Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει βάλει στόχο του να χτίσει μια αμερικανική αυτοκρατορία. Και επιθυμεί διακαώς η Γροιλανδία να αποτελέσει μέρος της. Όχι μόνο για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ, αλλά –και πιθανόν κυρίως- για τον πλούτο της σε ορυκτά και σπάνιες γαίες.

Σε ανάλυση του CNN επισημαίνεται ότι οι αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ βλέπουν τον ορυκτό πλούτο της Γροιλανδίας ως μέσο να χαλαρώσουν τον ασφυκτικό έλεγχο της Κίνας στις σπάνιες γαίες. Τα σπάνια αυτά ορυκτά είναι κρίσιμα για κάθε τομέα της οικονομίας και της άμυνας. Από τα μαχητικά αεροσκάφη και τα λέιζερ μέχρι ηλεκτρικά οχήματα και τους μαγνητικούς τομογράφους.

«Τη χρειαζόμαστε»

«Χρειαζόμαστε τη Γροιλανδία… Είναι τόσο στρατηγική αυτή τη στιγμή», έχει δηλώσει ο Ντόναλντ  Τραμπ. «Θα κάνουμε κάτι για τη Γροιλανδία, είτε τους αρέσει είτε όχι. Αν δεν το κάνουμε με τον εύκολο τρόπο, θα το κάνουμε με τον δύσκολο τρόπο», έχει πει επίσης.

Και ο πρώην σύμβουλός του σε θέματα εθνικής ασφάλειας, Μάικ Βαλτς, από το 2024 είχε δηλώσει στο Fox News το 2024 ότι η κυβέρνηση θα εστιάσει στα «κρίσιμα ορυκτά» και τους «φυσικούς πόρους».

Ωστόσο, σύμφωνα με τους ειδικούς, αυτό που εμποδίζει τις ΗΠΑ να αποκτήσουν πρόσβαση στα ορυκτά που έχει το υπέδαφος στη Γροιλανδία δεν είναι η ιδιοκτησία της. Είναι το περιβάλλον της Αρκτικής.

Και οι λόγοι είναι πολλοί. Ο πρώτος, το γεγονός ότι πολλά από τα κρίσιμα κοιτάσματα βρίσκονται σε απομακρυσμένες περιοχές πάνω από τον Αρκτικό Κύκλο. Εκεί, το στρώμα του πολικού πάγου φτάνει σε βάθος ενάμισι χιλιομέτρου. Και είναι νύχτα το μεγαλύτερο μέρος του έτους.

Ο δεύτερος, η έλλειψη υποδομών και ανθρώπινου δυναμικού για να εξορυχθούν τα πολύτιμα αυτά στοιχεία.

Ο Μάλτε Χιούμπερτ, του «Αρκτικού Ινστιτούτου», είπε: «Καλύτερα να κάνετε εξόρυξη στη Σελήνη», διότι στη Γροιλανδία «είναι χειρότερα από ό,τι στη Σελήνη».

Για τον Χιούμπερτ, η ιδέα της μετατροπής της Γροιλανδίας σε εργοστάσιο σπάνιων γαιών της Αμερικής «είναι επιστημονική φαντασία. Είναι απλώς εντελώς τρελό». Η Γροιλανδία καλύπτεται σε ποσοστό περίπου 80% από πάγο. Η εξόρυξη στην Αρκτική μπορεί να κοστίζει πέντε έως δέκα φορές πιο ακριβά από ό,τι οπουδήποτε αλλού.

«Ναι» στην οικονομική συνεργασία

Είναι σαφές ότι η επέμβαση στη Βενεζουέλα έπαιξε ρόλο στα σχέδιά του για τη Γροιλανδία. Πιστεύει ότι εύκολα θα θέσει υπό αμερικανικό έλεγχο το πετρέλαιο της Βενεζουέλας, συνεπώς θεωρεί ότι μπορεί να κάνει το ίδιο με τον ορυκτό πλούτο στη Γροιλανδία.

Αλλά οι δύο περιοχές έχουν ουσιαστικές διαφορές –εκτός από γεωγραφικές.

