Κάποτε πιστεύαμε ότι ο δασικός χάρτης θα έφερνε επιτέλους μια τάξη, ότι θα ξεκαθάριζε τι είναι δάσος και τι είναι ιδιοκτησία. Ότι το κράτος θα απέδιδε δικαιοσύνη στη γη, όχι θα τιμωρούσε όσους τη φρόντισαν. Σήμερα, χιλιάδες άνθρωποι σε όλη τη χώρα – και φυσικά και στον Δήμο Ραφήνας-Πικερμίου – βιώνουν το αντίθετο. Mια τεράστια αδικία, ένα γραφειοκρατικό αδιέξοδο που καταπίνει ζωές και περιουσίες.
Όταν το κράτος ξεχνά την ίδια του τη μνήμη
Πώς γίνεται το ίδιο κράτος που επί δεκαετίες εξέδιδε οικοδομικές άδειες, εισέπραττε ΕΝΦΙΑ, φόρους μεταβίβασης, δημοτικά τέλη και ρυθμίσεις αυθαιρέτων, να χαρακτηρίζει τώρα τα ίδια ακίνητα «δασικά»; Πώς γίνεται να ζητά από τον πολίτη να αποδείξει ότι δεν παρανόμησε, όταν η ίδια η Πολιτεία του έδωσε το ρεύμα, το νερό, το δρόμο; Το κράτος έχει αμνησία. Και τη χρεώνει σε εκείνους που τήρησαν τους νόμους του.
Ο δασικός χάρτης ως τεκμήριο ενοχής
Η λογική του χάρτη δεν στηρίζεται στη σημερινή πραγματικότητα, αλλά σε φωτογραφίες του 1945. Μια ελιά, ένα πεύκο, μια θαμνώδης έκταση αρκούν για να «βαφτιστεί» δασικό ένα οικόπεδο που επί δεκαετίες ήταν αγροτικό ή κατοικία. Το αποτέλεσμα; Νόμιμες ιδιοκτησίες χαρακτηρίζονται «ΔΑ» ή «ΑΔ», και οι ιδιοκτήτες εγκλωβίζονται! Δεν μπορούν να μεταβιβάσουν, να χτίσουν, να αποζημιωθούν, να ζήσουν.
Ποιος φταίει;
Η ευθύνη είναι συλλογική, αλλά έχει ονοματεπώνυμο:
-
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος που νομοθετεί χωρίς να βλέπει το πεδίο.
-
Η Διοίκηση που εφαρμόζει ψυχρά, χωρίς κρίση και χωρίς ανθρώπινο βλέμμα.
-
Οι Δήμοι που, ενώ γνωρίζουν την πραγματικότητα των περιοχών τους, δεν στάθηκαν έγκαιρα δίπλα στους πολίτες.
-
Οι Μηχανικοί, που βλέπουν καθημερινά το αδιέξοδο και πολλές φορές σιωπούν, γιατί το σύστημα μοιάζει αδιαπέραστο.
Τι μπορεί – και τι πρέπει – να γίνει
Η λύση δεν είναι ούτε απλή ούτε ανέξοδη, αλλά υπάρχει, αν υπάρξει βούληση:
-
Επικαιροποίηση των δασικών χαρτών με βάση τη σημερινή μορφή του εδάφους και τις πραγματικές χρήσεις γης.
-
Αναθεώρηση για τα εντός σχεδίου και εντός οικισμών, όπου το κράτος έχει εγκρίνει ρυμοτομία και υποδομές.
-
Ειδική Επιτροπή Εξέτασης Λαθών με μηχανικούς, δασολόγους και νομικούς από την τοπική αυτοδιοίκηση – όχι μακρινούς γραφειοκράτες.
-
Αποζημίωση ή ανταλλαγή για όσους χάνουν ουσιαστικά την περιουσία τους.
-
Πραγματική ψηφιοποίηση και διαφάνεια, ώστε κάθε πολίτης να ξέρει τι ισχύει χωρίς να χρειάζεται νομικό και τοπογράφο για κάθε μέτρο γης.
Η δασική προστασία δεν είναι αντίπαλος της ιδιοκτησίας
Κανείς δεν αμφισβητεί την αξία του φυσικού περιβάλλοντος. Όμως δεν είναι «περιβαλλοντική πολιτική» να καταστρέφεις ανθρώπους για να σώσεις δέντρα που υπήρχαν μόνο στη μνήμη μιας αεροφωτογραφίας. Η αληθινή προστασία είναι ισορροπία, να διαφυλάξεις το δάσος, αλλά και να σεβαστείς τη νόμιμη ανθρώπινη δραστηριότητα.
Ένα κάλεσμα λογικής και δικαιοσύνης
Η υπόθεση των δασικών χαρτών είναι ίσως η πιο μεγάλη διοικητική πληγή της μεταπολίτευσης. Δεν αφορά μόνο τίτλους και τετραγωνικά, αφορά την εμπιστοσύνη του πολίτη στο κράτος. Αν αυτή χαθεί οριστικά, κανένας χάρτης, κανένα σύστημα και κανένας νόμος δεν θα μπορεί να αποκαταστήσει την αλήθεια του τόπου. Γιατί η γη δεν είναι γραμμή σε χάρτη· είναι ιστορία, μνήμη και ζωή. Και ήρθε η ώρα η Πολιτεία να το θυμηθεί.
ΜΑΡΚΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ
