Όταν κλήθηκαν να προβλέψουν εάν εμφανίζονται ρωγμές στην κορυφή του κράτους του Ιράν, που μπορεί να υποδηλώνουν ότι οι μέρες του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ ως ανώτατου ηγέτη είναι μετρημένες, οι δυτικοί διπλωμάτες υιοθέτησαν μια συμπεριφορά που θυμίζει ίσως μία από τις μεγαλύτερες συλλογικές καταστροφές της δυτικής διπλωματίας.

Πριν από την πτώση του Σάχη του Ιράν, τον Ιανουάριο του 1979, ανήσυχοι διπλωμάτες με έδρα την Τεχεράνη έστελναν τηλεγραφήματα στις πρωτεύουσές τους, προσφέροντας απόλυτη διαβεβαίωση ότι η εξουσία του Μοχαμάντ Ρεζά Παχλαβί ήταν απολύτως ασφαλής. Τον Σεπτέμβριο του 1978, η Υπηρεσία Πληροφοριών Άμυνας των ΗΠΑ, για παράδειγμα, ανέφερε ότι «ο Σάχης αναμένεται να παραμείνει στην εξουσία τα επόμενα 10 χρόνια». Μια έκθεση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ πρότεινε ότι «ο Σάχης δεν θα χρειαστεί να παραιτηθεί πριν το 1985».

Ο Sir Anthony Parsons, τότε πρέσβης του Ηνωμένου Βασιλείου στην Τεχεράνη, γράφει ο Guardian, έστειλε ένα μήνυμα στο Υπουργείο Εξωτερικών, με ημερομηνία τον Μάιο του 1978, λέγοντας: «Δεν πιστεύω ότι υπάρχει σοβαρός κίνδυνος ανατροπής του καθεστώτος ενώ ο Σάχης βρίσκεται στο τιμόνι». Ο ίδιος έγραψε αργότερα ένα βιβλίο, ρωτώντας με αγωνία αν ως Βρετανός πρεσβευτής μπορούσε «να είχε προβλέψει ότι οι δυνάμεις της αντιπολίτευσης – η θρησκευτική τάξη, οι φοιτητές – θα ενώνονταν για να τον καταστρέψουν». Κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η αδυναμία του να προβλέψει το γεγονός δεν οφειλόταν σε έλλειψη πληροφοριών, αλλά σε αδυναμία να ερμηνεύσει σωστά τις πληροφορίες.

Οι εκτιμήσεις ξεκινούν με προειδοποίηση και τελειώνουν με ερωτηματικό
Η εμπειρία του 1979 σημαίνει ότι οι εκτιμήσεις πληροφοριών που βγαίνουν τώρα από τις δυτικές πρεσβείες θα ξεκινούν με μια προειδοποίηση και πιθανότατα θα τελειώνουν με ένα ερωτηματικό.

Αντίθετα, οι ακαδημαϊκοί εμπειρογνώμονες στο Ιράν δεν βλέπουν σήμερα πολλές ενδείξεις για το είδος των μαζικών αποστατών από το καθεστώς που ο Ρεζά Παχλαβί, ο γιος του πρώην Σάχη, είχε προβλέψει. Πρόσφατα, ισχυρίστηκε ότι 50.000 αξιωματικοί στο Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) ετοιμάζονταν να λιποτακτήσουν, έναν ισχυρισμό που αναγκάστηκε να αναθεωρήσει.

Ο Βάλι Νασρ, συγγραφέας του βιβλίου «Η Μεγάλη Στρατηγική του Ιράν», είπε στο Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων (CFR) μια ομάδα σκέψης των ΗΠΑ: «Δεν υπάρχει κανένα σημάδι αποστασίας από το εσωτερικό του καθεστώτος ή ότι έχει διασπαστεί με οποιονδήποτε τρόπο. Δεν είμαι βέβαιος ότι η ισορροπία δυνάμεων εξαρτάται απαραίτητα από τους διαδηλωτές. Τα πλήθη κερδίζουν όταν πέσει η άλλη πλευρά».

Ο Ray Takeyh, ανώτερος συνεργάτης των σπουδών στη Μέση Ανατολή στο CFR, συμφώνησε, λέγοντας: «Αυτό δεν είναι ακόμη ένα εθνικό κίνημα. Υπάρχουν πολλοί που είναι ουδέτεροι και προσπαθούν να καταλάβουν ποιο δρόμο θέλουν να ακολουθήσουν. Θα πρέπει να νιώσουν κάποιο βαθμό ασυλίας για να κάνουν ό,τι έκαναν το 1978».

Ηττήθηκε η στρατηγική του μετριοπαθούς Πεζεσκιάν
Είναι αλήθεια ότι πριν από την καταστολή και πριν ξεκινήσουν οι απειλές από τον Ντόναλντ Τραμπ, είχαν προκύψει στοιχεία για διαφορές στην προσέγγιση της διαχείρισης της κρίσης, για παράδειγμα, μεταξύ του μεταρρυθμιστή προέδρου, Μασούντ Πεζεσκιάν, και του επικεφαλής του δικαστικού σώματος, Γκολάμ-Χοσεΐν Μοχσενί-Ετζεΐ. Την τρίτη ημέρα των διαδηλώσεων, ο Πεζεσκιάν είπε: «Μην κυνηγάς την Αμερική και μην κατηγορείς κανέναν… Εμείς είμαστε που πρέπει να διαχειριστούμε σωστά τα προβλήματά μας· εμείς πρέπει να βρούμε έναν τρόπο να λύσουμε τα προβλήματα». Ακόμη και την Κυριακή, μετά την έναρξη της καταστολής, είπε στην κρατική τηλεόραση: «Ακούμε τους διαδηλωτές και καταβάλαμε κάθε δυνατή προσπάθεια για να λύσουμε τα προβλήματά τους».