Πέρα από το γεγονός ότι η Γροιλανδία είναι έδαφος χώρας-μέλους του ΝΑΤΟ, είναι επίσης ανοιχτή στις επιχειρήσεις που θέλουν να δραστηριοποιηθούν εκεί. Επίσης, απολαμβάνει πολιτική σταθερότητα. Και οι κάτοικοι λένε ότι λένε «ναι» στην οικονομική και επιχειρηματική συνεργασία, αν δεν υπάρχει επιθετικότητα.

Ο Κρίστιαν Κέλντσεν, διευθύνων σύμβουλος του Επιχειρηματικού Συνδέσμου της Γροιλανδίας, αναρωτήθηκε, μιλώντας στο CNN: «Δεν βλέπω την ανάγκη να καταλάβουν τη Γροιλανδία. Είμαστε ανοιχτοί σε επενδύσεις και συνεργασία με Αμερικανούς. Γιατί να λένε κάτι σαν “καταλάβετε τη χώρα”; Αφού μπορούν να πάρουν αυτό που θέλουν, απλώς δείχνοντας καλή συμπεριφορά».

Το μυθικό «δοχείο με το χρυσό»

Ο Γιάκομπ Φουνκ Κίρκεργκαρντ, ανώτερος συνεργάτης στο Ινστιτούτο Πέτερσον για τη Διεθνή Οικονομία, έθεσε το ζήτημα και από μια άλλη οπτική. Επισήμανε ότι μπορεί η μεγαλύτερη φαντασίωση είναι να πείσεις τις αμερικανικές επιχειρήσεις να ρισκάρουν στη Γροιλανδία.

Και κάνοντας μια αναφορά στο «δοχείο με τον χρυσό», ένα μύθο της Ιρλανδίας είπε: «Αν πράγματι  υπήρχε το δοχείο των ξωτικών στο τέλος του ουράνιου τόξου στη Γροιλανδία, οι ιδιωτικές επιχειρήσεις θα είχαν ήδη πάει εκεί».

Επιπλέον, ο Κίρκεργκαρντ, πρώην συνεργάτης του υπουργείου Άμυνας της Δανίας, τόνισε ότι είναι «πολύ δύσκολο» να υποστηρίξει κανείς την πολύ μεγάλη αρχική επένδυση που θα απαιτηθεί. Και εξήγησε ότι, όπως και στη Βενεζουέλα, μόνο εγγυήσεις του αμερικανικού δημοσίου –δηλαδή χρήματα των φορολογούμενων- θα μπορούσαν, ίσως, να πείσουν τις επιχειρήσεις να πάνε στην Αρκτική.

«Αλλά είναι αυτό καλή βάση για να αγοράσει κανείς μια περιοχή; Η απάντηση είναι όχι στη Γροιλανδία. Ακριβώς όπως και στη Βενεζουέλα».

Ο ρόλος του περιβάλλοντος

Πολλοί είναι αυτοί που πιστεύουν ότι η κλιματική κρίση θα κάνει τη «βρόμικη δουλειά». Θα λιώσουν οι πάγοι και θα ανοίξουν οικονομικές ευκαιρίες. Αλλά όταν μιλάμε για τη Γροιλανδία, τα πράγματα δεν είναι απλά. Σύμφωνα με τον Μάλτε Χιούμπερτ, πράγματι, το λιώσιμο των πάγων έχει ανοίξει ορισμένες ναυτιλιακές οδούς. Ταυτόχρονα, έχει κάνει το έδαφος λιγότερο σταθερό για γεωτρήσεις και αυξάνει τον κίνδυνο κατολισθήσεων. Η Γροιλανδία «δεν είναι η Μεσόγειος ή η μπανιέρα σας. Υπάρχει απλώς λιγότερος πάγος», είπε.

Επιπλέον, οι κάτοικοι της Γροιλανδίας έχουν θέσει αυστηρούς κανονισμούς για να προστατέψουν το φυσικό περιβάλλον. Οι κανόνες αυτοί επίσης αυξάνουν τη δυσκολία και το κόστος εξόρυξης. Και αν ο Ντόναλντ Τραμπ –που θεωρεί παρεμπιπτόντως την κλιματική αλλαγή απάτη- προσπαθήσει να τους εξαφανίσει, θα χάσει κάθε πιθανότητα να γίνει δημοφιλής.

Συνεπώς, κατά τον Φανκ Κίρκεργκαρντ, «θα βρεθεί αντιμέτωπος με εχθρική τοπική πολιτική κατάσταση».

