Στις 15 Ιουνίου ξεκινά το πρόγραμμα «Ανακαινίζω». Αυτό αποκάλυψε σήμερα από την Θεσσαλονίκη, ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκος Παπαθανάσης, συγκεκριμενοποιώντας την ακριβή ημέρα έναρξης των διαδικασιών, εντός του ήδη ανακοινωθέντος χρονοδιαγράμματος.
Πρόκειται όπως είπε για ένα πρόγραμμα πρωτοποριακό για τα ευρωπαϊκά δεδομένα, καθώς δεν προβλέπει απλά την ενεργειακή αναβάθμιση, αλλά και την ανακαίνιση κατοικιών.
Η όλη προσπάθεια, διευκρίνισε, εντάσσεται στο πλαίσιο της επιδίωξης της κυβέρνησης να ανοίξει τα κλειστά σπίτια και να τα «επιστρέψει» στο κτηριακό απόθεμα της χώρας, αλλά ταυτόχρονα είναι εναρμονισμένη με τις ευρωπαϊκές προτεραιότητες για τη στέγαση, την ενεργειακή αναβάθμιση και την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης.
Η νέα δράση εντάσσεται στο ΕΣΠΑ 2021-2027 και στο πρόγραμμα «Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή», με βασικό στόχο την επαναφορά ανενεργών κατοικιών στην αγορά μακροχρόνιας μίσθωσης, αλλά και τη βελτίωση της ποιότητας κατοικιών που χρησιμοποιούνται ήδη ως κύρια κατοικία. Σύμφωνα με την απόφαση, η παρέμβαση αποσκοπεί στην αντιμετώπιση της στεγαστικής πίεσης που καταγράφεται τα τελευταία χρόνια, μέσω της αύξησης του διαθέσιμου στεγαστικού αποθέματος και της μείωσης του κόστους στέγασης.
Το πρόγραμμα αφορά δύο κατηγορίες ακινήτων. Η πρώτη περιλαμβάνει τις λεγόμενες «κλειστές κατοικίες», δηλαδή σπίτια που παρέμεναν αχρησιμοποίητα κατά τα έτη 2024 και 2025 και μπορούν, μετά την ανακαίνιση, είτε να ιδιοκατοικηθούν είτε να διατεθούν αποκλειστικά για μακροχρόνια μίσθωση ως κύρια κατοικία. Η δεύτερη κατηγορία αφορά «ανοικτές κατοικίες», δηλαδή κατοικίες που ήδη χρησιμοποιούνται ως κύρια κατοικία αλλά χρειάζονται αναβάθμιση λόγω παλαιότητας.
Δικαίωμα συμμετοχής έχουν φυσικά πρόσωπα που πληρούν συγκεκριμένα εισοδηματικά κριτήρια. Για την πρώτη εισοδηματική κατηγορία, το ανώτατο ετήσιο φορολογητέο εισόδημα κυμαίνεται από 18.000 ευρώ για άγαμους έως 35.000 ευρώ για οικογένειες με δύο παιδιά, ενώ για τη δεύτερη κατηγορία τα όρια φθάνουν έως 45.000 ευρώ. Προβλέπεται επίσης δυνατότητα ένταξης με βάση τον μέσο όρο εισοδημάτων της τελευταίας τριετίας, σε περιπτώσεις που το εισόδημα του 2025 υπερβαίνει τα προβλεπόμενα όρια.
Η βασική επιδότηση ανέρχεται στο 80% του επιλέξιμου κόστους για τους δικαιούχους της πρώτης εισοδηματικής κατηγορίας και στο 70% για τους δικαιούχους της δεύτερης. Τα ποσοστά αυτά μπορούν να αυξηθούν κατά 5 ποσοστιαίες μονάδες για κατοικίες σε ορεινές ή νησιωτικές περιοχές, για τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες, μονογονεϊκά νοικοκυριά και άτομα με αναπηρία. Οι προσαυξήσεις είναι σωρευτικές, με το τελικό ποσοστό επιδότησης να μπορεί να φθάσει έως και το 95% για τα χαμηλότερα εισοδήματα και έως το 85% για τα μεσαία εισοδήματα.
Οι κατοικίες που θα ενταχθούν στο πρόγραμμα θα πρέπει να διαθέτουν οικοδομική άδεια ή άλλο νομιμοποιητικό στοιχείο έως τις 31 Δεκεμβρίου 1990, να έχουν επιφάνεια έως 120 τετραγωνικά μέτρα και να κατατάσσονται ενεργειακά σε κατηγορία Γ ή χαμηλότερη. Εξαίρεση προβλέπεται για τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες, όπου το όριο επιφάνειας μπορεί να φθάσει τα 150 τετραγωνικά μέτρα υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ενεργειακή αναβάθμιση. Η απόφαση προβλέπει ότι οι ενεργειακές παρεμβάσεις θα πρέπει να αντιστοιχούν τουλάχιστον στο 20% και έως το 40% του συνολικού προϋπολογισμού του έργου και να οδηγούν σε αναβάθμιση της κατοικίας κατά τουλάχιστον μία ενεργειακή κατηγορία.
Το ανώτατο ύψος της επιχορήγησης ορίζεται στα 300 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο κύριων χώρων, γεγονός που μεταφράζεται σε μέγιστη επιδότηση έως 36.000 ευρώ για κατοικία 120 τετραγωνικών μέτρων. Επιπλέον, το πρόγραμμα καλύπτει στο 100% δαπάνες που αφορούν αμοιβές μηχανικών, έκδοση αδειών, ηλεκτρονική ταυτότητα κτιρίου, ενεργειακές επιθεωρήσεις και ελέγχους ολοκλήρωσης έργου, με ανώτατο όριο τα 2.500 ευρώ.
Συνολικά, οι δημόσιοι πόροι που θα διατεθούν ανέρχονται σε περίπου 479,8 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων πάνω από 200,8 εκατ. ευρώ προορίζονται αποκλειστικά για κλειστές κατοικίες, ενώ σχεδόν 279 εκατ. ευρώ θα μπορούν να κατευθυνθούν τόσο σε κλειστά όσο και σε ανοικτά ακίνητα. Η διαδικασία θα πραγματοποιείται αποκλειστικά ηλεκτρονικά μέσω ειδικής πλατφόρμας, με την αξιολόγηση των αιτήσεων να γίνεται άμεσα και τη σειρά προτεραιότητας να καθορίζεται από την ακριβή ημερομηνία και ώρα υποβολής.
Παράλληλα, θεσπίζονται αυστηρές δεσμεύσεις για όσους ενταχθούν στο πρόγραμμα. Οι ωφελούμενοι θα πρέπει να διατηρήσουν τη χρήση της κατοικίας σύμφωνα με τους όρους της δράσης για τουλάχιστον πέντε χρόνια, ενώ απαγορεύεται η μετατροπή των επιδοτούμενων ακινήτων σε βραχυχρόνιες μισθώσεις τύπου Airbnb. Σε περίπτωση παραβίασης των όρων ή μεταβίβασης του ακινήτου εντός της πενταετίας, προβλέπεται επιστροφή της επιχορήγησης.
