Η Maja Overgaard σέρνει το μαχαίρι της πέρα δώθε πάνω σε ένα μουσκεμένο δέρμα φώκιας. Θα χρειαστούν μήνες εξαντλητικής δουλειάς προτού μεταμορφώσει το δέρμα σε μπότες έτοιμες να αντέξουν μια γροιλανδική χιονοθύελλα. Όπως οι περισσότεροι Γροιλανδοί, ωστόσο, η Overgaard είναι πλέον περισσότερο απασχολημένη με τη γεωπολιτική καταιγίδα που μαίνεται πάνω από την απέραντη αρκτική πατρίδα της.
Στο Nuuk, τη χιονοσκέπαστη πρωτεύουσα της Γροιλανδίας, οι κάτοικοι ανησυχούν ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ είναι αποφασισμένος να καταλάβει το νησιωτικό τους σπίτι με κάθε τρόπο. Η Overgaard αναστενάζει λέγοντας ότι έχει αρχίσει να συζητά με τον σύζυγό της το ενδεχόμενο να φύγουν για τη Δανία σε περίπτωση αμερικανικής κατάληψης. «Δεν θέλω να ζήσω σε μια αμερικανική αυτοκρατορία», λέει.
Κανείς από τους γείτονές της, που δουλεύουν επιμελώς πάνω σε δέρματα και εντόσθια δεν το θέλει επίσης. «Ο Trump τα λέει αυτά σοβαρά», είπε ο Martin Rasmussen, του οποίου η επεξεργασία του δέρματος φώκιας φαινόταν λιγότερο προηγμένη σε σχέση με εκείνη της γειτόνισσάς του. Έχει αρχίσει να μποϊκοτάρει αμερικανικά προϊόντα. «Ο Τραμπ θα το παλέψει μέχρι τέλους».
Οι Ινουίτ φοβούνται την απώλεια γλώσσας και παραδόσεών τους AP Photo Emilio Morenatti
Η ιδέα ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να προσπαθήσουν να καταλάβουν τη Γροιλανδία, ένα αυτόνομο έδαφος της Δανίας που φιλοξενεί περίπου 57.000 κατοίκους, κυρίως Ινουίτ, κάποτε φάνταζε ως γεωπολιτική τρέλα. Αλλά ο Τραμπ, ο οποίος έχει επανειλημμένα θέσει το ενδεχόμενο να προσπαθήσει να αγοράσει τη Γροιλανδία και έχει αρνηθεί να αποκλείσει τη χρήση στρατιωτικής βίας για την απόκτηση του νησιού, δεν έχει αφήσει την ιδέα να εγκαταλειφθεί.
Νουούκ, Πρωτεύουσα της Γροιλανδίας AP Photo Evgeniy Maloletka
Ο Τραμπ επιμένει ότι η ασφάλεια της Γροιλανδίας, η οποία φιλοξενεί μια μικρή αλλά στρατηγικά σημαντική αμερικανική στρατιωτική βάση, αποτελεί επείγουσα προτεραιότητα εθνικής ασφάλειας. Λέει ότι η Δανία, η οποία κυβερνά τη Γροιλανδία εδώ και πάνω από 300 χρόνια, απέτυχε να την υπερασπιστεί επαρκώς και επέτρεψε να κατακλυστούν τα ύδατά της από πλοία και υποβρύχια της Ρωσίας και της Κίνας, κάτι που απορρίπτεται ως ανοησία από σκανδιναβικούς αξιωματούχους και από τους ίδιους τους Γροιλανδούς.
Στην προκυμαία του Nuuk, αρκετές μηχανότρατες λικνίζονταν στα γαλάζια νερά. Δεν έχω δει ποτέ Ρώσους ή Κινέζους», είπε με απορία ο Helte Johannsen, ψαράς με φόρμα εργασίας, που πλέει πάνω-κάτω κατά μήκος των ακτών της Γροιλανδίας εδώ και σχεδόν 40 χρόνια. Νιφάδες χιονιού πιάνονταν στα γένια του καθώς το πλήρωμά του ετοίμαζε τη μηχανότρατα για να βγει στη θάλασσα. «Δεν νομίζω ότι ο Τραμπ ξέρει τίποτα για τη Γροιλανδία», είπε.