Ο φίλος που αποδείχθηκε νταής

Όπως επισημαίνει το CNN, η πώληση της Γροιλανδίας στις ΗΠΑ πιθανότατα θα απαιτούσε δημοψήφισμα. Δημοσκόπηση που δημοσιεύθηκε τον Ιανουάριο του 2025 διαπίστωσε ότι μόνο το 6% τάσσεται υπέρ της ένταξης της Γροιλανδίας στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η συντριπτική πλειοψηφία των Γροιλανδών, 85%, δήλωσε ότι δεν θέλει να συμβεί αυτό.

Και καθώς εντείνεται η επιθετική ρητορική περί «κατάληψης» της Γροιλανδίας, ο Άνταμ Λατζούνες, πρόεδρος της καναδικής και αρκτικής πολιτικής στο Πανεπιστήμιο St. Francis Xavier, τονίζει ότι υπονομεύονται οι οικονομικοί και στρατηγικοί στόχο των ΗΠΑ.

Στη Δανία και τη Γροιλανδία «οι ΗΠΑ δεν θεωρούνται πλέον φίλος και εταίρος, αλλά νταής στον οποίο πρέπει να αντισταθούν», είπε. Και το επιβεβαιώνει ο Κρίστιαν Κέλντσεν: «Προς το παρόν, οτιδήποτε αμερικανικό αποτελεί κόκκινο πανί» για τον τοπικό πληθυσμό, είπε. «Όλοι αναρωτιούνται: Θα υποστηρίξω κάποιον να κατακτήσει τη χώρα μου;»

Νέος γύρος αποσύρσεων φαρμάκων ξεκινά στην ελληνική αγορά, αυτή τη φορά με230 σκευάσματα, για τα οποία οι φαρμακευτικές ενημέρωσαν τον ΕΟΦ πότε θα γίνει η διακοπή κυκλοφορίας τους. Τα φάρμακα αυτά θα προστεθούν στα περίπου 3.500 φάρμακα που έχουν ήδη αποσυρθεί από το 2016 μέχρι πέρυσι.

Σύμφωνα με τη σχετική λίστα που εξέδωσε ο ΕΟΦ, τα περισσότερα φάρμακα που περιλαμβάνονται σε αυτήν, ήδη διέκοψαν την κυκλοφορία τους εντός του 2025, ενώ υπάρχουν και ορισμένα που σταματούν τον Φεβρουάριο, τον Μάιο και τον ερχόμενο Νοέμβριο.

Οι αιτίες της απόσυρσης είναι ο ανταγωνισμός, οι ελλείψεις πρώτων υλών, η επιστημονική πρόοδος που οδηγεί σε εγκατάλειψη κάποιων φαρμάκων και η αντικατάστασή τους με νεότερα που έχουν καλύτερα θεραπευτικά αποτελέσματα.

Σημαντικός παράγοντας όμως είναι και το δυσμενές κλίμα που επικρατεί στην αγορά από τις υπέρογκες υποχρεωτικές επιστροφές clawback, καθώς πολλά φάρμακα καθίστανται ζημιογόνα και οι εταιρείες δεν βρίσκουν λόγο να συνεχίσουν να επιδεινώνουν την οικονομική τους θέση.

Στην τρέχουσα λίστα του ΕΟΦ με τα 230 φάρμακα, περιλαμβάνονται αντιβιοτικά, αντιψυχωσικά, ναρκωτικά, αντισταμινικά, ινσουλίνες, γλιπτίνες κατά του διαβήτη, αντιυπερτασικά, κατά των λιπιδίων, αντικαρκινικά φάρμακα, φάρμακα για την υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, για ρευματικές παθήσεις, νεότερα εμβόλια που αντικαθιστούν άλλα παλαιότερης τεχνολογίας, φάρμακα για τη διακοπή του καπνίσματος, αλοιφές για τον πόνο κλπ.