Καθώς οι διαμαρτυρίες εξαπλώθηκαν και έγιναν πιο ριζοσπαστικοποιημένες, η στρατηγική του Ιρανού προέδρου για αυτοκριτική και νομιμοποίηση των διαδηλώσεων ηττήθηκε από εκείνους που έλεγαν ότι επρόκειτο για κρίση εθνικής ασφάλειας. Τα αδιαφανή αληθινά κέντρα εξουσίας στο εσωτερικό του Ιράν – ο 86χρονος ανώτατος ηγέτης, το IRGC και το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας – αποφάσισαν ξεκάθαρα ότι η «επανάσταση» έπρεπε να τελειώσει. Κανείς στην κορυφή της κυβέρνησης δεν διαφώνησε, από όσο είναι γνωστό.

Ήταν αξιοσημείωτο ότι το κύριο πρόσωπο που απευθυνόταν στα πλήθη στην Πλατεία Επανάστασης στην Τεχεράνη την Δευτέρα δεν ήταν ο Πεζεσκιάν, αλλά ο Μοχάμαντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, ο πρόεδρος του κοινοβουλίου και πρώην διοικητής του IRGC. Ο Γκαλιμπάφ απείλησε να βάλει φωτιά στην περιοχή – μια σαφής προειδοποίηση πως εάν το Ιράν δεχόταν επίθεση, το καθεστώς θεωρούσε τις βάσεις των ΗΠΑ σε χώρες όπως το Κατάρ ως νόμιμους στόχους. Ο υπουργός Εξωτερικών Abbas Araghchi, αντίθετα, πέρασε 18 μήνες προσπαθώντας να ενισχύσει τις σχέσεις με την Ντόχα, το Κάιρο και το Ριάντ.

Γιατί διαχρονικά οι διαμαρτυρίες στο Ιράν λειτουργούν υπέρ της καταστολής;
Ο Mohammad Ali Shabani, έγκριτος συντάκτης της ιστοσελίδας Amwaj, είπε ότι, ιστορικά στο Ιράν, οι διαμαρτυρίες είχαν οδηγήσει σε μια νέα εξισορρόπηση του καθεστώτος υπέρ της καταστολής. Ο αρχηγός του δικαστικού σώματος, για παράδειγμα, ζητά τώρα την ταχεία τιμωρία των διαδηλωτών.

Ορισμένες από τις πιο έμπειρες προσωπικότητες του IRGC, συμπεριλαμβανομένου του αρχηγού του, Χοσεΐν Σαλαμί, σκοτώθηκαν στις επιθέσεις του Ισραήλ τον Ιούνιο, αλλά η επιρροή τους παραμένει. Είναι αλήθεια ότι η ευκολία του αποκεφαλισμού από το Ισραήλ τον Ιούνιο σήμαινε πως το IRGC έχασε μέρος του κύρους του στην κοινωνία, αλλά η νέα γενιά ηγετών που διορίστηκαν γρήγορα από τον ανώτατο ηγέτη «κόπηκε» από το ίδιο ιδεολογικό «ύφασμα».

Επιπλέον, ανώτερα στελέχη της κυβέρνησης έχουν μέχρι στιγμής συγκεντρωθεί γύρω από το μήνυμα ότι οι δυνάμεις ασφαλείας δεν είχαν άλλη επιλογή από το να αντιμετωπίσουν μια εξέγερση εμπνευσμένη από το Ισραήλ.

Οι οικονομικές μεταρρυθμίσεις θα προκαλέσουν διασπάσεις – εξ ου και αναβάλλονται
Η βία που ασκήθηκε στο Ιράν την Πέμπτη και την Παρασκευή συγκρίνεται με την 11η και 12η ημέρα της αμερικανο-ισραηλινής επίθεσης, τον Ιούνιο του 2025. Με τις εφημερίδες να λογοκρίνονται έντονα ή να μην είναι καν διαθέσιμες, οι ιστορίες που αμφισβητούν αυτή την αφήγηση δεν είναι εύκολο να φτάσουν σε πολλούς Ιρανούς, παρά μόνο από στόμα σε στόμα.

Αλλά αν επιβεβαιωθεί ότι περίπου 2.000 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί, αυτό αντιπροσωπεύει μια ποιοτικά διαφορετική κλίμακα καταστολής από τις προηγούμενες εξεγέρσεις.

Υπάρχει μια απτή αίσθηση σοκ από τους αξιωματούχους. Υπάρχουν επίσης ιδιωτικές παραδοχές ότι αυτός είναι ένας μη βιώσιμος τρόπος διακυβέρνησης και τα υποκείμενα ζητήματα πρέπει να κατανοηθούν, ακόμη και αν οι μεταρρυθμίσεις περιλαμβάνουν την ανάληψη των τραπεζών και την κυριαρχία του IRGC στην οικονομία. Αυτές οι οικονομικές μεταρρυθμίσεις είναι που προκαλούν την ελίτ του Ιράν και που μπορεί να δημιουργήσουν μια πραγματική διάσπαση στην κορυφή της κυβέρνησης – γι’ αυτό, πάντα αναβάλλονται.

