Η Ευρώπη αντιμετωπίζει κρίση υπερτουρισμού: οι δρόμοι και τα νησιά γεμίζουν όλο το χρόνο, οι ντόπιοι εκφράζουν την αγανάκτησή τους. Οι διαδηλώσεις, οι αναταραχές σε δημοφιλή μουσεία και η μαζική πίεση στα νησιά δείχνουν ότι ο μαζικός τουρισμός ή υπερτουρισμός έχει ξεφύγει από κάθε έλεγχο, ενώ οι ειδικοί προέβλεπαν από καιρό τις επιπτώσεις της ανεξέλεγκτης ανάπτυξης οικονομικών πτήσεων και βραχυχρόνιων ενοικιάσεων.

Ο Noel Josephides είναι μακροχρόνιος πρόεδρος της Sunvil, ενός βρετανικού ταξιδιωτικού οργανισμού που στέλνει εύπορους Βρετανούς σε διακοπές από το 1970. Είναι επίσης πρώην πρόεδρος των ABTA και AITO, δύο σημαντικών οργανισμών του βρετανικού τουρισμού, γεγονός που τον καθιστά μια από τις μεγάλες προσωπικότητες του ευρωπαϊκού τουρισμού.

Ο ίδιος λέει ότι είχε προβλέψει τη σημερινή υπερτουριστική κρίση στην Ευρώπη.

«Είχα πει ότι θα υπάρξουν τεράστια προβλήματα στο μέλλον», θυμάται από ομιλία του στο ετήσιο συνέδριο της ABTA, που έγινε στο Ντουμπρόβνικ το 2013.

Την προειδοποίηση αυτή την έκανε ενώ η οικονομία του «διαμοιρασμού» – πρωτοπόρα στον τουρισμό μέσω του Airbnb – αναπτυσσόταν ραγδαία στην Ευρώπη. Ωστόσο, η ανησυχία του δεν περιοριζόταν μόνο στις βραχυχρόνιες μισθώσεις.

Μια νέα εποχή φτηνού τουρισμού

Αυτό που προέβλεπε ήταν μια τέλεια καταιγίδα: οι ταχέως αναπτυσσόμενες οικονομικές αεροπορικές εταιρείες σε συνδυασμό με την εξάπλωση των βραχυχρόνιων ενοικιάσεων δημιουργούσαν νέα τεράστια χωρητικότητα για διακοπές, οδηγούσαν σε πτώση των τιμών και εγκαινίαζαν μια νέα εποχή μαζικού οικονομικού τουρισμού.

Φυσικά, ως ταξιδιωτικός πράκτορας, ο Josephides ανταγωνίζεται άμεσα τις βραχυχρόνιες μισθώσεις και τον ανεξάρτητο προγραμματισμό ταξιδιών που ενθαρρύνουν οι οικονομικές αεροπορικές εταιρείες. Παρ’ όλα αυτά, σήμερα μοιάζει με φιγούρα Κασσάνδρας – προέβλεψε το χάος, αλλά κανείς δεν έδρασε. Τώρα οι χειρότεροι φόβοι του έχουν επιβεβαιωθεί.

«Οι ντόπιοι έχουν απόλυτο δίκιο», λέει στο CNN αναφερόμενος στις κλιμακούμενες διαμαρτυρίες. «Έχει ξεφύγει από κάθε έλεγχο. Στέκομαι στο πλευρό των διαδηλωτών, ακόμη κι αν επηρεάζει την επιχείρησή μου».

Το «revenge travel»

Η κατάσταση στην Ευρώπη αυτό το καλοκαίρι απέχει πολύ από τους άδειους δρόμους και τα καθαρά νερά του καλοκαιριού του 2020. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, πολλοί προορισμοί είχαν υποσχεθεί να αλλάξουν τον τουρισμό προς το καλύτερο. Αλλά μόλις άρθηκαν οι περιορισμοί στα ταξίδια, τα πράγματα επανήλθαν γρήγορα στον παλιό ρυθμό – και σε πολλές περιπτώσεις έγιναν χειρότερα, χάρη σε αυτό που ονομάστηκε «revenge travel».