Οι όποιες «ενέσεις» στους κλειστούς προϋπολογισμούς φαρμακευτικής δαπάνης εντός ή εκτός νοσοκομείου δεν ήταν αρκετές, καθώς δεν ακολούθησαν το ρυθμό ανάπτυξης της αγοράς

Μετά την καθυστέρηση κυκλοφορίας καινοτόμων φαρμάκων στη χώρα μας, έρχεται και η σειρά των αποσύρσεων λόγω μειωμένου προϋπολογισμού

Έκτακτη εισαγωγή
Παράλληλα όμως, στην ίδια λίστα συμπεριλαμβάνονται και 15 φάρμακα, με μοναδική δραστική ουσία η οποία δεν περιέχεται σε άλλα όμοια φάρμακα στη χώρα μας και για τα οποία ο ΕΟΦ αναφέρει ότι μπορούν να είναι διαθέσιμα, μέσω έκτακτης εισαγωγής από το Ινστιτούτο Φαρμακευτικής Έρευνας και Τεχνολογίας (ΙΦΕΤ).

Πρόκειται για 27 ιδιοσκευάσματα με φαρμακευτικές ουσίες που χορηγούνται κατά του καρκίνου ή αφορούν αιματολογικές παθήσεις, ψυχιατρικές, αυτοάνοσα νοσήματα, καρκίνο, λοιμώξεις κ.ά. και αντιυπερτασικα, αιματολογικά, αντιδιαβητικά, αναπνευστικά, ογκολογικά και χημειοθεραπείες, ορμόνες, αντιψυχωσικά και αντικαταθλιπτικά κ.ά. Σύμφωνα με τον ΕΟΦ, για την πλειονότητα των σκευασμάτων υπάρχουν εναλλακτικές επιλογές (είτε με άλλο σκεύασμα της ίδιας δραστικής, μορφής ή περιεκτικότητας) είτε στην ελληνική αγορά είτε είναι δυνατή η έκτακτη εισαγωγή μέσω ΙΦΕΤ.

Τα 15 φάρμακα σε 27 μορφές και περιεκτικότητες είναι τα παρακάτω:

πανιτουμουμάμπη, μονοκλωνικό αντίσωμα για καρκίνο του παχέος εντέρου,
ετοποσίδη κυτταροστατικό,
παράγοντας συγκόλησης αιμοπεταλίων ΧΙΙΙ,
αντιθρομβίνη ΙΙΙ, σε δύο μορφές και περιεκτικότητες,
ανοσοσφαιρίνη,
παράγοντας φον Βίλεμπραντ, για την αιμορροφιλία,
ρομιπλοστίμη, για την παραγωγή αιμοπεταλίων σε 5 μορφές και περιεκτικότητες,
φαινυντοϊνη, εντιεπιληπτικό σε τρεις μορφές και περιεκτικότητες,
φαμπριδίνη, για ασθενείς με σκλήρυνση κατά πλάκας,
ατοσιμπάνη, για την καθυστέρηση του πρόωρου τοκετού, σε δύο περιεκτικότητες,
παπαβερίνη, αντισπασμωδικό για γαστρεντερικές διαταραχές,
συνδυασμός αντιβιοτικών σουλφαμεθοξαζόλης με τριμεθοπρίμη για λοιμώξεις, σε δύο περιεκτικότητες,
φαινοβαρβιτάλη, βαρβιτουρικό για το άγχος, διαταραχές ύπνου κλπ.,
ζιπραζιδόνη, αντιψυχωσικό, σε δύο περιεκτικότητες και
ολανζαπίνη, αντιψυχωσικό.
Δυσμενές κλίμα, σταθερά
Παράγοντες της φαρμακευτικής αγοράς, με αφορμή τη σημείωση του ΕΟΦ ότι υπάρχει δυνατότητα έκτακτης εισαγωγής των φαρμάκων που αποσύρονται μέσω ΙΦΕΤ, σχολίαζαν ότι οποιοδήποτε φάρμακο μπορεί να φτάσει μέσω εισαγωγής ΙΦΕΤ στην εσωτερική αγορά, είτε είναι εγκεκριμένο, είτε όχι. Αρκεί να γίνει αίτημα στο σύστημα ηλεκτρονικής προειδοποίησης.

Ταυτόχρονα όμως τόνιζαν, ότι το κυριότερο πρόβλημα είναι το clawback που καθιστά τα φάρμακα ζημιογόνα. Σε ότι αφορά τα φάρμακα διεθνών οίκων, οι ίδιες πηγές τόνιζαν ότι κριτήριο για τη διακοπή της κυκλοφορίας κάποιου φαρμάκου είναι το πόσο ζημιογόνο είναι, αλλά και το συνολικό κλίμα στο οποίο καλείται να δραστηριοποιηθεί η θυγατρική, καθώς το προϊόν μπορεί να παραμείνει στην αγορά ακόμη κι αν πωλείται κάτω του κόστους του, εάν υπάρχουν προοπτικές αναστροφής του δυσμενούς κλίματος.