Ο Takeyh προειδοποίησε ότι το status quo δεν ήταν πλέον βιώσιμο: «Το καθεστώς έχει δημιουργήσει έναν κύκλο, γιατί οι βαθύτερες αιτίες της διαφωνίας – οικονομική κακοδιαχείριση, διαφθορά, καταστροφές εξωτερικής πολιτικής, που έχουν κοστίσει δισεκατομμύρια και έλλειψη ευκαιριών – δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν από το καθεστώς». Με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, αυτό το αδιέξοδο, μόλις τελειώσει το πένθος, θα πρέπει να αντιμετωπιστεί.

Με την έναρξη της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης και στα νοσοκομεία από τον ερχόμενο Μάρτιο, αλλά και τη συνταγογράφηση φαρμάκων μόνο για τις παθήσεις για τις οποίες έχουν εγκριθεί βάσει της άδειας κυκλοφορίας τους, πιλοτικά από τον επόμενο μήνα, το υπουργείο Υγείας περιμένει σημαντική μείωση της φαρμακευτικής δαπάνης με απώτερο σκοπό την μείωση τελικά των υποχρεωτικών επιστροφών της φαρμακοβιομηχανίας.

Παράλληλα το υπουργείο σχεδιάζει την καθιέρωση της υποχρεωτικής επιστροφής clawback και στα φάρμακα που εισάγονται στη χώρα μέσω ΙΦΕΤ για χρονικό διάστημα άνω των έξι μηνών.

Σχετικές ανακοινώσεις έκανε ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης, κατά τον χαιρετισμό του κατά την κοπή της πίτας του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ), επιβεβαιώνοντας την άρνησή του για υπογραφή ρήτρας συνυπευθυνότητας κράτους – φαρμακοβιομηχανίας για την συνεχόμενη αύξηση του clawback, με το σκεπτικό ότι έχει ήδη πάρει μέτρα που δεν είναι λαοφιλή, γεγονός που θα μπορούσε να τον χαρακτηρίσει ότι έχει «άγνοια κινδύνου», όπως είπε χαρακτηριστικά.

Η δημόσια χρηματοδότηση αυξάνεται με ρυθμό 3,65%, ενώ η φαρμακευτική αγορά με 10,9%, με αποτέλεσμα οι υποχρεωτικές επιστροφές να αυξάνονται 20% ετησίως

Από «ακτινογραφία» θα περνούν τα φάρμακα από τον Φεβρουάριο για να επιβεβαιώνεται ότι γράφονται για την πάθηση για την οποία εγκρίθηκαν και μόνο

Ειδικότερα, ο κ. Γεωργιάδης είπε ότι εδώ και ένα εξάμηνο, το υπουργείο επεξεργάζεται την ψηφιακή εφαρμογή του μέτρου συνταγογράφησης βάσει ενδείξεων και συγκεκριμένα βάσει του φύλλου οδηγιών των φαρμάκων στο οποίο αναγράφονται οι ενδείξεις για τις οποίες έχουν εγκριθεί και αδειοδοτηθεί. Σημείωσε ότι το μέτρο αποτελούσε παλαιότερη πρόταση του ΣΦΕΕ. Αρχικά θα εφαρμοστεί σε 160 κατηγορίες φαρμάκων από τις 1.500 που υπάρχουν και υπογράμμισε ότι πρόκειται για μέτρο που δεν έχει επιστημονικό αντίλογο, ενώ ανέφερε ότι θα φέρει σημαντική μείωση στη φαρμακευτική δαπάνη.

Όσον αφορά την ηλεκτρονική συνταγογράφηση και στα νοσοκομεία υπογράμμισε ότι ο έλεγχος πλέον θα γίνεται σε πραγματικό χρόνο και όχι απολογιστικά, γεγονός που θα αποτελέσει τεράστια διαφορά για τα νοσοκομεία, ενώ θα δημιουργηθεί και προφίλ συνταγογράφησης των γιατρών που συνταγογραφούν κατά κόρον πολύ ακριβά φάρμακα. Όπως είπε χαρακτηριστικά, «θα δούμε ποιος γιατρός συνταγογράφησε πανάκριβο φάρμακο σε ασθενή που πέθανε την επόμενη ημέρα».

Συνέχισε λέγοντας πως τα δύο μέτρα αυτά θα κάνουν πολύ μεγάλη διαφορά στη φαρμακευτική δαπάνη του 2026, ενώ πρόσθεσε ότι θα αναθέσει στο ΙΦΕΤ την καταγραφή των φαρμάκων που εκ συστήματος εισάγονται μέσω του Ινστιτούτου για περισσότερο από ένα εξάμηνο, προκειμένου να καταλογιστεί και σε αυτά clawback.

Συγκρίνοντας με την Ευρώπη, είπε ότι η πρόσβαση των Ελλήνων στα φάρμακα καινοτομίας είναι αντίστοιχη του μέσου όρου της Ε.Ε. για να προσθέσει, ότι οι παροχές του συστήματος υγείας αφορούν τόσο τους ανασφάλιστους όσο και τους αλλοδαπούς.

