Το θρυλικό δέντρο του δάσους του Σέργουντ δεν έβγαλε φέτος ούτε ένα φύλλο – Οι ειδικοί μιλούν για το τέλος ενός φυσικού μνημείου ηλικίας περίπου 1.200 ετών
Τέλος εποχής για ένα από τα πιο εμβληματικά δέντρα της Βρετανίας. Η Μεγάλη Βελανιδιά, γνωστή διεθνώς ως Major Oak και άρρηκτα συνδεδεμένη με τον θρύλο του Ρομπέν των Δασών, θεωρείται πλέον νεκρή, καθώς για πρώτη φορά στα περίπου 1.200 χρόνια της ιστορίας της δεν έβγαλε ούτε ένα πράσινο φύλλο την άνοιξη.
Το ιστορικό δέντρο, που βρίσκεται στο δάσος του Σέργουντ στο Νότιγχαμσιρ, υπήρξε για αιώνες σύμβολο της αγγλικής παράδοσης, της λαϊκής φαντασίας και της άγριας φύσης. Σύμφωνα με τον θρύλο, στον τεράστιο κούφιο κορμό του έβρισκαν καταφύγιο ο Ρομπέν των Δασών και οι σύντροφοί του, σχεδιάζοντας τις επιθέσεις τους εναντίον των πλουσίων και την προστασία των φτωχών.
Το τέλος ενός «γίγαντα» του Σέργουντ
Η Βασιλική Εταιρεία για την Προστασία των Πτηνών, η οποία διαχειρίζεται το δάσος του Σέργουντ, εκτιμά ότι η Μεγάλη Βελανιδιά δεν κατάφερε τελικά να επιβιώσει. Τα τελευταία χρόνια οι ειδικοί είχαν παρατηρήσει σημαντική μείωση τόσο στην ποσότητα όσο και στην ποιότητα των φύλλων της, ωστόσο η φετινή άνοιξη ήταν η πρώτη κατά την οποία το δέντρο δεν παρουσίασε καθόλου νέα βλάστηση.
Η ακριβής αιτία του θανάτου της δεν μπορεί να προσδιοριστεί με απόλυτη βεβαιότητα. Οι επιστήμονες, όμως, δείχνουν σε έναν συνδυασμό παραγόντων: την ηλικία του δέντρου, την πίεση από τον μαζικό τουρισμό, τις παλιότερες παρεμβάσεις στήριξης στον κορμό και στα κλαδιά, αλλά και τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής.
Οι πρόσφατοι καύσωνες και οι ξηρασίες φαίνεται πως επιβάρυναν ακόμη περισσότερο ένα δέντρο που ήδη βρισκόταν σε εξαιρετικά ευάλωτη κατάσταση.
Ο τουρισμός που έγινε βάρος
Για δεκαετίες, η Μεγάλη Βελανιδιά αποτελούσε πόλο έλξης για επισκέπτες από όλο τον κόσμο. Κάποτε, οι τουρίστες μπορούσαν ακόμη και να μπουν μέσα στον κούφιο κορμό της. Από τη δεκαετία του 1970, ωστόσο, τοποθετήθηκε προστατευτικός φράχτης, ώστε το δέντρο να παρατηρείται μόνο από απόσταση.
Παρά τα μέτρα προστασίας, το έδαφος γύρω από τη βελανιδιά είχε ήδη υποστεί μεγάλη καταπόνηση. Τα χιλιάδες βήματα των επισκεπτών συμπίεσαν το χώμα, δυσκολεύοντας την απορρόφηση του νερού της βροχής, του οξυγόνου και των θρεπτικών συστατικών από τις ρίζες.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η φθορά αυτή δεν έγινε από τη μία μέρα στην άλλη. Ήταν αποτέλεσμα δεκαετιών ανθρώπινης παρουσίας γύρω από ένα δέντρο που, αν και έμοιαζε αιώνιο, παρέμενε ένας ζωντανός οργανισμός με όρια.
Θα παραμείνει στο δάσος ως φυσικό μνημείο
Παρά τον θάνατό της, η Μεγάλη Βελανιδιά δεν πρόκειται να απομακρυνθεί από το δάσος του Σέργουντ. Θα παραμείνει στη θέση της ως φυσικό μνημείο, αλλά και ως πολύτιμος βιότοπος για έντομα, πουλιά, μύκητες και άλλα είδη άγριας ζωής.
Καθώς θα αποσυντίθεται σταδιακά τις επόμενες δεκαετίες, το δέντρο θα συνεχίσει να παίζει σημαντικό ρόλο στο οικοσύστημα. Με άλλα λόγια, η ζωή της βελανιδιάς μπορεί να τελείωσε, αλλά η παρουσία της στο δάσος δεν τελειώνει εδώ.
Παράλληλα, δενδρύλλια που προέρχονται από το δάσος του Σέργουντ έχουν ήδη φυτευτεί σε διάφορα σημεία του κόσμου, κρατώντας ζωντανή τη συμβολική συνέχεια του θρυλικού δέντρου.
Συγκίνηση για την απώλεια
Η είδηση του θανάτου της Μεγάλης Βελανιδιάς προκάλεσε συγκίνηση στη Βρετανία. Η σπουδαία ηθοποιός Ντέιμ Τζούντι Ντεντς, γνωστή για την αγάπη της στα αρχαία δέντρα και για τη δράση της υπέρ της προστασίας τους, αποχαιρέτησε το δέντρο, υπογραμμίζοντας τη σημασία του ως πηγή έμπνευσης για ιστορίες, ποιήματα, έργα τέχνης και ανθρώπους επί περισσότερα από χίλια χρόνια.
Η ίδια κάλεσε σε ισχυρότερη νομική προστασία για τα αρχαία δέντρα, τονίζοντας ότι αποτελούν αναντικατάστατα στοιχεία του φυσικού και πολιτιστικού τοπίου.
Ένα μάθημα για το μέλλον
Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις επισημαίνουν ότι η απώλεια της Μεγάλης Βελανιδιάς πρέπει να λειτουργήσει ως προειδοποίηση. Τα αρχαία δέντρα δεν είναι απλώς τουριστικά αξιοθέατα ή ωραία φόντα για φωτογραφίες. Είναι ζωντανά οικοσυστήματα, φυσικά αρχεία ιστορίας και πολύτιμα καταφύγια άγριας ζωής.
Η Μεγάλη Βελανιδιά του Σέργουντ μπορεί να μην πρασίνισε ξανά φέτος, όμως ο θρύλος της παραμένει ζωντανός. Όπως και ο Ρομπέν των Δασών, πέρασε από την ιστορία στον μύθο. Μόνο που αυτή τη φορά, ο ήρωας δεν κρατούσε τόξο. Είχε ρίζες, κλαδιά και 1.200 χρόνια σιωπηλής παρουσίας.
