Τον Ιανουάριο του 2022, μια ηλικιωμένη γυναίκα βρήκε φρικτό θάνατο, όταν το διαμέρισμά της στο Κολωνάκι τυλίχθηκε ξαφνικά στις φλόγες. Αρχικά, όλοι έκαναν λόγο για ένα τραγικό δυστύχημα. Σήμερα όμως η υπόθεση ερευνάται από το ανθρωποκτονιών με εντολή Εισαγγελέα.

Η γυναίκα δεν ήταν τυχαία. Ήταν η χήρα του πρώην υπουργού Βορείου Ελλάδος της κυβέρνησης Ανδρέα Παπανδρέου, Γιάννη Παπαδόπουλου.

Το εξωτερικό συνεργείο ερευνών της εκπομπής «Φως στο Τούνελ» βρέθηκε στην πολυκατοικία στο Κολωνάκι όπου εκτυλίχθηκε η τραγωδία. Το διαμέρισμα της άτυχης ηλικιωμένης παραμένει εγκαταλελειμμένο∙ παγωμένο στον χρόνο, σαν να κρατάει ακόμα το μυστικό εκείνης της μοιραίας νύχτας.

Οι ένοικοι μιλούν στην κάμερα.

«Ξέραμε μόνο ότι έμενε μόνη της. Είχε έναν γιο που κάποιες φορές της έφερνε πράγματα. Μάθαμε ότι μάλλον κάπνιζε και πως η φωτιά ξεκίνησε από το τσιγάρο της. Οι ζημιές ήταν τεράστιες, ειδικά στο διαμέρισμα της και σε αυτό που είναι ακριβώς κάτω από το δικό της. Από τότε, ούτε ο γιος της εμφανίστηκε ξανά, ούτε το σπίτι αποκαταστάθηκε. Ακόμα και σήμερα, η κάπνα είναι διάχυτη παντού…», αναφέρει χαρακτηριστικά μια ένοικος.

Το παράδοξο στο σπίτι στο Κολωνάκι

Το πιο περίεργο, όμως, είναι κάτι άλλο: εκείνη την ημέρα, σύμφωνα με μαρτυρίες, κανείς δεν βρισκόταν στην πολυκατοικία.

Έξω από το διαμέρισμά της στο Κολωνάκι, τα σημάδια της τραγωδίας είναι ακόμη χαραγμένα στους τοίχους. Το ταμπελάκι με το όνομα του συζύγου της μένει άθικτο στην πόρτα∙ μια σιωπηλή υπενθύμιση του παρελθόντος.

Τι συνέβη τελικά εκείνο το παγωμένο απόγευμα στα τέλη του Γενάρη; Ήταν όντως ένα τραγικό δυστύχημα… ή μήπως στις στάχτες κρύβεται κάτι πιο σκοτεινό;

Το χρονικό

Πηγή: megatv.com

Στην Αττική, η προσπάθεια ενός πολίτη να κλείσει ραντεβού για την έκδοση νέας ταυτότητας μετατρέπεται σε άσκηση υπομονής και ματαιότητας. Μέχρι και τις 12 Απριλίου, σύμφωνα με την εικόνα που εμφανίζει η πλατφόρμα id.gov.gr, κανένα αστυνομικό τμήμα των τομέων της Αθήνας – κεντρικού, βόρειου, νότιου, ανατολικού ή δυτικού – δεν διαθέτει ανοιχτό ραντεβού. Ολόκληρη η πρωτεύουσα μοιάζει «κλειδωμένη» ψηφιακά όσον αφορά στις νέες ταυτότητες, ενώ οι πολίτες αναγκάζονται να ψάχνουν διέξοδο στα νησιά.

«Δεν υπάρχει τίποτα στην Αθήνα – Αν δεν πας σε νησί, δεν βγάζεις ταυτότητα» λέει 42χρονος που κατοικεί στο Παγκράτι

Σημειώνεται ότι ο Αύγουστος του 2026 είναι το χρονικό όριο για την κατοχή της νέας ταυτότητας. Μετά τις 3 Αυγούστου του 2026 η παλιά ταυτότητα δεν θα έχει την ισχύ της ταυτότητας, δηλαδή δεν θα μπορεί να αποτελεί ταξιδιωτικό έγγραφο για να ταξιδέψει ένας πολίτης στο εξωτερικό. Εως σήμερα, σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛ.ΑΣ., έχουν εκδοθεί περίπου 2.600.000 νέες ταυτότητες.

Εξαίρεση πάντως στην μπλοκαρισμένη για ραντεβού Αττική φαίνεται να είναι ο Τομέας Νήσων Αττικής, όπου εντοπίζονται ελάχιστα διαθέσιμα ραντεβού. Στον Πόρο υπάρχουν λίγα slots, στις Σπέτσες και την Τροιζηνία περιορισμένα, ενώ η Αίγινα και τα Κύθηρα εμφανίζουν κι αυτά μηδενική διαθεσιμότητα. Η εικόνα αυτή επιβεβαιώνει ότι ο φόρτος της Αττικής έχει ξεπεράσει κάθε όριο και πως η ηλεκτρονική πλατφόρμα, αντί να αποσυμφορήσει τις ουρές, απλώς τις μετέφερε στο Διαδίκτυο.

Για να κατανοήσει κανείς τι συμβαίνει, χρειάζεται να ξέρει πώς λειτουργεί το σύστημα. Η πλατφόρμα id.gov.gr βασίζεται σε slots – δηλαδή χρονικά διαστήματα, συγκεκριμένες ώρες εξυπηρέτησης που διαθέτουν οι αστυνομικές υπηρεσίες. Οταν ένα slot κρατηθεί, εξαφανίζεται από τη λίστα μέχρι να υπάρξει ακύρωση ή να προστεθεί νέο. Ετσι, η απουσία διαθέσιμων slots δεν οφείλεται σε τεχνικό πρόβλημα, αλλά στο γεγονός ότι όλες οι θέσεις έχουν ήδη δεσμευτεί για εβδομάδες ή ακόμη και μήνες μπροστά.

Για να κλείσει κάποιος ραντεβού νωρίτερα θα πρέπει να αποδείξει με στοιχεία ότι είναι εξαιρετικά επείγον για εκείνον η έγκαιρη έκδοση της ταυτότητας.

Νέες ταυτότητες: Αγανάκτηση των πολιτών
Η Αττική αποτελεί τη «μαύρη τρύπα» του συστήματος. Λόγω του τεράστιου όγκου πληθυσμού και της συγκέντρωσης αιτήσεων, οι υπηρεσίες έχουν κορεστεί πλήρως. Η αναμονή για ραντεβού μπορεί να φτάνει έως και τέσσερις μήνες σε ορισμένα τμήματα, ενώ στην υπόλοιπη Ελλάδα η κατάσταση φαίνεται κάπως πιο ομαλή.