Η φαρμακοβιομηχανία
Στο δυσμενές κλίμα και το αβέβαιο περιβάλλον που επικρατεί στον τομέα φαρμάκου τόσο στη χώρα μας όσο και διεθνώς αναφέρθηκε ο πρόεδρος του ΣΦΕΕ Ολύμπιος Παπαδημητρίου κατά τον χαιρετισμό του, επισημαίνοντας αφενός τις διεθνείς γεωπολιτικές εξελίξεις και αφετέρου τη χαμηλή δημόσια χρηματοδότηση για τη φαρμακευτική δαπάνη, καθώς η δημόσια χρηματοδότηση αυξάνεται με ρυθμό 3,65%, όταν η φαρμακευτική αγορά αναπτύσσεται με ρυθμό 10,9%, με αποτέλεσμα οι υποχρεωτικές επιστροφές που καλείται να καταβάλλει η φαρμακευτική βιομηχανία να αυξάνονται κατά 20% ετησίως τα τελευταία χρόνια, ανεβάζοντας τη συμμετοχή της φαρμακοβιομηχανίας σε ποσά πάνω από την κρατική συμμετοχή και με αποτέλεσμα οι φαρμακευτικές να εισπράττουν μόλις το 38% των φαρμάκων που πωλούν.

Ανισότητες
Όσο για τα φάρμακα καινοτομίας, επανέλαβε ότι μόνο 1 στα 5 νέα φάρμακα φτάνουν τελικά στη χώρα μας και δεδομένων των προαναφερόμενων συνθηκών, το πιθανότερο είναι η σχέση αυτή να επιδεινωθεί περαιτέρω. Υπογράμμισε μάλιστα, ότι η πρόσβαση σε νέες θεραπείες μέσω της εισαγωγής από το ΙΦΕΤ δεν διασφαλίζουν την ισότιμη πρόσβαση των ασθενών σε αυτές, ενώ την ίδια στιγμή, δεν είναι βέβαιο ότι και μέσω ΙΦΕΤ μπορούν να πάρουν τις θεραπείες αυτές όλοι όσοι τις χρειάζονται.

Αναφερόμενος σε σχετικές μελέτες, ο κ. Παπαδημητρίου τόνισε ότι δεν υπάρχει υπερσυνταγογράφηση από πλευράς όγκου στη χώρα (δηλαδή κατανάλωση φαρμάκων σε ποσότητες μεγαλύτερες των αναγκών), ενδεχομένως στο μείγμα των φαρμάκων που χρησιμοποιούνται, ενώ σε ότι αφορά το ρυθμό αύξησης της δαπάνης είπε ότι βρίσκεται στα ίδια ή χαμηλότερα επίπεδα της Ε.Ε.

Ο πρόεδρος του ΣΦΕΕ έκανε λόγο για «ανερμάτιστη πολιτική» και αναφέρθηκε στην πρόταση τριών πυλώνων του Συνδέσμου για α) επένδυση στο φάρμακο για την κάλυψη των αναγκών των ασθενών, β) ολοκλήρωση των μεταρρυθμίσεων για έλεγχο της ζήτησης και γ) ενίσχυση κινήτρων για έρευνα και ανάπτυξη, ώστε να γίνει ελκυστική στην προσέλκυση κλινικών μελετών, αφού ήδη παραγωγικά πάει αρκετά καλά.

Συνυπευθυνότητα
Σε ότι αφορά την άρνηση του υπουργού για υπογραφή ρήτρας συνυπευθυνότητας σημείωσε ότι η κυβέρνηση δεν δεσμεύεται για αποτελέσματα και πρόσθεσε ότι για κάθε ευρώ που επενδύεται στο φάρμακο, εξοικονομούνται 4 ευρώ σε άλλες υπηρεσίες υγείας.

Επισημαίνοντας ότι ήδη το Βέλγιο, η Κύπρος, η Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο έχουν υπογράψει σχετική ρήτρα, σημείωσε ότι δεν αρκούν οι προθέσεις, χρειάζονται και δεσμεύσεις, καθώς επίσης και να αναγνωριστεί θεσμικά η αξία της καινοτομίας. Χαρακτηριστικά, τόνισε ότι οι θεραπείες αυτές αλλάζουν τις ζωές των ασθενών. Ως παράδειγμα ανέφερε ότι ασθενείς με 4ου βαθμού μελάνωμα έχουν υπερδιπλασιάσει το χρόνο ζωής τους, βιολογικές θεραπείες για τη ρευματοειδή αρθρίτιδα δίνουν στο 75% των ασθενών μηδενική εξέλιξη νόσου για ένα έτος, οι ασθενείς με κυστική ίνωση ζουν 80% περισσότερο, ασθενείς με σκλήρυνση κατά πλάκας διατρέχουν 32% μικρότερο κίνδυνο θανάτου επί 20ετία, ασθενείς με διαβήτη τύπου 1 κερδίζουν 15 χρόνια ζωής, ενώ τα φάρμακα για τον διαβήτη τύπου ΙΙ αντιμετωπίζουν σχεδόν όλο το φάσμα των ασθενειών του καρδιομεταβολικού συνδρόμου, η ηπατίτιδα C μπορεί να εκριζωθεί, ενώ οι ασθενείς με HIV έχουν πλέον το ίδιο προσδόκιμο ζωής με αυτό του γενικού πληθυσμού.

