Η κλιματική αλλαγή προκαλεί προβλήματα και στα ταξίδια, σε όλο τον κόσμο. Η Αυστραλία, για παράδειγμα, κατέγραψε τον πιο ζεστό Μάρτιο που έχει σημειωθεί ποτέ, με θερμοκρασίες 2,41 Κελσίου πάνω από τον ιστορικό μέσο όρο. Στην Ιαπωνία, οι κερασιές ανθίζουν νωρίτερα από ποτέ. Σε όλο τον κόσμο, τα μακρύτερα καλοκαίρια, οι συντομότεροι χειμώνες και οι ασταθείς «ψεύτικες άνοιξες» είναι πλέον ρουτίνα.
«Η υπερθέρμανση του πλανήτη, περίπου από το 1980, κάνει τους καύσωνες, τις ξηρασίες και τις πλημμύρες πιο συχνές και σοβαρές», λέει στο BBC ο Τζόναθαν Έρντμαν, επικεφαλής μετεωρολόγος στο weather.com της «The Weather Company», προσθέτοντας πως «και τα τρία αυτά φαινόμενα είναι πιο συνηθισμένα το καλοκαίρι, όταν οι ταξιδιωτικές κινήσεις είναι στο αποκορύφωμά τους».
Ωστόσο, η απρόβλεπτη κατάσταση εκτείνεται πλέον σε όλο το χρόνο. «Εξαιρετικά υγρές και ξηρές περίοδοι μπορούν να συμβούν οποιαδήποτε στιγμή του χρόνου – συμπεριλαμβανομένης της ενδιάμεσης περιόδου – εάν το καιρικό μοτίβο παραμείνει σταθερό για κάποιο διάστημα», εξηγεί ο Έρντμαν.
Παραδοσιακά, η «καλύτερη εποχή για επίσκεψη» σε μία χώρα σήμαινε την περίοδο αιχμής των ταξιδιών: μια ιδανική περίοδος με καλό καιρό και εύκολη πρόσβαση σε διάφορες εμπειρίες. Με την πάροδο του χρόνου, οι συμβουλές έγιναν πιο εξατομικευμένες. Ένας ταξιδιωτικός οδηγός για την Ιταλία μπορεί τώρα να προτείνει τον Απρίλιο και τον Οκτώβριο για λιγότερο κόσμο, τον Φεβρουάριο για το Καρναβάλι της Βενετίας ή τον Ιανουάριο για σκι στους Δολομίτες – χρονικά διαστήματα που προσφέρουν πιο συγκεκριμένες εμπειρίες πέρα από τον «καλό καιρό».
Μπορούμε απλά να υποθέτουμε ότι οι εποχές θα παραμείνουν όπως πάντα
Παρά αυτές τις βελτιώσεις, όμως, παραμένει ένα υποθετικό σενάριο ότι οι εποχές θα συνεχίσουν να συμπεριφέρονται όπως πάντα. Ο οδηγός σκι για τους Δολομίτες πιθανότατα δεν θα αναφέρει ότι οι χιονοπτώσεις σε όλη την Ευρώπη έχουν γίνει ασταθείς.
Η Juliana Shrestha, συνιδρύτρια της Duluwa Outdoors, μιας εταιρείας με έδρα το Νεπάλ που διευθύνεται από γυναίκες και διοργανώνει εκπαιδευτικές εμπειρίες στην ύπαιθρο, λέει ότι αυτή η ασυνέπεια είναι μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν. «Παλαιότερα, όταν οι πελάτες ζητούσαν μια πεζοπορία στο χιόνι τον Δεκέμβριο, μπορούσαμε να προτείνουμε επιλογές όπως το Annapurna Base Camp. Τώρα όμως, είναι πιο δύσκολο να πούμε με σιγουριά αν οι συνθήκες θα είναι κατάλληλες. Απλά δεν ξέρουμε πια», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Με την αύξηση των ακραίων καιρικών φαινομένων, όλο και περισσότεροι ταξιδιώτες στρέφονται προς ταξίδια εκτός σεζόν, με το πρόσθετο πλεονέκτημα των σπανιότερων συνωστισμών και των καλύτερων προσφορών
Αυτή η φράση – «απλά δεν ξέρουμε πια» – είναι πλέον οικεία σε πολλούς. Έρχονται στο μυαλό ταξίδια, συζητήσεις με τοπικούς ξεναγούς και κυρίως έρευνες και ακαδημαϊκές μελέτες που έχουμε διαβάσει. Οι ερευνητές του Στάνφορντ, για παράδειγμα, έχουν διαπιστώσει ότι οι τάσεις αύξησης της θερμοκρασίας μπορεί να κάνουν ακόμη και τις βραχυπρόθεσμες προβλέψεις λιγότερο αξιόπιστες. Γιατί, λοιπόν, αυτή η πραγματικότητα συχνά απουσιάζει από τις ταξιδιωτικές συμβουλές και τον προγραμματισμό;
Μέρος του προβλήματος έγκειται στον τρόπο με τον οποίο ρέουν οι πληροφορίες – ή δεν ρέουν. Η Shrestha σημειώνει ότι στις μεγάλες ταξιδιωτικές εταιρείες, οι απομονωμένες ομάδες συχνά σημαίνουν ότι το άτομο που πουλάει ένα ταξίδι δεν έχει πάει ποτέ στον προορισμό. «Έτσι, όταν πρόκειται για κρίσιμες λεπτομέρειες, όπως οι τρέχουσες καιρικές συνθήκες, ή ακόμα και βασικές συμβουλές, όπως ‘φέρε μάσκα λόγω της ρύπανσης’, είτε δεν γνωρίζουν είτε δεν θεωρούν απαραίτητο να τις μοιραστούν», εξηγεί.
Σε πλάνη οι ταξιδιώτες, με εικόνες εκτός πραγματικότητας
Υπάρχει επίσης ο φόβος να αποθαρρυνθούν οι πιθανοί πελάτες – ένας κίνδυνος που ορισμένες εταιρείες δεν είναι διατεθειμένες να αναλάβουν. Ωστόσο, η παράλειψη της νέας πραγματικότητας που συνιστά η κλιματική αλλαγή έχει συνέπειες: οι ταξιδιώτες φτάνουν απροετοίμαστοι, η εμπειρία τους υποβαθμίζεται και οι τοπικές επιχειρήσεις και η φήμη τους υφίστανται πλήγμα.
Αυτό το χάσμα μεταξύ των προσδοκιών και της πραγματικότητας επιτείνεται από τις αντιλήψεις των ταξιδιωτών. «Δεν σχηματίζουν μια εικόνα για έναν τόπο με βάση την πραγματικότητα, αλλά μια ιδανική εκδοχή η οποία δεν ανανεώνεται», λέει η ταξιδιωτική συγγραφέας και δημοσιογράφος Laura Hall. Αυτό οφείλεται εν μέρει στην απροθυμία να αποδεχτούν ότι ορισμένες ταξιδιωτικές εμπειρίες απλά δεν είναι πια οι ίδιες.
Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εντείνουν αυτή την ασυμφωνία, καθώς τα επιμελημένα βίντεο για τους προορισμούς σπάνια αποκαλύπτουν την εποχή που γυρίστηκαν. Ο χρόνος προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο πολυπλοκότητας, καθώς οι περισσότεροι άνθρωποι κλείνουν τα ταξίδια τους μήνες πριν. «Είναι απίθανο να διαβάζεις ειδήσεις ενώ κάνεις κράτηση και να πέσεις πάνω σε μια προειδοποίηση ότι η θερμοκρασία θα ξεπεράσει τους 40 βαθμούς», τονίζει η Hall.
Απαραίτητα τα συστήματα ανταπόκρισης για τη διαχείριση κρίσεων στο έδαφος
Η λύση δεν είναι η επίρριψη ευθυνών, επισημαίνει η Shrestha, αλλά η ενσυναίσθηση και η προσαρμογή. Για τους ταξιδιωτικούς πράκτορες, η προετοιμασία των ταξιδιωτών για τυχόν αναστάτωση είναι πλέον το ελάχιστο που πρέπει να κάνουν. Αυτό μπορεί να σημαίνει την ενημέρωση των λιστών με τα απαραίτητα είδη για απρόβλεπτες καιρικές συνθήκες, τον καθορισμό ρεαλιστικών προσδοκιών, την προώθηση ολοκληρωμένων ταξιδιωτικών ασφαλειών, την προσφορά ευέλικτων κρατήσεων και την ύπαρξη εφεδρικών σχεδίων για την περίπτωση που τα δρομολόγια ακυρωθούν. Είναι ζωτικής σημασίας οι εταιρείες να διαθέτουν συστήματα ανταπόκρισης για τη διαχείριση κρίσεων στο έδαφος, συμπεριλαμβανομένων ακραίων καιρικών φαινομένων και φυσικών καταστροφών.
Στην Duluwa Outdoors, η ομάδα βασίζεται στην τοπική εμπειρία, διασφαλίζοντας ότι οι οδηγοί τους έχουν επισκεφθεί πρόσφατα τον προορισμό. «Αν και δεν μπορούμε να προβλέψουμε τις ακριβείς συνθήκες κατά τη στιγμή της κράτησης, αυτό μας βοηθάει να παρέχουμε ενημερώσεις σε πραγματικό χρόνο πιο κοντά στην ημερομηνία του ταξιδιού», σημειώνει η Shrestha. Αυτό που κλείνει τη συμφωνία είναι μια διεξοδική διαδικασία ελέγχου, που διερευνά τους λόγους για τους οποίους ένας πελάτης θέλει να κάνει ένα συγκεκριμένο ταξίδι. «Δεν πιστεύουμε σε γενικές απαντήσεις όπως ‘ο Σεπτέμβριος είναι η καλύτερη εποχή’», προσθέτει χαρακτηριστικά.
Στροφή στα ταξίδια εκτός σεζόν
Με την αύξηση των ακραίων καιρικών φαινομένων, όλο και περισσότεροι ταξιδιώτες στρέφονται προς ταξίδια εκτός σεζόν, με το πρόσθετο πλεονέκτημα των σπανιότερων συνωστισμών και των καλύτερων προσφορών. «Βλέπουμε αυτή την τάση να κερδίζει έδαφος στην Ευρώπη», δηλώνει η Susanne Etti, διευθύντρια στην Intrepid Travel, «με τις παγκόσμιες κρατήσεις για μερικούς από τους κορυφαίους καλοκαιρινούς προορισμούς μας, όπως η Ιταλία, η Ισπανία και η Πορτογαλία, να μετατοπίζονται προς την άνοιξη και το φθινόπωρο».
Η Intrepid έχει επίσης σημειώσει αύξηση 21% σε ετήσια βάση στα ταξίδια στη Σκανδιναβία, λόγω του ενδιαφέροντος των ταξιδιωτών για πιο δροσερές εναλλακτικές λύσεις σε σχέση με τα καυτά και πολυσύχναστα καλοκαίρια της Μεσογείου. Ως απάντηση, ο ταξιδιωτικός πράκτορας επεκτείνει τις προσφορές του για την Σκανδιναβία κατά 50% το επόμενο έτος.
Έτσι, τα ταξίδια εκτός σεζόν κερδίζουν έδαφος, καθώς οι ταξιδιώτες αναζητούν νεότερες, πιο εξειδικευμένες εμπειρίες, όπως επίσκεψη σε περιοχές με καταρράκτες, πλούσια βλάστηση και ομιχλώδεις λόφους. Ενώ τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν σίγουρα ενισχύσει αυτή την περιέργεια, η ίδια η κλιματική αλλαγή έχει παίξει σημαντικό ρόλο. Εποχές που κάποτε θεωρούνταν πολύ βροχερές ή πολύ άβολες αρχίζουν να εκπλήσσουν τους ταξιδιώτες.
Ο τρόπος με τον οποίο ταξιδεύουμε πρέπει να αλλάξει
Τίποτα από αυτά δεν σημαίνει ότι οι οδηγοί για την «καλύτερη εποχή για επίσκεψη» θα εξαφανιστούν. Αλλά το να βασίζεσαι αποκλειστικά στις ιστορικές εποχές δεν είναι πλέον αρκετό. Για να παραμείνουν ευέλικτοι, οι σημερινοί ταξιδιώτες στρέφονται προς τις συμβουλές των ντόπιων. Παράλληλα με τις πλατφόρμες κοινωνικών μέσων, ιστότοποι όπως το Travellerspoint φιλοξενούν φόρουμ όπου οι ταξιδιώτες ανταλλάσσουν ενημερώσεις σε πραγματικό χρόνο. Η ευελιξία και η περιέργεια, επίσης, βοηθούν πολύ.
Δεν υπάρχει τρόπος να το αποφύγουμε, ο τρόπος με τον οποίο ταξιδεύουμε θα πρέπει να αλλάξει, περισσότερο από ό,τι έχει ήδη αλλάξει. Οι ακραίες καιρικές διαταραχές θα ενταθούν, ακόμη και αν η υπερθέρμανση του πλανήτη παραμείνει εντός του ορίου του 1,5 βαθμού Κελσίου, σύμφωνα με την Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή.
Η Etti θεωρεί ότι αυτή είναι μια απαραίτητη στιγμή για απολογισμό και ανανέωση: «Αυτή η πραγματικότητα, μας δίνει μια ευκαιρία να επανεξετάσουμε τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζουμε τα ταξίδια, να παραμείνουμε ευέλικτοι και να χτίσουμε ένα μέλλον για τον τουρισμό που θα είναι πραγματικά καλύτερο. Ένα μέλλον, όπου οι προορισμοί μπορούν να αναπτυχθούν με βιώσιμο τρόπο και να προσφέρουν στους ταξιδιώτες μια πλουσιότερη, πιο ουσιαστική εμπειρία από ό,τι σήμερα».
