Δεκάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας χάθηκαν στις χώρες της ΕΕ σε μία διετία λόγω εξωτερικής ανάθεσης (outsourcing), σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της Eurostat. Αυτό σημαίνει όχι μόνο απώλεια εγχώριων θέσεων αλλά και ανισοκατανομή εντός της Ένωσης, καθώς κάποια κράτη – μέλη βγαίνουν κερδισμένα.
Στη μεγάλη πλειονότητά τους οι επιχειρήσεις που εδρεύουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν μεταφέρει θέσεις εργασίας στο εξωτερικό, με την Ινδία να είναι ο πλέον αγαπημένος προορισμός εκτός του μπλοκ.
Η μεταφορά έργου στο εξωτερικό είναι ένας τρόπος για δεκάδες χιλιάδες επιχειρηματίες να εξοικονομήσουν χρήματα – και για κάποιες εξ αυτών να επιβιώσουν. Ωστόσο, προκαλεί παράλληλα περικοπή θέσεων εργασίας στο εσωτερικό κάθε χώρας, οι οποίες στις περισσότερες περιπτώσεις δεν αντικαθίστανται. Στην πραγματικότητα, το ισοζύγιο είναι αρνητικό.
Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της Eurostat που παρουσιάζει το Euronews, λόγω της εξωτερικής ανάθεσης οι χώρες της ΕΕ έχασαν μεταξύ 2021 και 2023 περίπου 150.000 θέσεις εργασίας, περίπου τρεις φορές περισσότερες από αυτές που δημιουργήθηκαν μέσω της ίδιας διαδικασίας την ίδια περίοδο.
Οι θέσεις εργασίας που χάνονται λόγω outsourcing στις περισσότερες περιπτώσεις δεν αντικαθίστανται
Κερδισμένοι και χαμένοι
Μερικά από τα μεγαλύτερα ελλείμματα από τη μεταφορά θέσεων εργασίας καταγράφηκαν στην κεντρική Ευρώπη. Ειδικότερα, στην Πολωνία και στην Ουγγαρία, η εξωτερική ανάθεση εξάλειψε περίπου δέκα φορές περισσότερες θέσεις εργασίας από όσες δημιούργησε, σύμφωνα με ανάλυση της Europe in Motion σε στοιχεία της Eurostat.
Εξαιρουμένης της Μάλτας, μόνο η Φινλανδία κατέγραψε μεγαλύτερη ανισορροπία, με 15 φορές περισσότερες δουλειές που χάθηκαν απ’ ό,τι δημιουργήθηκαν.
Σε απόλυτους αριθμούς, ωστόσο, η Γερμανία ξεχωρίζει με τη μεγαλύτερη καθαρή απώλεια θέσεων εργασίας – 50.000 -, πολύ πάνω από αντίστοιχα μεγάλες οικονομίες όπως η Γαλλία (περίπου 5.000) και η Ιταλία (λίγο πάνω από 1.000).
Υπάρχουν μόνο τρεις εξαιρέσεις στην ΕΕ όπου ο αριθμός των θέσεων εργασίας που δημιουργήθηκαν μέσω μετεγκατάστασης είναι μεγαλύτερος από αυτόν που χάθηκαν.
Η Ιρλανδία κατέχει μακράν την πρώτη θέση εδώ, με καθαρό ισοζύγιο σχεδόν 5.000 θέσεων εργασίας. Ακολουθεί η Τσεχία με λίγο πάνω από 800 και η Ισπανία με σχεδόν 300. Παρ’ όλα αυτά, η Ιρλανδία είναι επίσης η χώρα με ένα από τα υψηλότερα ποσοστά επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στο εξωτερικό.
«Το υψηλότερο ποσοστό της διεθνούς προμήθειας εντοπίζεται σε μικρές, ανοικτές οικονομίες με υψηλό κόστος εργασίας», αναφέρει η Eurostat. Η Σλοβακία βρίσκεται στην κορυφή της λίστας με 11%, ακολουθούμενη από την Ιρλανδία με 10% και τη Δανία με 9%.
Outsourcing: Ποιοι τομείς πλήττονται περισσότερο
Ο τομέας που επλήγη περισσότερο είναι η μεταποίηση – παραγωγή αγαθών και υλικών, με περισσότερες από 53.000 θέσεις εργασίας να χάνονται μόνο αυτά τα δύο χρόνια, ακολουθούμενος από τις διοικητικές και διαχειριστικές εργασίες με σχεδόν 34.000.
Αναλογικά, ωστόσο, η πληροφορική υποφέρει περισσότερο χάνοντας πάνω από 15.000 θέσεις εργασίας, ή περίπου το 0,5% της συνολικής απασχόλησης, ακολουθούμενη από τις θέσεις εργασίας έρευνας και ανάπτυξης με 0,4%.
Σε γενικές γραμμές, ο κύριος λόγος για τη μετεγκατάσταση είναι η εξοικονόμηση εργατικού κόστους (34%), ακολουθούμενη από τη μείωση άλλων δαπανών (28%) ή την εστίαση στην κύρια δραστηριότητα (20%).
Όσον αφορά το πού πηγαίνουν αυτές οι θέσεις εργασίας, ο κορυφαίος προορισμός εκτός ΕΕ είναι η Ινδία, ακολουθούμενη από το Ηνωμένο Βασίλειο, τον Καναδά και τις ΗΠΑ μαζί, και την Κίνα, σύμφωνα με τη Eurostat.
Ο στόχος της μείωσης του κόστους εργασίας και της μικρότερης φορολογίας
Η μετακίνηση θέσεων εργασίας εκτός και εντός Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν είναι το αποτέλεσμα μόνο ενός παράγοντα. Τα τελευταία χρόνια, η αυξημένη φορολογική επιβάρυνση σε ορισμένα κράτη-μέλη, σε συνδυασμό με το υψηλό λειτουργικό κόστος, ωθεί επιχειρήσεις προς πιο «φιλικές» αγορές.
Χαρακτηριστικό είναι ότι η αναλογία φόρων προς ΑΕΠ – δηλαδή το άθροισμα των φόρων και των καθαρών κοινωνικών εισφορών ως ποσοστό του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος – στην ΕΕ έφτασε το 40,4%. Το ποσοστό φόρων επί του ΑΕΠ επίσης αυξήθηκε, από 40,5% το 2023 σε 40,9% το 2024. Σε απόλυτους αριθμούς, την προηγούμενη χρονιά τα έσοδα από φόρους και κοινωνικές εισφορές αυξήθηκαν κατά 387 δισ. ευρώ στην ΕΕ σε σχέση με το 2023, φτάνοντας τα 7,28 τρισ. ευρώ.
Την ίδια στιγμή, οι εργοδότες προσαρμόζουν τα μοντέλα απασχόλησης, με την ευέλικτη και μερική εργασία να κερδίζει έδαφος, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat. Oι εργοδότες χρησιμοποιούν μεταξύ άλλων συμβάσεις μερικής απασχόλησης για να επιτύχουν ευελιξία στο προσωπικό, να μειώσουν το κόστος εργασίας και να προσαρμοστούν στις διακυμάνσεις της ζήτησης.
Για παράδειγμα, οι μίνι-θέσεις εργασίας αποτελούν ένα σημαντικό τμήμα της γερμανικής αγοράς εργασίας και δημιουργούν μεγάλο αριθμό θέσεων μερικής απασχόλησης. Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ), η απασχόληση στον τομέα των υπηρεσιών αντιπροσώπευε πάνω από το 80% της συνολικής απασχόλησης στη Σουηδία, την Ολλανδία και το Λουξεμβούργο, ενώ ήταν σημαντικά χαμηλότερη στις χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης (Βουλγαρία, Ρουμανία) ή της Κεντρικής Ευρώπης (Πολωνία, Σλοβακία, Ουγγαρία).
Σε 33 ευρωπαϊκές χώρες, το ποσοστό μερικής απασχόλησης κυμαίνεται από 1,5% στη Βουλγαρία έως 40,5% στην Ελβετία, με την Ολλανδία να ακολουθεί από κοντά με 38,9%. Το ποσοστό είναι επίσης πολύ υψηλό στην Αυστρία και τη Γερμανία, όπου περίπου τρεις στους δέκα ανθρώπους εργάζονται με μερική απασχόληση.
Στο άλλο άκρο της κατάταξης, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη, η Ρουμανία, η Κροατία, η Σλοβακία και η Ουγγαρία παρουσιάζουν ποσοστά κάτω του 5%. Σύμφωνα με την Eurostat, το ποσοστό μερικής απασχόλησης στην Ελλάδα είναι 6,2%.
Σε συνδυασμό με τις μεταβολές στο κόστος εργασίας και στα πρότυπα απασχόλησης, τα δεδομένα αποτυπώνουν μια ευρύτερη αναδιάταξη της αγοράς εργασίας στην Ευρώπη. Το ερώτημα για την ΕΕ είναι κατά πόσο το φαινόμενο του outsourcing μπορεί να το διαχειριστεί με τρόπο που να μην οδηγεί σε μόνιμη απόκλιση μεταξύ κρατών-μελών, με καθαρές απώλειες για ορισμένες χώρες και θετικό ισοζύγιο για άλλες.