Όρια ηθικής
Καταλήγοντας ο κ. Παπαδημητρίου τόνισε ότι «η Πολιτεία οφείλει να εκπονήσει μελέτες κόστους – οφέλους των νέων θεραπειών και αν η θεραπεία δεν είναι χρήσιμη είναι προτιμότερο και πιο έντιμο να μην αποζημιώνεται, αντί να συμπεριλαμβάνεται σε αυτές που δεν είναι χρήσιμες και να αποζημιώνεται με έναν απαξιωτικό τρόπο, οδηγώντας στην εξάντληση των ορίων της ηθικής μας αν πρέπει να συνεχίσουμε να διαθέτουμε κάποια προϊόντα στη χώρα».

Κλείνοντας, έκανε λόγο για στρατηγική σύζευξη της φαρμακευτικής καινοτομίας, με την παραγωγή ποιοτικών γενοσήμων και βιοομοειδών στα ελληνικά εργοστάσια ώστε να αποτελέσει έναν ισχυρό μοχλό ανάπτυξης για τη χώρα, με στοχευμένες επενδύσεις και συνεργασίες ελληνικών και διεθνών εταιριών ώστε η χώρα να αποτελέσει ισχυρό παραγωγικό κόμβο φαρμάκων για τη νοτιοανατολική Ευρώπη.

Πρόσφατα, η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν και ο Ευρωπαίος Επίτροπος για θέματα Άμυνας, Άντριους Κουμπίλιους επανέλαβαν πως αν οι ΗΠΑ καταλάβουν τη Γροιλανδία με τη βία και τα κράτη μέλη της ΕΕ κληθούν να σπεύσουνε σε βοήθεια της Δανίας, το ΝΑΤΟ θα πεθάνει. Δεν θα χρειαστεί όμως, υπάρχουν πιο ύπουλοι τρόποι κατάληψης για να κατακτηθεί το παγωμένο πλην περήφανο νησί.

Μπορεί οι ΗΠΑ να κέρδιζε στρατιωτικά τους νατοϊκούς συμμάχους εάν προσέτρεχαν σε βοήθεια της δανέζικης Γροιλανδίας, αλλά αυτό θα πυροδοτούσε τοπική και παγκόσμια αντίδραση και θα περιόριζε την ικανότητα των ΗΠΑ να επιβάλουν κυριαρχία στο νησί.

Αντ’ αυτού, η Ουάσιγκτον μπορεί να βάλει μπροστά αυτό που ο πρώην σύμβουλος του αν. υπουργού Εξωτερικών για την Ευρώπη και την Ευρασία του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, Τζέρεμι Σαπίρο, αποκαλεί… «γεω-όσμωση».

«Η κυβέρνηση Ντόναλντ Τραμπ μπορεί να ξαναγράψει τους κανόνες της διεθνούς τάξης, δημιουργώντας ένα πρότυπο που σύντομα ακολούθησαν Πεκίνο, Μόσχα και άλλοι» λέει ο ειδικός σε ανάλυσή του στο Foreign Affairs.

Συγκεκριμένα, ο Σαπίρο λέει πως οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να ελέγξουν τη Γροιλανδία εκμεταλλευόμενες έξυπνα τις εξαρτήσεις της από τις αλυσίδες εφοδιασμού.

Πώς θα γίνει όμως αυτό, το οποίο απεύχεται ο Σαπίρο, νυν διευθυντής ερευνών στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων;

Πρώτον η Ουάσιγκτον μπορεί να εκμεταλλευτεί τη δυσαρέσκεια των 56.000 μόλις κατοίκων της Γροιλανδίας με τη δανική κυριαρχία, κατηγορώντας τη Κοπεγχάγη ότι τους κρατά φτωχούς και εξαρτημένους. Αυτή η κατάσταση, αν συνδυαστεί με την ισχνή θεσμική υποδομή και έλλειψη εγχώριου πλούτου, σύμφωνα με τον Σαπίρο θα αποτελούσε «ιδανικό εργαστήριο για αυτό που οι αξιωματούχοι του Τραμπ αποκαλούν «υποβοηθούμενη ευθυγράμμιση».

Δεν χρειάζεται η συγκατάθεση των Γροιλανδών
Έτσι, μετά ο Λευκός Οίκος μπορεί να συντάξει ένα υποτιθέμενο σχέδιο που να το ονομάσει Πρωτοβουλία Βόρειας Στρατηγικής Αναπροσαρμογής, με πληροφορίες από τις μυστικές ώστε ο Τραμπ να ανακοινώσει μια «στρατηγική αναπτυξιακή πρωτοβουλία» πολλών δισ. δολαρίων για τη Γροιλανδία, υποτίθεται για την αναβάθμιση των υποδομών και την προώθηση της εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων του νησιού.

Οι Αμερικανοί δεν χρειάζονταν τη συγκατάθεση του γροιλανδικού πληθυσμού, σημειώνει ο ειδικός.

Η Ουάσιγκτον μπορεί να επιστρατεύσει, σύμφωνα με το υποθετικό σενάριο του Σαπίρο, κοινοπραξίες, ομάδες αντιμετώπισης καταστροφών, ΜΚΟ, συμβούλους, ενεργειακά φόρουμ –που θα χρηματοδοτούνται από ΗΠΑ και ιδιώτες- ακόμα και μέχρι το καλοκαίρι του 2026. Όλοι απλά θα εγκαταστήσουν αθώες υποδομές ευρυζωνικών δικτύων, θα εκπαιδεύσουν τοπικούς αξιωματούχους, θα κατασκευάσουν δρόμους, αεροδρόμια και κέντρα υγείας σε επίπεδο δήμοων.

