Μία φυλακή διαφορετική από τις συνηθισμένες κατασκευάζει η Νέα Υόρκη στην Chinatown του Μανχάταν. Το κτήριο θα φτάνει σε ύψος τα 102 μέτρα και, μετά την ολοκλήρωσή του, αναμένεται να αποτελέσει το ψηλότερο σωφρονιστικό κατάστημα παγκοσμίως.
Το επονομαζόμενο «jailscraper» ανεγείρεται στο σημείο όπου λειτουργούσε επί σχεδόν δύο αιώνες η φυλακή «The Tombs». Αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου προγράμματος, προϋπολογισμού περίπου 16 δισ. δολαρίων, που προβλέπει το κλείσιμο του προβληματικού συγκροτήματος φυλακών στο Rikers Island.
Στη θέση του σχεδιάζεται η λειτουργία τεσσάρων μικρότερων εγκαταστάσεων σε Μανχάταν, Μπρούκλιν, Κουίνς και Μπρονξ. Η χωροθέτησή τους κοντά στα δικαστήρια αποσκοπεί στην ευκολότερη μεταγωγή των κρατουμένων και στην καλύτερη πρόσβασή τους σε δικηγόρους, συγγενείς και κοινωνικές υπηρεσίες.
Μία φυλακή με διαφορετικό σχεδιασμό
Το νέο κτήριο δεν θα ακολουθεί την κλασική, αυστηρή αρχιτεκτονική των φυλακών. Εξωτερικά θα παραπέμπει περισσότερο σε σύγχρονο δημόσιο συγκρότημα, ώστε να εντάσσεται όσο γίνεται ομαλότερα στο πυκνοδομημένο περιβάλλον της Chinatown.
Στα χαμηλότερα επίπεδα προβλέπονται χώροι επισκεπτών, ιατρεία και κοινόχρηστες εγκαταστάσεις. Οι πτέρυγες κράτησης θα βρίσκονται ψηλότερα και θα περιλαμβάνουν μονόκλινα κελιά με φυσικό φως.
Στο σχέδιο έχουν ενταχθεί βιβλιοθήκη, αίθουσες μαθημάτων και επαγγελματικής κατάρτισης, χώροι άθλησης, παρεκκλήσια, καθώς και υπηρεσίες σωματικής και ψυχικής υγείας. Οι εξωτερικές βεράντες θα καλύπτονται από ειδικό μεταλλικό πλέγμα, προσφέροντας στους κρατουμένους πρόσβαση σε ανοιχτό χώρο χωρίς άμεση οπτική επαφή με τον δρόμο.
Η κατακόρυφη ανάπτυξη της εγκατάστασης, πάντως, δημιουργεί σοβαρές λειτουργικές απαιτήσεις. Η καθημερινή μετακίνηση προσωπικού και κρατουμένων ανάμεσα στους ορόφους θα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τους ανελκυστήρες.
Γιατί η πόλη θέλει να κλείσει το Rikers Island
Το σχέδιο για τις νέες φυλακές εγκρίθηκε το 2019, επί δημαρχίας Μπιλ ντε Μπλάζιο. Κεντρικός στόχος του είναι η οριστική εγκατάλειψη του Rikers Island, το οποίο έχει συνδεθεί επί δεκαετίες με βία, κακομεταχείριση, διοικητικές δυσλειτουργίες και θανάτους κρατουμένων.
Σημαντικό μέρος των ανθρώπων που κρατούνται εκεί βρίσκεται σε προσωρινή κράτηση και δεν έχει ακόμη καταδικαστεί. Οι συνθήκες λειτουργίας του συγκροτήματος έχουν προκαλέσει επανειλημμένες παρεμβάσεις ομοσπονδιακών αρχών και δικαστηρίων.
Οι τέσσερις νέες φυλακές θα διαθέτουν συνολικά περίπου 4.160 θέσεις, όταν το σημερινό δημοτικό δίκτυο μπορεί να φιλοξενήσει περισσότερους από 11.000 κρατουμένους. Η μεγάλη αυτή διαφορά σημαίνει ότι η επιτυχία του προγράμματος εξαρτάται και από τη μείωση των προφυλακίσεων, αλλά και από την ταχύτερη εκδίκαση των υποθέσεων.
Αντιδράσεις για κόστος, μέγεθος και καθυστερήσεις
Οι ισχυρότερες αντιδράσεις προέρχονται από κατοίκους και επαγγελματίες της Chinatown. Υποστηρίζουν ότι το τεράστιο κτήριο θα κυριαρχεί στον ορίζοντα και θα μεταβάλει μόνιμα την εικόνα και τον χαρακτήρα της ιστορικής γειτονιάς.
Ερωτήματα διατυπώνονται επίσης για τη λειτουργικότητα μιας τόσο ψηλής φυλακής, καθώς και για το αυξανόμενο κόστος του έργου. Το αρχικό χρονοδιάγραμμα προέβλεπε ολοκλήρωση το 2027, ωστόσο ο χρονικός ορίζοντας έχει μετατεθεί για το 2032.
Παρά τις επιφυλάξεις που είχε εκφράσει στο παρελθόν ο Ζόραν Μαμντάνι, η δημοτική διοίκηση εμφανίζεται αποφασισμένη να συνεχίσει το πρόγραμμα. Εργασίες βρίσκονται σε εξέλιξη και στις τέσσερις τοποθεσίες, με το έργο του Μανχάταν να θεωρείται το δυσκολότερο και ακριβότερο.
Το μεγάλο στοίχημα για τη Νέα Υόρκη είναι αν οι νέες εγκαταστάσεις θα οδηγήσουν πράγματι σε ένα μικρότερο και ασφαλέστερο σύστημα κράτησης ή αν θα εξελιχθούν σε ακόμη ένα πολυδάπανο και αμφιλεγόμενο έργο.
