Σε μια από τις πιο ουσιαστικές παρεμβάσεις των τελευταίων ετών στο ασφαλιστικό, το επίδομα μητρότητας αλλάζει ριζικά μορφή. Το υπουργείο Εργασίας προχωρά σε ένα νέο ενιαίο πλαίσιο που επιχειρεί να κλείσει το χάσμα μεταξύ μισθωτών και μη μισθωτών, βάζοντας τέλος σε ένα σύστημα που μέχρι σήμερα λειτουργούσε με… πολλαπλές ταχύτητες.
Η βασική ιδέα είναι απλή: ίδιοι κανόνες για όλους — ή τουλάχιστον πιο κοντά σε αυτό.
Ενιαίο μοντέλο για τις μισθωτές
Το νέο σύστημα επεκτείνει το μοντέλο που ίσχυε στο πρώην ΙΚΑ σε όλες τις μισθωτές του ιδιωτικού τομέα, ανεξαρτήτως κλάδου.
Στην πράξη:
- Τον πρώτο μήνα άδειας μητρότητας, το 50% του μισθού καλύπτεται από τον ΕΦΚΑ και το υπόλοιπο 50% από τον εργοδότη.
- Για τους επόμενους τρεις μήνες, το κόστος μοιράζεται μεταξύ ΕΦΚΑ και ΔΥΠΑ.
Αν και αλλάζει ο τρόπος χρηματοδότησης, τα ποσά για εργαζόμενες σε συγκεκριμένους τομείς, όπως ΔΕΚΟ και τράπεζες, δεν μεταβάλλονται. Το ζητούμενο εδώ δεν είναι η αύξηση, αλλά η εξίσωση του συστήματος.
Τι αλλάζει για ελεύθερες επαγγελματίες και αγρότισσες
Εδώ βρίσκεται και η μεγάλη ανατροπή.
Μέχρι σήμερα, οι αυτοαπασχολούμενες λάμβαναν χαμηλά, σχεδόν συμβολικά ποσά της τάξης των 150–200 ευρώ. Αυτό αλλάζει ριζικά.
Πλέον:
- Το επίδομα συνδέεται με τις ασφαλιστικές εισφορές.
- Ο ΕΦΚΑ καλύπτει το 50% του ασφαλιστέου εισοδήματος για τέσσερις μήνες.
- Η ΔΥΠΑ καλύπτει το υπόλοιπο 50% για τρεις μήνες.
Με απλά λόγια: όσο πληρώνεις, τόσο παίρνεις.
Σε πολλές περιπτώσεις, το συνολικό ποσό μπορεί να αυξηθεί ακόμη και έως τέσσερις φορές σε σχέση με το σημερινό καθεστώς. Αυτό είναι ίσως το πιο «βαρύ» κομμάτι της μεταρρύθμισης.
Το Δημόσιο μένει όπως είναι
Για τις εργαζόμενες στο Δημόσιο και στους ΟΤΑ δεν αλλάζει κάτι. Η πεντάμηνη άδεια μητρότητας με πλήρεις αποδοχές συνεχίζει να καταβάλλεται κανονικά από το κράτος.
Κοινώς, εκεί το σύστημα ήταν ήδη πιο σταθερό — και παραμένει.
Γιατί γίνονται αυτές οι αλλαγές
Παρά την ενοποίηση των Ταμείων στον e-ΕΦΚΑ, το σύστημα μέχρι σήμερα είχε έντονες ανισότητες. Άλλοι λάμβαναν πλήρη κάλυψη και άλλοι ελάχιστα ποσά, χωρίς σαφή λογική.
Το νέο πλαίσιο προσπαθεί να βάλει μια τάξη:
λιγότερη πολυπλοκότητα, περισσότερη διαφάνεια και —τουλάχιστον θεωρητικά— δικαιότερη κατανομή.
Η μεγάλη εικόνα
Αυτή η αλλαγή δεν είναι απλώς λογιστική. Αγγίζει κάτι πιο ουσιαστικό: το πώς μια κοινωνία στηρίζει τη μητρότητα στην πράξη, όχι στα λόγια.
Αν το σύστημα δουλέψει όπως σχεδιάζεται, θα μειώσει ανισότητες που υπήρχαν για χρόνια. Αν όχι, θα είναι άλλη μια «μεταρρύθμιση» που φαίνεται ωραία στο χαρτί και μπλοκάρει στην εφαρμογή.
Και εδώ είναι το ζήτημα: στην Ελλάδα, η θεωρία συχνά πετάει — αλλά η πράξη κολλάει στην κίνηση.