Οι παράκτιες κοινότητες μπορούν να λάβουν κρίσιμα εφόδια, κατασκευαστικά συμβόλαια και επιχορηγήσεις ψηφιακών υποδομών. Τα χρήματα δεν συνοδεύονται από εμφανείς πολιτικούς όρους, αλλά συνοδεύονταν από μια σειρά τεχνικών συμφωνιών και μνημονίων που σιωπηρά μετέβαλαν τις τοπικές πιστότητες και επέβαλαν δημοσιονομική εξάρτηση.

Μπορεί όλες αυτές οι επενδύσεις να θέσουν σε συναγερμό τα ανακλαστικά των Γροιλανδών που φοβούνται για τη διάβρωση της κουλτούρας και της αυτονομίας τους, αλλά ίσως ορισμένοι τοπικοί ηγέτες, θα δελεαστούν από τις αμερικανικές προσφορές, λόγω του πατερναλισμού της Κοπεγχάγης.

Νέα διοίκηση
Οι περίπου 150 Αμερικανοί στρατιωτικοί που είναι σταθμευμένοι στη Διαστημική Βάση Πιτουφίκ, στη βόρεια Γροιλανδία, μπορεί να αυξηθούν λόγω υποτίθεται ανθρωπιστικών λόγων, επεκτείνοντας ο αμερικανικός στρατός ραγδαία το αποτύπωμά του.

Οι κόμβοι έκτακτης εφοδιαστικής θα γίνουν νέα, de facto στρατιωτικά σημεία, με τους Αμερικανούς εργολάβους να αναλαμβάνουν την εκπαίδευση της τοπικής ασφάλειας. Οι Αμερικανοί έτσι πρώτα θα χτίσουν βαθιούς δεσμούς και μετά θα ακολουθούν οι διεκδικήσεις κυριαρχίας».

‘Ετσι, η Γροιλανδία τυπικά, θα παρέμενε μέρος του δανικού βασιλείου, αλλά λειτουργικά θα είχε καταστεί εξαρτημένη από μια αμερικανική διοίκηση που δεν είχε καν προσπαθήσει να εξασφαλίσει τη λαϊκή στήριξη των Γροιλανδών.

Για να μεταβεί από τη de facto ενσωμάτωση στη de jure κυριαρχία, το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ, συνεχίζει ο Σαπίρο, μπορεί να συντάξει ένα νομικό πλαίσιο επικαλούμενο ιστορικά προηγούμενα, όπως η αγορά των Δανικών Δυτικών Ινδιών από τις ΗΠΑ το 1917. Επικαλούμενοι το δικαίωμα αυτοδιάθεσης της Γροιλανδίας βάσει του Χάρτη του ΟΗΕ, οι νομικοί της κυβέρνησης Τραμπ μπορεί να κατασκευάσουν αυτό που θα αποκαλούν σχέδιο μετάβασης κυριαρχίας.

Η ομάδα Τραμπ θα αποφύγει ένα δημοψήφισμα, γνωρίζοντας ότι θα αποτύγχανε, αλλά θα ενθαρρύνει το κοινοβούλιο της Γροιλανδίας να υιοθετήσει μια διακήρυξη «προσωρινής αυτονομίας» και προσέφερε την αναγνώριση της Γροιλανδικής κυριαρχίας «κατ’ αρχήν» από την Ουάσινγκτον.

Έτσι, ενδεχομένως να υπάρξει επιστολή στήριξης από φιλοαμερικανούς Γροιλανδούς αξιωματούχους, με τους Αμερικανούς στη συνέχεια να σταθμεύουν δυνάμεις ασφαλείας στο Νουούκ, επικαλούμενοι την επιστολή για να ισχυριστούν ότι είχαν προσκληθεί από το γροιλανδικό κοινοβούλιο, παρότι δεν είχε διεξαχθεί καμία ψηφοφορία.

Ένα έδαφος δεν χρειάζεται να καταληφθεί όταν μπορεί να απορροφηθεί
Στη συνέχεια το κοινοβούλιο της Γροιλανδίας μπορεί να κηρύξει προσωρινή αυτονομία και μια «ενδιάμεση μετάβαση κυριαρχίας». Οι ΗΠΑ ύψωσαν τη σημαία τους πάνω από νέα «γραφεία πολιτικο-στρατιωτικής διασύνδεσης» στο Νουούκ και στις τρεις επόμενες μεγαλύτερες πόλεις της Γροιλανδίας. Διαπραγματεύσεις για την παραχώρηση στη Γροιλανδία μιας συμφωνίας ελεύθερης σύνδεσης, παρόμοιας με εκείνες που έχουν οι ΗΠΑ με τη Μικρονησία ή τα Νησιά Μάρσαλ, ξεκίνησαν αμέσως μετά.

Η κυβέρνηση Τραμπ, σύμφωνα με τον Σαπίρο, θα δείξει έτσι ότι ένα έδαφος δεν χρειάζεται να καταληφθεί όταν μπορεί να απορροφηθεί. «Ελλείψει συνεκτικής διεθνούς αντίστασης, οι κανόνες μετρούν ελάχιστα· τα τετελεσμένα στο έδαφος αρκούν».