Λίγο πιο πέρα, ο Josef Iyberth έκανε ένα διάλειμμα από το ξεφόρτωμα φρεσκοαλιευμένου γροιλανδικού μπακαλιάρου στις αποβάθρες. Στον ελεύθερο χρόνο του κυνηγά φώκιες και ταράνδους στις θάλασσες και τα βουνά έξω από το Nuuk, αλλά δεν θα τολμούσε να πολεμήσει μια εισβολική δύναμη. «Τα όπλα μας δεν είναι για ανθρώπους», γέλασε.
Υπάρχει μια αυξανόμενη αίσθηση κρίσης μεταξύ των αξιωματούχων της Γροιλανδίας και της Δανίας, καθώς ο Τραμπ αυξάνει τις πιέσεις. Για αυτή την εβδομάδα έχουν προγραμματιστεί συζητήσεις με τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Marco Rubio, μέσω των οποίων το Nuuk και η Κοπεγχάγη ελπίζουν ότι θα μπορούσε να αποκλιμακωθεί η ένταση.
Το γεγονός ότι ο Ρούμπιο αναγκάστηκε να υποβαθμίσει την πιθανότητα εισβολής όταν μίλησε στο Κογκρέσο των ΗΠΑ την περασμένη εβδομάδα, λέγοντας αντ’ αυτού ότι οι ΗΠΑ δίνουν προτεραιότητα στην αγορά του νησιού, είναι ένα σημάδι του πόσο σοβαρή έχει γίνει η κρίση. Η πρωθυπουργός της Δανίας Mette Frederiksen, σε μια άνευ προηγουμένου παρέμβαση, δήλωσε ότι μια επίθεση από τις ΗΠΑ θα σήμαινε το τέλος του ΝΑΤΟ.
Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Jens-Frederik Nielsen AP Photo Pascal Bastien
Στο Nuuk, η ανησυχία για τις αμερικανικές προθέσεις μετατρέπεται σε οργή. «Μας αντιμετωπίζουν σαν να είμαστε εμπόρευμα σε ένα μαγαζί», ξέσπασε ο Γροιλανδός βουλευτής Per Berthelsen, ένας μειλίχιος πρώην ρόκερ που ίδρυσε το πολιτικό κόμμα του εν ενεργεία πρωθυπουργού Jens-Frederik Nielsen. «Δυσκολεύομαι να δω τη διαφορά ανάμεσα στον τρόπο που οι Αμερικανοί φέρονται στη Γροιλανδία και στη Ρωσία, όπου βλέπεις ότι το ενδιαφέρον είναι να κάνουν την [επικράτειά τους] μεγαλύτερη», είπε.
«Δεν είμαστε προς πώληση. Δεν θέλουμε να γίνουμε Αμερικανοί, θέλουμε να είμαστε Γροιλανδοί», πρόσθεσε ο Berthelsen, πρώην υπουργός Εξωτερικών της Γροιλανδίας.
Υπάρχει εδώ και καιρό συναίνεση στο Nuuk ότι η Γροιλανδία θα πρέπει να επιδιώξει την τελική ανεξαρτησία της από τη Δανία, η οποία στηρίζει οικονομικά τη Γροιλανδία με μια μεγάλη ετήσια επιχορήγηση. Υπάρχει όμως διαφωνία για το πόσο γρήγορα θα πρέπει να γίνει αυτό και για το αν η συνεργασία με την Κοπεγχάγη για την απόκρουση αμερικανικών επιδρομών είναι συνετή επιλογή.
Ο Jeppe Strandsbjerg, ειδικός σε αρκτικά ζητήματα στο University of Greenland, λέει ότι η προσεκτικά φιλοανεξαρτησιακή κυβέρνηση της Γροιλανδίας μέχρι στιγμής έχει σε μεγάλο βαθμό ευθυγραμμιστεί με τη Δανία. «Βλέπουμε πολύ στενότερη συνεργασία τον τελευταίο χρόνο», λέει, επισημαίνοντας τον γενικά επιτυχημένο συντονισμό παρά κάποιες πρόσφατες αψιμαχίες. «Δεν κάνουν ζημιά ούτε στο Νουούκ ούτε στην Κοπεγχάγη», εξηγεί.
