Σημαντικές αλλαγές στη θερμοκρασία του εδάφους καταγράφονται σε περιοχές που έχουν πληγεί από πυρκαγιές, σύμφωνα με νέα δορυφορικά δεδομένα που ανέλυσε η μονάδα ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών. Η περίπτωση της καταστροφικής πυρκαγιάς στον Βαρνάβα και την Πεντέλη τον Αύγουστο του 2024 αναδεικνύεται ως χαρακτηριστικό παράδειγμα των επιπτώσεων που προκαλεί η απώλεια δασικής βλάστησης στη θερμική συμπεριφορά του εδάφους.
Σύγκριση δύο περιόδων: Πριν και μετά τη φωτιά
Η μελέτη βασίστηκε σε δορυφορικά δεδομένα από δύο διαδοχικές θερμές περιόδους:
- 17 Ιουλίου 2024, λίγες εβδομάδες πριν την πυρκαγιά, και
- 26 Ιουνίου 2025, περίπου έντεκα μήνες μετά το συμβάν.
Η σύγκριση αποκάλυψε ότι, σε ευρύτερες περιοχές, η θερμοκρασία του εδάφους αυξήθηκε κατά 1-2°C, μεταβολή που μπορεί να αποδοθεί σε φυσικές καιρικές διακυμάνσεις. Όμως, στην καμένη ζώνη του Βαρνάβα, η άνοδος είναι πολύ πιο έντονη.
Έως και 10°C υψηλότερη η θερμοκρασία εδάφους
Όπως αποτυπώνεται σε σχετικό χάρτη της ΜΕΤΕΟ, μέσα στην καμένη περιοχή του Βαρνάβα, η θερμοκρασία εδάφους τον Ιούνιο του 2025 ήταν έως και 10°C υψηλότερη σε σχέση με τις αντίστοιχες μετρήσεις του Ιουλίου 2024. Το φαινόμενο αυτό αποδίδεται στην απώλεια της δασικής βλάστησης, η οποία μέχρι πριν την πυρκαγιά λειτουργούσε ως φυσικός «θερμορυθμιστής» μέσω της σκίασης και της διαπνοής.
Συνέπειες στο μικροκλίμα και την οικολογική ισορροπία
Η ΜΕΤΕΟ υπογραμμίζει ότι οι μετρήσεις αφορούν τη θερμοκρασία επιφάνειας του εδάφους. Ωστόσο, είναι λογικό να αναμένονται παρόμοιες αυξήσεις και στην θερμοκρασία του αέρα κοντά στο έδαφος – έστω και μικρότερης έντασης.
«Η καταστροφή της δασικής βλάστησης λόγω πυρκαγιάς συνεπάγεται σημαντική αύξηση της θερμοκρασίας του εδάφους, με πιθανές επιπτώσεις στο μικροκλίμα και τη γενικότερη οικολογική ισορροπία της περιοχής», καταλήγει η ανακοίνωση της μονάδας ΜΕΤΕΟ.
Η κλιματική κρίση εντείνει τα φαινόμενα
Το φαινόμενο αυτό έρχεται να επιβεβαιώσει τις ανησυχίες των επιστημόνων για τις μακροχρόνιες επιπτώσεις των πυρκαγιών στο περιβάλλον, σε μια περίοδο όπου η κλιματική κρίση εντείνει τα ακραία καιρικά φαινόμενα, τις παρατεταμένες περιόδους ξηρασίας και, κατ’ επέκταση, τον κίνδυνο νέων πυρκαγιών.
Η ανάγκη για αποκατάσταση της καμένης γης, καθώς και για πρόληψη με βάση επιστημονικά δεδομένα, καθίσταται πλέον πιο επιτακτική από ποτέ.