Παράλληλα, όπως έχει αναφέρει η ΕΛ.ΑΣ., οι πολίτες έσπευσαν μαζικά να ανανεώσουν τα δελτία τους πολύ πριν από την υποχρεωτική ημερομηνία, γεγονός που πολλαπλασίασε τη ζήτηση μέσα σε λίγες εβδομάδες. Η αγανάκτηση των πολιτών είναι διάχυτη. «Προσπαθώ κάθε πρωί, κάθε βράδυ να μπω στο id.gov.gr μήπως ανοίξει κάποιο ραντεβού. Δεν υπάρχει τίποτα, σε κανένα τμήμα της Αθήνας. Αν δεν πας σε νησί, δεν βγάζεις ταυτότητα», λέει ο Δ.Η., 42 ετών, κάτοικος Παγκρατίου.

Η Μ.Σ., 29 ετών, από το Περιστέρι, τονίζει: «Η ταυτότητά μου λήγει και η δουλειά μου απαιτεί να ταξιδεύω. Σκέφτομαι να πάω στον Πόρο μόνο και μόνο για να κάνω τη δουλειά μου – είναι ντροπή». Αντίστοιχα, η Ε.Κ., 58 ετών, από τη Νέα Σμύρνη, περιγράφει: «Οταν μπήκα στην πλατφόρμα, υπήρχε διαθέσιμη ημερομηνία μόνο ύστερα από μήνες – και για περιοχές που δεν εξυπηρετούν. Και αυτό λέγεται πλατφόρμα επιλογής».

Η Ελληνική Αστυνομία αναγνωρίζει τις καθυστερήσεις και αποδίδει το πρόβλημα στον τεράστιο όγκο αιτήσεων. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, έχουν ήδη παραταθεί τα ωράρια σε πολλές υπηρεσίες και σχεδιάζεται ενίσχυση του προσωπικού, ώστε να προστεθούν νέα ραντεβού. Ωστόσο, προς το παρόν, στην Αττική η κατάσταση παραμένει αμετάβλητη. Ακόμη κι όταν το ραντεβού πραγματοποιηθεί, η έκδοση της νέας ταυτότητας απαιτεί περίπου επτά έως δέκα εργάσιμες ημέρες, όπως αναφέρουν επίσημες πηγές.

Η απουσία διαθεσιμότητας δημιουργεί ένα ζήτημα ισότητας στην πρόσβαση των πολιτών σε βασικά διοικητικά έγγραφα. Οσοι κατοικούν στην περιφέρεια έχουν περισσότερες πιθανότητες να εξυπηρετηθούν έγκαιρα, ενώ οι κάτοικοι της πρωτεύουσας αντιμετωπίζουν αναμονές που θυμίζουν άλλη εποχή. Η κυβέρνηση, αν και έχει υποσχεθεί βελτιώσεις, δεν έχει δημοσιοποιήσει ακόμη επίσημα στατιστικά για τους χρόνους αναμονής ανά περιοχή – κάτι που θα επέτρεπε να αποτυπωθεί με διαφάνεια η πραγματική εικόνα.

Προς το παρόν, η Αττική παραμένει εγκλωβισμένη σε μια ψηφιακή αναμονή χωρίς ημερομηνία λήξης. Οι πολίτες, χωρίς να φταίνε, καλούνται να αναζητήσουν ραντεβού μακριά από τον τόπο κατοικίας τους ή να περιμένουν μήνες για μια απλή διοικητική πράξη. Η νέα ταυτότητα, σύμβολο εκσυγχρονισμού, έχει μετατραπεί για τους Αθηναίους σε σύμβολο ταλαιπωρίας.

Premium έκδοση «Τα ΝΕΑ»

«Αν η σπατάλη τροφίμων ήταν χώρα, θα ήταν η τρίτη πιο ρυπογόνα στον κόσμο, μετά την Κίνα και τις ΗΠΑ, καθώς ευθύνεται για το 8%-10% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου». Η φράση αυτή αναγράφεται στην ιστοσελίδα της Συμμαχίας για τη Μείωση Σπατάλης Τροφίμων και αποτυπώνει ένα τεράστιο πρόβλημα που διεγείρει ερωτήματα. Πόσα τρόφιμα πετάμε στην καθημερινότητά μας; Αγοράζουμε περίσσια προϊόντα τα οποία τελικά δεν χρειαζόμαστε; Ή και ακόμα τι μπορούμε να κάνουμε με αυτή την τρίτη μεγαλύτερη ρυπογόνα χώρα στον πλανήτη;

Το ένα τρίτο της παγκόσμιας παραγωγής τροφίμων ή περίπου 1,3 δισ. τόνοι χάνεται ή σπαταλιέται

Τα ερωτήματα αυτά, μάλιστα, αποκτούν δραματικό και συνάμα επιτακτικό χαρακτήρα εάν αναλογιστούμε ότι την ίδια στιγμή πάνω από 300 εκατομμύρια άνθρωποι σε τουλάχιστον 67 χώρες του πλανήτη, εκ των οποίων πολλά παιδιά, αντιμετωπίζουν οξύ πρόβλημα πείνας. Με άλλα λόγια, βρίσκονται στα πρόθυρα του λιμού, παρόμοιου με αυτόν που αντιμετώπισαν τους τελευταίους μήνες οι κάτοικοι της Γάζας.

Τα στοιχεία είναι συγκλονιστικά. Κάθε χρόνο, το ένα τρίτο της παγκόσμιας παραγωγής τροφίμων ή περίπου 1,3 δισ. τόνοι χάνεται ή σπαταλιέται, ενώ το 28% της καλλιεργήσιμης γης χρησιμοποιείται για την παραγωγή τροφής η οποία τελικά δεν καταναλώνεται. Συγκεκριμένα, το ποσοστό των τροφίμων που πετάμε στα σκουπίδια φτάνει στο 45% για τα φρούτα και τα λαχανικά, το 20% για τα γαλακτοκομικά, το 35% για τα ψάρια και τα θαλασσινά, το 20% για το κρέας και το 30% για τα δημητριακά.

Ειδικά στην Ευρωπαϊκή Ενωση, συνολικά πάνω από 59 εκατομμύρια τόνοι τρόφιμα σπαταλώνται ετησίως, τα οποία «μεταφράζονται» σε κόστος άνω των 132 δισ. ευρώ. Μάλιστα, η σπατάλη τροφίμων εκτιμάται πως αντιπροσωπεύει το 16% των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από το σύστημα τροφίμων της ΕΕ. Κι όλα αυτά ενώ, πάντα εντός της ΕΕ, 42 εκατομμύρια άνθρωποι βιώνουν επισιτιστική ανασφάλεια.

Κακή η εικόνα στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα η κατάσταση δεν είναι καλύτερη και τα νούμερα «μιλούν από μόνα τους». Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την έκθεση του ΟΗΕ η οποία βασίζεται σε στοιχεία της Eurostat, μέσα σε έναν χρόνο στη χώρα μας πετάχτηκαν πάνω από 2 εκατομμύρια τόνοι φαγητού. Η παραπάνω ποσότητα αντιστοιχεί σε 191 κιλά ανά κάτοικο, ενώ η αναλογία για κάθε νοικοκυριό φτάνει στα 87 κιλά, κάτι που σημαίνει πως το 46% της συνολικής ποσότητας τροφίμων που καταλήγει στα σκουπίδια προέρχεται από τα νοικοκυριά. Ετσι, καθώς ο μέσος όρος της ΕΕ ανέρχεται σε 70 κιλά ανά νοικοκυριό και ο παγκόσμιος μέσος όρος φτάνει τα 79 κιλά, η Ελλάδα βρίσκεται πολύ ψηλά στην κατάταξη των… σπάταλων σε επίπεδο τροφίμων – στην τρίτη θέση πανευρωπαϊκά, πίσω μόνο από τη Μάλτα και την Πορτογαλία.

Σχολιάζοντας τη μάστιγα της σπατάλης τροφίμων, ο Αλέξανδρος Θεοδωρίδης, ιδρυτικό μέλος και διαχειριστής της ΜΚΟ «Μπορούμε» – η οποία έχει σκοπό τον περιορισμό αυτού του φαινομένου και την αύξηση της επισιτιστικής στήριξης προς τους πιο αδύναμους -, εξηγεί πώς έχει η κατάσταση: «Στη λίστα της σπατάλης τροφίμων, πρωτιά διαχρονικά έχουν τα φρούτα και τα λαχανικά, με σχεδόν τα μισά από αυτά που παράγονται ανά χρόνο να καταλήγουν σε κάποια χωματερή. Σειρά έχουν τα κρέατα και τα θαλασσινά, καθώς ο κόσμος φοβάται να καταναλώσει ή έστω και να δοκιμάσει κάτι το οποίο μπορεί να έχει χαλάσει – και δεν έχει άδικο, όταν μιλάμε για περιπτώσεις που μπορεί να δημιουργήσει επιπτώσεις στην υγεία του».

Η σχετική «λίστα» έχει φυσικά αρκετές διαφοροποιήσεις και αυτό οφείλεται στον κύκλο ζωής του κάθε προϊόντος. Από την παραγωγή και την πώληση μέχρι την κατανάλωσή τους, όλα κάποια στιγμή «λήγουν» και πολλά από αυτά καθίστανται επικίνδυνα. «Το μαγειρεμένο ρύζι είναι ένα από τα τρόφιμα που χαλάνε πολύ εύκολα, και μάλιστα μπορεί πολύ εύκολα να δημιουργηθούν βακτηρίδια, τα οποία μπορούν να προκαλέσουν προβλήματα στην υγεία ενός ανθρώπου», δηλώνει ο Αλ. Θεοδωρίδης.

Για το μέγεθος της σπατάλης τροφίμων στην Ελλάδα και τους λόγους πίσω από αυτή ο Αλ. Θεοδωρίδης εξηγεί: «Ενας βασικός παράγοντας έχει να κάνει με την ελληνική κουλτούρα και τον τρόπο διατροφής του λαού μας. Σε αντίθεση με λαούς, όπως είναι οι Γερμανοί, οι Ελληνες είναι πάρα πολύ υπερήφανοι για το φαγητό τους, υπό την έννοια ότι σε κάθε γωνιά της χώρας όλοι κάνουν τραπέζια και δείπνα με τεράστιες ποσότητες, κάτι το οποίο δεν υπάρχει στην κουλτούρα των χωρών του ευρωπαϊκού Βορρά».

«Κλειδί» η παιδεία
Και συνεχίζει: «Ενας άλλος παράγοντας έχει να κάνει με την παιδεία που έχουμε ως λαός στο ζήτημα της σπατάλης αλλά και της συντήρησης τροφίμων. Οταν πρωτοεμφανιστήκαμε σαν οργάνωση, πολλοί αναρωτιούνταν γιατί ασχολούμαστε με τη σπατάλη τροφίμων, ενώ ήταν κάπως φοβισμένοι. Ωστόσο, έπειτα από 13 χρόνια, διαπιστώνουμε εμπειρικά ότι οι Ελληνες έχουν αρχίσει να ευαισθητοποιούνται και να νοιάζονται περισσότερο για το ζήτημα. Ακόμη μεγάλο ρόλο παίζει και η ακρίβεια, καθότι πίεσε τα ελληνικά νοικοκυριά και τα ανάγκασε να είναι πιο προσεκτικά, ώστε να μη σπαταλούν τόσα χρήματα και, κατά συνέπεια, τρόφιμα».

Σύμφωνα με τον ίδιο, «το κράτος μπορεί να κάνει πάρα πολλά, αλλά δυστυχώς δεν τα κάνει. Μέχρι το 2021 στην Ελλάδα δεν υπήρχε στο νομικό πλαίσιο η έννοια της σπατάλης φαγητού. Το κράτος, ενώ κάνει μια σημαντική προσπάθεια τα τελευταία χρόνια για την αντιμετώπιση του ζητήματος της σπατάλης τροφίμων, δεν κάνει όσα πραγματικά χρειάζονται. Πρέπει το ζήτημα της σπατάλης να μπει πιο πάνω στην ατζέντα».

Λύσεις θα μπορούσε κανείς να φανταστεί αρκετές. Ορισμένοι προκρίνουν τη δημιουργία ευρύτατων δικτύων που να διοχετεύουν τα «αζήτητα» από τα εστιατόρια προς δομές όπου υπάρχει ανάγκη σίτισης (άστεγοι, άποροι, ενορίες, εγκαταστάσεις φιλοξενίας προσφύγων κ.λπ.). Αλλοι θεωρούν πως οι μικρότερες μερίδες στον τομέα της εστίασης μπορούν να συνεισφέρουν στη μείωση της σπατάλης. Αρκετές ξενοδοχειακές μονάδες, επίσης, έχουν ήδη μειώσει σημαντικά τις ποσότητες τροφίμων που πετιούνται, με διάθεσή τους σε διάφορες δομές.

Το σίγουρο, όμως, είναι ότι – όπως συμβαίνει και στην περίπτωση της ανακύκλωσης απορριμμάτων – χωρίς παιδεία ελπίδα δεν υπάρχει.

Ο «Δεκάλογος του Μπορούμε»
1. Ψωνίζουμε «με μέτρο» – Προγραμματίζουμε τα γεύματά μας. Χρησιμοποιούμε λίστες για τα ψώνια μας και αποφεύγουμε τις παρορμητικές αγορές.