Για κάποιους ντόπιους, η μνήμη της καραντίνας απέκτησε μια νοσταλγική λάμψη.

«Θυμάμαι να περπατάω στους δρόμους κοντά στις Las Ramblas και να ακούω τα πουλιά να κελαηδούν και τις καμπάνες της εκκλησίας», λέει η Maite Domingo Alegre, κάτοικος Βαρκελώνης. «Ποτέ δεν είχα συνειδητοποιήσει ότι χτυπούσαν οι καμπάνες. Τώρα δεν τις ακούω πια. Ο τουρισμός έχει φέρει τόσο πολύ θόρυβο, που είναι απίστευτο».

Καθηγήτρια αγγλικών και αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Universitat Pompeu Fabra, η Domingo Alegre ζει στο ιστορικό κέντρο κοντά στον καθεδρικό ναό και εργάζεται κοντά στις Las Ramblas. Λέει ότι η πόλη της έχει αλλάξει πέρα από κάθε αναγνώριση.

«Ο τουρισμός δεν είναι πια εποχικός, είναι 365 μέρες τον χρόνο. Και οι επισκέπτες είναι πολύ περισσότεροι από τους κατοίκους»

«Πάντα είχαμε τουρισμό, και μαζικό τουρισμό, αλλά τα τελευταία 10-15 χρόνια αυτό άλλαξε δραματικά», λέει. «Δεν είναι πια εποχικός, είναι 365 μέρες τον χρόνο. Και οι επισκέπτες είναι πολύ περισσότεροι από τους κατοίκους».

Οι γεμάτοι δρόμοι είναι το ένα ζήτημα. Οι συνέπειες, λέει, είναι χειρότερες.

«Τα περισσότερα καταστήματα – ακόμη και παντοπωλεία, μαγαζιά ρούχων, εστιατόρια, όλα στο κέντρο – απευθύνονται ουσιαστικά σε τουρίστες», λέει. «Οι τιμές έχουν ανέβει.Το Airbnb έδιωξε στην ουσία πολλούς ντόπιους. Οι περισσότεροι φίλοι μου έχουν φύγει από τη γειτονιά γιατί δεν μπορούν πια να ζήσουν εδώ».

Η πανδημία, προσθέτει, επιδείνωσε το πρόβλημα, προσελκύοντας απομακρυσμένους εργαζόμενους από όλη την Ευρώπη. «Δεν αναμειγνύονται με τους ντόπιους. Δεν ενδιαφέρονται για την καταλανική ή ακόμη και την ισπανική κουλτούρα. Νομίζουν ότι είναι πιο φτηνά, έχουν καλό φαγητό και φθηνά ποτά, οπότε τα περισσότερα μπαρ και εστιατόρια απευθύνονται κυρίως σε αυτούς».

Τα νησιά της Ελλάδας

Τις τελευταίες πέντε δεκαετίες, ο Josephides παρακολουθεί προορισμούς να μετατρέπονται από γοητευτικούς σε υπερπλήρεις. Η πορεία, λέει, σχεδόν πάντα είναι ίδια.

Πρώτα, ένας boutique tour operator όπως η Sunvil εντοπίζει έναν λιγότερο επισκέψιμο προορισμό που φαίνεται ιδανικός για τους πελάτες του – ανθρώπους που αναζητούν διακοπές χωρίς πλήθος άλλων τουριστών. Προσθέτει τον προορισμό στα προγράμματά του, συνήθως με εβδομαδιαία πτήση charter για να φτάσουν οι πελάτες εκεί αρχικά. Οι πρώτες σεζόν είναι ήσυχες, με λίγους επισκέπτες. Οι επισκέπτες απολαμβάνουν ησυχία, οι κάτοικοι το χρήμα που εισρέει στην τοπική οικονομία.

