Από τον Βασίλη Νικόλαο Βιτσιλόγιαννη
(IG: @vassiliosvitsilogiannis)
Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο το 2025 σηματοδοτεί μια βαθιά ανατροπή στην παγκόσμια γεωπολιτική ισορροπία, με άμεσες και μακροπρόθεσμες συνέπειες για τις διεθνείς σχέσεις, τις συμμαχίες και την παγκόσμια σταθερότητα.
Ανασχηματισμός της Παγκόσμιας Τάξης
Ο Τραμπ εφαρμόζει μια εξωτερική πολιτική που βασίζεται στον ωμό ρεαλισμό και την αρχή «Πρώτα η Αμερική», απορρίπτοντας ιδεολογικές δεσμεύσεις και παραδοσιακές συμμαχίες υπέρ μιας πιο συναλλακτικής προσέγγισης. Η διπλωματία του εστιάζει στην ισχύ και το εθνικό συμφέρον, ενώ η σταθερότητα και η ειρήνη αντιμετωπίζονται ως προϊόντα διαπραγμάτευσης και όχι θεσμικών εγγυήσεων. Αυτό έχει οδηγήσει σε μονομερείς κινήσεις, όπως η παύση της στρατιωτικής βοήθειας στην Ουκρανία και η απαίτηση από τους Ευρωπαίους συμμάχους να αναλάβουν μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για την ασφάλειά τους.
Συνέπειες για την Ευρώπη και το ΝΑΤΟ
Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα πραγματικότητα, καθώς η αμερικανική δέσμευση στη συλλογική άμυνα τίθεται υπό αμφισβήτηση. Η πολιτική Τραμπ ωθεί τις ευρωπαϊκές χώρες να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες και να ενισχύσουν τη συνεργασία τους, με στόχο τη μεγαλύτερη αυτονομία απέναντι στις ρωσικές απειλές και την αβεβαιότητα της αμερικανικής στήριξης. Αυτό οδηγεί σε αναπροσανατολισμό της ευρωπαϊκής πολιτικής ασφάλειας, με πιθανή ενίσχυση της ΕΕ ως γεωπολιτικού παίκτη.
Σχέσεις με Ρωσία, Κίνα και Μέση Ανατολή
Η προσέγγιση του Τραμπ προς τη Ρωσία χαρακτηρίζεται από διάθεση διαλόγου και συμβιβασμού, με στόχο την ταχεία επίλυση του ουκρανικού ζητήματος, ακόμα και αν αυτό συνεπάγεται παραχωρήσεις εκ μέρους της Ουκρανίας. Παράλληλα, η στάση του απέναντι στην Κίνα παραμένει σκληρή σε οικονομικό επίπεδο, με έμφαση σε δασμούς και εμπορικές διαπραγματεύσεις, αλλά χωρίς διάθεση για ανοιχτή σύγκρουση.
Στη Μέση Ανατολή, ο Τραμπ επιδιώκει συμφωνίες που βασίζονται σε οικονομικά κίνητρα, προσπαθώντας να πείσει χώρες όπως το Ιράν να εγκαταλείψουν τα πυρηνικά τους σχέδια μέσω εμπορικών ανταλλαγμάτων, ενώ ταυτόχρονα προωθεί τη σύσφιξη των σχέσεων με το Ισραήλ και τις αραβικές μοναρχίες.
Παγκόσμια Αντίδραση και Προοπτικές
Η γεωπολιτική στρατηγική του Τραμπ προκαλεί έντονες αντιδράσεις και αβεβαιότητα. Κάποιες χώρες, όπως η Ινδία και η Σαουδική Αραβία, βλέπουν ευκαιρίες για ενίσχυση των διμερών σχέσεων και οικονομικών δεσμών. Άλλες, όπως η Ουκρανία και οι ευρωπαϊκές χώρες, ανησυχούν για την ασφάλειά τους και αναζητούν εναλλακτικές στρατηγικές.
Παρά τις επικρίσεις για αποσταθεροποίηση, η πολιτική Τραμπ λειτουργεί και ως καταλύτης για την ενίσχυση της αυτονομίας και της συνεργασίας σε περιφερειακό επίπεδο, ιδιαίτερα στην Ευρώπη. Ωστόσο, ο κίνδυνος για νέες εστίες έντασης και η διαρκής αβεβαιότητα ως προς τη στάση των ΗΠΑ παραμένουν ισχυροί παράγοντες που θα διαμορφώσουν το διεθνές σύστημα τα επόμενα χρόνια.
Συνολικά, η προεδρία Τραμπ εγκαινιάζει μια εποχή γεωπολιτικής ρευστότητας, όπου οι συμμαχίες επανακαθορίζονται, οι ισορροπίες δοκιμάζονται και η διεθνής σταθερότητα εξαρτάται όλο και περισσότερο από τη διαπραγματευτική ισχύ και την προσαρμοστικότητα των κρατών.