O επικοινωνιακός μηχανισμός της κυβέρνησης θα εξαπολύσει μια εκστρατεία δημοσίων σχέσεων, θα επανασχεδιάσει τους χάρτες και σε προεκλογικές συγκεντρώσεις θα ακούγεται το «Make Greenland Great Again». Φυσικά, ο Οργανισμός Τραμπ θα φιλοδοξεί να μετατρέψει το νησί στο «μεγαλύτερο και ωραιότερο χειμερινό θέρετρο» στην ιστορία της ανθρωπότητας.

Στο υποθετικό σενάριο του Σαπίρο, μπορεί η Δανία να προσφύγει στο Διεθνές Δικαστήριο, και οι περισσότεροι κάτοικοι στη Γροιλανδία να προειδοποιούν για επερχόμενη περιβαλλοντική καταστροφή και πολιτισμική εξαφάνιση, αλλά οι Αμερικανοί εργολάβοι συνέχισαν να παρέχουν υπηρεσίες.

Εάν και ο Σαπίρο απεύχεται τέτοια εξέλιξη, λέει πως κάπως έτσι θα επαναπροσδιοριστεί φύση της διεθνούς τάξης και της κυριαρχίας. «Η κατασκευασμένη εξάρτηση δεν θεωρούνταν πλέον μορφή ιμπεριαλισμού· θα είχε γίνει μέθοδος οικοδόμησης «αδελφικών» δεσμών. Οι αυτόχθονες πληθυσμοί δεν θα καθόριζαν πλέον την κυριαρχία· οι αλυσίδες εφοδιασμού θα το έκαναν». Το ακόμα χειρότερο για τον ίδιο είναι ότι αυτή η ανεξαρτησία θα γίνει εμπορεύσιμη, εάν επιβεβαιωθεί αυτή η «γεω-όσμωση»

Δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο επανάληψης του μπλακ άουτ στα συστήματα ραδιοεπικοινωνιών – συχνοτήτων του Κέντρου Ελέγχου Περιοχής Αθηνών – Μακεδονίας (ΚΕΠΑΘΜ) οι εμπειρογνώμονες που ερεύνησαν το πρωτοφανές συμβάν της 4ης Ιανουαρίου 2026, το οποίο παρέλυσε επί οκτάωρο τις αερομεταφορές στο FIR Αθηνών.

Για τα «συστήματα – αντίκες» οι εμπειρογνώμονες καταλογίζουν ευθέως αδράνεια στην ΥΠΑ

Στο πόρισμα που εξέδωσαν και παρέδωσαν προχθές στον υπουργό Υποδομών και Μεταφορών Χρήστο Δήμα, μιλούν συγκεκριμένα για την «παρωχημένη τεχνολογία του συστήματος ραδιοεπικοινωνιών (SDH – Synchronous Digital Hierarchy)», που εξακολουθεί να χρησιμοποιεί η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) και «είναι εκτός υποστήριξης από τον κατασκευαστή και χωρίς δυνατότητα παροχής ουσιαστικών εγγυήσεων λειτουργίας»!

Μάλιστα συστήνουν την άμεση αντικατάσταση του συστήματος, καθώς κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει αντίστοιχη συμπεριφορά του και στο μέλλον.

Συγκεκριμένα, στο πόρισμά τους οι εμπειρογνώμονες, τονίζουν: «Είναι σημαντικό να επισημανθεί ότι τόσο το σύστημα VCS (Voice Communication System) της ΥΠΑ, όσο και οι τηλεπικοινωνιακές υποδομές που της παρέχονται, βασίζονται σε παρωχημένες τεχνολογίες. Ο εξοπλισμός της ΥΠΑ, καθώς και αυτός του ΟΤΕ που χρησιμοποιείται από την ΥΠΑ, δεν υποστηρίζονται πλέον από τους κατασκευαστές τους, οπότε και είναι αδύνατη η παροχή οποιωνδήποτε εγγυήσεων για τη λειτουργία τους»!

«Συστήματα – αντίκες»
Ειδικότερα, για τα «συστήματα – αντίκες» οι εμπειρογνώμονες καταλογίζουν ευθέως αδράνεια στην ΥΠΑ και σε όλους τους συναρμόδιους – εμπλεκόμενους, επισημαίνοντας, ότι: «Ο ΟΤΕ έχει ενημερώσει τους πελάτες του (σ.σ.: την ΥΠΑ) από το 2019, ότι η τεχνολογία SDH, και συνεπακόλουθα τα κυκλώματα μέσω PCM, HELLASCOM (Analog, 4W+E/M, HOTLINE, Μαγνητικά) είναι «End Of Support» (εκτός τεχνικής υποστήριξης) και θα έπρεπε να αντικατασταθούν σταδιακά από κυκλώματα E-Line και IP VPN. Η ΥΠΑ θα έπρεπε να είχε προβεί στις απαραίτητες ενέργειες για την αντικατάστασή τους με συστήματα που λειτουργούν σε ευρυζωνικά (IP) κυκλώματα».

Υπενθυμίζεται, ότι «ΤΑ ΝΕΑ» με πρωτοσέλιδο ρεπορτάζ τους την 1η Σεπτεμβρίου 2025 είχαν αναδείξει το σύνολο των ελλείψεων και των προβλημάτων που παρουσιάζει το παμπάλαιο σύστημα ελέγχου της εναέριας κυκλοφορίας της Ελλάδας, μιλώντας για μεγάλες καθυστερήσεις στον εκσυγχρονισμό του.

