Σε ανοιχτή σύγκρουση εξελίσσεται η υπόθεση των αποκαλούμενων «Σπιτιών Ανακύκλωσης», με έρευνες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, νομικές ενέργειες, καταγγελίες περί υπερκοστολόγησης και βαρύτατες αιχμές μεταξύ εταιρειών, δημόσιων φορέων και πολιτικών προσώπων.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η ΤΕΧΑΝ, η οποία απορρίπτει τις καταγγελίες σε βάρος της και υποστηρίζει ότι βρίσκεται αντιμέτωπη με οργανωμένη επιχείρηση δυσφήμησης. Με ανακοίνωσή της, η εταιρεία θέτει δέκα ερωτήματα, αφήνοντας αιχμές για ανταγωνιστές, επιχειρηματίες και θεσμικούς παράγοντες.
Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν έχουν επιβεβαιωθεί από ανεξάρτητη ή δικαστική αρχή. Η έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη και δεν προδικάζει την απόδοση ποινικών ευθυνών.
Οι έρευνες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας
Η υπόθεση αφορά, μεταξύ άλλων, την προμήθεια συνολικά 248 Πολυκέντρων Ανακύκλωσης για την Αττική, την Πελοπόννησο και την Κρήτη, μέσω έργων που χρηματοδοτήθηκαν και από ευρωπαϊκούς πόρους.
Στο πλαίσιο της έρευνας πραγματοποιήθηκαν έλεγχοι σε γραφεία και εγκαταστάσεις της ΤΕΧΑΝ στην Παλλήνη, στη Δάφνη και στον Ασπρόπυργο. Σύμφωνα με δημοσιευμένες πληροφορίες, κατασχέθηκαν υπολογιστές, ψηφιακά αρχεία και συμβάσεις με δήμους και άλλους δημόσιους φορείς.
Η έρευνα φέρεται να επικεντρώνεται στο κόστος προμήθειας των συστημάτων και στις διαδικασίες με τις οποίες ανατέθηκαν οι σχετικές συμβάσεις. Η διερεύνηση της υπόθεσης από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έχει αναφερθεί και σε προηγούμενα δημοσιεύματα, τα οποία συνδέουν τον έλεγχο με τη διαχείριση ευρωπαϊκών κονδυλίων και πορίσματα ελεγκτικών αρχών. Dnews
Το κόστος των 300.000 ευρώ και η απάντηση της ΤΕΧΑΝ
Ένα από τα βασικά ερωτήματα αφορά το κόστος των Πολυκέντρων. Η συμβατική αξία τους φέρεται να πλησίασε τις 300.000 ευρώ ανά μονάδα, ενώ σε καταγγελίες και ελεγκτικά ευρήματα γίνεται σύγκριση με εξοπλισμό κόστους περίπου 66.000 ευρώ.
Η ΤΕΧΑΝ αμφισβητεί αυτή τη σύγκριση. Επικαλείται την απόφαση 1345/2024 της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου και υποστηρίζει ότι δεν προκύπτουν ούτε υπερκοστολόγηση ούτε «φωτογραφικοί» όροι στους διαγωνισμούς.
Παράλληλα, αναφέρεται σε οικονομική προσφορά ανταγωνιστικής εταιρείας ύψους 332.072 ευρώ ανά Πολυκέντρο στον διαγωνισμό του ΦΟΔΣΑ Πελοποννήσου. Ζητεί επίσης να αποσφραγιστεί η προσφορά της ίδιας εταιρείας σε αντίστοιχη διαδικασία στην Κρήτη, ώστε, όπως υποστηρίζει, να αποτυπωθούν οι πραγματικές τιμές του εξοπλισμού.
Οι παραπάνω θέσεις αποτελούν ισχυρισμούς της εταιρείας και η ουσιαστική αξιολόγησή τους ανήκει στις αρμόδιες ελεγκτικές και δικαστικές αρχές.
Ρήξη με τον ΕΔΣΝΑ για τη λειτουργία του δικτύου
Την ίδια ώρα, η συνεργασία της ΤΕΧΑΝ με τον Ειδικό Διαβαθμιδικό Σύνδεσμο Νομού Αττικής βρίσκεται σε οριακό σημείο.
Η εταιρεία έχει γνωστοποιήσει τη διακοπή της λειτουργικής υποστήριξης των «Σπιτιών Ανακύκλωσης». Κατά τη δική της εκδοχή, είχε παραδώσει από το 2022 τους κωδικούς της ηλεκτρονικής πλατφόρμας μέσω της οποίας παρακολουθούνται οι βλάβες, η λειτουργία του εξοπλισμού και οι ποσότητες των συλλεγόμενων υλικών. Υποστηρίζει, συνεπώς, ότι έχει εκπληρώσει τις συμβατικές υποχρεώσεις της.
Από την άλλη πλευρά, ένα από τα σοβαρότερα σημεία της διαφωνίας αφορά περίπου 15.000 τόνους ανακυκλώσιμων υλικών. Σύμφωνα με τις σχετικές πληροφορίες, ο ΕΔΣΝΑ έχει κινηθεί νομικά, υποστηρίζοντας ότι η συγκεκριμένη ποσότητα, η οποία συγκεντρώθηκε μέσω του δικτύου, δεν του αποδόθηκε. Η αντιπαράθεση συνοδεύεται πλέον από εξώδικες ενέργειες και αγωγές.
