Με ένα διευρυμένο πακέτο οικονομικών παρεμβάσεων, το συνολικό ύψος του οποίου μπορεί να προσεγγίσει τα 2 δισ. ευρώ, προετοιμάζεται να ανέβει στη φετινή Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης ο Κυριάκος Μητσοτάκης.
Η παρουσία του πρωθυπουργού στη ΔΕΘ αποκτά έντονο πολιτικό χαρακτήρα, καθώς θα πραγματοποιηθεί λιγότερο από έναν χρόνο πριν από την ολοκλήρωση της κυβερνητικής θητείας και τις εθνικές εκλογές του 2027. Η κυβέρνηση επιδιώκει να παρουσιάσει ένα συνεκτικό σχέδιο ενίσχυσης των εισοδημάτων, αλλά και να επανασυνδεθεί με κοινωνικές ομάδες που τα τελευταία χρόνια έχουν εμφανίσει σημάδια αποστασιοποίησης από τη Νέα Δημοκρατία.
Οι τελικές αποφάσεις αναμένονται μετά τον Δεκαπενταύγουστο. Μέγαρο Μαξίμου και οικονομικό επιτελείο εξετάζουν τα δημοσιονομικά περιθώρια και ιεραρχούν τις παρεμβάσεις, μεγάλο μέρος των οποίων θα εφαρμοστεί μέσα στο 2027.
Στο επίκεντρο βρίσκονται η μεσαία τάξη, οι ελεύθεροι επαγγελματίες, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι συνταξιούχοι, οι οικογένειες, οι νέοι και οι αγρότες.
Ελεύθεροι επαγγελματίες και επιχειρήσεις
Στην πρώτη γραμμή του σχεδιασμού βρίσκονται αλλαγές στο φορολογικό καθεστώς των ελεύθερων επαγγελματιών και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
Μεταξύ των παρεμβάσεων που εξετάζονται περιλαμβάνονται:
- διορθώσεις στο σύστημα του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος,
- μείωση της προκαταβολής φόρου,
- κατάργηση ή σταδιακή κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τα νομικά πρόσωπα,
- περαιτέρω αποκλιμάκωση των ασφαλιστικών εισφορών.
Η νέα μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά 0,5 ποσοστιαία μονάδα από το 2027 έχει ήδη ενταχθεί στον κυβερνητικό προγραμματισμό. Τυχόν μεγαλύτερη παρέμβαση θα εξαρτηθεί από την πορεία των εσόδων και τη δυνατότητα τήρησης των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων.
Παράλληλα, η εφαρμογή της νέας φορολογικής κλίμακας αναμένεται να περιορίσει τη συνολική επιβάρυνση ελεύθερων επαγγελματιών και επιτηδευματιών κατά περίπου 400 εκατ. ευρώ.
Το κρίσιμο ζήτημα, πάντως, θα είναι πόσο ουσιαστική θα αποδειχθεί η ελάφρυνση για όσους επιβαρύνονται από το τεκμαρτό σύστημα φορολόγησης και όχι απλώς το ονομαστικό μέγεθος του πακέτου.
Κατώτατος μισθός: Ο στόχος των 950 ευρώ και τα σενάρια
Ξεχωριστό κεφάλαιο θα αποτελέσει η νέα αύξηση του κατώτατου μισθού.
Ο επίσημος κυβερνητικός στόχος προβλέπει τη διαμόρφωσή του στα 950 ευρώ τον Απρίλιο του 2027. Στο κυβερνητικό στρατόπεδο έχουν αρχίσει να κυκλοφορούν και πιο αισιόδοξα σενάρια, τα οποία ανεβάζουν τον πήχη στα 970 ή ακόμη και στα 980 ευρώ, χωρίς όμως να έχει ληφθεί σχετική απόφαση.
Η αύξηση δεν αφορά μόνο τους εργαζομένους του ιδιωτικού τομέα. Επηρεάζει επιδόματα, τριετίες και υπερωρίες, ενώ συνδέεται πλέον και με την οριζόντια αναπροσαρμογή των μισθών στο Δημόσιο.
Συνταξιούχοι: Αυξήσεις και τέλος στην προσωπική διαφορά
Ιδιαίτερο βάρος αναμένεται να δοθεί στους συνταξιούχους, οι οποίοι αποτελούν μία από τις πολυπληθέστερες και εκλογικά σημαντικότερες κοινωνικές ομάδες.
Για το 2027 προβλέπεται νέα αύξηση των συντάξεων, με βάση την εξέλιξη του ΑΕΠ και του πληθωρισμού. Παράλληλα, ολοκληρώνεται η κατάργηση της προσωπικής διαφοράς, η οποία έχει ήδη προγραμματιστεί σε δύο στάδια: περιορισμός κατά 50% το 2026 και πλήρης κατάργηση το 2027.
Στο τραπέζι παραμένουν πρόσθετες παρεμβάσεις για χαμηλοσυνταξιούχους, συντάξεις χηρείας και την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων. Η εφαρμογή τους, ωστόσο, ενδέχεται να γίνει σταδιακά, καθώς συνοδεύεται από σημαντικό δημοσιονομικό κόστος.
Στεγαστική κρίση και ενδεχόμενο «Σπίτι μου ΙΙΙ»
Η στεγαστική κρίση αναμένεται να βρεθεί ψηλά στην ατζέντα της ΔΕΘ, καθώς το κόστος κατοικίας εξακολουθεί να πιέζει κυρίως τους νέους, τα ζευγάρια και τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα.
Η κυβέρνηση εξετάζει νέα κίνητρα για την επιστροφή κλειστών ακινήτων στην αγορά, την αξιοποίηση δημόσιας περιουσίας για κοινωνική κατοικία και πιθανές αλλαγές στη φορολογία των εισοδημάτων από ενοίκια.
Στις συζητήσεις περιλαμβάνεται και το ενδεχόμενο ενός νέου προγράμματος «Σπίτι μου ΙΙΙ», με περισσότερο ευέλικτα ηλικιακά ή εισοδηματικά κριτήρια. Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν έχει οριστικοποιηθεί ούτε η δημιουργία ούτε ο προϋπολογισμός του.
Το στοίχημα εδώ είναι διπλό: να αυξηθεί η προσφορά κατοικιών χωρίς τα κρατικά προγράμματα να προκαλέσουν νέα άνοδο στις τιμές. Η αγορά ακινήτων, άλλωστε, δεν συγκινείται ιδιαίτερα από καλές προθέσεις.
Οικογένειες, δημογραφικό και περιφέρεια
Σημαντικό μέρος του σχεδιασμού αφορά το δημογραφικό πρόβλημα και τη στήριξη των οικογενειών με παιδιά.
Εξετάζονται πρόσθετες φορολογικές ελαφρύνσεις και εισοδηματικά κίνητρα, καθώς και μέτρα που θα διευκολύνουν την εγκατάσταση οικογενειών στην περιφέρεια. Στόχος είναι να συνδυαστεί η δημογραφική πολιτική με την αποκέντρωση και την οικονομική αναζωογόνηση περιοχών που χάνουν διαρκώς πληθυσμό.
Για τους αγρότες, οι παρεμβάσεις αναμένεται να επικεντρωθούν στη μείωση του κόστους παραγωγής, στην ενέργεια και στην ενίσχυση του εισοδήματος, ενόψει και των αλλαγών που θα φέρει η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική για την περίοδο 2028-2034.
Από το «καλάθι» της ΔΕΘ στην «Ατζέντα 2030»
Η φετινή παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη στη Θεσσαλονίκη δεν αναμένεται να περιοριστεί στα μέτρα του 2027.
Ο πρωθυπουργός σχεδιάζει να παρουσιάσει τις βασικές κατευθύνσεις της λεγόμενης «Ατζέντας 2030», δηλαδή ενός οικονομικού και πολιτικού προγράμματος για την επόμενη τετραετία. Σε αυτό αναμένεται να ενταχθούν φορολογικές παρεμβάσεις, αυξήσεις εισοδημάτων, έργα υποδομών, ενεργειακές διασυνδέσεις, επενδύσεις, ενίσχυση της Άμυνας και ανάπτυξη της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας.
Σε βάθος τετραετίας, το συνολικό ύψος των παρεμβάσεων θα μπορούσε, σύμφωνα με κυβερνητικούς υπολογισμούς, να φτάσει ακόμη και τα 7 δισ. ευρώ. Πρόκειται, ωστόσο, για έναν πολιτικό και δημοσιονομικό σχεδιασμό που τελεί υπό την αίρεση της ανάπτυξης, των κρατικών εσόδων και των ευρωπαϊκών περιορισμών.
Οι εκλογικές ισορροπίες
Πίσω από τους οικονομικούς αριθμούς βρίσκεται μια σαφής πολιτική επιδίωξη: η επαναπροσέγγιση της μεσαίας τάξης, των επαγγελματιών, των συνταξιούχων και των αγροτών που στήριξαν τη ΝΔ στις εθνικές εκλογές του 2023, αλλά ένα μέρος τους απομακρύνθηκε στις ευρωεκλογές του 2024.
Το Μέγαρο Μαξίμου θα επιχειρήσει να προβάλει τις εξαγγελίες ως κοστολογημένες και συμβατές με τις αντοχές της οικονομίας, αντιπαραβάλλοντάς τες με τις προτάσεις της αντιπολίτευσης.
Ωστόσο, η πολιτική αποτελεσματικότητα της ΔΕΘ δεν θα κριθεί μόνο από το άθροισμα των εξαγγελιών. Θα κριθεί από το πόσο γρήγορα και καθαρά θα μεταφραστούν σε πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα — ειδικά σε μια περίοδο κατά την οποία ακρίβεια, ενοίκια και κόστος ενέργειας εξακολουθούν να απορροφούν μεγάλο μέρος των οικογενειακών προϋπολογισμών.
Το «άρωμα» εκλογών είναι ήδη έντονο. Το ερώτημα είναι εάν, πίσω από το πακέτο της ΔΕΘ, οι πολίτες θα διακρίνουν μόνιμες ελαφρύνσεις ή ακόμη έναν προεκλογικό κατάλογο υποσχέσεων.
Έκανα δύο ουσιαστικές διορθώσεις ακρίβειας: η μείωση των εισφορών κατά 0,5 μονάδα και η ολοκλήρωση της κατάργησης της προσωπικής διαφοράς το 2027 δεν παρουσιάζονται πλέον ως απλές σκέψεις, αφού έχουν ήδη ενταχθεί στον κυβερνητικό προγραμματισμό. Ο επίσημος στόχος για τον κατώτατο μισθό παραμένει τα 950 ευρώ· τα 970-980 ευρώ είναι ανεπιβεβαίωτα σενάρια.