2. Επιλέγουμε τα «περίεργα» φρούτα και λαχανικά – Αγοράζουμε φρούτα και λαχανικά τα οποία μπορεί να μην έχουν το «σωστό» μέγεθος, χρώμα ή σχήμα, γιατί διαφορετικά συχνά καταλήγουν στα σκουπίδια. Είναι το ίδιο νόστιμα και υγιεινά με αυτά που έχουν «τέλεια» εμφάνιση.

3 Προσέχουμε τις ετικέτες στα τρόφιμα – Κατανοούμε σωστά τη διάκριση ανάμεσα στην ένδειξη «ανάλωση έως» (ασφάλεια τροφίμου) και την ένδειξη «ανάλωση κατά προτίμηση πριν από» (ποιοτικά χαρακτηριστικά – υφή, άρωμα, όψη).

4 Τακτοποιούμε το ψυγείο μας – Οργανώνουμε σωστά τα τρόφιμα στο ψυγείο μας και καταναλώνουμε πρώτα αυτά με την πιο κοντινή ημερομηνία ανάλωσης. Τοποθετούμε τα προϊόντα στα σωστά ράφια-θήκες.

5. Αξιοποιούμε την κατάψυξή μας – Μπορούμε να συντηρούμε φαγητό στην κατάψυξη και με αυτόν τον τρόπο, να το διατηρούμε ασφαλές για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

6. Ζητάμε μικρότερες μερίδες φαγητού – Οταν βρεθούμε σε κάποιο εστιατόριο/ταβέρνα μπορούμε να ρωτήσουμε εάν υπάρχει δυνατότητα να μας δώσουν μικρότερη μερίδα από την κανονική. Προσπαθούμε, όποτε μας δοθεί η ευκαιρία να σερβιριστούμε, να τοποθετούμε μικρότερες μερίδες φαγητού στο πιάτο μας και εφόσον θέλουμε να παίρνουμε συμπλήρωμα.

7. Παίρνουμε μαζί μας το περισσευούμενο φαγητό όταν τρώμε έξω – Δεν ξεχνάμε να ζητάμε από το εστιατόριο/ταβέρνα να μας βάλουν το φαγητό που περίσσεψε σε πακέτο, για να το φάμε αργότερα ή να το συντηρήσουμε στο ψυγείο / κατάψυξη.

8. Φτιάχνουμε λίπασμα για τα φυτά μας – Χρησιμοποιούμε τα υπολείμματα τροφών για να φτιάξουμε λίπασμα.

9. Διαδίδουμε την «έξυπνη» κατανάλωση τροφίμων – Διαδίδουμε το μήνυμα «Καμία μερίδα φαγητού χαμένη!», σε φίλους και συγγενείς και γινόμαστε πρότυπο καταναλωτικής συμπεριφοράς.

10. Δωρίζουμε τα περισσευούμενα τρόφιμα – Συσκευασμένα τρόφιμα που είναι σε άριστη κατάσταση, μπορούμε να τα δωρίσουμε σε ιδρύματα, συσσίτια και κοινωνικές υπηρεσίες της περιοχής μας.

Premium έκδοση «Τα ΝΕΑ»

Συνάντησα τυχαία τη Μαρίνα Βρανοπούλου της γκαλερί Δυο Χωριά στην Art Athina και άρχισε να μου μιλά με ενθουσιασμό για την Gisela McDaniel και την επικείμενη έκθεσή της. Και έτσι, με τα λόγια της μου κίνησε την περιέργεια να γνωρίσω αυτή τη γυναίκα και να της μιλήσω για αυτά τα τόσο συμβολικά, υπέροχα, παράξενα κάπως έργα που κάνει.

Το έργο της McDaniel αντιμετωπίζει το πορτραίτο ως χώρο ίασης, συνεργασίας και αποαποικιοκρατικής αφήγησης. Δουλεύει κυρίως με γυναίκες που μοιράζονται τις προσωπικές τους ιστορίες μέσα από συζήτηση και ήχο – μια διαδικασία που τοποθετεί στο κέντρο την προσωπική φωνή και τον αυτοπροσδιορισμό.

Βαθιά ριζωμένη στην καταγωγή της από το Γκουάχαν, η πρακτική της McDaniel αντιπαρατίθεται στο αποικιοκρατικό και πατριαρχικό βλέμμα που είναι ενσωματωμένο στην ιστορία της τέχνης. Δίνοντας μορφή σε φωνές και ιστορίες που ιστορικά έχουν σιωπηθεί ή αντικειμενοποιηθεί, τα έργα της συμβάλλουν στην επανεγγραφή της ιστορίας της τέχνης από φεμινιστική και αυτόχθονη σκοπιά.

Gisela McDaniel_Speaking Seeds_Oil on canvas, found object, corn and seed, sound on usb_101.6 x 91.4 x 14 cm_2020_ Gisela McDaniel. Image courtesy the artist and Pilar Corrias, London

Pineptran Istreyas & Αχινός

Η έκθεση Pineptran Istreyas & Αχινός, που δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια του προγράμματος φιλοξενίας της γκαλερί, αποτυπώνει τον διάλογο της McDaniel με την ελληνική μυθολογία, τις φυσικές δυνάμεις και τις κοινές γλώσσες της νησιωτικής ζωής. Στην αρχή της παραμονής της στην Ελλάδα, η καλλιτέχνιδα πέρασε χρόνο στην Αθήνα, όπου συνάντησε και συνεργάστηκε με τρεις Ελληνίδες συμμετέχουσες. Οι ιστορίες και οι φωνές τους ενσωματώθηκαν σε δύο από τους πίνακες της έκθεσης, επεκτείνοντας τη συνεχιζόμενη έρευνά της γύρω από τη θεραπεία και τη διαπολιτισμική αφήγηση.

«Είναι η πρώτη φορά που ζωγραφίζω σε νησί, και αυτό έχει κάτι το ιδιαίτερο», λέει η ίδια. «Ζωγραφίζω έξω, περιτριγυρισμένη από τον άνεμο, την άμμο και το νερό. Η έκθεση που γεννιέται μοιάζει πιο πρωταρχική από κάθε άλλη που έχω κάνει». Κάθε πρωί, η McDaniel επισκεπτόταν τη θάλασσα για να παρατηρεί τις κινήσεις και τις διαθέσεις της. Το νερό – μακροχρόνιο σύμβολο ίασης στο έργο της — έγινε τόσο συνοδοιπόρος όσο και δασκάλα. «Μια θεραπεύτρια στο Γκουάχαν μού είχε πει κάποτε ότι τα πιο θεραπευτικά μέρη είναι η θάλασσα και η κορυφή του βουνού», θυμάται. «Εδώ, είχα την ευκαιρία να βιώσω και τα δύο».