Ο Josephides βλέπει το ελληνικό νησί της Σάμου ως έναν από τους επόμενους προορισμούς που θα περάσουν από αυτόν τον κύκλο.

Ακόμη και οι καθιερωμένοι προορισμοί μπορεί να πέσουν θύματα της δικής τους δημοφιλίας. Τα αεροδρόμια σε Κέρκυρα και Κρήτη, σημειώνει, γεμίζουν με πτήσεις. «Η μαζική αγορά δεν πηγαίνει σε άγνωστους προορισμούς, οπότε δημιουργείται αυτό το μποτιλιάρισμα φτηνών πτήσεων που ενισχύουν το Airbnb. Οι ντόπιοι έχουν απόλυτο δίκιο – είναι εκτός ελέγχου».

Ο Pedro Homar, διευθυντής τουρισμού για το Visit Palma, υποστηρίζει ότι οι προορισμοί πρέπει να έχουν το δικαίωμα να επιλέγουν τους επισκέπτες τους, συγκρίνοντάς το με την επιλογή προσκεκλημένων για δείπνο.

«Πραγματικά πιστεύω ότι ως ανεπτυγμένοι προορισμοί έχουμε το δικαίωμα να επιλέγουμε τους τουρίστες που θέλουμε και αυτούς που δεν θέλουμε», λέει. «Θέλουμε τουρίστες που σέβονται την προσωπικότητά μας, τον τρόπο ζωής μας, τις παραδόσεις μας.

Αν σκέφτεστε να έρθετε χωρίς σεβασμό, λέμε με σεβασμό: δεν σας χρειαζόμαστε».

Η επίσημη κήρυξη λιμού στη Γάζα από τον αρμόδιο φορέα του ΟΗΕ (IPC) επιβεβαιώνει αυτό που όλη η ανθρωπότητα παρακολουθεί live στις οθόνες της εδώ και μήνες. Οι Παλαιστίνιοι δεν υποφέρουν απλώς από πείνα, πεθαίνουν από πείνα και ο αριθμός των θανάτων θα αυξάνεται πλέον εκθετικά.

Για πολλά παιδιά είναι ήδη αργά αναφέρει η UNICEF ενώ σύμφωνα με τα δεδομένα της έκθεσης του IPC εάν η κατάσταση συνεχιστεί ως έχει ο αριθμός των παιδιών που αντιμετωπίζει οξύ υποσιτισμό (σ.σ. σήμερα υπολογίζονται σε 14.000) θα έχει τριπλασιαστεί μέχρι τον Ιούνιο του 2026.

Είναι η πρώτη φορά που ο οργανισμός του ΟΗΕ κηρύσσει λιμό εκτός Αφρικής.

Σειρά ειδικών έσπευσαν να εξηγήσουν τα αυτονόητα καθώς το Ισραήλ απέρριψε την έκθεση του IPC και κατηγόρησε τον οργανισμό του ΟΗΕ – ω τι έκπληξη – ότι διαδίδει κατασκευασμένα ψεύδη της Χαμάς.

Εκτεθειμένο στα μάτια όλου του κόσμου το Ισραήλ επιμένει στην ίδια γραμμή. Αρνείται την πραγματικότητα, αρνείται οποιαδήποτε ευθύνη, κατηγορεί όλους τους άλλους ότι εξυπηρετούν το αφήγημα της Χαμάς και δηλώνει αποφασισμένο να συνεχίσει το σχέδιο κατάληψης του θύλακα και εκτοπισμού των Παλαιστινίων.

Τραμπ: Μπορεί να μη ζουν όλοι οι όμηροι

Η αφωνία των ΗΠΑ για τις εξελίξεις των τελευταίων ημερών είναι εκκωφαντική. Όταν δε ο Ντόναλντ Τραμπ αναγκάζεται να αναφερθεί στο ζήτημα, τα μηνύματα που στέλνει λειτουργούν μόνο προς ενθάρρυνση του Νετανιάχου.

