρέσει ποτέ. Αντί να «διαφημίσει» μια μεγάλη επιτυχία της κυβέρνησής του, επέλεξε να μας θυμίσει μια στιγμή πρωτόγνωρου, στα μεταπολιτευτικά χρονικά, διχασμού.

Πιο πολύ ως Ιανός- με δύο πρόσωπα- παρά ως περιπλανώμενος Οδυσσέας εμφανίζεται τον τελευταίο καιρό ο κ.Τσίπρας.

Από τη μία επιχειρεί να ανασκευάσει την εντύπωση του ερασιτεχνισμού που χαρακτήρισε τη διακυβέρνησή του με τις μέχρι τώρα σημαντικές δράσεις του ιδρύματός του και τη σκιώδη παρουσία δίπλα του σοβαρών ανθρώπων όπως ο Μιχάλης Καλογήρου, ο Γιώργος Χουλιαράκης, ο Βαγγέλης Καλπαδάκης και ο Νίκος Μαραντζίδης.

Από την άλλη υπάρχει και ο γνωστός κ.Τσίπρας «των διαγγελμάτων facebook» και του κ.Νίκου Μπίστη. Ποιος τα συμβουλεύει αυτά;

Εν έτει 2026 πλέον και μετά απ’όλα όσα έχει περάσει η χώρα από το 2010, συμπεριλαμβανομένης και της εμπειρίας της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο κ.Τσίπρας δεν έχει απλώς δικαίωμα αλλά διεκδικεί με αξιώσεις επιτυχίας, πιστεύω, μία δυναμική επιστροφή.

To βιβλίο που επέλεξε να γράψει λειτουργεί περισσότερο ως ψυχαναλυτική άσκηση αυτοκάθαρσης. Δηλαδή αφορά φορά πρωτίστως τον ίδιο και δευτερευόντως τους συντρόφους του στον ΣΥΡΙΖΑ και όχι τον ευρύτερο χώρο της Κεντροαριστεράς και του Κέντρου πράγμα που σημαίνει ότι θα «τον πάει» μέχρι ενός σημείου. Η ροή της ειδησεογραφίας είναι καταιγιστική και η κόπωση (δηλαδή η βαρεμάρα) επέρχεται γρήγορα. Ο χρόνος παραμένει ο καταλύτης κάθε καμπάνιας και ο κ.Τσίπρας θα κάψει γρήγορα το μερίδιο της προσοχής που του αναλογεί, αν και οι αντίπαλοί του, με πρώτη την κυβέρνηση, θα προσπαθήσουν να κρατήσουν στη δημοσιότητα το βιβλίο στο πλαίσιο της γνωστής εκστρατείας εκτροπής της προσοχής της κοινής γνώμης από τα κυβερνητικά καμώματα και κυρίως τα θηριώδη σκάνδαλα.

Σύντομα και είτε προχωρήσει στην ίδρυση κόμματος είτε όχι θα πρέπει να μας πει το όραμά του για τη χώρα. Με δικές του λέξεις και όχι με λόγια δανεικά από τις προεκλογικές ομιλίες του Κυριάκου Μητσοτάκη από το μακρινό 2018 και 2019, όπως έχει κάνει μέχρι τώρα.

Θα πρέπει, για παράδειγμα, να μας πει τι πρέπει να γίνει όταν το 2027 τελειώσουν τα λεφτά του Ταμείου Ανάκαμψης και θα μείνουμε πάλι «ρέστοι». Φυσικά και τις εξηγήσεις αυτές θα κληθούν να μας τις δώσουν όλοι αλλά το θέμα μας τώρα είναι ο κ.Τσίπρας.

Κι ας κλείσουμε με τούτο: Μπορεί στο σχολείο να διδασκόμαστε την Ιλιάδα και την Οδύσσεια, μπορεί τις αντιλήψεις μας για όσα συμβολίζει η Ιθάκη να τις έχει σφραγίσει το ποίημα του Κωνσταντίνου Καβάφη αλλά οι κύκλοι του έπους του Τρωικού Πολέμου είναι έξι και όχι δύο. «Το σήριαλ» μετά την επιστροφή στην Ιθάκη έχει κι άλλα επεισόδια που θέλουν τον ήρωα Οδυσσέα να ξαναφεύγει για ταξίδι στον τελευταίο κύκλο, την «Τηλεγόνεια», όπου ο ήρωας συναντά τη μοίρα του, όπως του την είχε ο αποκαλύψει ο μάντης Τειρεσίας, στη «Νέκυια», όταν κατέβηκε στον Κάτω Κόσμο. Ποια είναι αυτή; Ας ανοίξει το βιβλίο της τάξης του Γυμνασίου που διδαχτήκαμε την «Οδύσσεια» για να τη θυμηθεί.