Η έκθεση περιλαμβάνει επίσης ένα ηχητικό έργο, στο οποίο ακούγεται η ίδια η McDaniel μαζί με άλλες φωνές, μια συνέχεια της πρακτικής της ενσωμάτωσης ήχου και φωνής στη ζωγραφική, δημιουργώντας χώρους ενσυναίσθησης και συλλογικής μαρτυρίας.

Μιλήσαμε πολύ και πολύ βαθιά και προσωπικά. Με την Gisela δεν γίνεται αλλιώς. Σου ανοίγεται και της ανοίγεσαι – με αυτό τον τρόπο άλλωστε ζωγραφίζει. Παρότι μοιάζει να επουλώνει τα τραύματά της σταδιακά, δύσκολα χαμογελάει. Εχει κοινωνική συνείδηση, παγκόσμια αίσθηση για τα πράγματα, κεραίες ευαισθητοποιημένες στο μάξιμουμ, και παρότι πολύ νέα, μια ωριμότητα πρωτόγνωρη. Να οφείλεται στην ιθαγένειά της ή στις επώδυνες εμπειρίες της; Όλα θα έχουν παίξει ρόλο στη διαμόρφωση αυτής της νέας ιδιαίτερης κοπέλας με το αστείρευτο ταλέντο.

Εδώ, κάποιες κουβέντες της που κράτησα και αποδεικνύουν όσα περιγράφω για εκείνη…

Gisela McDaniel_Presence_Oil on canvas, found object, flower, resin, sound_101.6 x 81.3 x 10.2 cm_2020_ Gisela McDaniel. Image courtesy the artist and Pilar Corrias, London

Από τον Γκογκέν στις ιστορίες γυναικών

“Μεγάλωσα στις μεσοδυτικές ΗΠΑ, των Ηνωμένων Πολιτειών, στο Οχάιο, στην περιοχή του Κλίβελαντ. Η καταγωγή μου είναι μοιρασμένη ανάμεσα σε δύο κόσμους: η μητέρα μου προέρχεται από το Γκουάχαν, μια αμερικανική κτήση στον Ειρηνικό ωκεανό, πιο κοντά στην Ιαπωνία παρά στην ηπειρωτική Αμερική, ενώ ο πατέρας μου ήταν Αμερικανός και υπηρετούσε στο Ναυτικό. Γεννήθηκα σε στρατιωτική βάση και μέχρι τα πέντε μου χρόνια ζούσαμε μετακινούμενοι λόγω της υπηρεσίας του. Από εκεί και πέρα, η ζωή μου διαμορφώθηκε κυρίως στο Οχάιο.

Σπούδασα τέχνη και σχέδιο στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, όπου πήρα το πτυχίο Bachelor of Fine Arts (BFA). Η επαφή μου με τη ζωγραφική ξεκίνησε πολύ νωρίς – ήμουν έξι ή επτά ετών όταν άρχισα να ζωγραφίζω, και ο πρώτος μου δάσκαλος ήταν, τυχαία, Έλληνας. Από τότε, δεν αμφέβαλα ποτέ ότι ήθελα να γίνω καλλιτέχνης.
Ημουν τυχερή που οι γονείς μου στήριξαν την επιλογή μου να σπουδάσω σε σχολή καλών τεχνών, όμως εγώ επιθυμούσα ταυτόχρονα να παρακολουθήσω και ακαδημαϊκά μαθήματα, ώστε η καλλιτεχνική μου πρακτική να έχει και θεωρητικό υπόβαθρο.

Gisela McDaniel_Bow Down_Oil on canvas, found objects, resin, sound_2019_Gisela McDaniel. Image courtesy the artist and Pilar Corrias, London

Στην εφηβεία μου άρχισα να αναπτύσσω μια πιο συνειδητή εικαστική ταυτότητα, δημιουργώντας φιγούρες και εστιάζοντας στους ανθρώπους. Η μητέρα μου ήταν κοινωνιολόγος και ασχολείτο πολύ με τους αυτόχθονες λαούς και την ασιατική αμερικανική ταυτότητα. Μεγάλωσα ανάμεσα σε πανεπιστημιακές διαλέξεις, βιβλία κοινωνιολογίας και αφηγήσεις ζωής, και έτσι με έναν τρόπο σχεδόν υπόγειο υιοθέτησα τις μεθόδους παρατήρησης και συλλογής ιστοριών που εκείνη χρησιμοποιούσε στην έρευνά της.

Από την πλευρά της μητέρας μου είμαι μισή αυτόχθονας – και οι δύο παππούδες μου ήταν ιθαγενείς από το Γκουάχαν. Προερχόμαστε από μια μητριαρχική κοινωνία, και αυτό επηρέασε βαθιά τη ματιά μου στον κόσμο. Οι ιστορίες των γυναικών, ο τρόπος με τον οποίο μεταδίδονται από γενιά σε γενιά και λειτουργούν ως φροντίδα και προστασία, βρίσκονται στον πυρήνα της καλλιτεχνικής μου δουλειάς. Έτσι, δημιουργώ έργα που δεν αποτυπώνουν απλώς εικόνες, αλλά κουβαλούν μνήμη, μεταφέρουν φωνές, και επιχειρούν να συνεχίσουν τη μετάδοση των ιστοριών των αυτόχθονων κοινοτήτων.

Κάποια στιγμή, ένας καθηγητής μου είπε: «Ζωγραφίζεις λίγο σαν τον Γκογκέν». Επειδή η μητέρα μου κινούταν στον ακαδημαϊκό χώρο, με πήγαινε συχνά σε μουσεία και, ως γυναίκα από τον Ειρηνικό, μου μιλούσε για τον Γκογκέν όμως πάντα με έναν διττό τρόπο. Σαν να μου δίδασκε το έργο του, ξεκαθαρίζοντάς μου ταυτόχρονα ότι δεν τον συμπαθούσε ως άνθρωπο. Στο σπίτι υπήρχαν πίνακές του, περισσότερο πιστεύω ως υλικό για κριτική – ήταν η αναπαράσταση των Πολυνησιακών γυναικών με το
βλέμμα ενός ξένου άνδρα.

Αυτό που με απασχολεί στο έργο του Γκογκέν είναι η σχέση της ματιάς με το υποκείμενο: ένας άντρας κοιτάζει μια γυναίκα που δεν έχει φωνή, δεν μπορεί να αυτοπροσδιοριστεί ούτε να προστατευτεί από το βλέμμα που την ορίζει. Ως νέα γυναίκα που βίωσα σεξουαλική βία – τόσο μέσα σε σχέση όσο και από έναν εντελώς άγνωστο – συνειδητοποίησα ότι αυτές οι εμπειρίες συλλογικές. Ότι κουβαλάμε ιστορίες που δεν ειπώνονται, αλλά υπάρχουν σαν υπόγειος κοινός τόπος. Κάπως έτσι ξεκίνησα να συζητώ με άλλες γυναίκες, να ηχογραφώ τις αφηγήσεις τους, να παρατηρώ τις λέξεις που επανέρχονται: «ντροπή», «ενοχή», «φόβος». Αυτές οι επαναλαμβανόμενες ηχώ έγιναν για μένα «συναισθηματική έρευνα». Και τελικά τις ζωγράφισα.