Όμως δεν είναι όλοι στο Nuuk στην ίδια γραμμή. Ο Pele Broberg, επικεφαλής του κύριου κόμματος της αντιπολίτευσης, τάσσεται υπέρ της επιτάχυνσης των προσπαθειών της Γροιλανδίας να απεμπλακεί από τη Δανία και βλέπει τη Δανία και τις ΗΠΑ ως ένα και το αυτό. Λέει ότι η Δανία εργαλειοποιεί τον φόβο μιας αμερικανικής κατάληψης για να δυσφημίσει την ανεξαρτησία.
Πολλοί Γροιλανδοί τρέφουν βαθιά αμφιλεγόμενα, και μερικές φορές εχθρικά, συναισθήματα απέναντι στην Κοπεγχάγη. Η ιστορία της δανικής κυριαρχίας στη Γροιλανδία είναι γεμάτη από κακοποιήσεις που διαπράχθηκαν εις βάρος των αυτόχθονων Ινουίτ, συμπεριλαμβανομένων αναγκαστικών μετεγκαταστάσεων και της επιβολής αντισυλληπτικών σπιράλ σε χιλιάδες νεαρές γυναίκες χωρίς τη συγκατάθεσή τους. Οι Γροιλανδοί συχνά αντιμετωπίζουν διακρίσεις στη Δανία.
Κάτοικοι της Γροιλανδίας AP Photo Emilio Morenatti
Ο Broberg απάντησε με αγανάκτηση όταν ρωτήθηκε αν η πίεση για διακοπή των δεσμών με τη Δανία θα μπορούσε να σημαίνει την αντικατάσταση ενός επικυρίαρχου με έναν άλλο, παρομοιάζοντας τον δανικό έλεγχο του νησιού με βιασμό και επιμένοντας ότι είναι πιο σημαντικό να αντιμετωπιστεί η τρέχουσα κρίση παρά να ανησυχούν για την επόμενη. «Πώς μπορεί να είναι χειρότερα;» ρώτησε ο Broberg. «Ζούμε σε έναν εφιάλτη, δεν μπορούμε να ανησυχούμε για τον επόμενο εφιάλτη».
Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι οι ΗΠΑ έχουν πολλά να προσφέρουν στη Γροιλανδία οικονομικά, αλλά δεν έχει πείσει πολλούς Γροιλανδούς. Ακόμη και ο Broberg λέει ότι δεν θα δεχόταν να εξασφαλίσει την ανεξαρτησία με αμερικανική υποστήριξη, αν και είναι ανοιχτός στη συζήτηση ρυθμίσεων παρόμοιων με εκείνες για τρία νησιωτικά κράτη του Ειρηνικού που παρέχουν στην Ουάσιγκτον απεριόριστη στρατιωτική πρόσβαση σε αντάλλαγμα με γενναιόδωρα χρηματοδοτικά πακέτα – αφού πρώτα η Γροιλανδία αποκτήσει ανεξαρτησία.
Στο Nuuk, δεν υπάρχουν στοιχεία για αμερικανικές προσπάθειες να κερδίσουν τις καρδιές και τα μυαλά των Γροιλανδών. Το αμερικανικό προξενείο φαινόταν να είναι κλειστό για κάποιο χρονικό διάστημα και η σημαία του ήταν κρεμασμένη προσεκτικά μέσα στο διάδρομο. Οι FT πέρασαν μια ώρα χτυπώντας τις πόρτες των γειτόνων και ρωτώντας τους περαστικούς αν είχαν δει ποτέ κάποιον μέσα ή αν είχαν εντοπίσει τον διορισμένο από τον Τραμπ αξιωματούχο. Κανείς δεν είχε δει κάποιον.