Η ζωή δεν μιμείται βέβαια τα έργα της Αρχαίας Γραμματείας. Όμως, όποιος επιλέγει να περιγράψει την πορεία του με οδηγό τους συμβολισμούς τους, καλό είναι να τα ξέρει ολόκληρα και καλά.

news247.gr

Θερμή από το κοινό, όπως δείχνουν οι πωλήσεις, αλλά και άγρια από ένα ετερόκλητο τμήμα του πολιτικού κόσμου ήταν η υποδοχή του βιβλίου του Αλέξη Τσίπρα. Στην πρώτη ημέρα της κυκλοφορίας του, μέσα σε μερικές ώρες «αναβαθμίστηκε» από ένα εξ ορισμού σημαντικό εκδοτικό εγχείρημα σε ένα κυριαρχικό πολιτικό γεγονός.

Η «Ιθάκη» (εκδόσεις Gutenberg) τοποθετήθηκε χθες το πρωί στις προθήκες των βιβλιοπωλείων και ως τις πρώτες απογευματινές ώρες είχε συγκεντρώσει έναν τεράστιο όγκο αλληλεπιδράσεων. Ανθρώποι που έσπευσαν να το προμηθευθούν, σχόλια στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, «πρώτη θέση» στα τηλεοπτικά πάνελ, αντιδράσεις πολιτικών προσώπων.

Η τελευταία κατηγορία περιλαμβάνει σχεδόν τα πάντα: Ερμηνείες, αναλύσεις, αμφισημία, επιτηδευμένη σιωπή, εικασίες αλλά και κατηγορίες, απαξίωση, επιθετικότητα ή ειρωνείες. Οι αρνητικές αντιδράσεις μάλιστα περιλαμβάνουν μία μεγάλη «βεντάλια» πολιτικών προσώπων που ξεκινά από το Μέγαρο Μαξίμου και εκτείνεται στον χώρο του ΠΑΣΟΚ και του ΣΥΡΙΖΑ. Όπως ήταν φυσικά αναμενόμενο, σε αυτές πρωταγωνίστησαν τα πρόσωπα που αναφέρονται στις 732 σελίδες του βιβλίου.

Δεν κολάκεψε
Ο Αλέξης Τσίπρας προφανώς… ήξερε τι έλεγε όταν προέβλεπε ότι «θα φάω ξύλο», προειδοποιώντας πως στο βιβλίο «κάνω αναφορές σε πρόσωπα και δεν τα κολακεύω».

Ο πρώην πρωθυπουργός στην «Ιθάκη» είναι αυστηρός με τον εαυτό του και η φράση «ήταν δική μου ευθύνη» αναγράφεται πάρα πολλές φορές στα περισσότερα κεφάλαια που καλύπτουν μια περίοδο πολιτικών γεγονότων από το 2008 έως το 2023. Ταυτόχρονα, όμως, είναι επικριτικός με όλες τις… εκδοχές της ΝΔ που περιλαμβάνει αυτή η περίοδος, με αρκετές εκδοχές του ΠΑΣΟΚ αλλά και με τα στελέχη με τα οποία πορεύθηκε στον ΣΥΡΙΖΑ και κυρίως στις κυβερνήσεις του.

Η κριτική
Η κριτική στις κυβερνήσεις της Νέας Δημοκρατίας μπορεί να θεωρηθεί σχετικά «ενιαία». Όπως είναι αναμενόμενο, η έμφαση δίνεται στις περιόδους που επικεφαλής ήταν οι Αντώνης Σαμαράς και Κυριάκος Μητσοτάκης. Δεν ισχύει όμως το ίδιο για όσους θήτευσαν στις διακυβέρνηση της χώρας μαζί με τον Αλέξη Τσίπρα και στον ΣΥΡΙΖΑ.

Έτσι, λοιπόν, καταγράφονται περιπτώσεις που η κριτική φθάνει στο επίπεδο της αποκήρυξης, όπως στην περίπτωση του Νίκου Παππά και του Παύλου Πολάκη. Στα πρόσωπα αυτά γίνεται τόσο κριτική για τις πολιτικές επιλογές και τους χειρισμούς σειράς ζητημάτων όσο και για προσωπική στρατηγική που δεν υπηρέτησε την κοινή προσπάθεια.

Σε άλλα στελέχη, όπως η Έφη Αχτσιόγλου ή οι Αλέξης Χαρίτσης, Ευκλείδης Τσακαλώτος διαπιστώνεται μια κριτική για περιχαράκωση, ατολμία, διστακτικότητα και μη αντίληψης της αναγκαιότητας δύσκολων περιόδων. Είτε αυτή αφορά την περίοδο της διαπραγμάτευσης είτε τα εσωκομματικά ζητήματα.

Επίσης, πρώην σε πρώην στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ όπως ο Γιάννης Βαρουφάκης ή η Ζωή Κωνσταντοπούλου στην «Ιθάκη» κατατίθεται η εκτίμηση ότι «εγωκεντρικά» ή «ναρκισιστικά» χαρακτηριστικά επηρέασαν καθοριστικά την πολιτική τους πρακτική.

Πρώτη ημέρα κυκλοφορίας του βιβλίου “Ιθάκη” του Αλέξη Τσίπρα
Πρώτη ημέρα κυκλοφορίας του βιβλίου “Ιθάκη” του Αλέξη Τσίπρα INTIME
Οι αντιδράσεις
Αντίστοιχα πολυσχιδείς ήταν φυσικά και οι «δηλώσεις» υποδοχής από όλους τους πολιτικούς χώρους, και φυσικά όσων θεώρησαν πως θίχτηκαν ή έκριναν αναγκαίο να τοποθετηθούν για όσα έγραψε ο Αλέξης Τσίπρας.

Το Μέγαρο Μαξίμου αρχικά φαίνεται να υιοθετεί την τακτική του «μπόρα είναι θα περάσει», με τον κυβερνητικό εκπρόσωπο Παύλο Μαρινάκη να κάνει απαξιωτικές δηλώσεις περί «Μάρξ και Γκραούτσο Μάρξ». Παρά το γεγονός πως μόλις μερικά 24ωρα πριν ο Κυριάκος Μητσοστάκης είχε αφήσει να διαφανεί σε συνέντευξή του πώς έχει ήδη εκπονηθεί σχέδιο αντιμετώπισης των πολιτικών επιπτώσεων της «Ιθάκης».

Από τον χώρο του ΠΑΣΟΚ ήταν εμφανής μία διάθεση να «προσπεραστεί» η επικαιρότητα που διαμορφώνει το βιβλίο του Αλέξη Τσίπρα. Με τον γραμματέα του κόμματος Ανδρέα Σπυρόπουλο να δηλώνει πως «νομίζω ότι ο κύκλος αυτής της συζήτησης, της ιστορικής αναδρομής εκείνων των γεγονότων, έχει κλείσει. Η χώρα έχει προχωρήσει». Επίσης ο Μανώλης ‘Οθωνας, που υπήρξε συνεργάτης της Φώφης Γεννηματά, διέψευσε ότι ο Αλέξης Τσίπρας είχε κάνει στην αποθανούσα πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ πρόταση συγκυβέρνησης το 2015.

Ως υλικό για επιβεβαίωσης των επιλογών του την περίοδο 2012-2015 αξιοποίησε τα γραφόμενα στο βιβλίο το ΚΚΕ. Με τον Δημήτρη Κουτσούμπα να σχολιάζει: «Φανταστείτε τότε το ΚΚΕ να είχε δώσει στήριξη σε αυτόν τον τραγέλαφο που περιγράφεται στις σελίδες του βιβλίου του κ. Τσίπρα, όλον αυτόν τον ορυμαγδό της κοροϊδίας που τελικά απογοήτευσε λαϊκές ριζοσπαστικές δυνάμεις».

Οργισμένες αντιδράσεις υπήρξαν από τον Παύλο Πολάκη (που προανήγγειλε «απαντήσεις» σε όσα του καταλογίζονται), τη Ζωή Κωνσταντοπούλου (αποκάλεσε τον Αλέξη Τσίπρα «προδότη») και τον Στέφανο Κασσελάκη (με την γνωστή μέθοδο ενός video στο tik-tok). Πολύ χαμηλούς τόνους κράτησε ο Νίκος Παππάς παρά το γεγονός ότι η κριτική δέχθηκε ήταν ανάλογη με αυτή προς τον Παύλο Πολλάκη με τον οποίο θεωρούνται εσωκομματικοί «σύμμαχοι».