Μέχρι να ολοκληρωθεί ο νέος διαγωνισμός για τη λειτουργία, τη συντήρηση και την παρακολούθηση 585 σημείων στην Αττική, οι δήμοι καλούνται να αναλάβουν προσωρινά τη διαχείριση των εγκαταστάσεων που βρίσκονται στα διοικητικά τους όρια.
Νέα μάχη για τον διαγωνισμό των 210 εκατ. ευρώ
Η αντιπαράθεση δεν περιορίζεται στις προηγούμενες προμήθειες. Νέα ερωτήματα έχουν προκύψει γύρω από διαγωνισμό προϋπολογισμού περίπου 210 εκατ. ευρώ για την εγκατάσταση σχεδόν 4.000 μηχανημάτων αυτόματης επιστροφής πλαστικών φιαλών και μεταλλικών κουτιών.
Ο διαγωνισμός αφορά την εφαρμογή του Συστήματος Εγγυοδοσίας Επιστροφής Συσκευασιών, γνωστού ως DRS. Με την ενεργοποίησή του, οι καταναλωτές θα πληρώνουν εγγύηση κατά την αγορά μιας συσκευασίας και θα λαμβάνουν πίσω το ποσό όταν την επιστρέφουν στα ειδικά μηχανήματα.
Η νορβηγική εταιρεία Tomra φέρεται να έχει υποβάλει δύο ενστάσεις, υποστηρίζοντας ότι όροι της διαδικασίας δυσχεραίνουν τη συμμετοχή διεθνών κατασκευαστών και ευνοούν συγκεκριμένους προμηθευτές.
Μεταξύ των σημείων που φέρεται να αμφισβητεί είναι η απαίτηση εγγυητικής επιστολής 500.000 ευρώ για την υποβολή ένστασης, η επταήμερη προθεσμία κατάθεσης προσφορών και ορισμένες τεχνικές προδιαγραφές. Κατά τις ίδιες πληροφορίες, η Tomra ισχυρίζεται ότι οι όροι ευνοούν την αμερικανική Envipco και την ΤΕΧΑΝ.
Οι καταγγελίες αυτές δεν έχουν επιβεβαιωθεί από τις αρμόδιες αρχές και δεν συνιστούν απόδειξη παράβασης.
Οι αιχμές για πολιτικά και επιχειρηματικά πρόσωπα
Στην ανακοίνωσή της, η ΤΕΧΑΝ θέτει σειρά ερωτημάτων για το εάν επιχειρηματικά συμφέροντα ή πολιτικά πρόσωπα επιχείρησαν να επηρεάσουν τόσο τη δημόσια συζήτηση όσο και διαγωνιστικές διαδικασίες.
Μεταξύ άλλων, ζητεί να διερευνηθεί εάν υπήρξαν παρεμβάσεις υπέρ ανταγωνιστικής εταιρείας, εάν πολιτικά στελέχη συνδέονται με πρόσωπα που συμμετείχαν στις σχετικές νομικές διαδικασίες και εάν πραγματοποιήθηκαν θεσμικές επαφές κατά τη διάρκεια της αξιολόγησης προσφορών.
Η εταιρεία δεν κατονομάζει όλα τα πρόσωπα στα οποία αναφέρεται, αλλά προαναγγέλλει δεύτερη σειρά ερωτημάτων και υποστηρίζει ότι διαθέτει πρόσθετα στοιχεία. Πρόκειται, και σε αυτή την περίπτωση, για μονομερείς αιτιάσεις που χρειάζονται ανεξάρτητη τεκμηρίωση. Η πλήρης θέση της εταιρείας δημοσιεύτηκε ως ανακοίνωση του γραφείου Τύπου της.
Τα ευρωπαϊκά κονδύλια και ο λογαριασμός
Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης. Από τα 248 Πολυκέντρα που αποκτήθηκαν, 130 εγκαταστάθηκαν στην Αττική, 58 στην Πελοπόννησο και 60 στην Κρήτη.
Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, η Ελλάδα έχει ήδη κληθεί να επιστρέψει περίπου 6 εκατ. ευρώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση, έπειτα από δημοσιονομικές διορθώσεις για παρατυπίες που εντοπίστηκαν στις συμβάσεις.
Ο εξοπλισμός, πάντως, δεν μπορεί να απομακρυνθεί ή να τεθεί αυθαίρετα εκτός λειτουργίας, καθώς οι όροι των συγχρηματοδοτούμενων προγραμμάτων προβλέπουν τη λειτουργία του για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.
Το διακύβευμα δεν είναι μόνο δικαστικό ή οικονομικό. Παρά τις μεγάλες δαπάνες των προηγούμενων ετών, το ποσοστό ανακύκλωσης στην Ελλάδα παραμένει κοντά στο 18%, ενώ ο στόχος για το 2030 φτάνει το 60%. Κοινώς, έχουν δαπανηθεί πολλά, αλλά το αποτέλεσμα εξακολουθεί να απέχει θεαματικά από τις δεσμεύσεις.
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία καλείται πλέον να ξεκαθαρίσει εάν πίσω από τις επίμαχες προμήθειες υπήρξαν παρατυπίες και ζημία για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Παράλληλα, οι αρμόδιοι φορείς οφείλουν να διασφαλίσουν ότι η σύγκρουση εταιρειών και διοικήσεων δεν θα αφήσει το δίκτυο ανακύκλωσης εκτός λειτουργίας — και τους πολίτες να πληρώνουν ακόμη μία φορά τον λογαριασμό.