Συνέχισαν, λέγοντας ότι οι όποιες «ενέσεις» στους κλειστούς προϋπολογισμούς για κάλυψη των αναγκών των ασθενών σε φάρμακα εντός ή εκτός νοσοκομείου δεν ήταν αρκετές, καθώς δεν ακολούθησαν το ρυθμό ανάπτυξης της αγοράς, με αποτέλεσμα το clawback να εξακολουθεί να παραμένει σε δυσθεώρητα επίπεδα. Μάλιστα, παρατήρησαν αφενός αδυναμία πρόβλεψης για τα επίπεδα στα οποία πρόκειται να κινηθούν τα ποσοστά του clawback και αφετέρου έκαναν λόγο για αναδρομικές επιβαρύνσεις, αφότου οι οικονομικές χρήσεις των ετών έχουν κλείσει.

Όσο για τις προοπτικές, σημείωναν ότι δεν φαίνονται ευοίωνες, καθώς οι περιορισμοί παραμένουν ενώ επίκεινται και πρόσθετοι με τον διαχωρισμό του κλειστού προϋπολογισμού για γενόσημα και πρωτότυπα σκευάσματα.

Άλλοι παράγοντες της αγοράς, παρατήρησαν ότι σημαντικό μέρος των αποσύρσεων αφορούν νοσοκομειακά φάρμακα, ενώ εστιάζοντας στα γενόσημα, απέδωσαν το γεγονός απόσυρσής τους στο μικρό μερίδιο αγοράς, στο ενδεχόμενο έλλειψης πρώτων υλών διεθνώς, είτε στο σύνολο είτε μόνο στην επιθυμητή μορφή για την παραγωγή συγκεκριμένων σκευασμάτων ή ακόμη και στη ραγδαία αύξηση των τιμών των πρώτων υλών. Δεν παρέλειψαν να αναφέρουν την επιβάρυνση από το clawback σε προϊόντα που διατηρούν μικρό όγκο στην αγορά, καθώς επίσης και την υποκατάσταση παλαιών φαρμάκων από νέα φάρμακα που αφορούν τις ίδιες ενδείξεις.

Η συζήτηση γύρω από την άνοδο των BRICS και τις τάσεις αποδολαριοποίησης συχνά καταλήγει στο βιαστικό συμπέρασμα περί του τέλους της αμερικανικής ηγεμονίας. Ωστόσο, μια προσεκτική ματιά στη στρατηγική των ΗΠΑ του Τραμπ αποκαλύπτει μια διαφορετική πραγματικότητα.

Η Ουάσινγκτον μοιάζει να εγκαταλείπει τις ιδεολογικές διαμάχες του παρελθόντος, υιοθετώντας μια προσέγγιση ωμού ρεαλισμού. Ο στόχος πλέον δεν είναι η νίκη στο πεδίο των ιδεών, αλλά ο απόλυτος έλεγχος περιοχών όπου υπάρχει αφθονία πλουτοπαραγωγικών πηγών.

Η στρατηγική των ΗΠΑ του Τραμπ δεν ενδιαφέρεται να αλλάξει τα πολιτικά συστήματα των ανταγωνιστών της

Αυτή η νέα στρατηγική εστιάζει σε τέσσερις κρίσιμους πυλώνες:

1. Η Μέση Ανατολή ως ενεργειακό εργαλείο
Σε αντίθεση με παλαιότερες δεκαετίες, όπου η «προώθηση της δημοκρατίας» αποτελούσε κεντρικό άξονα, η Μέση Ανατολή αντιμετωπίζεται πλέον στυγνά ως μια κρίσιμη ενεργειακή αποθήκη. Η αμερικανική πολιτική στην περιοχή δεν αποσκοπεί απαραίτητα στην ειρήνευση, αλλά στην αποτροπή ανταγωνιστικών δυνάμεων από το να αποκτήσουν ηγεμονικό ρόλο.