Αναμένονται απαντήσεις
Οι αντιδράσεις στα όσα έγραψε ο Αλέξης Τσίπρας αναμένεται να συνεχιστούν ή και να κορυφωθούν τις επόμενες ημέρες. Διαμορφώνοντας έναν θυελλώδη πολιτικό διάλογο με πολλές «αφετηρίες» και ετερόκλητα ζητούμενα. Όλα αυτά στο φόντο των εικασιών για τις μελλοντικές κινήσεις του πρώην πρωθυπουργού και την προοπτική δημιουργίας πολιτικού σχηματισμού.

Όλες οι ενδείξεις πάντως δείχνουν πως ο Αλέξης Τσίπρας δεν πρόκειται να αφήσει πολλά από όσα λέγονται αναπάντητα. Άλλωστε, θα έχει κάθε ευκαιρία να δώσει τις απαντήσεις του, που αναμένονται – σύμφωνα με πληροφορίες – ηχηρές, στην παρουσίαση του βιβλίου που θα πραγματοποιηθεί στις 3 Δεκεμβρίου, δηλαδή την ερχόμενη Τετάρτη, στο Θέατρο «Παλλάς», στο κέντρο της Αθήνας.

Πρόκειται για μία εκδήλωση που -από τώρα μπορεί να προεξοφληθεί- θα αποτελέσει πολιτικό γεγονός που θα κυριαρχήσει στην επικαιρότητα. Δημιουργώντας νέο κύκλο συζητήσεων και αντιπαραθέσεων.

Το παρασκήνιο πίσω από το ειρηνευτικό σχέδιο 28 σημείων του Ντόναλντ Τραμπ για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, τις συνομιλίες αλλά και τι ακολούθησε των συναντήσεων αποκαλύπτει το Axios, αναλύοντας τους λόγους για τους οποίους «προκάλεσε παγκόσμιο σοκ».

Όπως περιγράφει το ειδησεογραφικό δίκτυο, ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι άκουγε από το τηλέφωνο με ανοικτή ακρόαση, πριν από μία εβδομάδα, καθώς οι σύμβουλοι του προέδρου Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, διάβαζαν, σημείο προς σημείο, ένα σχέδιο 28 σημείων για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία. Μέχρι την Παρασκευή, ο Ζελένσκι προειδοποιούσε τον ουκρανικό λαό ότι το σχέδιο του Τραμπ — και η πίεση που δεχόταν για να το υπογράψει — «είχε ρίξει την Ουκρανία σε μία από τις πιο δύσκολες στιγμές της ύπαρξής της».

Η συμμετοχή του Ζελένσκι μέσω τηλεφώνου στη συνάντηση του περασμένου Σαββατοκύριακου μεταξύ του συμβούλου εθνικής ασφάλειας του, Ρουστέμ Ουμέροφ, και της ομάδας του Τραμπ, δεν είχε αναφερθεί προηγουμένως και προσφέρει μεγαλύτερη σαφήνεια σχετικά με το πότε εντάχθηκε στις συνομιλίες.

Η διαδικασία που οδήγησε σε εκείνη τη δραματική συνάντηση και στο σχέδιο των 28 σημείων ξεκίνησε περίπου έναν μήνα νωρίτερα, σε μια πτήση πίσω στο Μαϊάμι από τη Μέση Ανατολή.

Η αφήγηση αυτή βασίζεται σε συνεντεύξεις με έξι Αμερικανούς αξιωματούχους, δύο Ουκρανούς αξιωματούχους και άλλη μία πηγή με γνώση των γεγονότων, που επικαλείται το Axios, οι περισσότεροι εκ των οποίων συμμετείχαν άμεσα στις συνομιλίες για το σχέδιο.

Πώς ξεκίνησε

Όπως περιγράφει το Axios, σε εκείνη την πτήση της 22ας Οκτωβρίου, ο Κούσνερ και ο Γουίτκοφ πέρασαν από τη συζήτηση για τη συμφωνία στη Γάζα, στην οποία είχαν συμβάλει, στον πόλεμο στην Ουκρανία.