Ο Jørgen Boassen, η μοναδική φιλοτραμπική φιγούρα στη Γροιλανδία, φαίνεται να είναι ένας από τους λίγους Γροιλανδούς, πέρα από αξιωματούχους, με τους οποίους αλληλεπιδρούν Αμερικανοί αξιωματούχοι. Δήλωσε στους FT ότι βρισκόταν σε τακτική επαφή με δύο εν ενεργεία πρεσβευτές των ΗΠΑ και τον και τον Tom Dans, αξιωματούχο διορισμένο από τον Τραμπ που εργάζεται σε αρκτικά ζητήματα. Έδειξε επίσης μηνύματα που είχε ανταλλάξει με τον Nigel Farage και άλλους επιδραστικούς Ευρωπαίους λαϊκιστές.
Όμως ο Boassen, πρώην χτίστης που μετατράπηκε σε αγαπημένο των Maga, είναι τόσο πολωτική φιγούρα στη Γροιλανδία ώστε κατέληξε να μετακομίσει, φαινομενικά ημιμόνιμα, στη Δανία.
O Jørgen Boassen AP Photo Evgeniy Maloletka
«Εμπιστεύομαι τον Τραμπ», είπε πίνοντας αρκετές μπύρες αργά τη νύχτα στην Κοπεγχάγη. Απαρίθμησε διάφορα υποτιθέμενα οφέλη από την προσάρτηση από την Αμερική. «Οι άνθρωποι θα μπορούσαν να γεράσουν στη Φλόριντα», είπε.
Πολλοί Γροιλανδοί είναι βαθιά καχύποπτοι απέναντι στις ΗΠΑ και στη νέα τους επιθυμία να οικοδομήσουν μια αρκτική αυτοκρατορία.
Η Sofie Amondsen, μια παραδοσιακή μοδίστρα, έπλενε μεθοδικά, στέγνωνε και φυσούσε με το στόμα σε μακριές ροδέλες από έντερα φώκιας. Μόλις στεγνώσουν πλήρως, θα τα έκοβε σε μικρές λωρίδες που τελικά θα μετατραπούν σε παραδοσιακά σκουλαρίκια των Ινουίτ.
Η συζήτηση ότι η Αμερική μπορεί να προσπαθήσει να καταλάβει τη Γροιλανδία ήταν περίπλοκη και επώδυνη. «Μόλις αναρρώνουμε από τον [δανικό] αποικισμό», είπε. «Έχω ένα κακό προαίσθημα από πέρυσι, όταν είπε ότι ήθελε να μας καταλάβει».
Η Amondsen είχε περάσει χρόνο σε κοινότητες Ινουίτ στην Αλάσκα και στον Καναδά. «Μιλούν κυρίως αγγλικά, ειδικά στην Αλάσκα. Μου είπαν ότι στους παππούδες και τους γονείς τους έλεγαν να μην μιλούν τη δική τους γλώσσα. Την απαγόρευσαν», εξήγησε.
Η Amondsen είχε εξασφαλίσει τα έντερα φώκιας από έναν κυνηγό στην απομακρυσμένη ανατολική Γροιλανδία. Οι κυνηγοί, όταν καταδίωκαν θηράματα κατά μήκος των απόκρημνων ακτών, είχαν αρχίσει να βλέπουν τα σημάδια των γεωπολιτικών εντάσεων που επηρεάζουν τη Γροιλανδία, είπε, συμπεριλαμβανομένων άδειων φυσιγγίων από αυξημένες στρατιωτικές ασκήσεις.
Και άλλοι Γροιλανδοί κοιτούν προς την Αλάσκα, όπου οι απομονωμένοι Ιñupiat Ινουίτ ζουν σε διάσπαρτα, εξαθλιωμένα χωριά και έχουν δυσκολευτεί να διατηρήσουν τη γλώσσα και τις παραδόσεις τους.
«Εμείς τα διατηρούμε αυτά ακόμη και είμαστε υπό τη Δανία, αυτοί είναι υπό τους Αμερικανούς και δεν τα έχουν», είπε η Overgaard, δουλεύοντας το δέρμα φώκιας της καθώς το χιόνι μαστίγωνε τα τζάμια του εργαστηρίου της. «Δεν θέλω αυτά να ξεχαστούν, να εξαφανιστούν».