Στην Επιτροπή που διερεύνησε το μπλακ άουτ της 4ης Ιανουαρίου στο FIR Αθηνών, υπό τον διοικητή της Αρχής Πολιτικής Αεροπορίας Χρήστο Τσίτουρα, συμμετείχαν ως μέλη: ο διοικητής της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας Μιχάλης Μπλέτσας, ο συνταγματάρχης Δημήτριος Ζαμπακόλας, μηχανικός Επικοινωνιών του ΓΕΕΘΑ, ο υποδιευθυντής εποπτείας φάσματος της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ) Νίκος Ηγουμενίδης, εκπρόσωπος του EUROCONTROL (Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια της Αεροναυτιλίας), ενώ συμμετείχε ως παρατηρητής και εκπρόσωπος του EASA (European Union Aviation Safety Agency).

Η Επιτροπή αναγνώρισε ως εμπλεκόμενους φορείς την ΥΠΑ και τον ΟΤΕ, αφήνοντας μάλιστα αιχμές για «τη μακράν του βέλτιστου συνεργασία μεταξύ των τεχνικών της ΥΠΑ και αυτών του ΟΤΕ».

Σε ό,τι αφορά, αυτό καθαυτό το συμβάν, οι εμπειρογνώμονες επισημαίνουν ότι το πρόβλημα της μειωμένης δυνατότητας επικοινωνίας των ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας του ΚΕΠΑΘΜ και των αεροσκαφών, που είχε ως συνέπεια την επιβολή περιορισμού της χωρητικότητας του εναέριου χώρου (Zero Rate), έγινε αντιληπτό στις 8:59 τοπική ώρα το πρωί της Κυριακής 4/1/2026.

Το συμβάν, εξηγούν, προκλήθηκε λόγω «ψηφιακού θορύβου» στο σύστημα ραδιοεπικοινωνιών του ΚΕΠΑΘΜ, με αποτέλεσμα:

• Την κατάληψη του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος λόγω της ακούσιας ενεργοποίησης επιχειρησιακά κρίσιμου αριθμού πομπών στα κέντρα εκπομπής (σε Υμηττό, Γεράνεια, Πήλιο, Θάσο, Ακαρνανικά κ.λπ.).

• Τη διακοπή της επικοινωνίας δεδομένων μεταξύ της ΥΠΑ και του Γενικού Επιτελείου Αεροπορίας – ΓΕΑ / Κέντρων Ελέγχου Περιοχής του εξωτερικού.

• Και τη μερική απώλεια αναλογικών τηλεφωνικών συνδέσεων.

Ως αιτία του ψηφιακού θορύβου, οι εμπειρογνώμονες αναφέρουν «τον αποσυγχρονισμό σε μεγάλο αριθμό ετερογενών διατάξεων/διεπαφών, που καταλήγουν στις εγκαταστάσεις του ΚΕΠΑΘΜ στο Ελληνικό».

Η λειτουργία, προσθέτουν, αποκαταστάθηκε σταδιακά κατά τη διάρκεια του συμβάντος και ολοκληρώθηκε με τον επανασυγχρονισμό των διατάξεων/διεπαφών κατόπιν επανεκκινήσεων (restarts).

Οπως εξηγείται στο πόρισμα, «ο αποσυγχρονισμός διατάξεων/διεπαφών όπως αυτές που χρησιμοποιεί η ΥΠΑ, μπορεί να προκληθεί από πληθώρα λόγων (αστάθεια υλικού, δυσλειτουργία ρολογιού χρονισμού, θερμικές παρενέργειες, βυθίσεις τροφοδοσίας κ.ά.)». Ομως, όπως επισημαίνεται, «η έλλειψη αρχείων καταγραφής λειτουργίας και ιχνηλάτησης των σφαλμάτων κάνει αδύνατο τον εκ των υστέρων ακριβή προσδιορισμό».

Καθυστερήσεις αντιμετώπισης
Στο πόρισμα των εμπειρογνωμόνων, αναφέρεται ακόμα ότι «κατά τη διάρκεια της αντιμετώπισης του περιστατικού, διαπιστώθηκε ότι υπήρξε καθυστέρηση της ανίχνευσης της δυσλειτουργίας των τηλεπικοινωνιακών διεπαφών/διατάξεων. Αυτό οφείλεται αφενός στην έλλειψη από άκρη σε άκρη (end to end) τηλεμετρίας και ιχνηλάτησης σφαλμάτων των κυκλωμάτων και του γεγονότος ότι το κέντρο λειτουργίας δικτύου του ΟΤΕ… έβλεπε τα κυκλώματα αυτά ως λειτουργικά και αφετέρου στη μακράν του βέλτιστου συνεργασία μεταξύ των τεχνικών της ΥΠΑ και αυτών του ΟΤΕ».

«Ο πρώτος παράγοντας – τονίζεται στο πόρισμα – είναι η εγγενής αδυναμία της παρωχημένης τεχνολογίας που χρησιμοποιείται και δεν επιδέχεται σημαντικής βελτίωσης. Η συνεργασία, όμως, είναι κάτι που μπορεί και επιβάλλεται να βελτιωθεί δραστικά για να μπορέσουν να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα που δημιουργεί η παλαιότητα του συστήματος».

Premium έκδοση «Τα ΝΕΑ»