Την ίδια ημέρα, ο Τραμπ επέβαλε κυρώσεις στη Ρωσία για πρώτη φορά από τότε που επέστρεψε στο αξίωμα, και η ειρηνευτική διαδικασία είχε σχεδόν πλήρως κολλήσει. Το δίδυμο ήθελε να επαναλάβει την προσέγγισή του στη Γάζα — να συντάξει ένα σχέδιο, να το θέσει στο τραπέζι και να βρει τρόπο να το αποδεχτούν και οι δύο πλευρές.

Τρεις ημέρες αργότερα, ο Γουίτκοφ και ο Κούσνερ συναντήθηκαν για δείπνο στο Μαϊάμι με τον απεσταλμένο του προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν, Κιρίλ Ντμιτρίεφ, και ξανά για αρκετές ώρες την Κυριακή.

Ο Ρώσος απεσταλμένος, που είναι επίσης επικεφαλής του ρωσικού κρατικού επενδυτικού ταμείου, είπε στο Axios σε συνέντευξή του στις 17 Νοεμβρίου ότι προσπάθησαν να θέσουν στο χαρτί τις κατευθύνσεις που συμφωνήθηκαν στη σύνοδο Τραμπ–Πούτιν στην Αλάσκα.

Στόχος ήταν η δημιουργία ενός πλαισίου «που ουσιαστικά να λέει: ‘Πώς φέρνουμε πραγματικά, επιτέλους, διαρκή ασφάλεια στην Ευρώπη, όχι μόνο στην Ουκρανία’», είπε ο Ντμιτρίεφ. Το αποτέλεσμα των συναντήσεων με τον Ντμιτρίεφ ήταν το αρχικό προσχέδιο που έγινε το αμερικανικό σχέδιο των 28 σημείων.

Ο Ντμιτρίεφ δεν ανέφερε στη συνέντευξη την επικείμενη αμερικανική ειρηνευτική πρόταση, αλλά δήλωσε ότι ήταν αισιόδοξος για την πορεία των συνομιλιών. «Αισθανόμαστε ότι η ρωσική θέση ακούγεται πραγματικά».

Μέχρι τότε, ο Γουίτκοφ και ο Κούσνερ είχαν το «πράσινο φως» του Τραμπ. «Δεν θα είχαν εμπλακεί σε συνομιλίες με Ρώσους και Ουκρανούς για νέο σχέδιο χωρίς την έγκριση του Τραμπ», είπε ένας Αμερικανός αξιωματούχος.

Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο ήταν «ενήμερος σε κάθε στάδιο», πρόσθεσε ο αξιωματούχος. Ο αντιπρόεδρος Βανς επίσης ήταν ενήμερος.

Ο απροσδόκητος απεσταλμένος

Ήταν ιδέα του Βανς να επιλέξει τον υπουργό Στρατού Νταν Ντρίσκολ, συμμαθητή του από τη Νομική του Γέιλ, για να μεταφέρει το σχέδιο των 28 σημείων στην Ουκρανία, είπε ένας ανώτερος κυβερνητικός αξιωματούχος.

Ο Ντρίσκολ ήδη σχεδίαζε να επισκεφθεί την Ουκρανία με μεγάλη στρατιωτική αντιπροσωπεία για να συζητήσει αμυντική τεχνολογία και στρατηγική. Με λίγες ημέρες προειδοποίηση, ο Λευκός Οίκος τού είπε να επισπεύσει το ταξίδι και να προετοιμαστεί για διαπραγματεύσεις ειρήνης.

«Όπως μπορείς να φανταστείς, αδειάσαμε το πρόγραμμα, μπήκαμε σε πλήρη κατάσταση προετοιμασίας», είπε άλλος Αμερικανός αξιωματούχος στο Axios.

«Λαμβάνει ενημερωτικά σημειώματα, ιστορικό του πολέμου, κάθε είδους πληροφορίες όλο το Σαββατοκύριακο, και μετά φεύγουν εσπευσμένα από εδώ».

Εν τω μεταξύ, ο Γουίτκοφ και ο Κούσνερ συναντήθηκαν με τον Ουμέροφ επί δύο ημέρες στο σπίτι του Γουίτκοφ στο Μαϊάμι.

Παρών ήταν και ένας ανώτερος αξιωματούχος από το Κατάρ με καλές σχέσεις τόσο με τους Αμερικανούς απεσταλμένους όσο και με τον Ουμέροφ και τον Πούτιν.

