Ενώ στον δυτικό τύπο πολλοί προεξοφλούν ότι η επικείμενη συνάντηση της Παρασκευής στην Αλάσκα μεταξύ Ντόναλντ Τραμπ και Βλαντιμίρ Πούτιν ευνοεί τη Ρωσία, όσον αφορά τον πόλεμο στην Ουκρανία, οι εξελίξεις στο μέτωπο φαίνεται να τους επιβεβαιώνουν. Ουκρανοί αξιωματικοί και στρατιώτες αμφισβητούν δημοσίως το Γενικό Επιτελείο.
Μια εκεχειρία παραμένει απίθανη, παρά τη σύνοδο κορυφής μεταξύ Πούτιν και Τραμπ, καθώς ο Πούτιν απαιτεί από την Ουκρανία να αποσυρθεί από στρατηγικά ζωτικής σημασίας εδάφη — απαίτηση που το Κίεβο και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί του απορρίπτουν κατηγορηματικά.
Για τους Ουκρανούς όμως η κατάσταση είναι εξαιρετική κρίσιμη καθώς φαίνεται ότι δεν μπορούν να αντέξουν στη στρατηγική της Μόσχας: Στοχεύει να αναγκάσει την Ουκρανία σε συνθηκολόγηση, εξαντλώντας τον στρατό της και δείχνοντας αντοχή στην συνεχή δυτική στήριξη στον αντίπαλο.
Σύμφωνα με αποκάλυψη της The Wall Street Journal, το Γενικό Επιτελείο της Ουκρανίας αναγνώρισε προβλήματα υποστηρίζοντας ότι γίνονται βελτιώσεις, όπως αναδιοργάνωση της εκπαίδευσης και μετάβαση σε αμερικανικό μοντέλο διοίκησης που μεταβιβάζει περισσότερες αποφάσεις στα χαμηλότερα επίπεδα.
Τόνισε ότι η αυστηρή ιεραρχία είναι μερικές φορές αναγκαία όταν οι μονάδες δεν αποδίδουν, και ότι διοικητές ταξιαρχιών αντικαθίστανται αν έχουν υπερβολικές απώλειες.
«Ο πόλεμος μεγάλης κλίμακας έχει αποκαλύψει τόσο δυνατά σημεία όσο και αδυναμίες σε όλα τα επίπεδα», ανέφερε η ανακοίνωση.
Η ουκρανική ηγεσία αναγκάστηκε να προβεί σε αυτή την ανακοίνωση καθώς οι αντιδράσεις στις τάξεις των κατώτερων αξιωματικών στο μέτωπο όλο και πληθαίνουν για τις εγκληματικές επιλογές των ανώτερων αξιωματικών.
Φταίνε οι ανώτεροι αξιωματικοί
Κατά μήκος των 1.200 χιλιομέτρων του μετώπου, πολλοί στρατιώτες αφηγούνται ιστορίες με που έχουν πάνω κάτω ένα ίδιο μοτίβο, σύμφωνα με το αμερικανικό δημοσίευμα: ανώτεροι διοικητές αρνούνται να εγκρίνουν έγκαιρες τακτικές υποχωρήσεις, αφήνοντας άνδρες σε κίνδυνο περικύκλωσης και εξόντωσης.
Αξιωματικοί και στρατιώτες του ουκρανικού στρατού παραπονιούνται για μια συγκεντρωτική κουλτούρα διοίκησης που συχνά τιμωρεί την πρωτοβουλία και σπαταλά ανθρώπινες ζωές. Στρατηγοί διατάσσουν επαναλαμβανόμενες μετωπικές επιθέσεις χωρίς ρεαλιστικές πιθανότητες επιτυχίας και απορρίπτουν αιτήματα από πιεζόμενες μονάδες για τακτικές υποχωρήσεις προκειμένου να σωθούν άνδρες. Οι απώλειες συσσωρεύονται σε επιχειρήσεις με ελάχιστη στρατηγική σημασία.
«Ο στρατός μας κρατά κυρίως χάρη στην πρωτοβουλία των ανθρώπων μέχρι το επίπεδο διοικητή τάγματος», δήλωσε ο ταγματάρχης Ολέξιι Παστερνάκ, βετεράνος αξιωματικός που υποστηρίζει ότι οι ανώτερες βαθμίδες χρειάζονται άμεσες αλλαγές.
Η αντοχή όμως δεν υπάρχει παντού. Τις τελευταίες ημέρες, μικρές ομάδες Ρώσων στρατιωτών διείσδυσαν στις ουκρανικές γραμμές σε κρίσιμο σημείο της ανατολικής περιφέρειας του Ντονέτσκ, εκμεταλλευόμενες την έλλειψη ουκρανικού πεζικού. Το Κίεβο αγωνίζεται να ανακόψει την προέλαση.
Όχι άλλο ένα Κουρσκ
Ο λοχαγός Ολεξάντρ Σιρσίν, διοικητής τάγματος της 47ης Μηχανοκίνητης Ταξιαρχίας, εξέφρασε δημόσια την απογοήτευσή του, τολμώντας να γράψει στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για «ανόητες» διαταγές και απώλειες, και για διάχυτο φόβο απέναντι σε στρατηγούς «που είναι ικανοί μόνο για επιπλήξεις, ανακρίσεις, επιβολή ποινών». Στρέφοντας τον λόγο στο Γενικό Επιτελείο των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας, είπε: «Ελπίζω και τα παιδιά σας να είναι στο πεζικό και να εκτελούν τις εντολές σας».
Η «σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι» ήταν μια διαταγή να επιστρέψουν στο Κουρσκ που είχαν χάσει οι Ουκρανοί! Είχε αποτέλεσμα πολλοί άνδρες να σκοτωθούν πολλοί δυσεύρετοι στρατώτες. «Ήταν νέοι και με κίνητρο. Είχα ελπίδες γι’ αυτούς. Αντί γι’ αυτό, τους χάσαμε», είπε ο Σιρσίν.
Για πολλούς στρατιώτες, η επιχείρηση στο Κουρσκ ήταν το απόλυτο παράδειγμα του πώς οι σοβιετικές νοοτροπίες εξακολουθούν να κοστίζουν ζωές, αναφέρει η Wall Street Journal. Η επιχείρηση ξεκίνησε καλά με το Κίεβο να ελπίζει ότι η γη αυτή θα μπορούσε να αποτελέσει διαπραγματευτικό χαρτί σε ειρηνευτικές συνομιλίες.
Όμως, σύντομα, το Κουρσκ μετατράπηκε σε ακόμη μία μάχη φθοράς καθώς, όπως σημειώνει το Σιρσίν, οι Ρώσοι αφού έστειλαν ενισχύσεις, «ρχισαν να κόβουν τις γραμμές ανεφοδιασμού των Ουκρανών. «Μέχρι τον χειμώνα δεν μπορούσαμε να συνεχίσουμε αποτελεσματικά» είπε ο Σιρσίν. Όπως περιέγραψε, έγραψε αναφορές για τα προβλήματα και πρότεινε λύσεις, αλλά οι ανώτεροι δεν ήθελαν να πάρουν δύσκολες αποφάσεις. «Έπρεπε είτε να αλλάξουμε την κατάσταση στο πεδίο, είτε να αποσυρθούμε. Αλλά απλώς περιμέναμε, μέχρι που όλα άρχισαν να καταρρέουν».
Όταν οι Ουκρανοί τελικά υποχώρησαν από το Κουρσκ, η διαδικασία ήταν συχνά απελπιστική και χαοτική. Μονάδες εγκατέλειπαν τα οχήματά τους. Άνδρες περπατούσαν μεγάλες αποστάσεις με τα πόδια. Ο κύριος δρόμος επιστροφής στην Ουκρανία, υπό σφοδρά ρωσικά πυρά, ήταν γεμάτος με απανθρακωμένα πτώματα Ουκρανών στρατιωτών και κατεστραμμένα οχήματα με περισσότερους νεκρούς μέσα, σύμφωνα με μαρτυρίες όσων αποχώρησαν.
Ορισμένοι διοικητές διμοιριών που υποχώρησαν χωρίς άδεια για να σώσουν τους άνδρες τους τέθηκαν υπό έρευνα. Άλλοι εγκαταλείφθηκαν στο Κουρσκ χωρίς καμία εντολή.
Υιοθετείται το σοβιετικό μοντέλο
Ο 60χρονος στρατηγός Ολξάντρ Σύρσκι, που έγινε αρχηγός του στρατού το 2024, παραμένει ευρέως αντιδημοφιλής στους στρατιώτες, πολλοί από τους οποίους τον βλέπουν ως την επιτομή του «σοβιετικού συνδρόμου»: έναν αξιωματικό που εκπαιδεύτηκε στη Μόσχα, που μικροδιαχειρίζεται μονάδες στο πεδίο, καθυστερώντας υποχωρήσεις ή διατάζοντας επιθέσεις που οδηγούν σε ηθικά καταστροφικές απώλειες για ανούσιους στόχους.
Ωστόσο, σύμφωνα πάντα με το αμερικανικό δημοσίευμα, πολλοί Ουκρανοί αξιωματικοί, λένε ότι τα προβλήματα ξεπερνούν το πρόσωπό του. Το Επιτελείο εξακολουθεί να περιλαμβάνει πολλούς αξιωματικούς που εκπαιδεύτηκαν σε σοβιετικά πρότυπα πριν από χρόνια, πολλοί εκ των οποίων επανήλθαν από την αποστρατεία λόγω της ραγδαίας επέκτασης του στρατού και δεν κατανοούν τον ταχέως εξελισσόμενο πόλεμο των drones.
Για χρόνια πριν από τη ρωσική εισβολή, χώρες του ΝΑΤΟ οργάνωναν εκπαιδεύσεις για Ουκρανούς αξιωματικούς, ώστε να εκσυγχρονίσουν τον στρατό. Το 2022, ο Παστερνάκ παρακολούθησε στο Ηνωμένο Βασίλειο μάθημα για την έννοια της «εντολής αποστολής», όπου οι ανώτατοι διοικητές θέτουν τον στόχο και οι υφιστάμενοι αποφασίζουν πώς να τον επιτύχουν — ακριβώς το αντίθετο της σοβιετικής παράδοσης.
Κατά την αποτυχημένη ουκρανική αντεπίθεση του 2023 στη Ζαπορίζια, στρατηγοί από ανώτερα επιτελεία φώναζαν μέσω ασυρμάτου σε διοικητές ταξιαρχιών, ακόμη και σε λοχίες στο πεδίο, να επιτεθούν ξανά και ξανά, ακόμη και όταν οι απώλειες καθιστούσαν τις μονάδες ανίκανες για μάχη.
Παραιτήσεις στρατηγών
Σε ένδειξη της συνεχιζόμενης σύγκρουσης νοοτροπιών, ο υποστράτηγος Μιχαΐλο Ντραπάτι, 42 ετών, θεωρούμενος από τους πιο ταλαντούχους της μετασοβιετικής γενιάς, παραιτήθηκε τον Ιούνιο από τη θέση του επικεφαλής των χερσαίων δυνάμεων. Μίλησε για τη δυσκολία να αλλάξει μια θεσμική κουλτούρα βασισμένη σε «ατμόσφαιρα φόβου, έλλειψη πρωτοβουλίας, κλειστότητα στην ανατροφοδότηση» και «βαθύ χάσμα μεταξύ επιτελείου και μονάδων».
Ο Παστερνάκ παραιτήθηκε νωρίτερα φέτος από την 108η Ταξιαρχία απογοητευμένος από την αποτυχία υιοθέτησης αυτών των μεθόδων. «Το δόγμα του ΝΑΤΟ είναι ανύπαρκτο σε όλο τον στρατό, ίσως εκτός από μερικές ταξιαρχίες», είπε. «Χρησιμοποιούν σοβιετικές αρχές. Δεν εμπιστεύονται τους ανθρώπους τους».
Την ίδια στιγμή, όμως ακόμα και με τα αμφιλεγόμενα στοιχεία του φιλοουκρανικού Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών (CSIS) οι ουκρανικές δυνάμεις έχουν υποστεί περίπου 400.000 συνολικές απώλειες, μεταξύ των οποίων έως 100.000 νεκροί. Συνεπώς, ο χρόνος συνεχίζει να είναι εις βάρος του Κιέβου με τον στρατό να βρίσκετα σε μεγάλη κρίση.
