Τα τελευταία μακροπρόθεσμα προγνωστικά μοντέλα για την Άνοιξη του 2026 δείχνουν ότι η κατάρρευση του φαινομένου La Niña αναμένεται να αφήσει ισχυρό αποτύπωμα στον καιρό της Ευρώπης.
Η γενική εικόνα παραπέμπει σε τάση χαμηλών πιέσεων πάνω από το μεγαλύτερο μέρος της ηπείρου και σε ενίσχυση των υψηλών πιέσεων στα βόρεια, ένα μοτίβο που έχει παρατηρηθεί επανειλημμένα σε ανοιξιάτικες περιόδους με έντονη επιρροή της La Niña.
Η μετεωρολογική άνοιξη εκτείνεται από τον Μάρτιο έως και τον Μάιο και αποτελεί μεταβατική περίοδο από τον χειμώνα στο καλοκαίρι. Πρόκειται για ένα τρίμηνο με μεγάλες διακυμάνσεις, όπου μπορούν να συνυπάρξουν χειμωνιάτικες εισβολές ψύχους, ισχυρές βροχοπτώσεις αλλά και πρώιμα καλοκαιρινά διαστήματα με υψηλές θερμοκρασίες.
Για το 2026, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι ο ρόλος των ωκεάνιων και ατμοσφαιρικών μηχανισμών θα είναι καθοριστικός, με την Ευρώπη να επηρεάζεται άμεσα από τις παγκόσμιες ανακατατάξεις που προκαλεί η κατάρρευση της La Niña και η σταδιακή μετάβαση προς μια νέα φάση El Niño.
Πριν στραφεί κανείς στην άνοιξη, αξίζει να εξεταστεί πώς κύλησε ο χειμώνας 2025–2026 και πόσο κοντά έπεσαν οι μακροπρόθεσμες προβλέψεις. Τα διαθέσιμα στοιχεία των τελευταίων δύο μηνών καταγράφουν σημαντικές ψυχρές ανωμαλίες στη βόρεια, βορειοανατολική και ανατολική κεντρική Ευρώπη, ενώ πιο ήπιες και θερμότερες από τα κανονικά συνθήκες επικράτησαν στα δυτικά και τα νότια τμήματα της ηπείρου, συμπεριλαμβανομένης και της Μεσογείου.
Στον τομέα των βροχοπτώσεων, ο χειμώνας χαρακτηρίστηκε από έντονη ανομοιογένεια: η κεντρική και βόρεια Ευρώπη κατέγραψε ξηρότερες συνθήκες, ενώ η νοτιοδυτική και νότια Ευρώπη, από την Ιβηρική έως την Ιταλία και τα Βαλκάνια, δέχθηκαν αυξημένα ύψη βροχής, δημιουργώντας έντονες αντιθέσεις στο υδρολογικό ισοζύγιο.
Το ενδιαφέρον, ωστόσο, εστιάζεται πλέον σε ένα ακόμη φαινόμενο: τη στρατοσφαιρική θέρμανση που ξεκίνησε στα τέλη του χειμώνα και αναμένεται να επηρεάσει καθοριστικά την κυκλοφορία της ατμόσφαιρας μέσα στον Μάρτιο και τις αρχές της άνοιξης.
Η αιφνίδια στρατοσφαιρική θέρμανση είναι ένα φαινόμενο κατά το οποίο η θερμοκρασία στη στρατόσφαιρα αυξάνεται απότομα, διαταράσσοντας τον πολικό στρόβιλο. Αυτή η διαταραχή δεν μένει στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας, αλλά σταδιακά «κατεβαίνει» προς τα χαμηλότερα επίπεδα, επηρεάζοντας άμεσα τα καιρικά μοτίβα στην επιφάνεια της Γης.
Οι προγνώσεις δείχνουν έντονη αποδυνάμωση και διάσπαση του πολικού στροβίλου, γεγονός που ευνοεί καθοδικές ψυχρές εισβολές προς την Ευρώπη. Το αποτέλεσμα αναμένεται να είναι ένα ασταθές σκηνικό στον καιρό του Μαρτίου, με χαμηλές πιέσεις πάνω από τη δυτική και κεντρική Ευρώπη, αυξημένες βροχοπτώσεις και θερμοκρασίες χαμηλότερες από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα.
Για τη νότια Ευρώπη και την Ελλάδα, αυτό μεταφράζεται σε έναν Μάρτιο με συχνές εναλλαγές, διαστήματα βροχών και καταιγίδων, αλλά και πιθανότητα ψυχρών εισβολών που μπορούν να φέρουν χιονοπτώσεις σε ορεινές και ημιορεινές περιοχές, ακόμη και αργά μέσα στην εποχή.
Η La Niña είναι η ψυχρή φάση του φαινομένου ENSO, που αφορά τις θερμοκρασίες στην τροπική ζώνη του Ειρηνικού Ωκεανού. Όταν η La Niña εξασθενεί και καταρρέει, προκαλείται μια γενικευμένη αναδιάταξη της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας σε παγκόσμιο επίπεδο.
Τα τελευταία ωκεανογραφικά δεδομένα δείχνουν ότι οι ψυχρές ανωμαλίες στον κεντρικό Ειρηνικό διαλύονται ταχύτατα, ενώ θερμότερα νερά αναπτύσσονται στα ανατολικά, σηματοδοτώντας μια γρήγορη μετάβαση προς συνθήκες El Niño μέσα στο καλοκαίρι του 2026. Αυτή η απότομη αλλαγή φάσης θεωρείται ικανή να επηρεάσει δραστικά την κυκλοφορία των αερίων μαζών και στην Ευρώπη.
Αν και η La Niña δεν έχει τόσο άμεση και ισχυρή επίδραση στον ευρωπαϊκό καιρό όσο στη Βόρεια Αμερική, οι αναλύσεις παλαιότερων ετών με παρόμοια μετάβαση δείχνουν σαφή τάση για χαμηλότερες πιέσεις, αυξημένες βροχοπτώσεις και χαμηλότερες θερμοκρασίες κατά τη διάρκεια της άνοιξης, κυρίως στη βόρεια και κεντρική Ευρώπη, αλλά συχνά και στη Μεσόγειο.