Ο Γουίτκοφ και ο Κούσνερ ενημέρωσαν τον Ουμέροφ για το σχέδιο και ενσωμάτωσαν μέρος των απόψεών του. Ήταν ιδέα του Ουμέροφ να τηλεφωνήσουν στον Ζελένσκι ώστε να ακούσει το σχέδιο απευθείας από την ομάδα του Τραμπ.

«Μίλησαν και προσπάθησαν να διαβάσουν στον πρόεδρο τα σημεία του σχεδίου, αλλά δεν είναι πραγματικά δυνατό κάτι τέτοιο μέσω τηλεφώνου», είπε ένας Ουκρανός αξιωματούχος, που αντιτάχθηκε έντονα στο σχέδιο και στον τρόπο παρουσίασής του.

Παρόλα αυτά, η αμερικανική ομάδα βγήκε από τη συνάντηση αισιόδοξη ότι οι Ουκρανοί ήταν σύμφωνοι. Ο Γουίτκοφ σχεδίαζε να ταξιδέψει στην Τουρκία την Τετάρτη για να το συζητήσει απευθείας με τον Ζελένσκι.

Η συνάντηση αυτή δεν έγινε ποτέ. Η αμερικανική πλευρά ένιωσε πως οι Ουκρανοί υπαναχωρούσαν σχετικά με τη διάθεσή τους να εμπλακούν στο σχέδιο.

Ένας Ουκρανός αξιωματούχος απέδωσε το ζήτημα σε κακή επικοινωνία, λέγοντας ότι η ομάδα του Ζελένσκι πίστευε ότι ο Γουίτκοφ και ο Κούσνερ απλώς παρουσίαζαν αρχικές ιδέες, ενώ οι Αμερικανοί το θεωρούσαν επίσημη πρόταση.

Τώρα θα ήταν ευθύνη του Ντρίσκολ να παρουσιάσει επίσημα το σχέδιο στον Ζελένσκι αυτοπροσώπως την Πέμπτη και να πιέσει ώστε να συμφωνήσει.

Η διαρροή

Στις 18 Νοεμβρίου, ένας Αμερικανός αξιωματούχος είπε στο Axios για τα 28 σημεία και τους γενικούς τομείς που κάλυπταν: ειρήνη στην Ουκρανία· εγγυήσεις ασφαλείας· ασφάλεια στην Ευρώπη· μελλοντικές σχέσεις ΗΠΑ με Ρωσία και Ουκρανία.

Ένας άλλος Αμερικανός αξιωματούχος επιβεβαίωσε ότι είχε γίνει διαβούλευση με τον Ντμιτρίεφ, ενώ ένας Ουκρανός αξιωματούχος επιβεβαίωσε ότι το σχέδιο είχε παρουσιαστεί στον Ουμέροφ.

Η είδηση προκάλεσε σύγχυση σε αξιωματούχους ευρωπαϊκών πρωτευουσών και σε πολλούς στην Ουάσιγκτον και στο Κίεβο που δεν είχαν ενημερωθεί.

Πολλοί αντέδρασαν με σοκ όταν οι λεπτομέρειες αναφέρθηκαν από το Axios και άλλα μέσα την Τετάρτη. Μεταξύ άλλων σκληρών παραχωρήσεων, η Ουκρανία θα καλούνταν να παραδώσει επιπλέον έδαφος πέρα από αυτό που ήδη κατείχε η Ρωσία.

Όταν Ευρωπαίοι αξιωματούχοι κάλεσαν αρχικά το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ζητώντας διευκρινίσεις, ενημερώθηκαν ότι δεν ήταν «σχέδιο Τραμπ», όπως είπαν δύο διπλωμάτες.

Αλλά ο Τραμπ όχι μόνο υιοθέτησε το σχέδιο, απαίτησε και να το υπογράψει η Ουκρανία μέχρι την Ημέρα των Ευχαριστιών.

Μετά τη συνάντηση Ζελένσκι–Ντρίσκολ την Πέμπτη, ένας Αμερικανός αξιωματούχος υποστήριξε ότι είχε συμφωνηθεί ένα «επιθετικό χρονοδιάγραμμα υπογραφής».

Ένας Ουκρανός αξιωματούχος είπε ότι ο Ζελένσκι συμφώνησε να χρησιμοποιήσει το σχέδιο ως βάση για διαπραγματεύσεις επειδή ήξερε ότι δεν μπορούσε να το απορρίψει. Η πίεση αυξανόταν ώρα με την ώρα.