Η πίεση σε κράτη-κλειδιά και η διαχείριση των εντάσεων στοχεύουν στη δημιουργία μιας ζώνης επιρροής που ελέγχει τις οδούς μεταφοράς ενέργειας. Με αυτόν τον τρόπο, οι μεγάλες οικονομίες της Ασίας καθίστανται εξαρτημένες από την αμερικανική ανοχή για τον ενεργειακό τους εφοδιασμό, εμποδίζοντας τη ουσιαστική διασύνδεσή τους με αντίπαλους συνασπισμούς.

2. Η επιστροφή στο Δόγμα Μονρόε
Στο δυτικό ημισφαίριο, παρατηρείται μια αναβίωση του ελέγχου της «γειτονιάς» των ΗΠΑ, όχι πλέον με «ανθρωπιστικό» μανδύα, αλλά ως ζήτημα «εθνικής ασφάλειας». Η στόχευση σε χώρες της Λατινικής Αμερικής με πλούσια κοιτάσματα υδρογονανθράκων αποσκοπεί στην εξασφάλιση της ενεργειακής και βιομηχανικής αυτάρκειας της Βόρειας Αμερικής.

Ελέγχοντας ή επηρεάζοντας αυτές τις πηγές, η Ουάσιγκτον ακυρώνει τη στρατηγική διείσδυση άλλων υπερδυνάμεων στην περιοχή, προτάσσοντας την προστασία των συμφερόντων της έναντι της συμμετοχής σε διεθνείς θεσμούς συνεργασίας.

3. Η μάχη της Αρκτικής και των σπανίων γαιών
Το ενδιαφέρον για περιοχές όπως η Γροιλανδία δεν είναι τυχαίο ούτε παράδοξο, παρά εδράζεται σε βαθιές γεωπολιτικές ανησυχίες. Καθώς η Αρκτική αναδεικνύεται στο νέο σύνορο του παγκόσμιου εμπορίου και ανταγωνισμού, η αμερικανική στρατηγική απαντά με κινήσεις εδαφικού και οικονομικού αποκλεισμού.

Το κεντρικό διακύβευμα είναι ο έλεγχος των σπανίων γαιών -υλικών απαραίτητων για την κατασκευή από smartphones μέχρι προηγμένων πυραυλικών συστημάτων- ώστε να σπάσει το υφιστάμενο μονοπώλιο της Ανατολής σε αυτούς τους κρίσιμους πόρους.

4. Οικονομικός πόλεμος φθοράς
Τέλος, η στρατιωτική ισχύς πλαισιώνεται από έναν αμείλικτο οικονομικό πόλεμο. Αντί για δαπανηρές στρατιωτικές εκστρατείες, χρησιμοποιούνται το νόμισμα και οι δασμοί ως όπλα μαζικής οικονομικής επιρροής.

Η απειλή υψηλών δασμών λειτουργεί ως φραγμός για τις χώρες που επιθυμούν να απομακρυνθούν από το αμερικανικό σύστημα, καθιστώντας το κόστος της «αποστασίας» απαγορευτικό. Μέσω του ελέγχου των θαλάσσιων οδών και των πόρων, οι ΗΠΑ μπορούν να στραγγαλίσουν την οικονομική ανάπτυξη των ανταγωνιστών τους στην πηγή, χωρίς να χρειαστεί να ρίξουν ούτε μία σφαίρα.

Εν κατακλείδι, βρισκόμαστε ενώπιον ενός νέου ιμπεριαλιστικού «ρεαλισμού». Οι ΗΠΑ του Τραμπ δεν ενδιαφέρονται να αλλάξουν τα πολιτικά συστήματα των χωρών που τις ανταγωνίζονται (πλην Ιράν;), αλλά να ελέγξουν τις πρώτες ύλες που είναι απαραίτητες για την επιβίωση αυτών των χωρών.

Η μετάβαση από την «ήπια ισχύ» (soft power) στην «ωμή ισχύ των πόρων» σηματοδοτεί μια νέα εποχή: Η υπερδύναμη δεν προσπαθεί πλέον να πείσει τον κόσμο να την ακολουθήσει, αλλά επιδιώκει να έχει στην κατοχή της όλα όσα χρειάζεται ο κόσμος για να λειτουργήσει.

Η απάντησή της στον πολυπολικό κόσμο, το λοιπόν, δεν είναι η οδός της διπλωματίας, αλλά η μάχη για επικράτηση στα πιο σκοτεινά παιχνίδια κυριαρχίας από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου.

