Η ψυχολογία υποστηρίζει ότι το πιο μοναχικό κομμάτι του να μεγαλώνεις δεν είναι το να είσαι μόνος, αλλά το να συνειδητοποιείς πως κάποιες φιλίες εξαφανίζονται μόλις πάψεις να τις τροφοδοτείς.
Δεν υπάρχει κάποια επίσημη δομή που να κρατά τις φιλίες, ούτε υποχρέωση, ούτε κάτι που να «δένει» τυπικά τους ανθρώπους μεταξύ τους. Έτσι, όταν η προσπάθεια γίνεται μονόπλευρη, η σύνδεση μπορεί σιωπηλά να χαλαρώσει μέχρι να χαθεί.
Κάποια στιγμή, πολλοί άνθρωποι δοκιμάζουν ένα απλό πείραμα. Σταματούν να είναι οι πρώτοι που θα στείλουν μήνυμα, θα πάρουν τηλέφωνο ή θα κανονίσουν την επόμενη συνάντηση, και περιμένουν. Όταν οι μέρες γίνονται εβδομάδες, η σιωπή μπορεί να μοιάζει πιο δυνατή από οποιονδήποτε καβγά.
Οι ψυχολόγοι λένε ότι αυτό το είδος «σιωπηλής απομάκρυνσης» μπορεί να γίνεται πιο έντονο όσο μεγαλώνουμε, γιατί η ενσωματωμένη κοινωνική δομή του σχολείου, της δουλειάς και της καθημερινότητας σταδιακά υποχωρεί. Μια έκθεση των National Academies εκτιμά ότι περίπου το 24% των Αμερικανών ηλικίας 65 ετών και άνω είναι κοινωνικά απομονωμένοι, ενώ το 43% των ενηλίκων άνω των 60 δηλώνει ότι νιώθει μοναξιά, παρόλο που η μοναξιά δεν είναι το ίδιο με το να είσαι μόνος. Ορίζει τη μοναξιά ως το χάσμα που νιώθει κανείς ανάμεσα στις σχέσεις που θέλει και σε αυτές που πραγματικά έχει.
Αυτή είναι μια μορφή πένθους που σπάνια αναγνωρίζεται ως πένθος. Συνήθως δεν υπάρχει έντονη σύγκρουση, ούτε ένα τελευταίο τηλεφώνημα, ούτε ένα σαφές τέλος. Μια μέρα απλώς συνειδητοποιείς ότι η φιλία υπάρχει μόνο όταν εσύ τη διατηρείς. Αυτός είναι και ένας λόγος που μπορεί να μοιάζει τόσο απομονωτικό. Αν μια σχέση τελειώσει σιωπηλά, οι γύρω σου μπορεί να μην καταλάβουν καν ότι κάτι άλλαξε. Και όταν δεν υπάρχει μια κοινή αφήγηση για το τι συνέβη, γίνεται δύσκολο να το συζητήσεις χωρίς να νιώθεις άβολα.
Οι ερευνητές Aaron M. Ogletree και Rebecca G. Adams έχουν επισημάνει ότι οι μελέτες για τις φιλίες σε μεγαλύτερες ηλικίες τείνουν να εστιάζουν στα οφέλη, όπως η στήριξη και η συντροφικότητα, ενώ η πιο δύσκολη πλευρά λαμβάνει λιγότερη προσοχή. Αυτό το «κενό» έχει σημασία, γιατί η ανισορροπία και η απογοήτευση είναι επίσης πραγματικά κομμάτια της φιλίας, ειδικά όταν η ζωή γίνεται πιο περιορισμένη και περίπλοκη διαβάζουμε στο ecotisias.com.
Μια βασική έννοια εδώ είναι η «θεωρία της ισότητας», ένα πλαίσιο βασισμένο στη δικαιοσύνη που αναπτύχθηκε αρχικά από τον J. Stacy Adams και αργότερα εφαρμόστηκε στις στενές σχέσεις από ερευνητές όπως η Elaine Hatfield. Με απλά λόγια, πρόκειται για την ιδέα ότι οι άνθρωποι νιώθουν καλύτερα στις σχέσεις όταν το «δούναι και λαβείν» φαίνεται περίπου ισορροπημένο με την πάροδο του χρόνου. Στις φιλίες, το «δίνω» είναι συχνά αόρατο. Είναι να θυμάσαι γενέθλια, να ρωτάς πώς είναι κάποιος μετά από μια δύσκολη εβδομάδα, να βοηθάς σε μια μετακόμιση ή να είσαι εκείνος που λέει πάντα «πάμε για έναν καφέ». Αν ένας άνθρωπος κάνει το μεγαλύτερο μέρος αυτής της δουλειάς, η φιλία μπορεί να αρχίσει να μοιάζει λιγότερο με δεσμό και περισσότερο με υποχρέωση.
Οι φιλίες είναι επίσης εύθραυστες με έναν πολύ συγκεκριμένο τρόπο. Δεν υπάρχει κάποια επίσημη δομή που να τις κρατά, ούτε υποχρέωση, ούτε κάτι που να «δένει» τυπικά τους ανθρώπους μεταξύ τους. Έτσι, όταν η προσπάθεια γίνεται μονόπλευρη, η σύνδεση μπορεί σιωπηλά να χαλαρώσει μέχρι να χαθεί.