Σε ερώτηση δημοσιογράφου για την αντίθεση των συγγενών των ισραηλινών ομήρων στα σχέδια κατάληψης της Γάζας ο Τραμπ δήλωσε ούτε λίγο ούτε πολύ ότι πρέπει να ευγνωμονούν τον ίδιο γιατί χωρίς την παρέμβασή του δεν θα είχε απελευθερωθεί κανένας, ενώ στη συνέχεια δήλωσε ότι μπορεί να μην είναι και οι 20 όμηροι ζωντανοί προκαλώντας αναστάτωση στο Ισραήλ.

Το Φόρουμ Ομήρων και Αγνοουμένων Οικογενειών εξέδωσε ανακοίνωση επικρίνοντας τον υπουργό Στρατηγικών Υποθέσεων Ρον Ντέρμερ – τον επικεφαλής διαπραγματευτή του Ισραήλ για την κατάπαυση του πυρός – επειδή δεν τους ενημέρωσε για την κατάσταση των αγαπημένων τους προσώπων και κάλεσε τον πρόεδρο των ΗΠΑ να συνεχίσει τις προσπάθειές του για την απελευθέρωσή τους.

Ωστόσο όπως φαίνεται έχει εγκαταλειφθεί κάθε τέτοια προσπάθεια. Η πρόταση για εκεχειρία που φέρει την αμερικανική υπογραφή και έχει γίνει δεκτή από τη Χαμάς, πετάχτηκε στον κάλαθο των αχρήστων καθώς ο Νετανιάχου δεν δέχεται τίποτα άλλο πέρα από τη συνθηκολόγηση.

Δυσαρέσκεια στους εφέδρους – «Πόσες φορές μπορείς να τους πεις για τον Σιωνισμό;»

Την ίδια στιγμή η δυσαρέσκεια στο Ισραήλ απλώνεται και στους εφέδρους που καλούνται να υπηρετήσουν για την επιχείρηση κατάληψης της Γάζας, μετά την απόφαση να επιστρατευτούν 60.000.

Η ισραηλινή Haaretz φιλοξενεί δηλώσεις αξιωματικών και στρατιωτών που περιγράφουν ότι τα νέα για επιστράτευση έχουν προκαλέσει αγανάκτηση στους εφέδρους.

Κάποιοι συζητούν μεταξύ τους το ενδεχόμενο να μην παρουσιαστούν ενώ πολλοί πλέον παρουσιάζουν σημάδια κόπωσης. Οι λόγοι κυρίως δεν είναι πολιτικοί αλλά οικονομικής και προσωπικής φύσης.

Η αίσθηση πάντως της αποστολής έχει χαθεί. «Αυτοί δεν είναι οι ίδιοι στρατιώτες που ήταν στις 7 Οκτωβρίου. Είμαστε εξαντλημένοι, εξαντλημένοι και μεταξύ των θητειών οι άνθρωποι προσπαθούν να σώσουν τις επιχειρήσεις τους», είπε ένας έφεδρος στην ισραηλινή εφημερίδα.

«Ήδη στην τελευταία μας θητεία τον Μάιο, συνειδητοποιήσαμε ότι δεν υπήρχαν πραγματικά μάχες στη Γάζα, ότι δεν υπήρχε σκοπός», είπε. «Κανείς δεν έχει ιδέα ποιος είναι ο στόχος. Πηγαίνουμε σε βάρδια κάθε λίγες ώρες και εξαπολύουμε επιθέσεις σε κατεστραμμένα κτίρια που μας λένε ότι είναι τρομοκρατικές υποδομές».

«Πόσες φορές μπορείς να τους πεις για τον Σιωνισμό και ότι αυτός ο πόλεμος είναι για το σπίτι μας; Οι φοιτητές στις μονάδες μας έχουν ήδη χάσει μια ακαδημαϊκή χρονιά και δεν είναι σαφές αν θα μπορέσουν να φοιτήσουν για την επόμενη χρονιά. Τι να πω σε έναν 26χρονο – ότι θα αρχίσει να σπουδάζει σε ένα ή δύο χρόνια; Ο στρατός δεν καταλαβαίνει το βάθος της κρίσης στις μονάδες. Παίζουμε με τη φωτιά όσον αφορά τους εφέδρους», δήλωσε ένας αντισυνταγματάρχης.