Ο Ζελένσκι απηύθυνε την έκκλησή του στον ουκρανικό λαό την Παρασκευή. Η Ουκρανία κινδύνευε «να χάσει την αξιοπρέπειά της» ή να χάσει την υποστήριξη των ΗΠΑ, προειδοποίησε. «Θα περιμένουν μια απάντηση από εμάς».

© OpenStreetMap contributors Data: ISW/CTP; Χάρτης: Axios Visuals

Η υπαναχώρηση

Τουλάχιστον κάποιοι στην κυβέρνηση Τραμπ, μεταξύ τους ο Ρούμπιο, πίστευαν ότι τα πράγματα είχαν προχωρήσει πολύ γρήγορα.

Ο ανώτερος κυβερνητικός αξιωματούχος είπε ότι ο Ντρίσκολ «προχώρησε πολύ» πραγματοποιώντας «πλήρεις ειρηνευτικές συνομιλίες» με ανώτερους Ουκρανούς αξιωματούχους.

«Φυσικά, οι Ουκρανοί λένε ότι προσπαθούμε να τους πιέσουμε σε μια ρωσική συμφωνία. Αυτό κάνουν. Δεν ίσχυε. Ούτε για ένα λεπτό. Αλλά μας εγκλώβισαν επικοινωνιακά λίγο», είπε ο αξιωματούχος.

Ήταν ο ίδιος ο Τραμπ που όρισε την προθεσμία της Ημέρας των Ευχαριστιών, εν μέρει λόγω της ενόχλησής του με τον Ζελένσκι. Ο ανώτερος αξιωματούχος είπε ότι ο πρόεδρος θεωρούσε ότι μέχρι την Παρασκευή τα πράγματα είχαν γίνει υπερβολικά χαοτικά.

Έστειλε τον Ρούμπιο στη Γενεύη μαζί με τους Γουίτκοφ, Κούσνερ και Ντρίσκολ.

Οι δηλώσεις του Ρούμπιο, δημόσια και ιδιωτικά, άφησαν κάποια σύγχυση για το πόσο σοβαρό ήταν το αμερικανικό σχέδιο και πώς ένιωθε ο ίδιος.

Αλλά μόλις βρέθηκε στην Ελβετία, ο Ρούμπιο είπε στην ουκρανική ομάδα ότι οι ΗΠΑ δεν ήταν διατεθειμένες να συναντηθούν μέχρι να εκδοθεί δήλωση ότι δεν επρόκειτο για ρωσικό σχέδιο και ότι οι Ουκρανοί είχαν συμμετοχή σε αυτό.

Η αμερικανική πλευρά κατηγόρησε τους Ουκρανούς για διαρροή αρνητικών λεπτομερειών στα αμερικανικά μέσα. Οι Ουκρανοί συμφώνησαν να εκδώσουν μια θετική δήλωση για να καθαρίσει η ατμόσφαιρα.

Δεν ήταν όλα άσχημα νέα για τους Ουκρανούς. Για αρχή, η αμερικανική πλευρά είχε αρχίσει να αναφέρεται στα 28 σημεία ως «πλαίσιο», όχι ως τελική πρόταση. Και στη συνάντηση, οι ΗΠΑ έδειξαν προθυμία να ενσωματώσουν στοιχεία από τις ουκρανικές αντιπροτάσεις.

Πού βρισκόμαστε τώρα

Παρόλο που οι αμερικανικές και οι ουκρανικές πλευρές εξέδωσαν θετική κοινή δήλωση για τις συνομιλίες της Κυριακής στη Γενεύη, οι πολύωρες συναντήσεις ήταν τεταμένες.

Ο Ρούμπιο χαιρέτισε «την πιο παραγωγική ημέρα που είχαμε σε αυτό το ζήτημα». Στην Ουάσιγκτον, ο Τραμπ κατηγόρησε τους Ουκρανούς για αχαριστία.

Όσο για την προθεσμία της Ημέρας των Ευχαριστιών, ο Ρούμπιο είπε ότι ο πραγματικός στόχος ήταν να υπάρξει συμφωνία «το συντομότερο δυνατό».

Εάν οι συνομιλίες δείξουν περισσότερη πρόοδο, ο Τραμπ και ο Ζελένσκι ενδέχεται να συναντηθούν αυτήν την εβδομάδα ή στις αρχές της επόμενης, είπαν δύο πηγές με γνώση. Δεν έχει οριστεί ημερομηνία.