Ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Βλαντιμίρ Πούτιν θα συναντηθούν την Παρασκευή, στο Άνκορατζ στην Αλάσκα, για να συζητήσουν τον πόλεμο στην Ουκρανία. Και είναι σαφές ότι, τουλάχιστον από την πλευρά του Αμερικανού προέδρου, υπάρχει μια σαφής συμπάθεια προς το πρόσωπο του ομολόγου, παρά το γεγονός ότι τελευταία δηλώνει ότι «τον έχει απογοητεύσει». Ή ότι είναι ευγενής, αλλά τελικά του λέει ψέματα.
Εύκολα θα μπορούσε να μιλήσει κανείς για «παράξενη σχέση» μεταξύ των δύο ηγετών. Οι προηγούμενες συναντήσεις τους, στη διάρκεια της πρώτης θητείας του Ντόναλντ Τραμπ, είχαν συναντηθεί τέσσερις φορές. Το ραντεβού στην Αλάσκα είναι το πρώτο από την επανεκλογή του Αμερικανού προέδρου.
Το 2017 ο Τραμπ «έκλεψε» τις σημειώσεις του διερμηνέα του
Διεθνείς αναλυτές, ενθυμούμενοι τι έγινε στο παρελθόν, προσπαθούν να «μαντέψουν» το αποτέλεσμα της νέας συνάντησης, η οποία σύμφωνα με τους Financial Times μπορεί να είναι και «αντισυμβατική».
Με οδηγό το παρελθόν
Η πρώτη έγινε τον Ιούλιο του 2017, στο περιθώριο της συνόδου της G20 στο Αμβούργο. Ο Ντόναλντ Τραμπ ήταν πιεσμένος από την έρευνα για φερόμενη ρωσική ανάμειξη στις εκλογές. Συνεπώς, υπήρχε αμοιβαία επιφυλακτικότητα μεταξύ του Τραμπ και των δικών του συμβούλων εξωτερικής πολιτικής.
Οι δύο πρόεδροι και ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ συναντήθηκαν παρουσία δύο διερμηνέων. Όταν τελείωσε η συνάντηση, ο Ντόναλντ Τραμπ «έκλεψε» τις σημειώσεις του διερμηνέα του και του ζήτησε να μην ενημερώσει κανέναν για το περιεχόμενο της συνάντησης. Το ίδιο βράδυ, στο δείπνο, ο Ντόναλντ Τραμπ πλησίασε τον Βλαντιμίρ Πούτιν για κατ’ ιδίαν συνάντηση. Εκεί βρέθηκε μόνο ο διερμηνέας του Ρώσου προέδρου, αλλά κανένας Αμερικανός αξιωματούχος.
Τον Νοέμβριο του ίδιου χρόνου, συναντήθηκαν ξανά στο φόρουμ Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού στο Βιετνάμ. Ο Ντόναλντ Τραμπ επανέλαβε τους ισχυρισμούς του Ρώσου ομολόγου του ότι η Μόσχα δεν είχε παρέμβει στις εκλογές των ΗΠΑ.
Ο Τραμπ «έχει ακλόνητη πίστη στο χάρισμά του και στην ικανότητά του να πείθει τους ομολόγους του»
Ένα χρόνο μετά, στην κατ’ ιδίαν συνάντηση που είχαν στο Ελσίνκι, τον Ιούλιο, μαζί τους ήταν μόνο οι δύο διερμηνείς τους. Όταν ο Ντόναλντ Τραμπ ρωτήθηκε σε συνέντευξη Τύπου αν πίστευε τις δικές του υπηρεσίες πληροφοριών για την παρέμβαση στις εκλογές ή τον Ρώσο πρόεδρο, είπε ότι εμπιστεύεται και τους δύο. Ωστόσο πρόσθεσε: «Ο πρόεδρος Πούτιν λέει ότι δεν είναι η Ρωσία. Δεν βλέπω κανένα λόγο για τον οποίο θα ήταν».
Υπήρξε ακόμη μία συνάντηση, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής της G20 στο Μπουένος Άιρες επίσης το 2018. Ούτε σε εκείνη πήρε ο Ντόναλντ Τραμπ μαζί του διερμηνέα ή κάποιον που να κρατάει σημειώσεις.
Η σύνοδος στην Αλάσκα
Τώρα, καθώς οι δύο ηγέτες προετοιμάζονται για την πρώτη τους πρόσωπο με πρόσωπο συνάντηση μετά την επανεκλογή Τραμπ, πολλοί εκτιμούν ότι οι προηγούμενες συναντήσεις είναι καμπανάκι κινδύνου.
Υποστηρίζουν ότι ο Βλαντιμίρ Πούτιν, ως έμπειρος πράκτορας της KGB, θα «τυλίξει σε μια κόλλα χαρτί» τον Αμερικανό ομόλογό του.
Ολάντ: «Η τεχνική του Πούτιν είναι το ψέμα κατ’ επάγγελμα»
Σύμφωνα με τον Σάμιουελ Τσάραπ, ανώτερο πολιτικό επιστήμονα στην Rand Corporation, «δεν υπάρχει περίπτωση να πάμε από την έλλειψη προόδου σε μια σύνοδο κορυφής που τερματίζει τον πόλεμο σε λιγότερο από μία εβδομάδα». Όπως σημειώνει, ο Ντόναλντ Τραμπ «έχει ακλόνητη πίστη στο χάρισμά του και στην ικανότητά του να πείθει τους ομολόγους του σε αυτό που θεωρεί λογικό και σωστό».
Οι συμβουλές του Ολάντ
Οι Financial Times ζήτησαν από τον πρώην πρόεδρο της Γαλλίας, Φρανσουά Ολάντ, να κάνει μια εκτίμηση για τις εξελίξεις στην Αλάσκα. Ο Φρανσουά Ολάντ, που το 2015, μαζί με την Άνγκελα Μέρκελ, ηγούνταν των διαπραγματεύσεων στο Μινσκ με τον Ρώσο πρόεδρο για την Ουκρανία, δεν έχει καλά νέα.
«Η τεχνική του Πούτιν είναι το ψέμα κατ’ επάγγελμα. Και ο Τραμπ θα ήταν καλό να δείξει ότι έχει λεπτομερή γνώση της κατάστασης επί του πεδίου».
Ο Φρανσουά Ολάντ εκτιμά ότι ο Βλαντιμίρ Πούτιν πιθανότατα θα κερδίσει χρόνο. «Δεν βιάζεται. Ξέρει ότι θα εξακολουθεί να είναι στην εξουσία σε ένα μήνα, δύο χρόνια, ίσως μέχρι το τέλος της ζωής του», είπε.
Από την άλλη πλευρά, ο Ντόναλν Τραμπ «βιάζεται επειδή έχει δεσμευτεί να επιλύσει όλες τις συγκρούσεις του κόσμου και θέλει γρήγορα αποτελέσματα».
Επίσης, υπάρχει ένα μοτίβο που ακολουθεί ο Ρώσος πρόεδρος, με μακροσκελείς τοποθετήσεις. «Ο Πούτιν θα ξεκινήσει τη συνάντηση επαναλαμβάνοντας ολόκληρη την ιστορία. Θα μπορούσε να διαρκέσει μια ώρα, περισσότερο, αν δεν τον διακόψουν. Η ρωσική μέθοδος διαπραγμάτευσης είναι ότι θα πρέπει να διαρκέσει πολύ, αλλά να μην συμβεί τίποτα σημαντικό».
«Ήταν ένα τόσο μεγάλο ψέμα που ήταν εντυπωσιακό»
Στο τέλος όμως, «πάντα προσφέρει μια ευκαιρία. Μια διαμεσολάβηση, μια άλλη συνάντηση, μια ομάδα εργασίας. Έτσι η άλλη πλευρά θα μπορεί να πει, δείτε, ο Πούτιν έχει αλλάξει λίγο».
Και όσον αφορά τη χρήση του ψεύδους, ο πρώην πρόεδρος της Γαλλίας λέει ότι είναι ένα από τα κόλπα που χρησιμοποιεί. Στο Μινσκ, είπε, ο Βλαντιμίρ Πούτιν επέμεινε ότι δεν είχε καμία επαφή με τους φιλορώσους αυτονομιστές στην ανατολική Ουκρανία, παρά τη χρηματοδότηση και την υποστήριξή τους στρατιωτικά. «Ήταν ένα τόσο μεγάλο ψέμα που ήταν εντυπωσιακό», σημείωσε.
Διαφορετικοί στόχοι
Ο Κίριλ Ρογκόφ, κοινωνιολόγος και επισκέπτης καθηγητής στο Ινστιτούτο Ανθρωπιστικών Επιστημών στη Βιέννη, πιστεύει ότι στην Αλάσκα ο Βλαντιμίρ Πούτιν «θα προσπαθήσει να πείσει τον Τραμπ ότι [η ρωσική] θέση είναι καλύτερη από ό,τι είναι στην πραγματικότητα. Ενώ για τον Τραμπ είναι πολύ πιο σημαντικό να κάνει αυτή τη συμφωνία και να την διεκδικήσει ως νέα νίκη για τη διατήρηση της ειρήνης».
Εκτιμά ότι τελικά η συνάντηση «δεν θα οδηγήσει πουθενά. Αλλά ο Τραμπ αποφεύγει να αναλάβει αποφασιστική δράση».
Ο κατά Μέρκελ «συναισθηματικός» Τραμπ
Γερμανός διπλωμάτης που συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις του Μινσκ περιέγραψε τον Πούτιν ως «έναν από τους πιο επιδέξιους διαπραγματευτές». «Γνωρίζει όλα τα θέματα, τη νομική συλλογιστική στις λεπτομέρειες, αλλά πάντα χειραγωγεί τα γεγονότα. Πρέπει να γνωρίζετε τα γεγονότα σας τόσο καλά όσο και αυτός», είπε, προσθέτοντας: «Τα γεγονότα δεν είναι το δυνατό σημείο του Τραμπ».
Στις αρχές του 2017, η Μέρκελ είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον πρόεδρο των ΗΠΑ για να εξηγήσει πώς ο Πούτιν αρνήθηκε να εφαρμόσει τη συμφωνία του Μινσκ. Ο Τραμπ της είπα απλώς «ευχαριστώ» και έκλεισε το τηλέφωνο. Αργότερα, Αμερικανοί σύμβουλοι είπαν στην ομάδα της Μέρκελ ότι ο Τραμπ ήταν έξαλλος επειδή θεώρησε ότι του είχε κάνει διάλεξη. «Όχι μόνο δεν αγαπά τα γεγονότα, αλλά έχει και τις προκαταλήψεις του. Και ο Πούτιν το γνωρίζει αυτό», είπε ο διπλωμάτης.
Η ίδια η πρώην καγκελάριος στα απομνημονεύματά της, περιγράφει ότι εκείνη και ο Τραμπ «μιλούσαν σε δύο διαφορετικά επίπεδα: ο Τραμπ στο συναισθηματικό· εγώ στο πραγματικό».
«Δεν θα υπάρξει συμφωνία»
Γάλλος σύμβουλος που μετείχε στην ομάδα του Φρανσουά Ολάντ στο Μινσκ εξήγησε ότι ο Βλαντιμίρ Πούτιν έχει μια «πολύ δομημένη, πολύ σχολαστική κακή πίστη». Αρνούνταν να δεχτεί οποιαδήποτε εξωτερική παρακολούθηση των ουκρανορωσικών συνόρων, «ισχυριζόμενος ότι δεν παραβιάζονταν». «Αλλά φυσικά αυτό συμβαίνει επειδή οι Ρώσοι τα διέσχιζαν όποτε ήθελαν», πρόσθεσε.
Όσον αφορά τη συνάντηση στην Αλάσκα, ο Γάλλος σύμβουλος είπε: «Οι Ρώσοι δεν πρόκειται να καταλήξουν σε συμφωνία. Ο Πούτιν χρειάζεται απλώς να σταματήσει ο Τραμπ να υποστηρίζει την Ουκρανία. Αλλά αυτό είναι ούτως ή άλλως η φυσική τάση του Τραμπ».
Ανεξέλεγκτος πρόεδρος
Σε σύγκριση με την πρώτη του θητεία, ο πρόεδρος των ΗΠΑ αντιμετωπίζει τώρα λιγότερους ελέγχους στην εξουσία του. Οι Ρεπουμπλικάνοι νομοθέτες εκφοβίζονται και ο μηχανισμός εξωτερικής πολιτικής έχει παραγκωνιστεί. «Δεν μπορεί να περιοριστεί», δήλωσε ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος, υπό τον όρο της ανωνυμίας.
Σύμφωνα με τον Άντριου Βάις, αντιπρόεδρο του Ιδρύματος Carnegie για τη Διεθνή Ειρήνη, ο Ντόναλντ Τραμπ και ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ λειτουργούν ανεξέλεγκτα.
Στην Αλάσκα, είπε θα «έχουμε τον Τραμπ χωρίς προστατευτικά κιγκλιδώματα ή αντίβαρα, να κάθεται με τον Πούτιν, ο οποίος βρίσκεται σε αυτή τη θέση για μια δεκαετία περίπου, χωρίς να έχει κάποιον που να μπορεί να συγκριθεί μαζί του σε εξουσία», είπε ο Βάις.