Οι σχέσεις ΗΠΑ-Κολομβίας βρίσκονται σε οριακό σημείο μετά από τις απειλές του Τραμπ

Οι «κόκκινες» περιοχές
Από το νέο αυτό μοντέλο δεν εκλείπει η μιλιταριστική προσέγγιση. Το επίκεντρο του αμερικανικού παρεμβατισμού εντοπίζεται αναμφίβολα στο δυτικό ημισφαίριο. Στο Μεξικό, η αμερικανική ρητορική περί συνεργασίας έχει αντικατασταθεί από την απειλή ευθείας στρατιωτικής δράσης. Η κατηγοριοποίηση των καρτέλ ως τρομοκρατικών οργανώσεων και η προαναγγελία χρήσης ειδικών δυνάμεων και πυραυλικών συστημάτων εντός της μεξικανικής επικράτειας, ερήμην της τοπικής κυβέρνησης, συνιστούν de facto αμφισβήτηση της μεξικανικής κυριαρχίας στο όνομα της αμερικανικής «εθνικής ασφάλειας».

Νοτιότερα, η στρατηγική της «Μέγιστης Πίεσης» έχει λάβει χαρακτηριστικά υπαρξιακής απειλής για τις κυβερνήσεις της Αβάνας και του Καράκας. Μετά από τις ραγδαίες εξελίξεις στη Βενεζουέλα, η αμερικανική ηγεσία δεν αρκείται στην πολιτική αλλαγή, αλλά προκρίνει την παρατεταμένη παρουσία στρατιωτικών δυνάμεων για την «εκκαθάριση» θυλάκων αντίστασης. Παράλληλα, η Κούβα αντιμετωπίζει το φάσμα ενός ναυτικού αποκλεισμού (quarantine), μια ενέργεια που παραπέμπει ευθέως σε συνθήκες πολέμου, με στόχο την οριστική κατάρρευση του πολιτικού της συστήματος.

Στον ίδιο γεωγραφικό άξονα, η περίπτωση του Παναμά αναδεικνύει την οικονομική διάσταση της στρατιωτικής απειλής. Η επίκληση της ασφάλειας της Διώρυγας ως αιτιολογία για πιθανή στρατιωτική ανακατάληψη του ελέγχου της, λειτουργεί ως σαφές μήνυμα κατά της κινεζικής οικονομικής διείσδυσης στην περιοχή.

Εν τω μεταξύ, οι σχέσεις ΗΠΑ-Κολομβίας βρίσκονται σε οριακό σημείο μετά από τις απειλές του Τραμπ περί αμερικανικής στρατιωτικής επέμβασης στη λατινοαμερικανική χώρα. Ο πρόεδρός της, Γουστάβο Πέτρο, αντέδρασε σθεναρά, με την Μπογκοτά να ζητεί πλέον τη παρέμβαση του ΟΗΕ προκειμένου να αποτραπεί μια εισβολή.

Ίσως η πιο ανησυχητική πτυχή του νέου δόγματος είναι η αναβίωση του ζητήματος της Γροιλανδίας. Η μετάβαση από την «πρόταση αγοράς» στην απειλή μονομερών ενεργειών για τη «διασφάλιση της περιοχής», θέτει σε δοκιμασία τις διατλαντικές σχέσεις. Η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει πλέον τη Γροιλανδία όχι ως έδαφος της Δανίας, αλλά ως απαραίτητο γεωστρατηγικό ανάχωμα έναντι της Ρωσίας και της Κίνας, νομιμοποιώντας κατά την κρίση της την προληπτική προβολή ισχύος.

Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, οι απειλές προς το Ιράν για «ολοκληρωτική καταστροφή» των υποδομών του δεν αποτελούν απλώς διαπραγματευτικό χαρτί, αλλά προαναγγελία χειρουργικών πληγμάτων σε περίπτωση υπέρβασης των πυρηνικών ορίων. Ταυτόχρονα, η ρητορική για την Υεμένη και η επιμονή στον έλεγχο των πετρελαϊκών πόρων σε Συρία και Ιράκ μέσω «θανάσιμης βίας», επιβεβαιώνουν ότι η απόσυρση από τους «ατέρμονους πολέμους» δεν σημαίνει αποχή από τη στρατιωτική δράση, αλλά μετάβαση σε στοχευμένα, τιμωρητικά χτυπήματα για τη διασφάλιση πόρων.