Ξεκίνησα με ηχητικά ντοκουμέντα και στη συνέχεια οι ιστορίες έγιναν πίνακες – όλο και μεγαλύτεροι. Ήθελα τα πρόσωπα να έχουν εκείνα τον έλεγχο: να επιλέγουν τη στάση τους, τα ρούχα τους, την εικόνα τους. Γιατί η ζωγραφική είναι μνήμη, και η μνήμη ζει περισσότερο από εμάς. Αρχικά, κάλυπτα τα πρόσωπα τους με μάσκες και έτσι διατηρούσα την ανωνυμία. Επειδή λοιπόν τη ζωγραφική την αντιλαμβάνομαι με στρώματα το πρώτο στρώμα είναι ο χρόνος που περνάω με κάθε άτομο, η συνομιλία, η σχέση. Μετά έρχεται η εικόνα.

Στην Πολυνησιακή κουλτούρα υπάρχει η πρακτική του «talk story», μια μορφή προφορικής αφήγησης που θυμίζει κουτσομπολιό, αλλά ουσιαστικά λειτουργεί ως προστατευτική ανταλλαγή πληροφοριών. «Άκουσες τι συνέβη; Να προσέχεις». Αυτό το θεωρώ βαθιά γυναικείο και βαθιά πολιτισμικό. Ο σεβασμός, ως θεμελιώδης αξία της κοινότητας των CHamoru, βρίσκεται στην καρδιά της φιλοσοφίας μου: σεβασμός στο πώς απεικονίζουμε κάποιον, πώς ακούμε την ιστορία του, πώς τη μεταφέρουμε.

Σήμερα, τα πρόσωπα δεν είναι πια ανώνυμα. Η νέα μου δουλειά δεν μιλά μόνο για τη βία, αλλά συνδέει προσωπικές εμπειρίες με μυθολογίες του Ειρηνικού και αφηγήσεις που βρήκα στην Ελλάδα, αναζητώντας τα κοινά σημεία και τις καθρεφτίσεις ανάμεσα σε πολιτισμούς που μεταδίδουν τη γνώση μέσα από ιστορίες γυναικών που προειδοποιούν, θυμούνται και προστατεύουν.

Τα τελευταία 9 χρόνια έχω δημιουργήσει πάνω από 100 πίνακες. Κάθε έργο είναι σαν μια ηχητική καταγραφή ιστοριών που ξεπηδούν μέσα από τις σιωπές, τις μνήμες και τα συναισθήματα των ανθρώπων που καταγράφω. Ένα ηχητικό αρχείο ανθρώπινων εμπειριών που γεωγραφικά και πολιτισμικά διαφέρουν, αλλά συνδέονται μέσα από μια βαθιά κοινή διάσταση – αυτή της ανθρώπινης αίσθησης και της καταγραφής του κόσμου γύρω μας.

Η πρώτη φορά που ήρθα στην Ελλάδα ήταν γεμάτη αποκαλύψεις. Είχα μια εβδομάδα στην Αθήνα για να συναντήσω ανθρώπους, να ακούσω τις ιστορίες τους και να καταλάβω πώς βιώνουν τον τόπο τους. Μια από τις ερωτήσεις που κάνω συχνά και την οποία πολλές φορές οι άνθρωποι βρίσκουν δύσκολη είναι: «Για ποιο πράγμα είσαι περήφανος/η για τον εαυτό σου;». Στο Γκουάχαν, η υπερηφάνεια θεωρείται κάπως αρνητική, υπάρχει και η λέξη «dosa», που αναφέρεται σε κάποιον που είναι υπερβολικά υπερήφανος. Εδώ, όμως, οι απαντήσεις ήταν εξαιρετικά ενδιαφέρουσες. Άκουσα ανθρώπους να μιλούν για τα ένστικτά τους, για την ανάγκη να εμπιστεύονται τις επιλογές τους και να είναι περήφανοι για τις σχέσεις τους. Αυτό ήταν πολύ όμορφο και για μένα ένα υπέροχο μάθημα”.

Gisela McDaniel_Push through_Oil on canvas, clothing, shoelace, jewelry from subject, resin, flower, sound_ 190.5 x 152.4 x 15.2 cm_2023_ Gisela McDaniel. Image courtesy the artist and Pilar

Πόσο δύσκολο είναι να «υπάρχεις» ελεύθερα μέσα σε μια κοινωνία, όταν κουβαλάς τραύματα που δεν φαίνονται.

“Μια άλλη πλευρά συναισθηματικής εξερεύνησης που με ενδιαφέρει είναι το πόσο μπορεί να σε αρρωστήσει το να καταπιέζεις τα συναισθήματα. Όταν κατάφερα να ξεπεράσω τη δική μου ντροπή και να μιλήσω για τις δικές μου εμπειρίες, σκέφτηκα τις ιστορίες των προγόνων μου – της γιαγιάς μου και της μητέρας μου, που ίσως δεν είχαν ποτέ την ευκαιρία να μοιραστούν όσα πέρασαν. Όπως, λοιπόν, οι γυναίκες κουβαλούν τις ιστορίες τους χωρίς να το ξέρουν, έτσι και εμείς κληρονομούμε αυτές τις ιστορίες, όχι πάντα συνειδητά, αλλά ως μέρος της κοινής μας μνήμης. Η αναπαράσταση αυτών των ιστοριών δεν αφορά μόνο την καταγραφή τραυματικών εμπειριών αλλά και την αποκατάσταση της ισορροπίας του ανθρώπινου σώματος και της ψυχής. Η διαδικασία αυτή είναι θεραπευτική, απελευθερωτική. Σκεπτόμενη την καθημερινή ζωή, κατέληξα στο πόσο δύσκολο είναι να «υπάρχεις» ελεύθερα μέσα σε μια κοινωνία, όταν κουβαλάς τραύματα που δεν φαίνονται.

Παρατηρώντας ακόμη και το πώς οι γυναίκες κινούνται στο δρόμο ή πώς επιλέγουν τους δρόμους όπου θα περπατήσουν συνειδητοποιώ ότι αυτές οι μικρές λεπτομέρειες υποδηλώνουν μια καθημερινή μάχη, ενώ υπάρχει πάντα και η πάλη για το πώς θα «εμφανίζεσαι» προς τον έξω κόσμο, ενώ ταυτόχρονα προσπαθείς να κρατήσεις την πληγή σου κρυφή.

Αυτό το σκηνικό επαναλαμβάνεται σε κάθε χώρα και σε κάθε νέα συνέντευξη ή συνάντηση, παρατηρώ τις κοινές αλήθειες που μοιράζονται οι άνθρωποι: πώς νιώθουν, πώς επηρεάζουν τα συναισθήματα τη ζωή τους, και πώς όταν δεν εκφράζονται, παραμένουν αόρατες και βαθιές οι ουλές που επηρεάζουν το σώμα και την ψυχική τους υγεία. Και κάπως έτσι, η καταγραφή αυτών των συναισθημάτων και ιστοριών γίνεται για μένα μια πράξη θεραπείας, για μένα και για τους άλλους. Μέσα από τις ζωγραφιές μου, εξετάζω τις διασυνδέσεις των ιστοριών, τη δύναμη των συναισθημάτων και τους τρόπους με τους οποίους εμείς οι άνθρωποι, είτε σε προσωπικό είτε σε συλλογικό επίπεδο, δημιουργούμε ένα δίχτυ προστασίας γύρω από την εμπειρία μας. Και ίσως αυτό το δίχτυ είναι πιο δυνατό όταν το μοιραζόμαστε μαζί. Ένα δίχτυ που θα δεις στα έργα μου, είτε σε μορφή καλσόν είτε σαν δίχτυ θάλασσας”.

Νέα δεδομένα φαίνεται πως προκύπτουν στον ρωσο-ουκρανικό πόλεμο μετά τη συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι στον Λευκό Οίκο.

Ο Ουκρανός πρόεδρος είχε φτάσει στην Ουάσιγκτον με στόχο να εξασφαλίσει την έγκριση των αμερικανικών πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς Tomahawk, που θα επιτρέψουν στην Ουκρανία να πλήξει στόχους βαθιά μέσα στη ρωσική επικράτεια. Ο Αμερικανός πρόεδρος, από την πλευρά του, είχε αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο να τους παραχωρήσει, ωστόσο φαίνεται πως βάζει φρένο -τουλάχιστον προς ώρας- στα «θέλω» του Κιέβου, με φόντο ίσως και το επικείμενο τετ α τετ με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, στη Βουδαπέστη.

«Θα προτιμούσα να μη χρειαστούν οι Tomahawk. Θα προτιμούσα να τελειώσει ο πόλεμος» δήλωσε ο Τραμπ πριν τη συνάντηση με τον Ζελένσκι και εξέφρασε επιφυλάξεις για το ενδεχόμενο νέων εξοπλιστικών παραδόσεων, εκτιμώντας ότι «η ειρήνη μπορεί να επιτευχθεί μέσω διαλόγου. Νομίζω ότι ο πρόεδρος Ζελένσκι θέλει να γίνει αυτό και νομίζω ότι ο πρόεδρος Πούτιν θέλει να γίνει τώρα».

Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι, απαντούν σε ερωτήσεις δημοσιογράφων πριν από το γεύμα στην Αίθουσα του Υπουργικού Συμβουλίου του Λευκού Οίκου AP Photo/Alex Brandon

Μετά το τέλος της συνάντησης, η οποία έγινε στη σκιά της πολύωρης (2,5 ώρες) τηλεφωνικής συνομιλίας Τραμπ – Πούτιν, ο Ουκρανός πρόεδρος έκανε λόγο για μια «παραγωγική» επίσκεψη, όπου συζητήθηκε ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, συμπεριλαμβανομένων των όπλων μεγάλου βεληνεκούς. Ωστόσο, απέφυγε να σχολιάσει περαιτέρω το ζήτημα των πυραύλων Tomahawk. Ερωτηθείς από δημοσιογράφο αν ήταν αισιόδοξος για συμφωνία των ΗΠΑ να παράσχουν τα όπλα, σχολίασε πως ήταν «ρεαλιστής».

Σημειώνεται πως, το Κρεμλίνο έχει προειδοποιήσει ότι η παροχή αμερικανικών πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς θα συνιστούσε «σοβαρή κλιμάκωση του πολέμου». Παράλληλα, ειδικοί επισημαίνουν ότι, ακόμη και αν δοθεί το πράσινο φως, η Ουκρανία θα χρειαστεί μεγάλο αριθμό Tomahawk -με κόστος περίπου 2,5 εκατομμύρια δολάρια ανά μονάδα- για να επηρεάσει ουσιαστικά τις ισορροπίες στο μέτωπο.

Οι Tomahawk έχουν βεληνεκές άνω των 1.000 μιλίων και θα μπορούσαν να πλήξουν στόχους βαθιά μέσα στη Ρωσία, σε σύγκριση μάλιστα και με τις δυνατότητες των δυτικών πυρομαχικών που έχουν παρασχεθεί στο Κίεβο μέχρι στιγμής. Ως προς αυτό, δε, πληροφορίες από ουκρανικές πηγές θέλουν τον Ζελένσκι να παρουσίασε στον Τραμπ χάρτες με ευάλωτες τοποθεσίες εντός της ρωσικής επικράτειας.

Σύμφωνα με αρκετά άτομα που βρίσκονται κοντά στον Αμερικανό πρόεδρο, και τα οποία μίλησαν στο CNN, η συζήτηση μεταξύ των δύο προέδρων ήταν τεταμένη, ειλικρινής και, κατά διαστήματα, «άβολη».

Ο Τραμπ ξεκαθάρισε στον Ζελένσκι σε μια «άμεση και ειλικρινή» συνομιλία ότι -προς το παρόν- δεν θα λάμβανε τους πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς που επιθυμούσε. Ένας αξιωματούχος εκμυστηρεύτηκε πως ο Τραμπ είχε την εντύπωση ότι η Ουκρανία επιδιώκει να κλιμακώσει και να παρατείνει τη σύγκρουση και ανησυχεί για πιθανές απώλειες κατά τη διάρκεια ενός επερχόμενου σκληρού χειμώνα.

Το εδαφικό ζήτημα

Πέραν του ζητήματος των πυραύλων Tomahawk, ο Αμερικανός πρόεδρος φαίνεται πως επιλέγει (ξανά) αλλαγή πλεύσης και στο θέμα των διεκδικούμενων εδαφών Ρωσίας – Ουκρανίας. Μετά την αποχώρηση του Ουκρανού προέδρου από τον Λευκό Οίκο, κάλεσε -μέσω της αγαπημένης του πλατφόρμας Truth Social- τη Μόσχα και το Κίεβο να σταματήσουν αμέσως τις εχθροπραξίες στις υπάρχουσες γραμμές του μετώπου, επιτρέποντας και στις δύο πλευρές να διεκδικήσουν τη νίκη.

«Αρκετό αίμα έχει χυθεί […] Πρέπει να σταματήσουν εκεί που βρίσκονται. Ας διεκδικήσουν και οι δύο τη νίκη, ας αποφασίσει η Ιστορία! Όχι άλλοι πυροβολισμοί, όχι άλλοι θάνατοι, όχι άλλα τεράστια και μη βιώσιμα ποσά που ξοδεύονται» έγραψε.

Χαρακτηρίζοντας τη συνάντησή του με τον πρόεδρο της Ουκρανίας «πολύ ενδιαφέρουσα» και «εγκάρδια», ο Τραμπ είπε ότι μετέφερε ένα παρόμοιο μήνυμα στον Ζελένσκι, όπως είχε κάνει στον Πούτιν μια μέρα νωρίτερα. «Του είπα, όπως επίσης πρότεινα έντονα στον πρόεδρο Πούτιν, ότι είναι καιρός να σταματήσουν οι δολοφονίες και να γίνει μια ΣΥΜΦΩΝΙΑ!».

Ο Αμερικανός πρόεδρος καταδίκασε το γεγονός ότι «χιλιάδες άνθρωποι σφαγιάζονται κάθε εβδομάδα» και κατέληξε: «ΟΧΙ ΑΛΛΟ ΠΙΑ, ΠΗΓΑΙΝΕΤΕ ΣΤΙΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΚΑΝΟΝΤΑΣ ΣΕ ΕΙΡΗΝΗ!».

Επανήλθε, δε, λίγη ώρα αργότερα μιλώντας σε δημοσιογράφους, κατά την προσγείωσή του στη Φλόριντα. «Κατά τη γνώμη μου, πρέπει να σταματήσουν αμέσως τον πόλεμο. Πηγαίνετε στη γραμμή μάχης, όπου κι αν βρίσκεται. Διαφορετικά, είναι πολύ περίπλοκο. Δεν θα καταφέρετε ποτέ να το λύσετε. Σταματήστε στη γραμμή μάχης. Και οι δύο πλευρές πρέπει να πάνε σπίτι, να πάνε στις οικογένειές τους, να σταματήσουν τις δολοφονίες. Και αυτό πρέπει να είναι όλο».

Δημοσιογράφοι και αναλυτές διεθνώς εστιάζουν στη νέα κυβίστηση του Τραμπ, κάνοντας λόγο για την «τελευταία χρονικά ανατροπή» εν μέσω εξαιρετικά δύσκολων διαπραγματεύσεων και παρατηρώντας πως ο τόνος του άλλαξε μετά τη συνομιλία με τον Πούτιν, την Πέμπτη (16/10).

Υπενθυμίζεται πως, προ μηνός ο Τραμπ είχε εκφράσει την άποψη πως η Ουκρανία θα μπορούσε να ανακτήσει όλα τα εδάφη της που βρίσκονται υπό ρωσική κατοχή. «Αφού κατανόησα πλήρως τη στρατιωτική και οικονομική κατάσταση Ουκρανίας – Ρωσίας και, αφού είδα τα οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η Ρωσία, θεωρώ ότι η Ουκρανία, με τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Ενωσης, είναι σε θέση να πολεμήσει και να κερδίσει πίσω το σύνολο της επικράτειάς της στην αρχική της μορφή. Με χρόνο, υπομονή και τη χρηματοοικονομική υποστήριξη της Ευρώπης και, ειδικότερα, του ΝΑΤΟ, τα αρχικά σύνορα από όπου ξεκίνησε αυτός ο πόλεμος αποτελούν επιλογή. Γιατί όχι;».

Δύο μήνες νωρίτερα, στις 11 Αυγούστου, είχε βάλει στο τραπέζι το σενάριο Ρωσία και Ουκρανία να προχωρήσουν σε «ανταλλαγή εδαφών» για να τερματίσουν τον πόλεμο, λέγοντας ότι αυτό θα είναι «καλό» και «κακό» και για τις δύο πλευρές.

Η αντίδραση Κιέβου – Μόσχας στην πρόταση Τραμπ

Ο Ζελένσκι χαρακτήρισε την πρόταση του Τραμπ ως ένα πρώτο βήμα για ευρύτερες διαπραγματεύσεις και είπε ότι το μεγαλύτερο ζήτημα αφορά τον Πούτιν, τον οποίο κατηγόρησε ότι δεν επιθυμεί την ειρήνη.

«Πρέπει να σταματήσουμε εκεί που είμαστε, έχει δίκιο, ο πρόεδρος έχει δίκιο» δήλωσε στους δημοσιογράφους έξω από τον Λευκό Οίκο μετά τη συνάντηση. «Και μετά να μιλήσουμε» πρόσθεσε, υπονοώντας ότι η διακοπή των εχθροπραξιών στην τρέχουσα γραμμή του μετώπου θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για μια «δίκαιη και διαρκή ειρήνη».

Η διακοπή του πολέμου «αφορά τον Πούτιν, γιατί δεν ξεκινήσαμε εμείς αυτόν τον πόλεμο» πρόσθεσε.

Στην αντίπερα όχθη, δεν είναι ακόμη σαφές πώς θα αντιδράσει ο Πούτιν στην πρόταση του Τραμπ. Μόλις τον Αύγουστο, ο Ρώσος πρόεδρος απαιτούσε εδάφη της Ουκρανίας που εκτείνονται πολύ πέρα από αυτά που διατηρεί υπό τον έλεγχό του. Ο σύμβουλος του Πούτιν, Γιούρι Ουσάκοφ, δεν έκανε κάποια αναφορά σε κατάπαυση του πυρός κατά μήκος των τρεχουσών γραμμών του μετώπου κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου, μετά την τηλεφωνική επικοινωνία των δύο ανδρών.

Αντιθέτως, ισχυρίστηκε πως το Κρεμλίνο έχει το πάνω χέρι στο πεδίο. «Οι ρωσικές ένοπλες δυνάμεις ελέγχουν πλήρως την κατάσταση σε όλο το μήκος της γραμμής επαφής».

Σημειώνεται πως, η Ρωσία έχει σημειώσει σταδιακά κέρδη στην Ουκρανία τους τελευταίους μήνες, με μεγάλο κόστος σε ανθρώπινες ζωές και εξοπλισμό, αλλά δεν έχει επιτύχει σημαντική πρόοδο. Οι δυνάμεις του Κιέβου έχουν συγκρατήσει τον ρωσικό στρατό κυρίως με τη βοήθεια drones, ακόμη κι αν οι Ουκρανοί αξιωματικοί και στρατιώτες διαμαρτύρονται για την έλλειψη στρατευμάτων στην πρώτη γραμμή του μετώπου.

Η Μόσχα ελέγχει πλέον περίπου το 20% του ουκρανικού εδάφους, αλλά δεν έχει καταφέρει να καταλάβει τις μεγάλες πόλεις της ανατολικής Ουκρανίας, στην περιοχή του Ντονέτσκ, που αποτελούν στόχους εδώ και χρόνια.