Ζούμε σε μια εποχή που μοιάζει να θαυμάζει την εξάντληση.
Ρωτάς κάποιον πώς είναι και συχνά η απάντηση είναι: Τρέχω. Δεν προλαβαίνω. Έχω χιλιάδες πράγματα να κάνω… Και πολλές φορές αυτό λέγεται σχεδόν με περηφάνια, σαν η κούραση να αποτελεί απόδειξη αξίας. Σαν να χρειάζεται να είμαστε διαρκώς απασχολημένοι για να δικαιολογούμε την ύπαρξή μας.
Μέσα σε αυτή τη νοοτροπία, η ξεκούραση αρχίζει να μοιάζει ύποπτη. Αν σταματήσεις, ίσως θεωρηθείς λιγότερο παραγωγικός. Αν δεν τρέχεις συνεχώς, ίσως νιώσεις ότι δεν προσπαθείς αρκετά. Και κάπως έτσι πολλοί άνθρωποι φτάνουν να ξεκουράζονται με ενοχές. Ξαπλώνουν αλλά δεν ηρεμούν. Κάθονται αλλά αγχώνονται. Παίρνουν μια ανάσα αλλά αισθάνονται ότι «χάνουν χρόνο».
Κι όμως, το σώμα δεν λειτουργεί έτσι. Ούτε η ψυχή. Όπως η καρδιά εναλλάσσει συστολή και διαστολή, όπως η μέρα εναλλάσσεται με τη νύχτα, έτσι και η ανθρώπινη ζωή χρειάζεται ρυθμό. Χρειάζεται δράση αλλά και ανάπαυση. Προσπάθεια αλλά και αποφόρτιση. Κίνηση αλλά και παύση.
Το παράξενο είναι ότι οι περισσότεροι άνθρωποι αναγνωρίζουν εύκολα αυτή την ανάγκη όταν αφορά κάποιον άλλον. Αν δουν έναν αγαπημένο τους εξαντλημένο, θα του πουν:
Ξεκουράσου λίγο. Δεν γίνεται να αντέχεις συνέχεια έτσι… Όταν όμως πρόκειται για τον εαυτό τους, γίνονται πολύ πιο αυστηροί. Πιέζουν τα όριά τους. Παραμερίζουν την κούραση.
Αγνοούν τα σημάδια του σώματος και της ψυχής μέχρι αυτά να γίνουν τόσο έντονα που δεν μπορούν πλέον να αγνοηθούν.
Η αλήθεια είναι ότι η ξεκούραση δεν αφαιρεί τίποτα από την αξιοπρέπεια ενός ανθρώπου.
Δεν τον κάνει λιγότερο υπεύθυνο. Δεν τον κάνει λιγότερο αξιόπιστο. Δεν μειώνει την προσφορά του. Αντίθετα, του επιτρέπει να συνεχίσει να προσφέρει χωρίς να εξαντλείται.
Γιατί κανείς δεν μπορεί να δίνει ασταμάτητα χωρίς κάποια στιγμή να αδειάσει.
Και η ξεκούραση δεν αφορά μόνο τον ύπνο. Μπορεί να είναι μια βόλτα χωρίς συγκεκριμένο σκοπό. Μια ώρα σιωπής. Ένα βιβλίο. Μια συζήτηση με έναν φίλο. Λίγος χρόνος όπου ο άνθρωπος δεν χρειάζεται να αποδείξει τίποτα σε κανέναν. Στιγμές όπου απλώς επιτρέπεται να υπάρχει.
Στην πραγματικότητα, η ξεκούραση δεν είναι πολυτέλεια για όσους έχουν χρόνο. Είναι βιολογική και ψυχική ανάγκη. Το σώμα χρειάζεται αποκατάσταση. Ο νους χρειάζεται αποφόρτιση. Το συναίσθημα χρειάζεται χώρο για να επεξεργαστεί όσα βιώνει. Όταν αυτό δεν συμβαίνει, η ένταση συσσωρεύεται. Η υπομονή μειώνεται. Η χαρά περιορίζεται. Ο άνθρωπος αρχίζει να λειτουργεί περισσότερο μηχανικά και λιγότερο ζωντανά.
Ίσως λοιπόν χρειάζεται να επανεξετάσουμε τη σχέση μας με την ξεκούραση. Όχι ως μια παραχώρηση που κάνουμε στον εαυτό μας όταν έχουν ολοκληρωθεί όλα τα υπόλοιπα, γιατί αυτό συνήθως δεν συμβαίνει ποτέ. Αλλά ως ένα αναπόσπαστο μέρος της φροντίδας μας.
Όπως τρεφόμαστε όταν πεινάμε. Όπως πίνουμε νερό όταν διψάμε
Υπάρχει μια βαθιά σοφία στο να γνωρίζει κανείς πότε να συνεχίσει και πότε να σταματήσει για λίγο. Δεν είναι ένδειξη αδυναμίας. Είναι ένδειξη επίγνωσης. Γιατί η ζωή δεν είναι ένας ατελείωτος αγώνας αντοχής. Είναι μια διαδρομή που χρειάζεται και στάσεις. Και ίσως μία από τις πιο ώριμες μορφές αυτοσεβασμού να είναι αυτή:
Να επιτρέπεις στον εαυτό σου να ξεκουράζεται χωρίς ενοχές, γνωρίζοντας ότι δεν χρωστά την αξία του στη διαρκή εξάντληση, αλλά στην ανθρώπινη παρουσία του μέσα στη ζωή.
Γράφει ο Ψυχολόγος-Σύμβουλος Γάμου Γιάννης Ξηντάρας