Παρά τη δυσαρέσκεια στο στράτευμα και τις δημόσιες διαφωνίες αξιωματικών για την έλλειψη στρατηγικής διεξόδου από τον πόλεμο στη Γάζα, ο στρατός του Ισραήλ δεν φαίνεται πιθανό να παρεκκλίνει του σχεδίου εκτοπισμού των Παλαιστινίων.

Επιθέσεις σε ήδη εκτοπισμένους

Το Ισραήλ βομβαρδίζει όχι μόνο τη βόρεια Γάζα που θέλει να καταλάβει αλλά όλο τον θύλακα. Το βράδυ της Παρασκευής προς Σάββατο στο στόχαστρο των IDF μπήκε ξανά η υποτιθέμενη ασφαλής ζώνη αλ Μαουάσι όπου συνωστίζονται σε άθλιες συνθήκες εκατοντάδες χιλιάδες Παλαιστίνιοι.

Στο στόχαστρο και η Δυτική Όχθη

Οι επιθέσεις κλιμακώνονται και στη Δυτική Όχθη. Μετά την ανακοίνωση επέκτασης των εποικισμών – σχέδιο Ε1 – με τρόπο ώστε να αποκόβεται η Ιερουσαλήμ από τη Δυτική Όχθη και με διακηρυγμένο στόχο τον ενταφιασμό της ιδέας ενός παλαιστινιακού κράτους, οι επιθέσεις εποίκων και στρατού στους Παλαιστίνιους είναι καθημερινές.

Σε ένα χωριό έξω από τη Ραμάλα, το Al-Mughayyir, ισραηλινές δυνάμεις  ξερίζωσαν 8.000 ελαιόδεντρα, πηγή εισοδήματος για τους ντόπιους Παλαιστίνιους. Στο παρακάτω βίντεο που δημοσίευσε γυναίκα στρατιώτης των IDF, ισραηλινή μπουλντόζα ξεριζώνει τις ελιές, που μπορεί να στέκονται εκεί εκατοντάδες χρόνια, με συνοδεία μουσικής και λεζάντα «σας μισώ».

Παρόμοιες εικόνες έρχονται από διάφορα σημεία της Δυτικής Όχθης με τον στρατό να στήνει μπλόκα και να εμποδίζει ασθενοφόρα, να πολιορκεί γειτονιές και να συλλαμβάνει στον σωρό.

Χθες 25 χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, με κοινή τους ανακοίνωση καταδίκασαν το νέο εποικιστικό σχέδιο του Ισραήλ στη Δυτική Όχθη και ζήτησαν να μην εφαρμοστεί καθώς θα συνιστά παραβίαση του διεθνούς δικαίου.

Ο ολλανδός υπουργός Εξωτερικών ανακοίνωσε επίσης χθες την παραίτησή του καθώς οι εισηγήσεις που είχε κάνει για να ληφθούν μέτρα κατά του Ισραήλ από την κυβέρνηση αν και συζητήθηκαν δεν έγιναν αποδεκτές.

Η διεθνής πίεση στο Ισραήλ αυξάνεται, πιστοί του σύμμαχοι όπως η Βρετανία και η Γερμανία σηκώνουν τους τόνους και προειδοποιούν την κυβέρνηση Νετανιάχου ότι η γραμμή που ακολουθεί απομονώνει το κράτος του, αλλά μέχρι στιγμής κανείς δεν φαίνεται διατεθειμένος να χρησιμοποιήσει τα εργαλεία που προβλέπει το διεθνές δίκαιο προκειμένου να σταματήσει το προαναγγελθέν έγκλημα εναντίον του παλαιστινιακού λαού που βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη.